لة نيَوان هةردوو مانطى
يةكشةوةى رِةمةزان و جةذندا
ضةند طولَيَكن
كة لة ناوك و تؤوى حةقيقةتةكانةوة دةميان ثشكوتووة و، ديوانيَكى شيعرى ئيمانىية
بؤ قوتابييانى نوور
رِوونكردنةوةيةك:
ئةم
ديوانةى كة ناوى "لوامع"ى لـآ نراوة، وةك ديوانةكانى تر لةسةر يةك
رِةوت و يةك شيَواز نارِوات، ضونكة دانةرى بةرِيَز لةم ديوانةدا وتة رِةوان و
ثوختةكانى دانراويَكى كؤنى خؤى رِوون كردووةتةوة و ليَكىداوةتةوة كة ناوى:
"نوى الحقائق"ة. ئنجا لةبةر ئةوةى بة شيَوازى ثةخشان نووسراوة و جطة لةمةش
جلَةو بؤ ئةنديَشة شل ناكات و هةست و نةستة بآ تةرازووةكانيش ناكات بة بناغةى
باسةكانى، ئةوا = ئةم ديوانة = تةنها ئةو رِاستىيانةى تيَدا جةم كراون كة بة
تةرازووى مةنتيق و رِاستىيةكانى قورئان و ئيمان كيَشراون و هةلَسةنطيَنراون و، لة
رِاستىدا وانةيةكى زانستى، بطرة دةرسيَكى قورئانى و ئيمانىية كة دانةرةكةى بة
برازاكةى خؤى و هاوويَنةى ئةوى وتووةتةوة كة لةو دةمةدا دةرس و رِيَنمايىيان لـآ
وةردةطرت.
مامؤستاى
بةرِيَزمان لة رِيَذنةى ئايةتى: (وَما عَلَّمْناهُ الشِّعرَ) (يس:69)
بةهرةمةند بووة و بةو رِيَضكةيةدا هةنطاوى ناوة.. لةبةر ئةوة، ئارةزووى لة
هؤنينةوة و وتنى شيعر نةبووة و، هيض كاتيَكى خؤى ثيَوة خةريك نةكردووة، هةروةك خؤى
لةو بيَدارىيةى سةرةتاى كتيَبةكةدا رِوونى كردووةتةوة و ئيَمةش بؤ خؤمان ثةىمان
بةم رِاستىية بردووة.
ئةم
ديوانى ثةخشانة شيعرة، لة ئةنجامى هةولَيَكى سةرومرِ و، تةنها لة ماوةى بيست
رِؤذدا، كة هةموو رِؤذيَك دوو سةعات يان دوو سةعات و نيوى دةخاياند، نووسراوة و
دانراوة! هةرضةندةش دانةر لةو دةمةدا طةلـآ كار و ئةركى مةزن و طرنطى "دار
الحكمة الاسلامية"ى لة ئةستؤدا بووة. جا دانانى كتيَبيَكى ئاوةها لة
ماوةيةكى يةكجار كورت و كةم خايةندا، ويَرِاى سةختيى نووسينى يةك لاثةرِةى
هؤنراو كة بة ئةندازةى دة لاثةرِةى ثةخشان قورسة و، سةربارى ئةوةش كة بة ضةشنيَكى فيطرى واتاكان بؤ
دلَى هاتوون و ثاشان دةستكارى نةكردنى ئةو رِةوتة فيطرىيةش بؤ
مةبةستى لة ضاثدانى.. هةموو ئةمانة، وامــان لـآ دةكةن كة ئةم ديـوانة بة يةكيَك
لة كارة دةراســاكانى "ثةيامةكانى نـوور" دابنيَين و، هيض ديوانيَـكى
ترى شــيعر شـك نابةين كة بة ويَنةى ئةم ديوانة بتوانريَت بة ئاسـانى و بآ
تةكةللوف لة شيَوةى ثةخشاندا بخويَنريَتةوة.
لة
خوا داواكارين ئةم كتيَبة بةنرخة وةك مةسنةويى مةولاناى رِؤمى لـآ بكات بؤ
قوتابييانى نوور، ضونكة ثوختة و كورتةيةكى بةثيَز و بةهادارى ثةيامةكانى نوورة و
لة حوكمى ثيَرِستيَكداية مذدةى هاتنى ئةو ثةيامانةى ثآية كة ثاش تيَثةرِبوونى دة
سالأ بةسةر نووسينى ئةم ديوانةدا هاتنة طؤرِآ و لة ماوةى بيستوسآ سالَى
رِةبةقدا بة تةواوى و كاملَى كةوتنة بةردةستى خويَنةران.
لة قوتابييانى نوور:
صونطور،
محمد
فيضي، خةسرةو
خويَنةرى
بةرِيَز!
ثيَشةكى
من دان بة بيَزاريى خؤمدا دةنيَم لة دةست هةذاريى توانا و ليَهاتنةكانم لة بوارى
سنعةتى نووسين(الخط)
و
هونةرى هؤنينةوةى شيعردا، ئةوةتا تاكو ئيَستا ناتوانم بة جوانى و رِيَكى تةنانةت
ناوى خؤيشم بنووسم و، لة دريَذايى ذيانيشمدا نةمتوانيوة يةك ديَرِة شيعر يان
شتيَك لةسةر كيَشى ديَرِة شيعريَك بهؤنمةوة.
كةضى
لةثرِ ئارةزوويةكى توند و بةتينى "هؤنينةوة" زؤرى بؤ "بير"م
هيَنا و، زووتريش "طيان"م بةو هؤنينةوة فيطرىيةى بةيتى:
"قةولى نةوالا سيسةبان"[1] دةكرايةوة
كة ضةند مةدح و ستايشيَكة لة وةصفى غةزاى هاوةلَة بةرِيَزةكان دةدويَت، خوايان لـآ
رِازى بيَت. منيش شيَوازى هؤنينةكةى ئةوم بؤ خؤم هةلَبذارد و ثةخشانيَكى لة
شيعرضووم نووسى..
ئنجا
بة هيض جؤريَكيش زؤرم لة خؤم نةكرد تاكو كيَشى شيعريى بؤ بةكار بهيَنم، كةواتة
هةركةس حةزى لـآية با بة نيازى ثةخشان بيخويَنيَتةوة بآ ئةوةى شيعر بة بير و
ئةنديَشةىدا بيَت يان بايةخى ثآ بدات، بةلَكو باشتر واية بة ثةخشانى دابنيَت، بؤ
ئةوةى لة واتاكانى تآ بطات، ضونكة برِطة و ثارضةكانى لة واتادا هاوثةيوةندين،
هةروةها دةبآ لة سةروا(قافية)كانيشدا رِانةوةستآ[2] ضونكة
هةروةك دةكرآ كلآو و تةربووش بآ (طولَنطة) بن، بة هةمان جؤر دةشكرآ كيَشى بآ سةروا
و هؤنينى بآ قاعيدةش هةبيَت! تةنانةت من لةو باوةرِةدام كة ئةطةر وشة و هؤنينةوة
لة رِيَى تةكةللوف و خؤ ثآماندووكردنةوة وايان لـآ هاتبآ سةرنج رِابكيَشن، ئةوا
بيرى مرؤظ بة خؤيانةوة = نةك واتاكانيان = سةرقالأ دةكةن. كةواتة باشتر واية
"وشة"(اللفظ) ساكار و دوور لة رِازانةوة و ئارايشت بيَت، تاكو
ئاورِى بايةخثيَدانى بؤ لا نةدريَتةوة.
مامؤستا
و رِابةرم لةم كتيَبةدا: قورئانى ثيرؤزة..
ئةو
كتيَبةش كة لةبةر دةممداية و ليَى دةخويَنمةوة: ذيانة..
ئةو كةسةش طوفتارةكانمى ئاراستة دةكةم: دةروونى
خؤمة..
تؤيش
= ئةى خويَنةرى بةرِيَز! = لة طوآبيست زياتر ضيىتر نييت. خؤ طوآبيستيش مافى
رِةخنةى نىية، ضيى ثآ باشة وةرىدةطريَت و، هةرضيشى ثآ باش نةبيَت، كارى بة
سةريةوة نىية و ليَى نادوآ.
جا
لةبةر ئةوةى ئةم كتيَبةم لة رِيَذنةى ئةم مانطة ثيرؤزةوة (مانطى رِةمةزان)[3] هةلَقولآوة،
ئةوا ئوميَدةوارم لة دلَى براى ئايينيمدا كاريطةريى ببيَت و، لة ثاشملة
دوعايةكى لـآخؤشبوونم بؤ بكات يان سوورةتى "فاتيحه"م بؤ
بخويَنيَت.
الداعي[4]
طلَكؤى
رِووخاوم[5] حةفتاونؤ
تةرمى[6] سةعيدى
طوناهبار و لةش بةئازارى لة ئاميَز طرتووة و، هةشتاهةمينيشيان
بووة بة كيَلى طلَكؤم.
هةر هةمووشيان،
ئةشك بؤ زايةبوونى ئيسلام هةلَدةرِيَذن[7]..
ئةو طؤرِة ثرِ
لة مردووانة = لةطةلأ
كيَلةكةىدا = سةرجةم لة
ثرِمةى طرياندان. سبةينيَش بة ثةلة و خيَرا رِووة و طؤرِةثانى ئةودنيا
هةنطاو دةنيَم.
لةو
دلَنيايىيةشدام كة ثاشةرِؤذى ئاسيا، بة زةوى و ئاسمانيةوة، تةسليمى"دةستى
سثى"ى ئيسلام دةبيَت.
ضونكة دةستى
رِاستى ئيسلام بةرةكةتى ئيمانى تيَداية و.. دلَنيايى و ئاسايش بة خةلَكى
دةبةخشيَت.
[1] ثارضة
شيعريَكى دوور و دريَذى ضوارسةد بةيتىية لة وةسفى غةزاكانى هاوةلآندا = خوايان
لـآ رِازى بيَت = مةلا خاليد ئاغاى زيَبارى = كة بة زوهد و تةقوا بةناوبانط بووة =
بة رِيَضكة زمانى كورديى كرمانجى ذووروو هؤنيويةتيةوة. (وةرطيَرِى ضاثة
عةرةبىيةكة)
[2] لة
وةرطيَرِانى ئةم ديوانةدا خـواى طـةورة يارمةتى و تةوفيقى ئيَمةشـــى بة شيَوةى
"ثةخشان" دا و، وةك ضاثة عةرةبىيةكة تةنها لايةنى واتامان رِةضاو
كرد، نةك كيَش و سةروا. (وةرطيَرِ)
[3] تةنانةت
ميَذووى دانانى ئةم كتيَبة لةم دةستةواذةيةى خوارةوةدا دةركةوت:
(نجمُ
أدبٍ وُلِدَ لهلالَيْ رمضان)!
كـة
كؤى ذمارةى ثيتةكانى ئةم رِستةية دةكاتة: 1337 كة ســـالَى دانانــى ئـةم
ديوانةية! (دانةر)
[4] ئةم ثارضةية
ئيمزايةتى. (دانةر)
[5] شايانى باسة
كاربةدةستانى توركيا ضوار مانط دواى كؤضى دوايى دانةر، تةرمةكةيان لة طؤرِةكةى
دةرهيَنا و لة جيَطايةكى ناديار و نةزانراودا ناشتيانةوة! (وةرطيَرِ)
[6] واتة لة يةك
سالأدا دوو "سةعيد" دةمرن، ضونكة لة ماوةى سالَيَكدا دوو جار لةش نوآ
دةبيَتةوة. سةرةرِاى ئةوةش كة دةرىدةخات سةعيد تا ئةم بةروارة، واتة ئةم سالَة
دةذى، ضونكة هةموو سالَيَك سةعيديَك دةمريَت(*). (دانةر)
(*)
ئةم برِطانةى كة بةم نيشانةية (*) كؤتايىيان ثآ ديَت،
دانةر بؤ خؤى لة دواى سالَى 1951زدا زيادى كردوون. (وةرطيَرِ)
[7] بة
"هةستى ثيَش رِوودان" بيست سالأ ثيَش رِوودانى ئةم بارودؤخانة هةستى بة
رِوودانيان كردووة. (دانةر)