سةرجةمى ثةيامةكانى نوور

نووسينى: بديع الزمان سةعيدى نوورسى

وةرطيَرِانى: فاروق رسول يحيى


ثوختةى ضةند لايةنيَكى ذيانى دانةر:

مامؤستا بديع الزمان سةعيدى نوورسى[1]

× لة نيَوان ضيا بلَندةكان و لة بةرةبةيانى يةكيَك لة رِؤذةكانـى سالَى (1294ك /1876ز) لة طوندى "نوورس"ى سةر بة ثاريَزطةى "بةدليس"ى كوردستانى ذيَر دةستةلآتى عوسمانى "بديع الزمان مامؤستا سـةعيدى نوورسى" لة بنةمالَةيةكى كوردى ديندار لةدايك بووة.

× "صؤفى ميرزا"ى باوكى بة خواثةرستى و ثياوضاكى بةناوبانط بووة و هةر خؤراكيَك حةلآلأ نةبووبيَت دةرخواردى منالَةكانــى نةداوة.. خـاتــوو "نــوورية"ى دايكيشـى بة ثاك و خاويَنى و دةستنويَذةوة نةبووبيَت شيرى بة منالَةكانى نةداوة!

× هةر لة قؤناغى مـنالَى‏يةوة هةلَكـةوتوويى و زيرةكيـى ثيَوة ديار بـووة و، لاى زانا بةناوبانطةكانى ذيـنـطـة و سةردةمى خؤى زانسـتة ئيسلامى‏يةكانى خـويَندووة‏‏‏‏ و، بةشيَكى زؤرى كاتةكانى بـة تـاوتوآكردن و ليَكؤلَينـةوةى دياردةكانى دةوروبةرى بةســــةر بردووة و، لةطةلأ زانايان‏دا كةوتووةتة وت‏و ويَذ و طفت‏وطؤى زانستى‏يةوة. تا لة تةمةنى ضواردة سالَى‏دا برِوانامةى "عالمى"ى وةرطرتووة!

× هـةر لة تافى لاوى‏ و لة خـةونيَكى‏ رِاســت‏دا بة خــزمةتـى ثيَغةمبةر صلى الله عليه وسلم شةرةفمةند بووة و داواى (زانستى قورئان)ى لـآ كردووة، حةزرةتيش لةو خـةونةدا مذدةى داوةتآ كة: "سيوهبُ لك علمُ القرآن ما لم تسألْ شيئاً من الأمة"! واتة زانســتى قورئانت ثآ دةبةخشريَت بة مةرجيَك " سوئال"ى هيض شتيَك لة نةتةوةكةم نةكةيت. ئةويش تا لة ذيـان‏دا ما سوئالـى لة كةس نةكرد، نة بة واتاى "ثرسيار" و نة بة واتاى "سوالأكردن" تةنانةت لة موحتاجترينى كاتةكانى تةمةنىدا ديارى و سةدةقة و زةكاتيشى لة خةلَكى وةرنةطرتووة!

× زيرةكى و زةين‏رِؤشنى و تواناى لةبةركردنى هيَندة كةم‏ويَنة و لةرِادةبةدةر بووة كــة توانيـويةتى نزيكةى "نةوةد" كتيَبى مةتنة سةرةكى‏يةكان لةبةر بكات، لة بابةتةكانى: (نةحوو، صةرف، تةفسير، حةديث، مةنتيق، فيقهى ئيسلامى ... هتد). جطة لةمانةش هةر لة سةرةتاى فةرهةنطى بةناوبانطى "قاموس المحيط"وة تا دةطاتة "باب السين"ى ئةو فةرهةنطةى لةبةر كردووة كة كؤى لاثةرِةكانى دةكاتة: (708) لاثةرِة، ئنجا بة ماوةى يةك حةفتةش كتيَبى "جـمع الجوامع"ى سةر بة زانستى ئوصولى فيقهى خويَندووة و لةبةريشى كردووة!

× بؤ مةبةستى موتالآكردن و خويَندنةوةى ئةو كتيَبانةى ثيَويستى بوون سوودى لة كتيَبخانة ثرِ لة كتيَبةكانى "عمر ثاشا"ى واليى "وان" و "تايةر ثاشا"ى واليى "بةدليس" وةرطرتووة كة رِيَزى زؤريان لـآ ناوة و بايةخيان ثآ داوة.

× لة ئةنجامى مونازةرة و وت ‏و ويَذى لةطةلأ هةندآ مامؤستاى زانستة نويَكانى سةردةم‏دا هةستى كردووة كة ثيَوستيى بةو زانستانة هةية، بؤية لة شارى "وان" دةستى بة خويَندنةوة و ليَكؤلَينةوةى كتيَبةكانى ئةو زانستانة كردووة، وةك: (بيركارى، فةلةك، كيميا، فيزيا، زةوى‏ناسى، فةلسةفة، ميَذوو، جوطرافيا... هتـد" تةنانةت توانيويةتى لة هةنديَكيشيان‏دا كتيَب دابنيَت!

× لةبةر ئةم زيرةكى‏ية بآويَنةيةى، ناوبانطــى بة: (سـةعيدى مةشـهوور) و ثاشان بة: (بديع الزمان) بلآوبووةتةوة.

× لة سـالَى 1897زدا مامؤستا "بديع الزمان" هةوالَيَكى لة رِؤذنامـة ناوخؤيى‏يةكان‏دا خـويَندةوة كـة بريتى بـوو لـةوةى: "طلادسـتؤن"ى وةزيرى موسـتةعمةراتى بةريتانيا لة ثةرلةمانى ولآتةكةى‏دا نوسخةيةكى قورئانى ثيرؤزى بة دةسـتةوة طرتووة و بة ئةندامانى ثةرلةمانى وتووة:

(هةتا ئةم قورئانة لةناو موسلَمانان‏دا بميَنيَت ئيَمة ناتوانين حوكمرِانىيان بكةين، كةواتة ضار تةنها ئةوةية كة قورئان لةسـةر زةوى‏دا نةهيَلَين، ياخود ثةيوةنديى موسلَمانةكانى ثيَوة ببضرِين)!

ئـةم هـةوالَة تةزووى بة جـةســتةى "بديع الزمان"دا هيَنا و حــةوانةوة و ســرةوتى لـآ‏ برِى و، بؤ هةموو كةسانى دةوروبةرى خؤى بة ئاشكرا رِاطةياند كة:

(دةبآ بة بةلَطة بؤ هةموو جيهانى بضةسثيَنم و ثيَيان بسةلميَنم كة قورئانى ثيرؤز خؤريَكى مةعنةوى‏ية، تيشكى ئةو خؤرة هةرطيز كز نابيَت و رِووناكى‏يةكةشى بة هيض كةسيَك ناكوذيَتةوة).

دواى ئةم رِووداوة رِؤشت بؤ ئةستةمبوولأ و ثـرِؤذةى دامةزراندنى زانكؤيةكى ئيسلاميى لة كوردستان‏دا بة ناوى "زانكؤى زةهراء " = بة ويَنةى زانكؤى ئةزهةرى ثيرؤز = ثيَشكةشى كاربةدةستان كرد، زانكؤيةك كة ئةركى بلآوكردنةوةى رِاسـتى‏يةكانى ئيسـلام بطريَتة ئةسـتؤى و, زانستة ئايينى و زانسـتة طةردوونى‏ية نويَكانى ثيَكةوة تيَدا بخويَنريَن، بةثيَى نةخشة و بؤضوونى ئةو وتة بةناوبانطةى خؤى كة تيايدا دةلَـيَت:

(رِووناكيى دلأ: زانستة ئايينى‏يةكانة و، نـوورى عةقلَيش: زانستة طةردوونى‏ية نويَكانة. بة تيَكةلأكردنى ئةم دوانة "رِاستى" دةردةكةويَت و، بة ليَك‏جيابوونةوةشيان، لةميان‏دا فرِوفيَلأ و طومان و، لةويشيان‏دا دةمارطيريى بآ‏كةلَك و نةفرةت‏ليَكراو، سةرهةلَدةدات)!

لةم هةولَةى ئةم جارةىدا و لة هةولَيَكى تريش‏دا كة لة سالَى 1907زدا بؤ هةمان مةبةسـت رِؤشت بؤ ئةستةمبوولأ و هةولأ و تةقالاى خؤى خستةكار، هيض سةركةوتنيَكى بةدةست نةهيَنا، بةلآم لة سالَى 1911زدا توانيى قةناعةت بة سولَتان رِةشاد بكات و، سولَتانيش برِيَك ثارةى بؤ ئةو ثرِؤذةية تةرخان كرد و، لةسةر ليَوارى "دةرياضةى وان" دةست كرا بة كاركردن لة بنياتنانى ئةو زانكؤيةدا، بةلآم هةلَطيرسانى يةكةم جةنطى جيهانى ثةكى تةواوكردنى ثرِؤذةكةى خست.

× هةر لة سالَى 1911زدا ســةردانى ولآتى "شام"ى كرد و، لةسةر مينبةرى مزطةوتى ئةمةوى لة ديمةشق وتاريَكى طرنطى بة زمانى عةرةبى ئاراسـتةى زانايانى ئةو ولآتة كرد كة دوايى بة ناونيشانى "الخطبة الشامية" (واتة وتارى شام) ضةند جاريَك ضاث كرا و، ثاشـان هةر خؤى بة دريَذة ثيَدانةوة وةرى‏طيَرِا بؤ زمانى توركى و ئةم دةقةى دواييش سةرلةنوآ ضةندين جار كراوةتةوة بة عةرةبى و بؤ ضةند زمانيَكى تريش وةرطيَرِراوة.

× هةرضةند رِاى مامؤستا سةعيدى نوورسى لة يةكةمين جةنطى جيهانىدا لةطةلأ ئةوة نةبوو كة دةولَةتى عوسمانى بة جةنطةوة بطليَت، بةلآم هةر ئةوةندةى بةشداريى دةولَةتى عوسمانى لة جةنط‏دا رِاطةيةنرا، يةكسةر خؤى و قوتابىيانى هاوبةشىيان لةو جةنطةدا كرد دذى رِوسياى قةيسةرى، كة لة بةرةى قةفقاسةوة هيَرشى بؤ شارة سنوورى‏يةكانى كوردستان دةبرد. فةرماندةى سوثايش سةركردةيى (هيَزة يارمةتى‏دةرةكان)ى ثآ سثارد كة لة قوتابىيانى نوورسى و خؤبةخشةران ثيَك هاتبوون.

× "بديع الزمان" و هيَزةكةى لة ضةندين جةنطى طرنط‏دا لة دذى رِووسةكان بةشداريى ئازا و بةجةرطانةى جيهاديان كرد و، هيَندة ئازايةتى و توانا و ليَهاتنى لةو جةنطةدا نواند كة سةرنجى فةرماندةى سوثا و تةنانةت ضاوديَرة بيانىيةكانيشى رِاكيَشابوو!

× كاتيَك كة سوثاى رِووس بة ذمارةيةكى زؤر زياتر لة سوثاى بةرطرىكةران رِذانة ناو شارى بةدليسةوة "بديع الزمان" و قوتابىيانى بةرطرى‏يةكى مةردانة و فيداكارانةيان لة شارةكةيان دةكرد، تا لة ئةنجام‏دا بة سةختى ثيَكرا‏ و لة هؤشى خؤى ضوو، ئنجا رِووسةكانيش لة 2/3/1916زدا بة بريندارى "ديل"يان كرد و برديان بؤ بةنديخانةى ئةفسةرة ديلةكان لة شارى "كؤسترما"ى سيبيريا.

× لة ماوةى "ديلى"دا بةردةوام وانةى ئيمانيى بة ئةفسةرة ديلةكانى هاورِيَى دةوت، كة ذمارةيان نةوةد دانة بوو‏.

× هةر لةو ماوةيةدا و لةبةر نواندنى هةلَويَستيَكى بةجةرطانةى ئةوى زانا و موجاهيد و خاوةن عيززةتى ئيسلام و، هةلَنةسانى لةبـةر سةركردةيةكى طةورةى سوثاى رِووس كة خالَى قةيسةر و سةركردةى بةرةى قةفقاس بوو، لة ثةتى سيَدارة و بةدةست‏هيَنانى "ثلةى شـةهيدى" نزيك بووةوة، بةلآم خواى طةورة لةبةر ئةوةى بؤ ئةركيَكى طةلـآ طرنط و طةورةتر هةلَى طرتبوو، لةو تاقيكردنةوةية بةسةرىبةرزةوة هيَنايةدةر و لة حوكمى ئيعدام رِزطارى كرد!

× ثاشان بة جؤريَكى طةلـآ سةرسوورِهيَنةر و ناوازة و بة ضاوديَرى‏يةكى ئاشكراى ثةروةردطار لة ديلى هةلَهات و، لة رِيَى (وارشـؤ = ئةلَمانـيا = ظيةننا)وة طةرِايةوة ولآت.

× كة لة بةروارى 17/6/1918زدا طةيشتةوة ئةسـتةمبوولأ "مةدالياى جةنط"ى خةلآت‏كرا و، لة لايةن خةليفة و شيَخولئيسلامى دةولَةتى عوسمانى و سةركردةى طشتيى سوثا و قوتابىيانى زانستة شةرعى‏يةكانةوة ثيَشوازى‏يةكى ناوازة و رِةنطينى لـآ‏كرا. هةروةها كاربةدةســتان داوايان ‏لـآ‏كرد كة هةندآ كارمةنديى بةرز لة دةولَةت‏دا بطريَتة ئةستؤى خؤى، بةلآم مامؤستا هيضيانى نةويست جطة لة ئةنداميَتيى (دار الحكمة الإسلامية) كة دةزطايةكى زانستيى ئةوتؤ بوو تةنها طةورة زانايانى تيَدا دةكران بة ئةندام.

× لة ماوةى ئةم ئةنداميَتى‏يةى‏دا زؤربةى نووسراوة عةرةبى‏يةكانى خؤى ضاث‏كرد، وةك: تةفسيرة بةنرخةكةى كة ناوى "إشارات الإعجاز في مظان الإيجاز"ة و لة طــةرمـةى جةنط‏دا داينابوو (كة ئيَستا لة بةشى خويَندنى دوكتؤراى وانةى "تةفسير" لة زانكؤى ئةزهـةر بة دةرس دةخويَنريَت). هـةروةها بةو مووضةيةى كة لة لايةن ئةم دةزطايةوة وةرى‏دةطـرت ناميلكةكانـى كـؤمةلَة ثـةيامى "المثنوي العربـي النوري"ى لة ضاث دا و بـة خـؤرِايى بةسةر موسلَمانان‏دا دابةشى كردن!

× ئنجا هةر كة شارى ئةستةمبوولأ لة بةروارى 18/3/1920زدا لة لايةن دوذمنانى ئيسلام بة تايبةت ئينطليزةوة داطير كرا، مامؤستا سةعيدى نوورسى هةستى‏كرد كة تيريَكى طةورة‏‏ ‏‏و جةرطبرِ ئاراسـتةى جيهانى ئيسـلامى كراوة. لةبةر ئةوة، قؤلَى ليَبرِانى لـآ‏ هةلَكرد و ناميلكــةى "خطوات سـتة"ى دانا كة زؤر بة توندى هيَرشـى تيَدا كردبووة سـةر داطيركةران و، هؤكارةكانى نائوميَديى تيَدا ثووضةلأ كردبووةوة كة زؤر كةس لةو رِؤذطارةدا دووضارى بووبوون. ئةم ناميلكةيةشى ضةند جاريَك بة نهيَنى لةناو ئةستةمبوولَى داطيركراودا لة ضاث دا و بلآوى‏ كردةوة و، كاريطةرى(تأثير)يةكى طةلـآ طرنطى لة دلأ و دةروونى خةلَكى = لةو بارودؤخةدا = بةجآ‏هيَشت.

× ئنجا لةبةر ناوبانطة فراوان و جيهادة بةردةوامةكةى، دوو جار لة لايةن سةركردةكانى بزووتنةوةى ئازاديخوازةوة، بؤ شارى "ئةنقةرة" بانطيَشت كرا. هةرضةند يةكسةر لةو كاتةدا بةدةم خواستةكةيانةوة نةرِؤشت، ضونكة ثيَى وابوو نابيَت لةو دةمانةدا سةنطةرةكانى ثيَشوو ضؤلأ بكات، بةلآم دوايى لة رِيَى طةرِانةوةىدا بؤ "وان" سةرى لـآدان. ئةوةبوو لة ســالَى1922زدا رِؤشت بؤ ئةوآ و لة لايةن طةورة ثياوانى دةولَةتةوة لة ئيستطاى شةمةندةفةر ثيَشوازيى لـآ‏كرا. بةلآم هيَندةى نةخاياند لةم كاربةدةستانةى "ئةنقةرة"ش نائوميَد بوو، ضونكة سةرنجى دا زؤربةيان فةرز و ئةركة ئايينى‏يةكانيان جآ‏بةجآ ناكةن.. لةبةر ئةوة، وتاريَكى ئاراستةى ئةنجومةنى ثةرلةمان(مجلسِ مبعوثان) كرد، كة بةم دةسـتةواذةيةى خوارةوة سـةرةتاى وتارةكةى دارِشتبوو:

(يا أيها المبعوثون! "إنكم لمبعوثون ليوم عظيم"...)!

هةر لةوآ‏دا جاريَكى تر ثرِؤذةى دامةزراندنى زانكـؤكةى شارى وانى ثيَشــكةش كردن وخستية ثيَش‏ضاوى بةرثرسانى نوآ، ئةوانيش بةلَيَنيان ثآ دا كة بةدةم خواستةكةيةوة برِؤن، بةلآم ضةند بارودؤخيَكى رِاميارى رِيَى لة هيَنانةديى ثرِؤذةكة طرت.

× لة سالَى 1923زدا "بديع الزمان" لة ئةنقةرةوة طةرِايةوة بؤ كوردستان و رِؤشت بؤ شارى (وان) و لةسةر ضياى "ئةرةك"ى نزيكى شاردا ماوةى دوو سالَى بة خواثةرستى و بيركردنةوة و طؤشةطيرى و دةرس وتنةوة بة قوتابىيانى بردةسةر، كةضى هيَشتا هةر لة ثريشكى كارةسات و رِووداوةكان رِزطارى نةبوو، ضونكة لة طةرمةى شؤرِشةكةى شيَخ سةعيدى ثيران‏دا، ئةميش (وةك زانا و كةسايةتىيةكى طةورةى كورد) لةطةلأ كةسـانيَكى ترى زؤر لة بةروارى 25/2/1925زدا، رِةهةندة(نةفى)ى شـارى "بوردوور" لة باشـوورى خؤرئاواى توركيا كرا و، ثاشان بة تةنها خؤى بؤ شارؤضكةيةكى دوور رِةهةندة كرا كة ناوى "بارلا"ية و لة بةروارى 1/3/1927زدا طةيشتة ئةوآ.

× دوذمنانى "ئيمان" ثيَيان وابوو كـة لـة "بارلا"دا مامؤستا نوورسى لةناودةضيَت‏ ‏و ناوى كويَر دةبيَتةوة و لة بيرى خةلَكـى دةضيَتةوة و ئةم كانى‏ية بةخورِةمةى زانست و ئيمان وشك دةكات..

بةلآم لةبةر ئةوةى خواى طةورة خاوةنى لوتف و سؤز و بةزةيى‏ية سـةبارةت بة سةرجةم بةندة ثاك و دلَســؤزةكانى، ئةوا نيازة ضـةثـةلَةكةى ئةوانى ثووضـةلأ كردةوة و، ئةم بةندة زانا و ثاكةى بة فةزلأ و بةخشايشى خؤى وةها ضاوديَرى كرد كة لةسةر دةستى ئةودا "بارلا"ى كرد بة سـةرضاوةى ثةخشاندنى تيشكيَكى طةورةى نوورى قورئانى ثيرؤز. ضونكة مامؤستا نوورسى زؤربةى "ثةيامةكانى نوور"ى لةوآ دانا و، ئنجا بة شيَوةى دةست‏نووس لة سةرانسةرى توركيادا بلآوبوونةوة! ئةوةبوو هةر كة مامؤستا نوورسى = بة دريَذايى ضارةكة سةدةيةك = لةم شارةوة بؤ ئةو شار رِةهةندة دةكرا و لة زيندان و بةنديخانةكانى طةلـآ ثاريَزطاى توركيادا دووضارى بةندى و طرتن دةبوو، خواى طةورة كةسانيَكى دلَسؤزى بؤ نووسينةوة و لةبةرطرتنةوةى ئةم ثةيامانة دةرِةخساند و ئةم رِيَذنة بةثيت و بةرةكةتانةى ئيمانيان بلآو‏ دةكردةوة، تاكو طيانى نوستووى ئيمانيان لاى ئيمانداران بيَداركردةوة و لةسةر ضةندين ستوون و ثايةى زانستى و مةنتيقى و، بة رِةوانبيَذى‏يةكى بةرز، دامةزراند. بة ضةشنيَك كةسانى عةوام ليَى‏ تآ‏دةطةن و مرؤظانى تايبةتمةند و شارةزايش بةهرةمةندى تيَشوو لـآ‏وةرطرتنى دةبن.

× ثاش ئةوةى هةشت سالأ و نيوى بة رِةهةندةيى لة بارلادا بردة سةر، لة ضةند جيَطايةكى ترى وةك شارى "ئيسـثارتة" و "قةستةمؤنى" و شارؤضكةى "ئةميرداغ‏"دا بة "رِةهةندةيـى" و "دةست بةسةرى" و، لة شارةكانى: "ئةسكى‏شةهر و ئةفيوون و دةنيزلى"يش‏دا بة "بةندى" ذيانى بةسةر بردووة. كة ئةمانةش ضارةكة سةدةيةك لة ذيانى ثرِ لة ناسؤر و ئةشكةنجة و جيهادى‏‏‏ مةعنةويى تةمةنى ئةم زانا ثايةدارة دةطرنةوة.

× بةم جؤرة، مامؤستا نوورسى لة سةرةتاى رِؤشتنيةوة بؤ "بوردوور" (1926) و ثاشان بؤ "بارلا" (1927) هةتا سالَى 1950ز لة نووسينى "ثةيامةكانى نوور"دا بةردةوام ‏بوو، تاكو لة (130) ثةيام (كتيَب و ناميلكة) تيَثةرِيان‏كرد و، هةموويان لة ذيَر ناونيشانى "سةرجةمى ثةيامةكانى نوور"دا كؤكرانةوة و، بريتين لة ضةند كؤمةلَة ثةياميَكى سةرةكى كة ئةمانةن:

1- (سؤزلةر) واتة "وتةكان"..

2- (مةكتووبات) واتة "نامةكان"..

3- (لةمعةلةر) واتة "بريسكةكان"..

4- (شوعاعلةر) واتة "تيشكةكان"

5- (لاحيقةلةر) واتة "ثاشبةندةكان"..

هةروةها كؤمةلَة ثةيامةكانى ترى جطة لةمانةش، كة هةر هةموويان تا سالَى 1956ز رِيَى ضاثخانةكانيان بة سةربةستى بؤ نةطيرايةبةر، بةلآم لةم بةروارةوة، برِيارى ئازاديى لةضاث‏دانيان دةركرا و، مامؤستا نوورسى خؤى سـةرثةرشتيى لةضاثدانى كردن هةتا هةموويانى بة ضاث طةياندن و، ثيَش مالَئاوايى‏كردنى لةم ذيانى دنياية و بة ضاوديَريى خؤى سةرجةمى ثةيامةكانى لة ضاث‏ دان.

× طرنطترين تايبةتكاريى ئةم ثةيامانة لةوةداية كة: تةفسيريَكى خةست‏وخؤلَى رِاستىيةكانى قورئانى ثيرؤزة و، بة "مةوسووعةيةكى ئيمانى"ى بايةخدار دادةنريَن و، بةدةم خواسـتة ئيمانى‏يةكانى خةلَكى سةردةمةوة دةرِؤن و، ئيمانى تةحقيقى لة دلأ و دةروون و بير و ذيريى مرؤظى هاوضةرخ‏دا دادةمةزريَنن‏‏ و، بيناى كوفر و ئيلحاد لة بنج و بيَخ‏دا هةلَدةتةكيَنن و‏، قةلآى مةحكةمن بؤ ئيماداران‏‏ و‏، طرنطترين ضةكى ثيَشكةوتووى "ئيمان"ن لةم سةردةمةدا، كة نوآترين ضةكى فرت و فيَلَى كوفر و ئيلحادى تيَدا بةكار دةهيَنريَت!

× لة سةعات سآ و نيوى شةوى قةدرى مانطى رِةمةزانى ثيرؤزى سالَى 1379ك بةرامبةر 23/3/1960ز بةدةم بانطى ثةروةردطاريةوة رِؤشت و كؤضى مالَئاوايى لةم دنيا فانى‏ية كرد. خواى طةورة نوقمى ميهرةبانيى فراوانى خؤى بكات و بة بةهةشتى بةرين شادى بكات. ئامين.

× ضةند مانطيَك دواى كؤضى دوايى، كاربةدةستان لة طؤرِةكةى دةريان‏هيَنا و لة شويَنيَكى نةزانراودا ناشتيانةوة!

× لة دواى وةفاتى خؤى، قوتابى‏ية دلَسؤزةكانى بةوثةرِى ضوست و ضالاكى "ثةيامةكانى نوور"يان بة خةلَكى طةياند و، بة ئاستة زانستى و فيكرىيةكانى ناوخؤ و جيهانيان‏ ناساندن و طةورة بيرياران(مفكرين)ى ئيسلامى و جيهانىيان ثآ ئاشنا كردن.

× تا ئيَستا لة توركيادا ثيَنج كؤنطرةى جيهانى و دةيان كؤرِ و سيمينارى ناوخؤيى لةسةر ذيان و بيرى مامؤستا نوورسى طيراوة. هةروةك لة ضةندين شويَنى ترى جيهان‏دا وةك (ميسر و مةغريب و ئةردةن و ماليزيا و ئةندؤنيسيا و ئوستوراليا) كؤنطرةى جيهانى و كؤرِ و سيمينارى زانستيى لة ئاستة ئةكاديمىيةكان‏دا لةسةر ثيَشكةش كراوة. جطة لةو دةيان ليَكؤلَينةوة و باس و كتيَبانةى كة بة زمانة جيا جياكان بؤ ئةم مةبةسـتة نووسراون و، جطة لةو نامة زانكؤيى و ئةكاديميانةش كة بؤ وةرطرتنى برِوانامةى بالآ (ماستةر و دكتؤرا) لة ضةندةها زانكؤى ناوخؤ و جيهانى‏دا (هةر لة ماليزياوة تا دةطاتة فةرةنسا) لةسةر ذيانى نوورسى خؤى و لةسةر ثةيامةكانى نووسراون و ئامادة كراون.

× كةسانى ديار و بةناوبانطى طؤرِةثانى زانست و فيكرى ئيسلاميى سةردةم ض لة ئاستى كوردستان و ض لة ئاسـتى عيَراق و ولآتة عةرةبى‏ و ئيسلامىيةكان و ض لة ئاستى جيهان‏دا لة ثيَشةنطى تويَذةر و نووسةر و ليَكؤلَةرانى ذيان و نووسينةكانى مامؤستا "نوورسى"ن، كة ليَرةدا بؤ نموونة تةنها ناوى هةنديَكيان ثيَش‏ضاو دةخةين، وةك:

(د. محســن عبد الحميد ، د. محمد سـعيد رِةمةزان بؤتانى، د. على محى‏الدين قةرةداغى، د. جلال جلالى زادة، عبد القادر بادللى، د. عماد الدين خليل، خوا ليَخؤشـبوو مامؤسـتا ئةبولحةسـةن نةدوى‏ و، دةيان زانا و ثرِؤفيسؤرى تر لة زانكؤى ئةزهةر و زؤربةى زانكؤكانى جيهانى ئيسلامى و تةنانةت خؤرهةلآتناسانى ضةند زانكؤيةكى خؤرئاوايش) خويَنةرى بةرِيَز بؤ خؤى دةتوانيَت لة سـةرضاوةكان و لة رِيَى ئةو كتيَب و باس و بابةتانةش كة لة بارةى بير و زانست و ذيانى مامؤستا نوورسىيةوة ثيَشكةش كراون، بة نووسينةكانى ئةو زانا و بيريارانة و كةسانى تريش ئاشنا ببيَت. يان ثةيوةندى بكات بةم ئادرةسةوة:

www.nesil.com.tr

× كارى وةرطيَرِانى "ثةيامةكانى نوور" بؤ زمانةكانى ترى جيهان هةر بةردةوامة. ئةوةتا - سوثاس بؤ خوا - وةرطيَرِانى سةرجةمى ثةيامةكان بؤ (زمانى عةرةبى) لة لايةن مامؤستا (إحسان قاسم الصالحي)يةوة تةواو بووة و، لة نؤ دانة بةرطى قةشةنط و رِةنطين‏دا و لة هةردوو شارى ئةستةمبوولأ و قاهيرة بلآو كرانةوة. بةشـيَكى زؤريشيان لة لايةن خوشكى نؤموسلَمان: مارى ويَلَد(شكران واحدة)ةوة كراون بة ئينطليزى و تا ئيَستا ضوار بةرطى طةورةيان بة ضاثى جوان و رِةنطين بةو زمانة لـآ بلآو كراوةتةوة.

سوثاسى بآكؤتايى بؤ خواوةندى ميهرةبان كة يارمةتى و تةوفيقى نووسةرى ئةم ضةند ديَرِةشى دا كة زياتر لة سةد دانةمان لةو ثةيامانة كرد بة كوردى و، تا ئيَستا و لة ماوةى ثازدة سـالأدا (ضل و دوو) ناميلكة و ثةياممان لةو وةرطيَرِراوة كوردىيانة و لة دووتويَى (بيست و ضوار) كتيَب‏دا بلآو كردةوة و، دةيان ثةيامى تريش ئامادةى ضاثن. وا ئيستاش لة نيازداية كة بة ثشتيوانيى خواى طةورة سةرجةمى ئةم وةرطيَرِراوة كوردىيانة، وةكو توركى و عةرةبى و ئينطليزىيةكان، لة شيَوةى بةرطى طةورة و ناياب‏دا بلآو بكةينةوة.

بةشيَكى ئةم ثةيامانة بؤ ئةم زمانانةى خوارةوةش وةرطيَرِراون، كة تا ئيَستا كارى وةرطيَرِان تيايان‏دا بةردةوامة:

ئةلَمانى، فةرةنسـى، رِووسى، ئؤردى، فارسى، ئيتالى، كؤجاراتى، مةلايا، رِؤمانى، بؤسنى... هةروةها طةلـآ زمانى تريش.

× لة ضةند زانكؤيةكى جيهان‏دا زانست و بيرى "نوورسى" لة ناوةندى مةنـهةجة رِةسمى‏يةكان‏ و سةرضاوة زانستىيةكان‏دا دانراون، وةك زانكؤى ئةزهةرى ميسر و، زانكؤى محمد الخامس‏ لة مةغريب و، زانكؤى ئيسلاميى جيهانى لة ماليزيا.

× هيوادارم طةلى كوردمان - بة تايبةت تويَذى زانا و رِؤشنبيران و خويَنةرانمان - ثتر ئاورِ لةم كةسايةتىية طةورةيةى نةتةوةكةى خؤيان بدةنةوة و زياتر بة ذيان و نووسينةكانى ئاشنا ببن و، لةم رِووةوة ئيَمةش لة طةلانى تر دوانةكةوين. زؤر بة دلَنيايىيةوة دةلَيَم: طةورة ثياوانى نةتةوةكانى تر هيَندةى بةشــيَكى كةمى زانايى و طةورةيى مامؤسـتا نوورسى زيرةكى و بليمةتى و زانست و ئازايةتى و ئيماندارى و دلَسؤزىيان نةنواندووة، كةضى نةتةوةكانيان لة شان و بالَى ئةوانيان بةرز كردووةتةوة و بة جيهانيان ناساندوون و لة ئاســتى جيهان‏دا شـانازىيان ثيَوة دةكةن، بةلآم ئيَمة هيَشتا ئاورِى ثيَوستمان لةم طةنجينة زيَرِ و طةوهةرانةى خؤمان نةداوةتةوة. لةطةلأ ئةوةش‏دا زؤر هيوادارم كة رِؤذطارانى ئايندة بة زيادبوونى سةربةستيى فيكرى و بةرز بوونةوةى ئاستى رِؤشنبيرى و زانستى لاى هةموو تويَذ و ضينةكانى طةلةكةمان، ثتر نرخ و بةهاى بةخششة فيكرى و زانستى و ئيمانىيةكانى ئةم كةلَة زانايةى نةتةوةكةمان دةردةكةويَت و، سوودى زياترى لـآ وةردةطيريَت.

× لة خواى طةورة داواكارم كة بة سؤز و ميهرةبانيى خؤى لة بلآوكـردنةوةى سـةرجةمى ثةيامةكانى نوور‏دا بة زمانى كوردى ثشتيوانمان بيَت و ئةم كارةمان بؤ ئاسان بكات و، نيازى خاويَن و طيرابوونى لاى خؤيمان ثآ بـبةخشـيَت و، لة خؤم و دايك و باوكم و خيَزان و منالأ و يارمةتى‏دةرانم لةم خزمةتة ثيرؤزةدا و لة سةرجةم موسلَمانان خؤش ببيَت. إنّه على ما يشاء قدير وبالإجابة جدير.

فاروق رسول يحيـى

سليَمانى



[1]  لةبةر ئةوةى بةرطيَكى طةورةى ئةم زنجيرةية ذيانى دانةرى بة ثيَنووسى مامؤستا نوورسى خؤى و قوتابىيانى بة تيَروتةسةلى لةخؤ طرتووة، ئةوا لةم بةرطةى ئيَستادا تةنها ئةم ضةند لاثةرِةيةى ذيانى وةك بةركولَيَك دةخةينة بةردةستى خويَنةرانى بةرِيَز، بة هيواى خويَندنةوةى ئةم لاثةرِانة هةتا بةرطى تايبةتيى ذيانةكةى دةردةضيَت.