سةرجةمى ثةيامةكانى نوور
نووسينى: بديع الزمان سةعيدى نوورسى
وةرطيَرِانى: فاروق رسول يحيى
ثوختةى ضةند لايةنيَكى ذيانى دانةر:
مامؤستا
بديع الزمان سةعيدى نوورسى[1]
× لة نيَوان
ضيا بلَندةكان و لة بةرةبةيانى يةكيَك لة رِؤذةكانـى سالَى (1294ك /1876ز)
لة طوندى "نوورس"ى سةر بة ثاريَزطةى "بةدليس"ى كوردستانى ذيَر
دةستةلآتى عوسمانى "بديع الزمان مامؤستا سـةعيدى نوورسى" لة
بنةمالَةيةكى كوردى ديندار لةدايك بووة.
× "صؤفى
ميرزا"ى باوكى بة خواثةرستى و ثياوضاكى بةناوبانط بووة و هةر خؤراكيَك حةلآلأ
نةبووبيَت دةرخواردى منالَةكانــى نةداوة.. خـاتــوو "نــوورية"ى
دايكيشـى بة ثاك و خاويَنى و دةستنويَذةوة نةبووبيَت شيرى بة منالَةكانى نةداوة!
× هةر لة قؤناغى مـنالَىيةوة هةلَكـةوتوويى و
زيرةكيـى ثيَوة ديار بـووة و، لاى زانا بةناوبانطةكانى ذيـنـطـة و سةردةمى خؤى
زانسـتة ئيسلامىيةكانى خـويَندووة و، بةشيَكى زؤرى كاتةكانى بـة تـاوتوآكردن
و ليَكؤلَينـةوةى دياردةكانى دةوروبةرى بةســــةر بردووة و، لةطةلأ زاناياندا
كةوتووةتة وتو ويَذ و طفتوطؤى زانستىيةوة. تا لة تةمةنى ضواردة سالَىدا
برِوانامةى "عالمى"ى وةرطرتووة!
× هـةر لة تافى لاوى و لة خـةونيَكى رِاســتدا
بة خــزمةتـى ثيَغةمبةر صلى الله عليه وسلم شةرةفمةند
بووة و داواى (زانستى قورئان)ى لـآ كردووة، حةزرةتيش لةو خـةونةدا مذدةى داوةتآ
كة: "سيوهبُ
لك علمُ القرآن ما لم تسألْ شيئاً من الأمة"! واتة
زانســتى قورئانت ثآ دةبةخشريَت بة مةرجيَك " سوئال"ى هيض شتيَك لة
نةتةوةكةم نةكةيت. ئةويش تا لة ذيـاندا ما سوئالـى لة كةس نةكرد، نة بة واتاى
"ثرسيار" و نة بة واتاى "سوالأكردن" تةنانةت لة موحتاجترينى
كاتةكانى تةمةنىدا ديارى و سةدةقة و زةكاتيشى لة خةلَكى وةرنةطرتووة!
× زيرةكى و زةينرِؤشنى و تواناى لةبةركردنى
هيَندة كةمويَنة و لةرِادةبةدةر بووة كــة توانيـويةتى نزيكةى "نةوةد"
كتيَبى مةتنة سةرةكىيةكان لةبةر بكات، لة بابةتةكانى: (نةحوو، صةرف، تةفسير، حةديث، مةنتيق،
فيقهى ئيسلامى ... هتد). جطة لةمانةش هةر لة سةرةتاى فةرهةنطى بةناوبانطى "قاموس
المحيط"وة
تا دةطاتة "باب السين"ى ئةو فةرهةنطةى لةبةر كردووة كة كؤى لاثةرِةكانى
دةكاتة: (708) لاثةرِة، ئنجا بة ماوةى يةك حةفتةش كتيَبى "جـمع
الجوامع"ى سةر بة زانستى ئوصولى فيقهى خويَندووة و لةبةريشى كردووة!
× بؤ مةبةستى
موتالآكردن و خويَندنةوةى ئةو كتيَبانةى ثيَويستى بوون سوودى لة كتيَبخانة ثرِ لة
كتيَبةكانى "عمر ثاشا"ى واليى "وان" و "تايةر
ثاشا"ى واليى "بةدليس" وةرطرتووة كة رِيَزى زؤريان لـآ ناوة و
بايةخيان ثآ داوة.
× لة ئةنجامى مونازةرة و وت و ويَذى لةطةلأ هةندآ
مامؤستاى زانستة نويَكانى سةردةمدا هةستى كردووة كة ثيَوستيى بةو زانستانة هةية،
بؤية لة شارى "وان" دةستى بة خويَندنةوة و ليَكؤلَينةوةى كتيَبةكانى ئةو
زانستانة كردووة، وةك: (بيركارى، فةلةك، كيميا، فيزيا، زةوىناسى، فةلسةفة،
ميَذوو، جوطرافيا... هتـد" تةنانةت توانيويةتى لة هةنديَكيشياندا كتيَب
دابنيَت!
× لةبةر ئةم زيرةكىية بآويَنةيةى، ناوبانطــى بة:
(سـةعيدى
مةشـهوور)
و ثاشان بة: (بديع
الزمان)
بلآوبووةتةوة.
× لة سـالَى 1897زدا مامؤستا "بديع
الزمان" هةوالَيَكى لة رِؤذنامـة ناوخؤيىيةكاندا خـويَندةوة كـة بريتى بـوو
لـةوةى: "طلادسـتؤن"ى وةزيرى موسـتةعمةراتى بةريتانيا لة ثةرلةمانى
ولآتةكةىدا نوسخةيةكى قورئانى ثيرؤزى بة دةسـتةوة طرتووة و بة ئةندامانى
ثةرلةمانى وتووة:
(هةتا
ئةم قورئانة لةناو موسلَماناندا بميَنيَت ئيَمة ناتوانين حوكمرِانىيان بكةين،
كةواتة ضار تةنها ئةوةية كة قورئان لةسـةر زةوىدا نةهيَلَين، ياخود ثةيوةنديى
موسلَمانةكانى ثيَوة ببضرِين)!
ئـةم
هـةوالَة تةزووى بة جـةســتةى "بديع الزمان"دا هيَنا و حــةوانةوة و
ســرةوتى لـآ برِى و، بؤ هةموو كةسانى دةوروبةرى خؤى بة ئاشكرا رِاطةياند كة:
(دةبآ
بة بةلَطة بؤ هةموو جيهانى بضةسثيَنم و ثيَيان بسةلميَنم كة قورئانى ثيرؤز خؤريَكى
مةعنةوىية، تيشكى ئةو خؤرة هةرطيز كز نابيَت و رِووناكىيةكةشى بة هيض كةسيَك
ناكوذيَتةوة).
دواى
ئةم رِووداوة رِؤشت بؤ ئةستةمبوولأ و ثـرِؤذةى دامةزراندنى زانكؤيةكى ئيسلاميى لة
كوردستاندا بة ناوى "زانكؤى زةهراء " = بة ويَنةى زانكؤى ئةزهةرى ثيرؤز
= ثيَشكةشى كاربةدةستان كرد، زانكؤيةك كة ئةركى بلآوكردنةوةى رِاسـتىيةكانى
ئيسـلام بطريَتة ئةسـتؤى و, زانستة ئايينى و زانسـتة طةردوونىية نويَكانى ثيَكةوة
تيَدا بخويَنريَن، بةثيَى نةخشة و بؤضوونى ئةو وتة بةناوبانطةى خؤى كة تيايدا
دةلَـيَت:
(رِووناكيى
دلأ: زانستة ئايينىيةكانة و، نـوورى عةقلَيش: زانستة طةردوونىية نويَكانة. بة
تيَكةلأكردنى ئةم دوانة "رِاستى" دةردةكةويَت و، بة
ليَكجيابوونةوةشيان، لةمياندا فرِوفيَلأ و طومان و، لةويشياندا دةمارطيريى
بآكةلَك و نةفرةتليَكراو، سةرهةلَدةدات)!
لةم هةولَةى ئةم جارةىدا و لة هةولَيَكى تريشدا
كة لة سالَى 1907زدا بؤ هةمان مةبةسـت رِؤشت بؤ ئةستةمبوولأ و هةولأ و تةقالاى خؤى
خستةكار، هيض سةركةوتنيَكى بةدةست نةهيَنا، بةلآم لة سالَى 1911زدا توانيى قةناعةت
بة سولَتان رِةشاد بكات و، سولَتانيش برِيَك ثارةى بؤ ئةو ثرِؤذةية تةرخان كرد و،
لةسةر ليَوارى "دةرياضةى وان" دةست كرا بة كاركردن لة بنياتنانى ئةو
زانكؤيةدا، بةلآم هةلَطيرسانى يةكةم جةنطى جيهانى ثةكى تةواوكردنى ثرِؤذةكةى خست.
× هةر لة سالَى 1911زدا ســةردانى ولآتى
"شام"ى كرد و، لةسةر مينبةرى مزطةوتى ئةمةوى لة ديمةشق وتاريَكى طرنطى
بة زمانى عةرةبى ئاراسـتةى زانايانى ئةو ولآتة كرد كة دوايى بة ناونيشانى "الخطبة
الشامية"
(واتة وتارى شام) ضةند جاريَك ضاث كرا و، ثاشـان هةر خؤى بة دريَذة ثيَدانةوة
وةرىطيَرِا بؤ زمانى توركى و ئةم دةقةى دواييش سةرلةنوآ ضةندين جار كراوةتةوة بة
عةرةبى و بؤ ضةند زمانيَكى تريش وةرطيَرِراوة.
× هةرضةند رِاى مامؤستا سةعيدى نوورسى لة يةكةمين
جةنطى جيهانىدا لةطةلأ ئةوة نةبوو كة دةولَةتى عوسمانى بة جةنطةوة بطليَت، بةلآم
هةر ئةوةندةى بةشداريى دةولَةتى عوسمانى لة جةنطدا رِاطةيةنرا، يةكسةر خؤى و
قوتابىيانى هاوبةشىيان لةو جةنطةدا كرد دذى رِوسياى قةيسةرى، كة لة بةرةى قةفقاسةوة
هيَرشى بؤ شارة سنوورىيةكانى كوردستان دةبرد. فةرماندةى سوثايش سةركردةيى (هيَزة
يارمةتىدةرةكان)ى ثآ سثارد كة لة قوتابىيانى نوورسى و خؤبةخشةران ثيَك هاتبوون.
× "بديع الزمان" و هيَزةكةى لة ضةندين
جةنطى طرنطدا لة دذى رِووسةكان بةشداريى ئازا و بةجةرطانةى جيهاديان كرد و،
هيَندة ئازايةتى و توانا و ليَهاتنى لةو جةنطةدا نواند كة سةرنجى فةرماندةى سوثا و
تةنانةت ضاوديَرة بيانىيةكانيشى رِاكيَشابوو!
× كاتيَك كة سوثاى رِووس بة ذمارةيةكى زؤر زياتر
لة سوثاى بةرطرىكةران رِذانة ناو شارى بةدليسةوة "بديع الزمان" و قوتابىيانى
بةرطرىيةكى مةردانة و فيداكارانةيان لة شارةكةيان دةكرد، تا لة ئةنجامدا بة
سةختى ثيَكرا و لة هؤشى خؤى ضوو، ئنجا رِووسةكانيش لة 2/3/1916زدا بة بريندارى
"ديل"يان كرد و برديان بؤ بةنديخانةى ئةفسةرة ديلةكان لة شارى
"كؤسترما"ى سيبيريا.
× لة ماوةى "ديلى"دا بةردةوام وانةى
ئيمانيى بة ئةفسةرة ديلةكانى هاورِيَى دةوت، كة ذمارةيان نةوةد دانة بوو.
× هةر لةو ماوةيةدا و لةبةر نواندنى هةلَويَستيَكى
بةجةرطانةى ئةوى زانا و موجاهيد و خاوةن عيززةتى ئيسلام و، هةلَنةسانى لةبـةر
سةركردةيةكى طةورةى سوثاى رِووس كة خالَى قةيسةر و سةركردةى بةرةى قةفقاس بوو، لة
ثةتى سيَدارة و بةدةستهيَنانى "ثلةى شـةهيدى" نزيك بووةوة، بةلآم خواى
طةورة لةبةر ئةوةى بؤ ئةركيَكى طةلـآ طرنط و طةورةتر هةلَى طرتبوو، لةو
تاقيكردنةوةية بةسةرىبةرزةوة هيَنايةدةر و لة حوكمى ئيعدام رِزطارى كرد!
× ثاشان بة جؤريَكى طةلـآ سةرسوورِهيَنةر و ناوازة
و بة ضاوديَرىيةكى ئاشكراى ثةروةردطار لة ديلى هةلَهات و، لة رِيَى (وارشـؤ =
ئةلَمانـيا = ظيةننا)وة طةرِايةوة ولآت.
× كة لة بةروارى 17/6/1918زدا طةيشتةوة
ئةسـتةمبوولأ "مةدالياى جةنط"ى خةلآتكرا و، لة لايةن خةليفة و
شيَخولئيسلامى دةولَةتى عوسمانى و سةركردةى طشتيى سوثا و قوتابىيانى زانستة
شةرعىيةكانةوة ثيَشوازىيةكى ناوازة و رِةنطينى لـآكرا. هةروةها كاربةدةســتان
داوايان لـآكرد كة هةندآ كارمةنديى بةرز لة دةولَةتدا بطريَتة ئةستؤى خؤى،
بةلآم مامؤستا هيضيانى نةويست جطة لة ئةنداميَتيى (دار الحكمة
الإسلامية)
كة دةزطايةكى زانستيى ئةوتؤ بوو تةنها طةورة زانايانى تيَدا دةكران بة ئةندام.
× لة ماوةى ئةم ئةنداميَتىيةىدا زؤربةى نووسراوة
عةرةبىيةكانى خؤى ضاثكرد، وةك: تةفسيرة بةنرخةكةى كة ناوى "إشارات
الإعجاز في مظان الإيجاز"ة و لة طــةرمـةى جةنطدا داينابوو (كة ئيَستا لة
بةشى خويَندنى دوكتؤراى وانةى "تةفسير" لة زانكؤى ئةزهـةر بة دةرس
دةخويَنريَت). هـةروةها بةو مووضةيةى كة لة لايةن ئةم دةزطايةوة وةرىدةطـرت
ناميلكةكانـى كـؤمةلَة ثـةيامى "المثنوي العربـي النوري"ى لة ضاث دا
و بـة خـؤرِايى بةسةر موسلَماناندا دابةشى كردن!
× ئنجا هةر كة شارى ئةستةمبوولأ لة بةروارى
18/3/1920زدا لة لايةن دوذمنانى ئيسلام بة تايبةت ئينطليزةوة داطير كرا، مامؤستا
سةعيدى نوورسى هةستىكرد كة تيريَكى طةورة و جةرطبرِ ئاراسـتةى جيهانى
ئيسـلامى كراوة. لةبةر ئةوة، قؤلَى ليَبرِانى لـآ هةلَكرد و ناميلكــةى "خطوات
سـتة"ى
دانا كة زؤر بة توندى هيَرشـى تيَدا كردبووة سـةر داطيركةران و، هؤكارةكانى
نائوميَديى تيَدا ثووضةلأ كردبووةوة كة زؤر كةس لةو رِؤذطارةدا دووضارى بووبوون.
ئةم ناميلكةيةشى ضةند جاريَك بة نهيَنى لةناو ئةستةمبوولَى داطيركراودا لة ضاث دا
و بلآوى كردةوة و، كاريطةرى(تأثير)يةكى طةلـآ طرنطى لة دلأ
و دةروونى خةلَكى = لةو بارودؤخةدا = بةجآهيَشت.
× ئنجا لةبةر ناوبانطة فراوان و جيهادة
بةردةوامةكةى، دوو جار لة لايةن سةركردةكانى بزووتنةوةى ئازاديخوازةوة، بؤ شارى
"ئةنقةرة" بانطيَشت كرا. هةرضةند يةكسةر لةو كاتةدا بةدةم
خواستةكةيانةوة نةرِؤشت، ضونكة ثيَى وابوو نابيَت لةو دةمانةدا سةنطةرةكانى ثيَشوو
ضؤلأ بكات، بةلآم دوايى لة رِيَى طةرِانةوةىدا بؤ "وان" سةرى لـآدان.
ئةوةبوو لة ســالَى1922زدا رِؤشت بؤ ئةوآ و لة لايةن طةورة ثياوانى دةولَةتةوة لة
ئيستطاى شةمةندةفةر ثيَشوازيى لـآكرا. بةلآم هيَندةى نةخاياند لةم كاربةدةستانةى
"ئةنقةرة"ش نائوميَد بوو، ضونكة سةرنجى دا زؤربةيان فةرز و ئةركة
ئايينىيةكانيان جآبةجآ ناكةن.. لةبةر ئةوة، وتاريَكى ئاراستةى ئةنجومةنى
ثةرلةمان(مجلسِ
مبعوثان)
كرد، كة بةم دةسـتةواذةيةى خوارةوة سـةرةتاى وتارةكةى دارِشتبوو:
(يا أيها المبعوثون! "إنكم لمبعوثون ليوم
عظيم"...)!
هةر
لةوآدا جاريَكى تر ثرِؤذةى دامةزراندنى زانكـؤكةى شارى وانى ثيَشــكةش كردن
وخستية ثيَشضاوى بةرثرسانى نوآ، ئةوانيش بةلَيَنيان ثآ دا كة بةدةم خواستةكةيةوة
برِؤن، بةلآم ضةند بارودؤخيَكى رِاميارى رِيَى لة هيَنانةديى ثرِؤذةكة طرت.
× لة سالَى 1923زدا
"بديع الزمان" لة ئةنقةرةوة طةرِايةوة بؤ كوردستان و رِؤشت بؤ شارى
(وان) و لةسةر ضياى "ئةرةك"ى نزيكى شاردا ماوةى دوو سالَى بة خواثةرستى و
بيركردنةوة و طؤشةطيرى و دةرس وتنةوة بة قوتابىيانى بردةسةر، كةضى هيَشتا هةر لة
ثريشكى كارةسات و رِووداوةكان رِزطارى نةبوو، ضونكة لة طةرمةى شؤرِشةكةى شيَخ
سةعيدى ثيراندا، ئةميش (وةك زانا و كةسايةتىيةكى طةورةى كورد) لةطةلأ كةسـانيَكى
ترى زؤر لة بةروارى 25/2/1925زدا، رِةهةندة(نةفى)ى شـارى "بوردوور" لة
باشـوورى خؤرئاواى توركيا كرا و، ثاشان بة تةنها خؤى بؤ شارؤضكةيةكى دوور رِةهةندة
كرا كة ناوى "بارلا"ية و لة بةروارى 1/3/1927زدا طةيشتة ئةوآ.
× دوذمنانى "ئيمان" ثيَيان وابوو كـة
لـة "بارلا"دا مامؤستا نوورسى لةناودةضيَت و ناوى كويَر دةبيَتةوة و
لة بيرى خةلَكـى دةضيَتةوة و ئةم كانىية بةخورِةمةى زانست و ئيمان وشك دةكات..
بةلآم
لةبةر ئةوةى خواى طةورة خاوةنى لوتف و سؤز و بةزةيىية سـةبارةت بة سةرجةم بةندة
ثاك و دلَســؤزةكانى، ئةوا نيازة ضـةثـةلَةكةى ئةوانى ثووضـةلأ كردةوة و، ئةم
بةندة زانا و ثاكةى بة فةزلأ و بةخشايشى خؤى وةها ضاوديَرى كرد كة لةسةر دةستى
ئةودا "بارلا"ى كرد بة سـةرضاوةى ثةخشاندنى تيشكيَكى طةورةى نوورى
قورئانى ثيرؤز. ضونكة مامؤستا نوورسى زؤربةى "ثةيامةكانى نوور"ى لةوآ
دانا و، ئنجا بة شيَوةى دةستنووس لة سةرانسةرى توركيادا بلآوبوونةوة! ئةوةبوو هةر
كة مامؤستا نوورسى = بة دريَذايى ضارةكة سةدةيةك = لةم شارةوة بؤ ئةو شار رِةهةندة
دةكرا و لة زيندان و بةنديخانةكانى طةلـآ ثاريَزطاى توركيادا دووضارى بةندى و طرتن
دةبوو، خواى طةورة كةسانيَكى دلَسؤزى بؤ نووسينةوة و لةبةرطرتنةوةى ئةم ثةيامانة
دةرِةخساند و ئةم رِيَذنة بةثيت و بةرةكةتانةى ئيمانيان بلآو دةكردةوة، تاكو
طيانى نوستووى ئيمانيان لاى ئيمانداران بيَداركردةوة و لةسةر ضةندين ستوون و ثايةى
زانستى و مةنتيقى و، بة رِةوانبيَذىيةكى بةرز، دامةزراند. بة ضةشنيَك كةسانى
عةوام ليَى تآدةطةن و مرؤظانى تايبةتمةند و شارةزايش بةهرةمةندى تيَشوو
لـآوةرطرتنى دةبن.
× ثاش ئةوةى هةشت سالأ و نيوى بة رِةهةندةيى لة
بارلادا بردة سةر، لة ضةند جيَطايةكى ترى وةك شارى "ئيسـثارتة" و
"قةستةمؤنى" و شارؤضكةى "ئةميرداغ"دا بة
"رِةهةندةيـى" و "دةست بةسةرى" و، لة شارةكانى:
"ئةسكىشةهر و ئةفيوون و دةنيزلى"يشدا بة "بةندى" ذيانى
بةسةر بردووة. كة ئةمانةش ضارةكة سةدةيةك لة ذيانى ثرِ لة ناسؤر و ئةشكةنجة و
جيهادى مةعنةويى تةمةنى ئةم زانا ثايةدارة دةطرنةوة.
× بةم جؤرة، مامؤستا نوورسى لة سةرةتاى رِؤشتنيةوة
بؤ "بوردوور" (1926) و ثاشان بؤ "بارلا" (1927) هةتا سالَى
1950ز لة نووسينى "ثةيامةكانى نوور"دا بةردةوام بوو، تاكو لة (130)
ثةيام (كتيَب و ناميلكة) تيَثةرِيانكرد و، هةموويان لة ذيَر ناونيشانى
"سةرجةمى ثةيامةكانى نوور"دا كؤكرانةوة و، بريتين لة ضةند كؤمةلَة
ثةياميَكى سةرةكى كة ئةمانةن:
1-
(سؤزلةر) واتة "وتةكان"..
2-
(مةكتووبات) واتة "نامةكان"..
3-
(لةمعةلةر) واتة "بريسكةكان"..
4-
(شوعاعلةر) واتة "تيشكةكان"
5-
(لاحيقةلةر) واتة "ثاشبةندةكان"..
هةروةها
كؤمةلَة ثةيامةكانى ترى جطة لةمانةش، كة هةر هةموويان تا سالَى 1956ز رِيَى
ضاثخانةكانيان بة سةربةستى بؤ نةطيرايةبةر، بةلآم لةم بةروارةوة، برِيارى ئازاديى
لةضاثدانيان دةركرا و، مامؤستا نوورسى خؤى سـةرثةرشتيى لةضاثدانى كردن هةتا
هةموويانى بة ضاث طةياندن و، ثيَش مالَئاوايىكردنى لةم ذيانى دنياية و بة ضاوديَريى
خؤى سةرجةمى ثةيامةكانى لة ضاث دان.
× طرنطترين تايبةتكاريى ئةم ثةيامانة لةوةداية
كة: تةفسيريَكى خةستوخؤلَى رِاستىيةكانى قورئانى ثيرؤزة و، بة "مةوسووعةيةكى
ئيمانى"ى بايةخدار دادةنريَن و، بةدةم خواسـتة ئيمانىيةكانى خةلَكى
سةردةمةوة دةرِؤن و، ئيمانى تةحقيقى لة دلأ و دةروون و بير و ذيريى مرؤظى
هاوضةرخدا دادةمةزريَنن و، بيناى كوفر و ئيلحاد لة بنج و بيَخدا هةلَدةتةكيَنن
و، قةلآى مةحكةمن بؤ ئيماداران و، طرنطترين ضةكى ثيَشكةوتووى
"ئيمان"ن لةم سةردةمةدا، كة نوآترين ضةكى فرت و فيَلَى كوفر و ئيلحادى
تيَدا بةكار دةهيَنريَت!
× لة سةعات سآ و نيوى شةوى قةدرى مانطى رِةمةزانى
ثيرؤزى سالَى 1379ك بةرامبةر 23/3/1960ز بةدةم بانطى ثةروةردطاريةوة رِؤشت و كؤضى
مالَئاوايى لةم دنيا فانىية كرد. خواى طةورة نوقمى ميهرةبانيى فراوانى خؤى بكات و
بة بةهةشتى بةرين شادى بكات. ئامين.
× ضةند مانطيَك دواى كؤضى
دوايى، كاربةدةستان لة طؤرِةكةى دةريانهيَنا و لة شويَنيَكى نةزانراودا
ناشتيانةوة!
× لة دواى وةفاتى خؤى،
قوتابىية دلَسؤزةكانى بةوثةرِى ضوست و ضالاكى "ثةيامةكانى نوور"يان بة
خةلَكى طةياند و، بة ئاستة زانستى و فيكرىيةكانى ناوخؤ و جيهانيان ناساندن و
طةورة بيرياران(مفكرين)ى ئيسلامى و جيهانىيان ثآ ئاشنا كردن.
× تا ئيَستا
لة توركيادا ثيَنج كؤنطرةى جيهانى و دةيان كؤرِ و سيمينارى ناوخؤيى لةسةر ذيان و
بيرى مامؤستا نوورسى طيراوة. هةروةك لة ضةندين شويَنى ترى جيهاندا وةك (ميسر و
مةغريب و ئةردةن و ماليزيا و ئةندؤنيسيا و ئوستوراليا) كؤنطرةى جيهانى و كؤرِ و
سيمينارى زانستيى لة ئاستة ئةكاديمىيةكاندا لةسةر ثيَشكةش كراوة. جطة لةو دةيان
ليَكؤلَينةوة و باس و كتيَبانةى كة بة زمانة جيا جياكان بؤ ئةم مةبةسـتة نووسراون
و، جطة لةو نامة زانكؤيى و ئةكاديميانةش كة بؤ وةرطرتنى برِوانامةى بالآ (ماستةر و
دكتؤرا) لة ضةندةها زانكؤى ناوخؤ و جيهانىدا (هةر لة ماليزياوة تا دةطاتة
فةرةنسا) لةسةر ذيانى نوورسى خؤى و لةسةر ثةيامةكانى نووسراون و ئامادة كراون.
× كةسانى ديار
و بةناوبانطى طؤرِةثانى زانست و فيكرى ئيسلاميى سةردةم ض لة ئاستى كوردستان و ض لة
ئاسـتى عيَراق و ولآتة عةرةبى و ئيسلامىيةكان و ض لة ئاستى جيهاندا لة ثيَشةنطى
تويَذةر و نووسةر و ليَكؤلَةرانى ذيان و نووسينةكانى مامؤستا "نوورسى"ن،
كة ليَرةدا بؤ نموونة تةنها ناوى هةنديَكيان ثيَشضاو دةخةين، وةك:
(د.
محســن عبد الحميد ، د. محمد سـعيد رِةمةزان بؤتانى، د. على محىالدين قةرةداغى،
د. جلال جلالى زادة، عبد القادر بادللى، د. عماد الدين خليل، خوا ليَخؤشـبوو
مامؤسـتا ئةبولحةسـةن نةدوى و، دةيان زانا و ثرِؤفيسؤرى تر لة زانكؤى ئةزهةر و
زؤربةى زانكؤكانى جيهانى ئيسلامى و تةنانةت خؤرهةلآتناسانى ضةند زانكؤيةكى
خؤرئاوايش) خويَنةرى بةرِيَز بؤ خؤى دةتوانيَت لة سـةرضاوةكان و لة رِيَى ئةو
كتيَب و باس و بابةتانةش كة لة بارةى بير و زانست و ذيانى مامؤستا نوورسىيةوة
ثيَشكةش كراون، بة نووسينةكانى ئةو زانا و بيريارانة و كةسانى تريش ئاشنا ببيَت.
يان ثةيوةندى بكات بةم ئادرةسةوة:
www.nesil.com.tr
× كارى وةرطيَرِانى "ثةيامةكانى نوور"
بؤ زمانةكانى ترى جيهان هةر بةردةوامة. ئةوةتا - سوثاس بؤ خوا - وةرطيَرِانى
سةرجةمى ثةيامةكان بؤ (زمانى عةرةبى) لة لايةن مامؤستا (إحسان قاسم الصالحي)يةوة تةواو
بووة و، لة نؤ دانة بةرطى قةشةنط و رِةنطيندا و لة هةردوو شارى ئةستةمبوولأ و
قاهيرة بلآو كرانةوة. بةشـيَكى زؤريشيان لة لايةن خوشكى نؤموسلَمان: مارى
ويَلَد(شكران واحدة)ةوة كراون بة ئينطليزى و تا ئيَستا ضوار بةرطى طةورةيان بة
ضاثى جوان و رِةنطين بةو زمانة لـآ بلآو كراوةتةوة.
سوثاسى بآكؤتايى بؤ خواوةندى ميهرةبان كة يارمةتى
و تةوفيقى نووسةرى ئةم ضةند ديَرِةشى دا كة زياتر لة سةد دانةمان لةو ثةيامانة كرد
بة كوردى و، تا ئيَستا و لة ماوةى ثازدة سـالأدا (ضل و دوو) ناميلكة و ثةياممان
لةو وةرطيَرِراوة كوردىيانة و لة دووتويَى (بيست و ضوار) كتيَبدا بلآو كردةوة و،
دةيان ثةيامى تريش ئامادةى ضاثن. وا ئيستاش لة نيازداية كة بة ثشتيوانيى خواى
طةورة سةرجةمى ئةم وةرطيَرِراوة كوردىيانة، وةكو توركى و عةرةبى و ئينطليزىيةكان،
لة شيَوةى بةرطى طةورة و نايابدا بلآو بكةينةوة.
بةشيَكى ئةم ثةيامانة بؤ ئةم زمانانةى خوارةوةش
وةرطيَرِراون، كة تا ئيَستا كارى وةرطيَرِان تياياندا بةردةوامة:
ئةلَمانى،
فةرةنسـى، رِووسى، ئؤردى، فارسى، ئيتالى، كؤجاراتى، مةلايا، رِؤمانى، بؤسنى...
هةروةها طةلـآ زمانى تريش.
× لة ضةند زانكؤيةكى
جيهاندا زانست و بيرى "نوورسى" لة ناوةندى مةنـهةجة رِةسمىيةكان و
سةرضاوة زانستىيةكاندا دانراون، وةك زانكؤى ئةزهةرى ميسر و، زانكؤى محمد الخامس
لة مةغريب و، زانكؤى ئيسلاميى جيهانى لة ماليزيا.
× هيوادارم طةلى كوردمان - بة تايبةت تويَذى زانا
و رِؤشنبيران و خويَنةرانمان - ثتر ئاورِ لةم كةسايةتىية طةورةيةى نةتةوةكةى خؤيان
بدةنةوة و زياتر بة ذيان و نووسينةكانى ئاشنا ببن و، لةم رِووةوة ئيَمةش لة طةلانى
تر دوانةكةوين. زؤر بة دلَنيايىيةوة دةلَيَم: طةورة ثياوانى نةتةوةكانى تر هيَندةى
بةشــيَكى كةمى زانايى و طةورةيى مامؤسـتا نوورسى زيرةكى و بليمةتى و زانست و
ئازايةتى و ئيماندارى و دلَسؤزىيان نةنواندووة، كةضى نةتةوةكانيان لة شان و بالَى
ئةوانيان بةرز كردووةتةوة و بة جيهانيان ناساندوون و لة ئاســتى جيهاندا
شـانازىيان ثيَوة دةكةن، بةلآم ئيَمة هيَشتا ئاورِى ثيَوستمان لةم طةنجينة زيَرِ و
طةوهةرانةى خؤمان نةداوةتةوة. لةطةلأ ئةوةشدا زؤر هيوادارم كة رِؤذطارانى ئايندة
بة زيادبوونى سةربةستيى فيكرى و بةرز بوونةوةى ئاستى رِؤشنبيرى و زانستى لاى هةموو
تويَذ و ضينةكانى طةلةكةمان، ثتر نرخ و بةهاى بةخششة فيكرى و زانستى و
ئيمانىيةكانى ئةم كةلَة زانايةى نةتةوةكةمان دةردةكةويَت و، سوودى زياترى لـآ
وةردةطيريَت.
× لة خواى طةورة داواكارم
كة بة سؤز و ميهرةبانيى خؤى لة بلآوكـردنةوةى سـةرجةمى ثةيامةكانى نووردا بة
زمانى كوردى ثشتيوانمان بيَت و ئةم كارةمان بؤ ئاسان بكات و، نيازى خاويَن و
طيرابوونى لاى خؤيمان ثآ بـبةخشـيَت و، لة خؤم و دايك و باوكم و خيَزان و منالأ و
يارمةتىدةرانم لةم خزمةتة ثيرؤزةدا و لة سةرجةم موسلَمانان خؤش ببيَت. إنّه على
ما يشاء قدير وبالإجابة جدير.
سليَمانى
[1] لةبةر ئةوةى بةرطيَكى
طةورةى ئةم زنجيرةية ذيانى دانةرى بة ثيَنووسى مامؤستا نوورسى خؤى و قوتابىيانى بة
تيَروتةسةلى لةخؤ طرتووة، ئةوا لةم بةرطةى ئيَستادا تةنها ئةم ضةند لاثةرِةيةى
ذيانى وةك بةركولَيَك دةخةينة بةردةستى خويَنةرانى بةرِيَز، بة هيواى خويَندنةوةى
ئةم لاثةرِانة هةتا بةرطى تايبةتيى ذيانةكةى دةردةضيَت.