وتةى
سىوسآهةم
بريتىية لة سىوسآ ثةنجةرة
(ئةم وتةية لة
لايةكةوة مةكتووبى سىوسآهةم و، لة لايةكى تريشةوة وتةى سىوسآهةمة).
(سَنُرِيهِمْ آياتِنا في الآفاقِ وَفي
اَنْفُسِهِمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّ اَوَلَمْ يَكْفِ
بِرَبِّكَ اَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ) (فصلت:53).
ثرسيار:
تكاية
بة كورتى ئةو بةلَطانةمان بؤ باس بكة، كة لة جيهانى بضووك يان طةورة (واتة: مرؤظ
يان طةردوون)دا هةن لةسةر بوون و، يةكتايى و، سيفةتة مةزنةكان و، كاروبارة
ثةروةردطارىيةكانى خواوةند، كة لةم ئايةتةدا كؤبوونةتةوة. ضونكة بآبرِوايان بة
تةواوى ثآيان لـآ رِاكيَشاوة و بآ ثةردة دةلَيَن: هةتا كةى دةست بةرز بكةينةوة و
بثارِيَينةوة و بلَيَين: (وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ)؟
وةلآم:
ئةو
سىوسآ وتةيةى لة كتيَبى سؤزلةر(وتةكان)دا نووسراون، لة رِاستىدا بريتين لة
سىوسآ دلَؤث لة دةرياى ئةم ئايةتة ثيرؤزة. لةبةر ئةوة، دةتوانن سةريان لـآبدةن
و بيانخويَننةوة و بطةن بةو دلَنيايىية. بةلآم ليَرةدا ثةنجة بؤ ضةند نميَك لة
دلَؤثيَكى ئةو زةريا مةزنة رِادةكيَشين و، نموونةيةك دةكةين بة "سةرةتا":
ئةطةر
يةكيَك خاوةنى توانايةكى بآويَنة و كارامةيىيةكى لةرِادةبةدةر بيَت و بيةويَت
كؤشكيَكى مةزن بنيات بنيَت، بآطومان ثيَش هةموو شتيَك بناغة و بنضينةكانى ئةو
كؤشكة بةوثةرِى رِيَكوثيَكى و دانايى دادةمةزريَنيَت و، بة ضةشنيَك رِيَكيان
دةخات كة لةطةلأ ئةو مةبةستانةى لة ثيَناوياندا دروستى دةكات، طونجاو بيَت. ثاشان
بةثيَى ئةو كارامةيى و ليَزانىيةى كة باسمان كرد بةشبةشيان دةكات و دةيانكات بة
ضةند ذووريَكى جياجيا. ثاشان ئةو ذوورانة بة نةخش و نيطارى رِةنطين و جوان
دةرِازيَنيَتةوة و، ئنجا هةر سووض و لايةكى ئةو كؤشكة بة ضةندين طلَؤثى كارةبايى
مةزن رِووناك دةكاتةوة. ثاشان بؤ ئةوةى ضاكةكارىيةكانى خؤى هةردةم نوآ بكاتةوة و
كارامةيى و ليَهاتوويى خؤى دةربخات، شتومةكةكانى ناو كؤشك زوو بة زوو دةطؤرِيَت و
تازةيان دةكاتةوة. دواى ئةمانةش لة يةك بة يةكى ئةو ذوورانةدا تةلةفؤن دادةنيَت
تاكو رِاستةوخؤ ثةيوةندى بة خؤيةوة بكةن و، لة هةريةكةشياندا ثةنجةرةيةك دةكاتةوة
كة ثلة و ثايةى بلَندى ئةوى ليَوة ببينريَت.
بة
ضةشنى ئةم نموونةية = ولله المثل الاعلى = كردطارى
مةزنيش كة هةزار و يةك ناوى خاويَن و جوانى هةية، وةك ناوةكانى: "الحاكم،
الحكيم، العدل، الحكم، الفاطر، الجليل، ليس كمثله شيء" ئةم
خواوةندةى كة ويستى بة هةر شتيَك ببيَت دةستبةجآ ئةنجام دةدريَت، ويستى وا
بووة كة درةختى مةزنى بوونةوةران و كؤشكى بآويَنةى طةردوون بةدىبهيَنيَت، بناغة
و بنضينةكانى ئةو كؤشكة و رِةطةكانى ئةو درةختةشى لة شةش رِؤذدا، بةثيَى
دةستوورةكانى دانايى و ياساكانى زانياريى ئةزةليى خؤى و بة طويَرةى دةستوورةكانى
قةزا و قةدةر، بة جوانى نةخشاندووة و، بة ضةشنيَكى ورديش لة يةكتر جياى
كردوونةتةوة و كردوونى بة ضةند ضين و نهؤم و لقيَكى بةرز و نزم. ثاشان بةثيَى دةستوورةكانى:
"ضاوديَرى" و "ضاكةكارى"ى خؤى هةريةك لةو بةديهيَنراوانةى
رِيَكوثيَك كردووة و، ثاشان هةموو شت و هةموو جيهانيَكى، بةوةى لةطةلَىدا بطونجآ
و شايستةى بيَت، رِازاندووةتةوة.. بؤ نموونة: دةبينيت ئاسمانى بة ئةستيَرةكان
رِازاندووةتةوة و رِووى زةويشى بة طولَزار ئارايشت داوة. ثاشان طؤرِةثانى ئةو
ياسايانة و ئاسؤكانى ئةو دةستوورة طشتىيانةشى بة درةوشانةوةى ناوة جوانةكانى خؤى
رِووناك كردووةتةوة. ئنجا بةثيَى خواستى ناوى: "رِةحمان و رِةحيم"ى خؤى،
بة هاناى هةموو ئةوانةوة رِؤشتووة كة لة دةست تةنطثآهةلَضنينى ئةو ياسانة هاناى
بؤ دةبةن. واتة خواوةند لة تويَى ئةو ياسا و دةستوورة طشتىيانةدا ئةوةندة
ضاكةكارى و فرياطوزارى و درةوشانةوةى تايبةتيى داناوة كة هةموو شتيَك دةتوانيَت لة
هةموو كاتيَكدا رِاستةوخؤ رِووى تآبكات و داواى هةموو ثيَداويستىيةكانى
لـآبكات. لة هةموو مةنزلَطا و، ضين و، نهؤم و، جيهان و، لة هةموو شتيَكدا ضةندين
ثةنجةرةى كردووةتةوة كة هةر هةموويان دةرِواننة ئةو خواوةندة. واتة:
"بوون" و، "يةكتايى"ى ئةو خواوةندة طةورةية ئاشكرا دةكةن،
ئةوةتا لة هةموو دلَيَكدا تةلةفؤنيَكى داناوة ثةيوةنديى رِاستةوخؤى بة خؤيةوة
ببيَت.
ئنجا
ئيَمة ليَرةدا باسى ئةو هةموو ثةنجةرة لةذمارةبةدةرانة ناطرينة ئةستؤ، ضونكة
كاريَكة لة تواناماندا نىية، بةلَكو بة زانياريى طشتطير و بة هةموو شت ئاطادارى
خواى طةورةى دةسثيَرين، ئةوةندة نةبيَت كة "بة كورتى" ئاماذة بؤ تةنها
سىوسآ ثةنجةرة لةو ثةنجةرانة دةكةين كة لة ثرشنطدانةوةى ئايةتةكانى قورئانى
ثيرؤزةوة درةوشاونةتةوة. ئةم ئاماذانةش بوون بة "وتةى سىوسآهةم" يان
"مةكتووبى سىوسآهةم". ئةمانةشمان لة سىوسآ ثةنجةرةدا بة كورتى باس
كرد، كة ذمارةى ويردةكانى ثاش نويَذن، تاكو لة خيَر و فةرِى ئةو ويردانة بةهرةمةند
ببين. ئةو كةسةش دةيةويَت بة شيَوةيةكى "فراوان" لةم رِووةوة ئاطادار
بيَت، ئةوا حةوالَةى هةموو وتةكانى ترى دةكةين.
لة
هةموو بوونةوةراندا، بة تايبةتى زيندةوةرانيان، دةستكورتىيان دةبينريَت بؤ
ضةندين ثيَداويستيى جياجيا و، داواكاريى لةذمارةبةدةر و جؤراوجؤر. ئنجا بآ ئةوةش
بة خؤيان بزانن ئةو هةموو داواكارى و ثيَداويستىيانةيان، يةك لة دواى يةك، لة
كاتى طونجاودا بؤ دةهيَنريَن. ئةوةش بزانة كة دةستى ئةو بوونةوةرانة تابلَيَى
كورتن و هةرطيز ناطةنة نزمترين ثيَويستى، ض جاى فراوانترين ئامانج و مةبةستيان.
ئةطةر حةز دةكةيت ئةمةت بؤ رِوون ببيَتةوة، فةرموو سةرنج لة خؤت بدة، دةبينيت: لة
بةرامبةر زؤربةى ثيَداويستىيةكانى هةستة ئاشكراكانت و تيَركردنى ئارةزووةكانى
دةروونتدا دةستةوسانيت و هيض شتيَكت ثآ ناكريَت.. جا ضؤن بةم جؤرة سةرنجت لة
خؤت دا، هةر بةو جؤرة سةرنج لة بوونةوةران و زيندةوةرانى تريش بدة، دةبينيت:
هةريةك
لةو زيندةوةرانة بة (لاوازيى خؤى) و بةو (ثيَداويستىيانةى كة بة بآ توانا و
دةستةلآتى خؤى بؤى ئةنجامدراون) شايةتى لةسةر خواوةندى "واجب
الوجود"
دةدات و، هةر بةم لاوازى و ثيَداويستىية ئةنجامدراوانةشى ئاماذة بؤ
"يةكتايى" ئةو خواوةندة مةزنة دةكات و، بة هةموويشى بةلَطةن لةسةر
"بوون"ى ئةو خواية. وةك ئةوةى كة رِووناكيى رِؤذ بةلَطةى بوونى خؤرة.
هةروةها ئةوةش بؤ ذيريى مرؤظى بةويذدان رِوون دةكاتةوة كة ئةو خواوةندة ثاك و بآطةردة،
لةوثةرِى بةخشندةيى و ميهرةبانى و ثةروةردطارى و كارسازىداية.
دةسا
ئةى سةرثيَضىكارى نةزان! ئةى لةرِآلادةرى بآئاطا!
ضةندة
لة بآئاطايى و نةزانىيةكى نةفرينلـآكراودايت!
ئةم
كارسازىية بةردةوام و ثرِ لة دانايى و بينايى و ميهرةبانىية بة ضى
ليَكدةدةيتةوة؟
بة
سروشتى كةرِوكاس؟
يان
بة هيَزيَكى كتوكويَر؟
يان
بة رِيَكةوتى هةرِةمةكى؟
ياخود
بة هؤكارة بآطيان و وشك و كؤلَةوارةكان؟
لة
كاتيَكدا شتان لة نيَوان: "بوون" و "ويَنة و شكلأ و
شيَوةيان"دان، لة ناوةندى ضةندين شيمانة و طريمانى جياجياى لةذمارةبةدةردا
سةرسام و سةرطةردانن، دةبينيت ئا لةم كاتةدا، شيَوةيةكى تايبةتى و جياجيايان
ثآدةبةخشريَت كة لةوثةرِى رِيَكوثيَكى و دانايىداية..
سةرنجى
ئةو نيشانة جياكةرةوانةى دةموضاوى هةموو مرؤظيَك بدة، كة لة دةموضاوى طشت
كةسيَكى ترى جيا دةكةنةوة، ئنجا لةو هةستة ئاشكرا و ثةنهانانةش ورد بةرةوة كة
بةوثةرِى دانايى و ناوازةيى لة مرؤظدا دانراون.
ئايا
ئةم دةموضاوة بضووكة نيشانةيةكى ئاشكراى "تةنيايى" خواى طةورة نىية؟
هةروةك
هـةموو دةموضاويَك هةزاران بةلَطةى تيَداية لةسـةر "بوون"ى
بةديهيَنةريَكى دانا و هةموويان شايةتى لةسةر "يةكتايى" ئةو دةدةن، كؤى
رِووةكان و سةرجةم دةموضاوةكانى هةموو زيندةوةرانيش بة طشتى بؤ
"بةسيرةت"ى خاوةن بينايى تيذى رِوون دةكةنةوة كة ئةم دةموضاوانة
نيشانةيةكى طةورة و مةزنى بةديهيَنةرى تاكى تةنيان.
ئةى
مرؤظى سةرثيَضىكار!
ئايا
دةتوانيت ئةم هةموو مؤر و نيشانانةى كة هةرطيز لاسايى ناكريَنةوة.. يان ئةم نيشانة
مةزنةى خواوةندى تاك و تةنياى "صةمةد"[1] كة لة
تيَكرِاى طشت دةموضاوةكانةوة دةدرةوشيَتةوة، بة كارى يةكيَكى ترى جطة لة
بةديهيَنةرى ويَنةكيَش و شيَوةبةخشى خؤيانى دابنيَيت؟
جؤرةكانى
رِووةك و كؤمةلَةكانى زيندةوةران، كة بةسةر زةوىدا ثةرشوبلآون و، لة ضوارسةد
هةزار جؤر و كؤمةلأ زياترن[2]، لة
رِاستىدا وةك سوثايةكى مةزن وان. ئةوةتا هةر جؤريَك لة جؤرةكانى ئةم سوثاية
رِؤزيى خؤى كة لة هى ئةوانى تر جياية و.. شيَوةى جياواز و تايبةتيى خؤى و.. ضةكة
جؤراوجؤر و ثؤشاكة جياكةرةوةكانى و.. مةشقى تايبةتى و.. تةسريحكردنى لة خزمةت بة
ضةشنيَكى جياواز لةوانى تر.. هةموو ئةمانةى لة دوو تويَى رِيَسا و
نةخشةبؤكيَشانيَكى ورددا بؤ ئةنجام دةدريَت.
بةرِيَوةبردنى
ئةم سوثا مةزنة و، ثةروةردةكردنى يةكبةيةكيان، بآ لـآتيَكضوون و لةبيرضوونةوةى
هيض كةسيَكيان، نيشانةيةكى درةخشانى وةك خؤر واية لةسةر خواوةندى "تاكى
تةنيا".
كآ
هةية بتوانيَت بؤ مةبةستى دةستتيَوةردان و هاوبةشىكردن لةم بةرِيَوةبردنة
دةراساية(خارق)دا دةست بباتة ثيَشةوة، جطة لةو خاوةنة بةتوانايةى خؤى، كة توانا و
زانيارى و دانايى ئةو، سنوور و كؤتايىيان بؤ نىية؟ ضونكة كةسيَك لة بةرِيَوةبردن
و ثةروةردةكردنى ئةم هةموو جؤرة تيَهةلَكيَش و نةتةوة ئاويَتة و تيَكةلآنةدا،
كؤلَةوار و دةستةثاضة بيَت، ديارة بة يةكجارى لة بةديهيَنانى يةكيَكيشياندا
دةستةوسان و كؤلَةوار دةبيَت. ضونكة ئةطةر دةستى لة هةركام لةوانة وةربداية، ئةوا
جآدةستى دةبينرا و ناتةواوىيةكةى دةردةكةوت:
(فارْجِعِ
الْبَصَرَ هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ) (الملك:3).
خؤ
ديارة هيض كةليَن و ناتةواوىيةكى تيَدا نابينين، كةواتة هيض هاوبةشيَكى نىية.
خواوةندى
بةديهيَنةر، هةموو ئةو نزا و لالآنةوانة طيرا دةكات كة لة: زمانى ليَهاتن و
ئامادةيى تؤوةكان و، زمانى ثيَداويستىيةكانى زيندةوةران و، زمانى ناضاريى
هانابةرانى طرؤى مرؤظةوة دةردةضن..
بةلَآ..
طيرابوونى ئةم هةموو نزا و ثارِانةوة لةسنووربةدةرانة، كة لة رِاستىدا رِوو
دةدةن، كاريَكة لة بةرضاومانداية و بة ئاشكرا دةيبينين.
جا
هةروةك طيرابوونى يةكبةيةكى ئةو نزايانة ئاماذة بؤ: "بوون"ى خواوةندى "واجب
الوجود"
و "يةكتايى" ئةو دةكات، تيَكرِاى هةموويشيان بة جؤريَكى رِوون و ئاشكرا
و، بة ثيَوةريَكى مةزن و فراوانتر، بةلَطةن لةسةر: بةديهيَنةرى ميهرةبانى
دةسترِةنطينى طيراكارى نزا و لالآنةوةكان و، هةموويان ثيَكةوة سةرنجى بينةران بؤ
لاى ئةو خواوةندة رِادةكيَشن.
ئةطةر
بة وردى سةرنج لة شتان، بة تايبةت زيندةوةران بدةين، وايان دةبينين كة وةك هةر
ئيَستا لة دةستى "بةديهيَنان" دةرهاتبن و لة ثرِدا هاتبنة جيهانى
"بوون"..
جا
لة كاتيَكدا كة ئةو شتانةى بة ثةلة و كتوثرِى ثةيدا دةبن، دةبآ ساكار و
هةلَبزرِكاو بن و، شيَوة و رِوخساريشيان ناشيرين و قةبة و ناقؤلآ بيَت و، هيض
وردةكارىيةكيان تيَدا نةبيَت، كةضى دةبينين: لة جوانترين و وردترين و ناوازةترين
شيَوةى دروستكردندا بةدىدةهيَنريَن! ديارة ئةمةش داخوازى بوونى كارامةيىيةكى
لةرِادةبةدةرة.
هةروةها
دةيانبينين:
لة
جوانترين نةخشونيطار و وردترين شيَوة و رِوخساردان، كة ئةمانةش ثيَويستيان بة
ئارامطرتنيَكى مةزن و كاتيَكى دوور و دريَذخايةن دةبيَت.
هةروةها
دةيانبينين:
لة
رِازاوةيى و جوانىيةكى سةرنجرِاكيَشدان، كة ئةمانةش داخوازى ضةندين ئاميَرى
ئارايشتكاريى زؤر و جؤراوجؤرن.
جا
هةريةك لةم وردةكارىية نائاسايىيانة و.. رِوخسارة ناوازة و.. شيَوة رِيَككراو
و.. بةديهيَنانة يةكسةرىيانة.. شايةتى لةسةر دروستكةر و بةديهيَنةريَكى دانا
دةدات و، ئاماذة بؤ "يةكتايى" ئةو دةكات و، هةر هةموويشيان ثيَكةوة، بة
رِوونى، خواوةندى "واجب الوجود"ى خاوةن توانا و
دانايىمان بؤ ئاشكرا دةكةن و، "يةكتايى" ئةو دةردةخةن.
ئةى
مرؤظى بآئاطا لة ثةروةردطارى خؤى و سةرطةردان و حةثةساو لة بارةى بوونةوةرانةوة!
ئةم
كارة بة ضى ليَك دةدةيتةوة؟ ئايا بة سروشتى كؤلَةوارى دةبةنطى نةزان؟ يان
دةتةويَت = بة هؤى نةزانيتةوة = هةلَةيةكى لةئةندازةبةدةر بكةيت و سيفةتةكانى
خوايةتيى خواوةند بة "سروشت" بدةيت و، بةم ثآية هةرضى موعجيزاتى
توانستى ئةو بةديهيَنةرة مةزن و ثاك لة هةموو نةنطى و ناتةواوىية هةن، بة هى
سروشتيان دابنيَيت و، بةم ثآية بة هةزار و يةك مةحالأ رِازى ببيت؟
(إنَّ في
خَلْقِ السَّمواتِ وَالاَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ
الَّتي تَجْري في الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا اَنْزَلَ اللهُ مِنَ
السَّماءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فيها مِنْ
كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْريفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ
السَّمَاءِ وَالاَرْضِ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ) (البقرة:164).
ئةم
ئايةتة ثيرؤزة هةروةك "بوون"ى خواى طةورة رِوون دةكاتةوة و بةلَطةية
لةسةر "يةكتايى" ئةو، لة رِاستىدا ثةنجةرةيةكى طةلـآ فراوان و طةورةشة
و، لة نيَوان ناوة جوانةكانى خواوةنددا بةسةر "ناوى هةرةمةزن"(الاسم
الاعظم)دا
دةرِوانيَت.
ثوختةى
ئةمةش بةم جؤرةى خوارةوةية:
هةرضى
جيهانة بةرز و نزمةكانى ناو بوونةوةر هةن، هةموويان بة ضةندين زمانى جياجيا
بةلَطةن لةسةر يةك ئةنجام، كة ثةروةردطاريَتيى بةديهيَنةريَكى داناى تةنياية، بةم
جؤرة:
رِةوتى
هةرة رِيَكى "تةنة ئاسمانىيةكان" بةرةو ضةندين مةبةستى مةزن و ئةنجامى
بةرز = بةثيَى برِيارى زانستى طةردوونناسى = بةلَطةية لةسةر "بوون"ى
خوايةكى خاوةن تواناى شكؤمةند و، شايةتى لةسةر "يةكتايى" و
"ثةروةردطاريَتىية تةواوةكةى" ئةو خواوةندة دةدات.
هةروةها
ئةو ئالأوطؤرِة رِيَكوثيَكةى "زةوى" كة لة وةرزةكانىدا دةبينريَن، لة
ثيَناوى ضةندين سوود و بةرذةوةنديى طةورة و زؤردا = كة زانستى جوطرافيا دانيان
ثيَدا دةنيَت = بةلَطةيةكى رِوونة لةسةر ئةو خاوةن توانا شكؤمةندة و، شايةتى
"يةكتايى" و "ثةروةردطاريَتىية تةواوةكةى" ئةوة.
ثاشان
ئةو هةموو "زيندةوةرانةى" كة وشكايى و دةرياكانيان ثرِكردووة و، بةثيَى
ميهرةبانىيةكى فراوان رِؤزى بؤ يةك بة يةكيان دةنيَرريَت و، ضةندين ثؤشاكى
جؤراوجؤريان بةثيَى دانايىيةكى تةواو لةبةر دةكريَت و، بة طويَرةى نةخشةى
ثةروةردطاريَتىيةكى تةواويش ضةندين هةستى جياجيايان ثآ دةدريَت.. هةريةك لةمانة،
ئاماذة بؤ ئةو خواوةندة بةتوانا شكؤمةندة دةكات و، دةبآ بة شايةت لةسةر
"يةكتايى" ئةو. هةروةك هةمووشيان ثيَكةوة و بة ثيَوةريَكى يةكجار
فراوانتر، بةلَطةن لةسةر "مةزنيى خوايةتى" و "كةمالَى ثةروةردطاريَتى"ى
ئةو خواوةندة شكؤمةندة.
"رِووةكةكانيش"
كة لةسةر زةوى و باخ و رِةز و بيَستانةكاندا بةوثةرِى هاوسةنطى و رِيَكوثيَكى
بلآو دةكريَنةوة و وةك رِايةخ دادةخريَن، بة هةمان جؤر، هةريةكةيان بةلَطةية لةسةر
ئةو بةديهيَنةرة داناية و، بةهؤى ئةو طولَة جوانانةى دةيانطرن و، ئةو بةروبوومة
هاوسةنطانةش كة ئةم طولآنة بةرهةميان دةهيَنن، هةريةكةيان بةو نةخش و نيطارةى
بةسةر بةروبوومةكانيانةوةن، ئاماذة بؤ "يةكتايى" ئةو بةديهيَنةرة
دةكات.. هةروةك يةكبةيةكيان بةلَطةى "بوون" و "يةكتايى" ئةو
بةديهيَنةرة مةزنة بوون، هةموويشيان ثيَكةوة "جوانيى ميهرةبانى" و
"كةمالَى ثةروةردطاريَتى"ى ئةو دةردةخةن.
ثاشان
ئةو "دلَؤثة بارانانةى" كة بؤ ضةندين حيكمةت و مةبةستى بةرز و بلَند و
سوودى زؤر ذيَربار و رِام كراون و، لة هةورةكانى ئاسمانةوة نيَرراون، بة ئةندازةى
ذمارةيان، بةلَطةن لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية و، شايةتن لةسةر
"يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى"يةكةى.
هةروةها
"ضيا" سةختةكانيش و، كانزاكانى ناويان و، تايبةتكاريى هةريةك لةو
كانزايانة و، ئةو ئامانجة جؤراوجؤرانةى تياياندا ثاشةكةوت كراون و بؤ ضةندين
ئامانج و بةرذةوةنديى زؤر ئامادة كراون.. هةر يةكةيان يةكبةيةك و، هةر
هةموويشيان ثيَكةوة، بةلَطةيةكى لة ضياكان بةهيَز و سةنطينترن لةسةر بةديهيَنةرى
دانا و "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى"يةكةى.
ثاشان
هةموو جؤرةكانى ئةو "طولأ"ة رِةنطين و ناسكؤلَة و جوانانةى كة بةسةر
دةشتايى و تةثؤلَكة و بةرزىيةكاندا ثةرش و بلآون و، جوانىيان بةو دةشت و سارا و
بةرزايىيانة بةخشيوة، هةريةكةيان بةلَطةية لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية و شايةتة
لةسةر "يةكتايى" ئةو. هةروةك هةموويشيان، بة طشتى، بةلَطةن لةسةر
"مةزنيى دةستةلآتدارى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتىيةكةى" ئةو.
ثاشان
"طةلآكان" و شيَوة رِيَككراوةكانيان و، لةرةلةرة لةسةرخؤ و نةرم و
سةرنجبزويَنةكانيان، لة سةرجةمى رِووةك و درةخت و طذوطياكاندا، ض بة شيَوةيةكى
طشتى و ض بة ئةندازةى ذمارةى يةكبةيةكيان، شايةتن لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية
و، "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى"يةكةى.
ثاشان
"طةشةكردنى لةشةكان" بة ضةند هةنطاويَكى ئامانجدار و بةردةوام و،
دابينبوون و ئامادةكردنى ضةندين ئاميَرى جؤراوجؤر بؤ هةريةكةيان و، ثيَكةوة
رِؤشتنى هةموويان بةرةو ثيَكهيَنانى ئةنجام و بةروبوومةكانيان بة ضةشنيَكى ئةوةندة
ئامانجدار كة دةلَيَى داراى هةست و شعوورن.. ئةمةى باسمانكرد، وا لة يةكبةيةكى
ئةو لةشة طةشةسةندووانة و تيَكرِايشيان = بة طشتى = دةكات كة بةلَطة بن لةسةر ئةو
بةديهيَنةرة داناية و، ئاماذة بن بؤ "يةكتايى"يةكةى و، بةلَطةيةكى
مةزنتريش بن لةسةر توانستى طشتطير(المحيط) و، دانايى طشتى و،
بةديهيَنانى جوان و، ثةروةردطاريَتيى تةواوى ئةو.
ثاشان
دانانى "دةروون" لة جةستةدا و، جيَطيركردنى "طيان" لة هةموو
زيندةوةريَكدا بةوثةرِى دانايى و، ثرِضةككردنى هةريةك لةو زيندةوةرانة بة ضةندين
ضةكى جؤراوجؤر و ثيَداويستيى جياجيا، بة رِيَكوثيَكىيةكى تابلَيَى تةواو، ئنجا
ئاراستةكردنى ئةو زيندةوةرانة بةرةو ضةندين كارى مةزن و، بةكارهيَنانيان بة دانايى
لة ضةندين فةرمانبةريى جؤراوجؤردا.. هةموو ئةمانة، بة ئةندازةى ذمارةى زيندةوةران،
بةلَكو بة ئةندازةى ذمارةى ئاميَر و ئةندام و كؤئةنداميان، ئاماذة بؤ
"بوون"ى ئةو بةديهيَنةرة داناية دةكةن و، شايةتى لةسةر
"يةكتايى" ئةو دةدةن. هةروةك هةموويشيان بة يةكةوة بةلَطةيةكى رِووناكن
لةسةر جوانيى ميهرةبانى و، تةواويى ثةروةردطاريَتيى ئةو.
ئةو
طشت "ئيلهامة غةيبىيانةى" كة رِيَنمايى دلَى مرؤظ دةكةن و، زانيارى و
رِاستىيةكانى تآدةطةيةنن و، زيندةوةرانى تريش فيَرى ئةوة دةكةن كة رِيَطاى
ثةيداكردن و ئةنجامدانى ثيَويستىيةكانيان بدؤزنةوة.. ئةم ئيلهامة غةيبىيانة، بة
هةموو جؤرة جياجياكانيانةوة، هةموو خاوةن بينايىيةكى دةروون وا لـآدةكةن كة هةست
بة "بوون"ى ثةروةردطاريَكى ميهرةبان بكات و، هةر ئةم ئيلهامانة ئاماذة
بؤ ثةروةردطاريَتيى ئةو خواوةندة دةكةن.
ثاشان
هةموو "هةست و شعوورة" جؤراوجؤر و، جياجيا و، ئاشكرا و ثةنهانةكان، كة
طولَةوةضنيى طولَزارة مةعنةوىيةكانى باخ و بيَستانانى ناو طةردوون دةكةن، كة هةر
يةك لةو هةستانة كليلى يةكيَك لة جيهانة جياجياكانى طةردوونى بةرينن.. وةك خؤرى
ئاسمان، بةلَطةن لةسةر "بوون"ى دروستكةريَكى دانا و زانا و رِؤزيدةر و
بةخشندة و بةديهيَنةريَكى ميهرةبان و، شايةتن لةسةر "تاك و تةنيايى" و
"تةواويى ثةروةردطاريَتى"ى ئةو.
* * *
هةريةك
لةم دوازدة ثةنجةرةية، رِوويةكى ثةنجةرةيةكى طةلـآ فراوان دةنويَنن، كة بة دوازدة
رِةنط لة رِةنطةكانى "رِاستى" دةبن بة بةلَطة لةسةر:
"يةكتايى" خواى طةورة و تةنيايى و تاكى و تةواويى ثةروةردطاريَتيى ئةو.
دةسا
ئةى باوةرِنةكةر و بةدرؤخةرةوةى بةدبةخت!
ضؤن
دةتوانيت ئةم ثةنجةرةية دابخةيت كة بة ئةندازةى مةزنيى زةوى، بةلَكو بة ئةندازةى
طةورةيى و فراوانيى "سوورِطة" سالآنةكةى زةوى، بةرين و فراوانة؟
بة
ض شتيَك دةتوانيت سةرضاوةى ئةم رِووناكىية ئاشكرا و خؤرئاساية بكوذيَنيتةوة و، بة
ض ثةردةيةكى بآئاطايى دةتوانيت داىبثؤشيت؟!
ئةوانةى
بة ئاشكرا لةسةر لاثةرِةكانى طةردووندا دةبينريَن، لة دياردةكانى:
رِيَكوثيَكى
و هاوسةنطيى تةواو..
ويَنةكانى
ئارايشتكارى و جوانى كة تياىدا ثيَكديَن..
ئةو
ئاسانىية لةرِادةبةدةرةى كة لة هاتنةبوون و ذيان دةستخستنياندا دةبينريَت..
ئةو
لةيةكتر ضوونةيان لة رِووى رِوالَةت و ضييةتىيةكانيانةوة، ض جاى يةكبوونيان لة
طوآرِايةلَىكردنى دياردة طةردوونىيةكاندا..
هةريةك
لةم دياردة و تايبةتكارىيانة، بةلَطةيةكى فراوانى بة ئةندازةى طةردوونة لةسةر:
بةديهيَنةرى بةتوانا و، شايةتيَكى رِاستطؤ و طومانبرِة لةسةر "تةنيايى"
و "تواناى رِةها"ى ئةو.
ثاشان
"بةديهيَنانى ضةندين ثيَكهاتووى" رِيَكوثيَك و لةذمارةبةدةر، لة ضةندين
توخمى وشكى "سادة ثيَكهاتوو"، بةلَطةيةكى طومانبرِة = بة ئةندازةى
ذمارةى ئةو ثيَكهاتووانة = لةسـةر ئةو بةديهيَنةرة بةتوانا و "واجب
الوجود"ة
و.. بة ئاشكرا ئاماذة بؤ "يةكتايى" ئةو دةكات. سةرةرِاى ئةوةى كة
هةمووشيان، بة طشتى، "تةواويى توانست" و "يةكتايى" ئةو
بةديهيَنةرة بة ئاشكرا رِوون دةكةنةوة.
ثاشان
ئةو "جياكارىية" رِوون و "جيابووونةوة" تةواوةى كة لة كاتى
تازةبوونةوةى بوونةوةراندا، بةهؤى شيتةلأبوون و ثيَكهاتنةوة، دةبينريَن،
هةرضةندةش ئةو بوونةوةرانة تابلَيَى تيَكةلأ و ئاويَتةى يةكترين.. بةلَطةيةكى
رِوونة لةسةر ئةو دانايةى كة خاوةنى دانايىيةكى رِةهاية و، ئاماذةش بؤ
"ثيَويستيى بوونى" و "تةواويى توانست"ى ئةو دةكات.
بؤ
نموونة:
طولأكردنى
ئةو دةنكة دانةويَلآنةى كة لةناو خاكدا ضيَنراون و، طةشةسةندنى بنجى درةختةكان و،
ثاشان بوونيان بة ضةندين رِووةك و درةختى جياجيا، هةرضةندةش كة تيَكةلَى يةكترين و
بةيةكتردا ئالآون..
هةروةها
جيابوونةوةى ئةو ماددة جياوازانةى كة دةضنة ناو رِووةك و درةختة جؤراوجؤرةكانةوة
و، ثاشان بوونيان بة ضةند طةلآ و رِةنطيَكى جوان و رِةنطاورِةنط و ضةندين ميوة و
بةروبوومى ناسك و قةشةنط، ويَرِاى تيَكةلَيى لةرِادةبةدةرى نيَوانيشيان..
تةنانةت
جيابوونةوة و بةشبةشبوونى ماددة هةرة وردةكانى خؤراك كة بة دانايىيةكى تةواوةتى
و تةرازووكارىيةكى ورد دةضنة ناو خانةكانى لةشى زيندةوةرةوة، هةرضةندة تيَكةلأ و
ئاويَتةى يةكتريشن..
ثاشان
ذيَربارخستن و رِامكردنى "طةرديلة" بآطيان و كؤلَةوار و نةزانةكان بؤ
ئةنجامدانى ضةندين ئةرك و فرمانى ئةوتؤ كة لةوثةرِى رِيَكوثيَكى و هةست و توانايى
و دانايىدان و، كردنى جيهانى "طةرديلة" بة ضةشنى كيَلَطةيةكى مةزنى وا
كة بة جؤريَكى دانايانة ضةندين جيهانى تيَدا برِويَنريَت و ضةندةهاى تريشى تيَدا
درويَنة بكريَت..
هةموو
ئةمانة، ضةند بةلَطةيةكى رِوونن لةسةر: ثيَويستيى "بوون"ى ئةو
"خاوةن توانستة شكؤمةند و بةديهيَنةرة خاوةن كةمالَة" و، شايةتيَكى
بةهيَزن لةسةر "تةواويى توانست" و "مةزنيى ثةروةردطارى" و
"يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريى" ئةو خواوةندة بةتوانا و
شكؤمةندة.
بةم
جؤرة، ئةم ضوار رِيَطا فراوانة، دةمانطةيةننة بةردةم ثةنجةرةيةكى تابلَيَى طةورة
كة لة رِووى ناسينى خواى طةورةدا كراوةتةوة، ضونكة لةويَوة ضاوى ذيريى تيذ سةيرى
"بوون"ى بةديهيَنةرى دانا دةكات.
دةسا
ئةى ئةو كةسةى كة "طومرِايى" بةدبةختى كردووة!
ئايا
ئةو بةلَطانةى بينيتن سةروزياد نين بؤ ئةوةى كة بةديهيَنةرى خؤت بناسيت و، مةزنى و
دانايىيةكةى ببينيت؟
وا
طومان نابةم سةرثيَضى بكةيت لةمانةى كة بينيتن. خؤ ئةطةر دواى بينينى ئةم هةموو
بةلَطانة هةر سةرثيَضى بنويَنيت، ئةوا خاكت بةسةر بؤ خؤت و ئةو ذيرىيةت كة لة
ئةندازةى تيَطةيشتنى ئاذةلأ بةولاوة ضيىتر تآناطات و، لةو مةودايةش زياتر برِ
ناكات!
هةموو
ثيَغةمبةران = درووديان لةسةر بيَت = كة خاوةنانى "طيان"ى رِووناكن لة
بةرةى مرؤظدا و، ضةندين موعجيزةى رِوون و ئاشكرا ثشتيان دةطرن..
هةروةها
طشت ئةولياكان كة تةوةرةى هةموو دلَة رِووناكةكانن و، كةشف و كةرامةتةكانيان
ثشتيان دةطرن..
هةروةها
هةموو زانا ثاك و بآطةردةكان كة خاوةنى ذيريى رِوونن و، ليَكؤلَينةوة
زانستىيةكانيان ثشتياندةطرن..
هةرهةموويان
شايةتن لةسةر:
"ثيَويستيى
بوونى" خواوةندى تاك و تةنيا و بةديهيَنةرى هةموو شتيَك و، بةلَطةن لةسةر:
"تةواويى ثةروةردطاريَتى" و "يةكتايى" ئةو خواية.
ئةم
ثةنجةرةية تابلَيَى فراوان و رِووناكة و هةردةم كراوة و لةسةر ثشتة، بؤ ثيشاندانى
ئةو ثلة بةرزةى ثةروةردطاريَتى.
دةسا
ئةى سةرطةردانى داماوى سةرثيَضىكار!
بةضىدا
دةنازيت و شانازى بة ضىيةوة دةكةيت تا طوآ لةم رِاستىيانة نةطريت؟ لةوانةية وا
طومان ببةيت كة بة ضاونووقاندنت دةتوانى رِؤذى رِووناك بكةى بة: شةو.. خةيالَت
خاوة!
ئةو
ثةرستشانةى كة تيَكرِاى بوونةوةران ئةنجامى دةدةن، بة ئاشكرا بةلَطةن لةسةر
"ثةرستراويَكى" خاوةن توانستى رِةها.
بةلَآ،
ئةو ثةرستش و بةندايةتىيةى هةموو مةلائيكةت و رِؤحانىيان دةيانكةن، كة ئةمةش بة
شايةتىدانى هةموو ئةو مرؤظانة ضةسثاوة كة بؤ: جيهانى "رِؤح"
ثةرِيونةتةوة و ضوونةتة ناو ناخى ناديارى "بوون" و، لةوآ بة مةلائيكةت و
رِؤحانىيان طةيشتوون و، لة كاتى تةسبيحات و خواثةرستىياندا بينيويانن..
هةروةها
كة زيندةوةران = هةرضىيةك بن = ئةو ئامانج و كار و ئةركانةى لة ثيَناوياندا
بةدىهيَنراون، بة رِيَكى و تةواوى ئةنجامدةدةن و وةك بةندةى فةرمانثآدراو
فةرمانةكانى خواوةند جآبةجآ دةكةن..
هةروةها
كة تةنة بآطيانةكان(الجمادات) بة تةواوترين
طوآرِايةلَى، خزمةتطوزارىيةكانى بةندايةتىيان ئةنجام دةدةن..
هةموو
ئةم بةندايةتى و ثةرستنة ئاشكرا و بينراوانة، ئاماذة بؤ "ثةرستراوى
رِاستةقينة" و "واجب الوجود" و "يةكتايى"
ئةو دةكةن.
ئنجا
هةموو ئةو "زانستىية رِاستانةى خواناسين" كة خواناسان لة ئةنجامى
ئيخلاس و بآطةردىيان لة خواثةرستىدا دةستيان كةوتووة و.. ئةو شوكرانةبذيَرىية
بةردارةى كة لة ناخى دلَى شوكرانةبذيَرانةوة هةلَقولآون و.. ئةو ذيكرة
رِووناكانةى كة زمانى ذيكرخويَنانى ثآ تةرِ و ثاراو بووة و.. ئةو
سوثاسطوزارىية نيعمةتزيادكةرةى كة سوثاسطوزاران هةميشة دةرىدةبرِن و.. ئةو
يةكتاثةرستىية رِاستةقينةيةى كة بة ئايةتةكانى طشت بوونةوةران تةسديق كراوة و
يةكتاثةرستان بلآوى دةكةنةوة و.. ئةو خؤشةويستىية رِاستةى خواوةنديش كة
خؤشةويستان و عةودالآن برةوى ثآدةدةن و.. ئةو ئارةزوومةندىية بآطةردةى
خواويستان بؤ خواوةند و لـآبرِانيان لة رِؤيشتندا بؤ لاى خواى طةورة و.. ئةو
طةرِانةوة و ثةشيمانىية رِاست و بارة خةمناكانةى ئةوانةى بؤ لاى خواوةند
دةطةرِيَنةوة..
ئةم
دياردانةى كة لة هةموو ئةوانةوة دةركةوتوون و، كة هةريةكةيان هيَزى تةواتور و
ئيجماعى لة ثشتة، بةلَطةيةكى بةهيَزن لةسةر:
ثيَويستيى
"بوون"ى ئةو: ثةرستراوة ئةزةلى و.. ناسراو و.. يادكراو و..
شوكرانةكراوو.. سوثاسكراو و.. تةنيا و.. خؤشةويست و.. داواكراو و.. مةبةستة.
ئنجا هةمووشيان بةلَطةن لةسةر: "تةواويى ثةروةردطاريَتى" و
"يةكتايى" ئةو.
ثاشان
هةموو بةندايةتى و ثةرستشة قبوولأكراوةكانى مرؤظة ثآطةيشتووةكان و، ئةو ليَشاوى
فةرِ و بةرةكةت و نزا و ثارِانةوانة و، بينين(شهود) و
كةشفبوونةى لة بةندايةتى و خواثةرستيى ئةو مرؤظانةوة ثةيدا دةبن، هةر هةموويان،
بةلَطةيةكى تابلَيَى بةهيَزن لةسةر ئةو خواوةندةى كة "هةية" و "هةر
دةشبيَت" و "ثةرستراوى هةميشةيى"ية.. هةروةها لةسةر:
"يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتىيةكةى".
ئةم
ثةنجةرة رِوون و هةرة فراوانة، لة سآ لايةنةوة، لة رِووى "يةكتايى"
خواوةندةوة والآ دةبيَت.
(وَاَنْزَلَ
مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقاً لَكُمْ وَسَخَّرَ
لَكُمْ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ في الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَسَخَّرَلَكُمُ الاَنْهَارَ
* وَسَخَّرَ
لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَائِبَيْنِ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ
وَالنَّهَارَ * وَآتاكُمْ مِنْ كُلِّ مَاسَأَلْتُمُوهُ وَاِنْ
تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللهِ لا تُحْصُوهَا) (ابراهيم:32=34).
كؤمةكى
و هاوكاريى بوونةوةران و بةدةميةكةوةضوونى نيَوانيان و ثشتطيرىكردنى يةكتريان لة
كار و فةرمانبةرى و ئةركى سةرشانياندا.. بةلَطةية لةسةر ئةوةى كة ئةم هةموو
بوونةوةرانة لة ذيَر ضاوديَرى و ثةروةردةكردن و فةرمان و دةستةلآتى يةك ثةروةردطار
و كارسازى تاك و تةنيادان.
ئةم
ياساى: "كؤمةكى و هاوكارى"يةى ناو بوونةوةران، هةر لة خؤرةوة، كة بة
فةرمانى خوا ثيَداويستىيةكانى ذيان بؤ زيندةوةران ئامادة دةكات و، لة مانطةوة كة
كاتةكانمان فيَر دةكات، دةطريَتةوة، تا دةطاتة: فرياطوزاريى رِووناكى و ئاو و هةوا
و خؤراك بؤ طيانلةبةران و، بةدةمةوةرِؤشتنى رِووةك بؤ زيندةوةران و زيندةوةرانيش
بؤ مرؤظ، تةنانةت يارمةتىدان و بةدةمةوةضوونى هةريةك لة ئةندامةكانى لةش بؤ
ئةوانىتر و، طةرديلةكانى خؤراك بؤ خانةكانى لةش..
ملكةضبوونى
ئةم هةموو بوونةوةرانة بؤ ياساى: "كؤمةكى و هاوكارى" و، ثةيوةنديى
بةدةميةكةوةضوون و لةيةكطةيشتنى نيَوانيان بةوثةرِى دانايى و لةخؤبوردةيى و
بةخشندةيىو دةسترِةنطينى و، ئنجا هةولَدانى يةكبةيةكيان بؤ فرياطوزارى و
ئامادةكردنى داخوازىيةكانى ذيان بؤ ئةوانى تر و رِاثةرِينيان بؤ نةهيَشتنى
ثيَداويستيى يةكتر، لة ذيَر فةرمانى ياساى كةرةم و ميهرةبانى و بةزةيىدا.. هةموو
ئةمانة، بةلَطةن لةسةر ئةوةى كة هةرهةموويان ضةند بةديهيَنراويَكى ذيَردةست و
كارثآسثيَرراون و كارطوزارى يةكيَكى تاك و تةنيا و صةمةد و خاوةن توانا و زانيارى
و كةرةمى رِةهان.
دةسا
ئةى خؤ بة فةيلةسووفزانى موفليس!
سةبارةت
بةم ثةنجةرة مةزنةوة ضى دةلَيَيت؟
ئايا
دةشآ ئةو رِيَكةوتةى كة باوةرِت ثآيةتى، دةست لةم كارانة وةربدات؟!
(اَلا
بِذِكْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ) (الرعد:28).
"طيان" و "دلأ"ى مرؤظ لة
ضنطى: نيطةرانيى سامناك و، طيَذةلَووكةى دلَةتةثآ و شلَةذان و مةترسى و..
لةدةست: تينويَتيى طومرِايى و، كسثةى ئاطرى لةخوادوورى.. تةنها بة ناسينى
خوايةكى تاك و تةنيا نةبيَت، هةرطيز رِزطاريان نابيَت!
ئـةطـةر
كاروبارى طيان و دلآن و طشـت بوونةوةران بدريَن بة دةســت بةديهيَنةريَكى تاك و
تةنيا، ئةوا لةم رِآيةوة مرؤظ حةوانةوةى دةست دةكةويَت و، لةدةست دةردىسةريى ئةو
بوومةلةرزة دةروونىية كاولكارانة و، لةو نيطةرانى و شلَةذاوىيةش دةرباز دةبيَت
و، دامةزراوى و هيَمنيى دةستطير دةبيَت..
ضونكة
ئةطةر كاروبارى طشت بوونةوةران بة دةستى خوايةكى تاك و تةنيا نةبيَت، ئةوا دةبآ
بةديهيَنانى هةرضى شت هةية بة ضةندةها هؤكارى لةذمارةبةدةر بسثيَرريَت.. ديارة ئةو
كاتةش بةديهيَنانى تاقة شــتيَك بة ئةندازةى بةديهيَنانى هةموو بوونةوةران بة
طشـتى ئالَؤز و ثرِ لة كيَشة و طيروطرفت دةبيَت.
لة
وتةى بيستودووهةمدا ضةسثاندوومانة كة:
ئةطةر
كارى "بةديهيَنان" بدريَتة ثالأ خواى طةورة، ئةوا بةديهيَنانى ضةندةها
شتى لة سنووربةدةر = بة يةكجارى = بؤ يةك خواى تاك و تةنيا طيَرِراوةتةوة، دةنا
ئيشوكارى بةديهيَنانى هةرضى شت هةية دةبيَت بة دةست ضةندين هؤكارى لةذمارةبةدةرةوة
بيَت. بةم ثآية و لة باريَكى وادا بةديهيَنانى تةنها يةك بةرى درةخت = بؤ نموونة
= بة ئةندازةى تيَكرِاى طةردوون، تةنانةت زياتريش، قورس و ثرِ لة كيَشة دةبيَت! با
ئةمة بة نموونةيةك رِوون بكةينةوة:
هةروةك
ئةطةر بةرِيَوةبردنى يةك سةرباز بة ضةندين فةرماندةى جياجيا بسثيَرريَت، ضةندين
كيَشةى زؤر دةكةويَتة مةسةلةكةوة، بةلآم ئةطةر بةرِيَوةبردنى سةد سةرباز بة تةنها
يةك ئةفسةر بسثيَرريَت، ئةوا كارةكة هيَندة ئاسان دةبيَت وةك ئةوةى بةرِيَوةبردنى
يةك دانة سةربازى ثآسثيَررابيَت.. هةر بةم جؤرةش، يةكطرتنى هؤكارة
لةذمارةبةدةرةكان لةسةر دروستكردن و بةديهيَنانى تةنها يةك شت، سةدان ئةوةندة
طيروطرفتى تيَداية. بةلآم ئةطةر يةك خواى تاك و تةنيا شتة جياجياكان
بةدىبهيَنيَت، سةدان ئةوةندة كارةكة ئاسان دةبيَت.
بةم
جؤرة، ئةو ئارةزوومةندى و شةوقةى لة مرؤظدا هةية بؤ "رِاستى" وا لةم
مرؤظة دةكات كة ئةطةر بةو "رِاستى"ية نةطات، هةردةم لة نيطةرانى و
دلَةرِاوكآدا دةبيَت، خؤ مةطةر لة يةكتاناسيى بةديهيَنةرى خؤى و خواناسىدا دةنا
هةرطيز ئاسوودةيى و دلَنيايى دةستطير نابيَت. ضونكة طرتنةبةرى رِيَى كوفر = كة ئةم
هةموو دلَةرِاوكآ و طيروطرفتانةى تيَداية = كاريَكى مةحالَة و داراى
"رِاستى" نىية. بةلآم رِيَى "يةكتايى" ئةوةندة ئاسانيى
رِةهاى لة بةديهيَنانى بوونةوةراندا بةم زؤرى و داهيَنانة ناوازةيةى بةرضاومان
تيَداية كة هيض دةرفةتيَك بؤ مرؤظ ناهيَلَيَتةوة ئةو رِآية نةطريَتةبةر. ئةمةشت
بةلاوة سةير نةبيَت، ضونكة "يةكتايى" تاكة رِيَطايةية كة داراى رِاستى و
رِةسانايةتى بيَت!
دةسا
ئةى ئةو كةسةى شويَن طومرِايى كةوتووة! ئةى بةدبةختى هةذار!
بير
لة طومرِايى بكةرةوة كة ضةندة تاريكة و، ضةندةش ئازار دةرخواردى ويذدانى مرؤظ
دةدات.. هةرطيز هةولأنةدةيت بيطريتةبةر.
ثاشان
سةرنج لة رِيَى "يةكتايى" بدة كة ضةندة رِوونة و ضؤن هةردةم خةندةى
لةسةر ليَوة و دلَخؤشى بة مرؤظ دةبةخشيَت، فةرموو بيطرةبةر و خؤت رِزطار بكة.
(سَبِّحِ
اسْمَ رَبِّكَ الاَعْلى * الَّذِي خَلَقَ
فَسَوّى * وَالَّذِي
قَدَّرَ فَهَدَى) (الاعلى:1=3).
ئةم
ئايةتة ثيرؤزانة بؤ ئةوة رِيَنمايىمان دةكةن كة: هةرضى شت هةية، بة تايبةت
زيندةوةران، كاتيَك ديَنة جيهانى "بوون" و ثةيدا دةبن، بة ضةشنيَك ديَن
وةكبلَيَى هةريةكةيان لةناو قالَبيَكدا بيَنة دةرةوة كة بة ضةشنيَكى دانايانة
نةخشةى كيَشرابيَت و، ئةو دانايىيةش نةخشةيةكى رِيَكوثيَك و ويَنة و شيَوةيةكى
وا جوانى بة هةموو شتيَك بةخشىبيَت كة دانستيَكى رِوونيان تيَدا دةربكةويَت.
لة
لةشدا ضةندان هيَلَى لار و ثيَضاوثيَض دةبينيت كة ضةندين سوودى زؤريان بؤ لةش
لـآ ثةيدا دةبيَت، ئةم سوودانةش هةموو ئةو فةرمانبةرى و كارمةندىيانةى لةشيان لة
ثيَناودا دروست كراوة، بة جوانترين شيَوة بؤ لةش ئاسان دةكةن.
هةموو
شتيَكى "بوو" لة زانياريى خواى طةورةدا ويَنةيةكى مةعنةويى هةية كة
ضارةنووسةكانى ذيانى ئةوى تيَداية و لة ويَنة ماددىيةكةى جيا نابيَتةوة و لة هةموو
قؤناغةكانى طةشةكردنىدا لةطةلَى دةرِوات. ثاشان ئةو ويَنة و ضارةنووسانة لة
رِةوتى ذيانى ئةو "بوو"ةدا بة ضةشنيَك طؤرِانيان بةسةردا ديَت كة لةطةلأ
ئةو دانستةى ئةوى لة ثيَناودا دروستكراوة بطونجيَت و، بة تةواويش لةطةلأ ئةو
بةرذةوةندىيانةى وان تياىدا يةكبطرنةوة.. ئةمةش بة ئاشكرا بةلَطةية لةسةر ئةوةى
كة:
ويَنة
و ئةندازةى لةشةكان، لة بازنةى "قةدةر"ى خواى طةورة و داناى خاوةن
كةمالأدا ديارى و دةستنيشان دةكريَن و، بة بةرى ئةو لةشانة دةبرِريَن و، بة
دةستى توانستى خواوةنديش رِيَكدةخريَن و، "توانست"ى خواوةند "بوون"ى
ديارىكراو و نةخشة بؤكيَشراو بةو ويَنانة دةبةخشيَت.
جا
ئةو "بوونةوةرة" لةسنووربةدةرانة، بةلَطةن لةسةر خواوةندى "واجب
الوجود"
و، بة ضةندين زمانى لةذمارةبةدةريش شايةتى لةسةر "يةكتايى" و
"تةواويى توانستى" ئةو خواية دةدةن.
ئةى
براى مرؤظ!
سةرنج
لةو سنوورة لار و ضةوت و ثيَضاوثيَضة وردانةى لةش و ئةندامةكانت بدة و، ئنجا
بير لة سوودةكانيان و ئةنجامى خزمةتطوزارىيةكانيان بكةرةوة و، لةمةوة
"تةواويى توانست" لة تويَى "تةواويى دانايى"دا ببينة!
(وَاِنْ مِنْ
شَيْءٍ اِلاّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ) (الاسراء:44).
هةرضى
شت هةية، بة زمانى تايبةتيى خؤى، ياد و تةقديسى بةديهيَنةرى خؤى دةكات، وةك لةم
ئايةتة ثيرؤزةوة دةردةكةويَت.
بةلَآ،
ئةو تةسبيحاتةى كة بوونةوةران ض بة زمانى حالأ و ض بة زمانى طوفتار ثيَشكةشى
دةكةن، بة ئاشكرا بةلَطةن لةسةر "بوون"ى زاتيَكى خاويَنى تاك و تةنيا.
بةلَآ،
بةلَطةى
فيطرةت
ليَرةدا طةلـآ رِاستة و شايةتىيةكةشى ثشتطوآ ناخريَت، بة تايبةتى ئةطةر ئةم
شايةتىدانة لة بةلَطةى حالَةوة بيَت و، بة تايبةتتريش ئةطةر ئةم بةلَطانة بة
زؤرى كؤببنةوة.. لة كاتيَكى ئاوادا، بة شايةتىيةكى رِاستى ئةوتؤ دادةنريَت كة
هةرطيز طومانى لـآ نةكريَت.
ئيَستا
فةرموو سةرنج لة ويَنةى بوونةوةرة رِيَكوثيَكةكان بدة، دةبينيت وةك ضؤن بازنة
هاوضةق و ناويةكةكان لةوةدا يةكيان طرتووة كة رِوويان لة خالَى ضةقى بازنةكةيانة،
دةبينيت ئةو ويَنانةش لةوةدا يةكيان طرتووة كة هةر هةموويان رِووى تةسبيحاتيان لة
بةديهيَنةر و داهيَنةرى خؤيانة كة سةرضاوةى "بوون"ى هةموو يةكيَك
لةوانة. لةبةر ئةمة، ئةو ويَنانة ضةندين بةلَطةى بة ضةندين جؤرى لةذمارةبةدةريان
تيَداية، كة بة زمانى حالأ رِاىدةطةيةنن. ضونكة هةريةك لةو ويَنانة لة جيَى
خؤىدا زمانيَكى شايةتىدةرة و شيَوة رِيَكوثيَكةكانيشيان زمانيَكى ترى شايةتيى
رِاستن، بةلَكو ذيانى هةموو بوونةوةر بة تيَكرِايى زمانيَكة و هةردةم بة تةسبيح و
يادى خواوةند تةرِ و ثاراوة.
لة
وتةى بيستوضوارةمدا ضةسثاندوومانة كة:
ئةم
هةموو تةسبيحاتكردنةى لة بةرضاوى سةرنجدا خؤيان دةردةخةن و، لة زمانى حالأ و
طوفتارى طشت بوونةوةرانةوة دةردةضن و، سلآو و شايةتىدانيانة لةسةر
"بوون"ى زاتيَكى خاويَن و ثيرؤز و جياواز لة هةموو بةديهيَنراويَك..
ئةمانة = بة ئاشكرا = ئةو خواوةندة "تاك" و "تةنيا" و "واجب
الوجود"ة
دةضةسثيَنن و، بةلَطةى "تةواويى خوايةتيى" ئةون.
(قُلْ مَنْ
بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ) (المؤمنون:88).
(وَاِنْ
مِنْ شَيْءٍ اِلاّ عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ) (الحجر:21).
(مَا مِنْ
دَابَّةٍ اِلاّ هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا اِنَّ رَبِّي عَلى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ) (هود:56).
ئةم
ئايةتة ثيرؤزانة ئةوةمان تآدةطةيةنن كة:
هةرضى
شت هةية، لة هةموو كاروباريَكىدا، ثيَويستى بة بةديهيَنةريَكى تاك و تةنيا و
شكؤمةند هةية. ضونكة هةر تةنها بة سةيركردنيَكى ئةو بوونةوةرانةى طةردوون كة لة بةردةمماندان،
دةبينين كة:
ضةندين
رِوالَةتى "هيَزى رِةها" لة نيَوان "لاوازيى رِةها"دا بة
ئاشكرا و لة بةرضاودا ثةيدا دةبن..
ئاسةوار
و شويَنةوارى "توانستيَكى رِةها" لة دووتويَى "كؤلَةوارىيةكى
رِةها" و هةستثآكراودا دةردةكةويَت، وةك ئةو دؤخة نائاسايىيانةى لة
"تؤو" و "رِةط"ى رِووةكةكاندا دةردةكةون كاتيَك طةشة دةكةن و
ذيانيان تيَدا بيَدار دةبيَتةوة..
هةروةها
دةبينين كة: ضةندين رِوالَةتى "دةولَةمةنديى رِةها" لة نيَوان
"هةذارىيةكى رِةها" و وشكوبرنطى و بآئاوىيةكى تةواودا دةردةكةون،
ئةمةش لةو سامان و سةروةتة زةبةندة و، بار و دؤخة ثرِ لة ثيت و فةرِة زؤرةى زةوى
و رِووةك لة بةهاردا دةبينريَت، دواى ئةوةى كة لة وةرزى زستاندا وشك و بآبةرهةم
بوون..
ثاشان
لة نيَوان "بآطيانىيةكى رِةهادا" ضةند نميَك دةبينين كة هى
"ذيانيَكى رِةها"ن و لةو بآطيانىيةوة نمنم دةردةكةون. ئةمةش وةك
توخمة بآطيانةكانى ضةشنى: طلأ و ئاو كة دةبن بة ضةند ماددةيةكى زيندوو..
ثاشان
ضةندين دياردةى "هةستكردنى تةواو" لة ناوةند "نةزانىيةكى
تةواودا" دةبينين. وةك ئةوةى كة لة جموجوولأ و هاتوضؤى هةموو شتيَكدا
هةية، هةر لة طةرديلةكانةوة تا دةطاتة طةلةستيَرةكان ئةمة دةردةكةويَت. ئةو
جموجوولأ و هاتوضؤيانةى كة داراى هةست و شعووريَكى تةواون و لةطةلأ ياسا و
دةستوورى طشت طةردووندا تابلَيَى طونجاون و، لةطةلأ داخوازىيةكانى ذيان و
ثيَداويستىيةكانى ئةو دانايىيةش كة لة "بوون"دا مةبةستة، لةبار و
شياون.
بةم
جؤرة دةركةوت كة:
ئةو
توانايةى لة لاوازى و كؤلَةوارىداية..
ئةو
هيَزةى لة كانطاى لاوازىيةوة دةردةكةويَت..
ئةو
سامان و دةولَةمةندىيةى لة خودى هةذارىدان..
رِووناكىيةكانى
ذيان و هةست و شعوور بةرامبةر بة هةموو شتيَك و، درةوشانةوةيان لة نيَوان
بآطيانى و نةزانىدا..
هةريةك
لةم دياردانة، لة لاى خؤيانةوة ضةندين ثةنجةرة دةكةنةوة و، لةويَوة بةوثةرِى
ثيَويستى و بةلَطةنةويستى "بوون"ى زاتيَكى ثاك و ثيرؤز و، خاوةن:
توانستى رِةها و.. دةولَةمةنديى زؤر رِةها و.. زانياريى زؤر رِةها و، زيندوو و،
رِاطيركةرى بوونةوةر.. دةردةخةن.
ئةمة
جطة لةوةى كة هةر هةموويشيان، بة يةكةوة، شايةتن لةسةر "يةكتايى" ئةو
خواوةندة و، بة جؤريَكى رِوون و ثيَوةريَكى طةورةتريش رِيَى رِاست رِوون
دةكةنةوة.
دةسا
ئةى ئةو مرؤظةى كةوتووةتة ناو زؤنطاوى سروشتةوة!
ئةطةر
لة مةزنيى توانستى ثةروةردطاريى خواوةند تآنةطةيت و ثيَى نةزانيت و، ضةمكى:
"بةديهيَنةريى سروشت" فرِآ نةدةيت، ئةوا دةبآ بة هةرضى شت لة
"بوون"دا هةية، تةنانةت بة هةرضى طةرديلة هةية:
هيَزيَكى
مةزنى بآسنوور و..
توانستيَكى
طةورةى لةئةندازةبةدةر و..
دانايىيةكى
لةسنووربةدةر و..
كارامةيىيةكى
طةورة و بآكؤتايى..
بسثيَريت!
بةلَكو
ئةو كاتة دةبآ:
بينايىيةكى
تيذى رِوانةر بؤ هةموو شتيَك و..
بةرِيَوةبةرىيةكى
ليَهاتووى طشتطير..
بؤ
هةموو شتيَك برِيار بدةيت!
خؤ
ديارة ئةمةش لة هةموو نةطونجاويَك مةحالأ ترة!
(الَّذِي
اَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ) (السجدة:7).
هةموو
"شتيَك" بة ضةشنيَكى زؤر رِيَكوثيَك، بةثيَى بةذن و بالآى
"ضييةتى"يةكةى خؤى برِراوة و، بة تةرازوو و ثيَوةريَكى يةكجـار
هـةسـتيار و سـةرنةكةر ئةندازةى بؤ دانراوة و نةخشةى بؤ كيَشراوة و، بة تةواوى لة
ضييةتىيةكةىدا رِيَكخراوة و..
بة
كارامةيى رِيزكراوة و..
بة
ليَزانى دروستكراوة و..
جوانترين
ويَنة و بةرط و قةشةنطترين ضؤنيَتيى لة نزيكترين رِيَطاوة كراوةتة بةر و..
ئاسانترين
شيَوةى دراوةتآ كة لة ئةنجامدانى كارةكةىدا يارمةتيى بدات و..
"بوون"يَكى
ثآبةخشراوة كة لة هةموو لايةكيةوة مؤرك و شةقلَى "دانايى" بة ئاشكرا
ثيَوة ديارة و، هيض بآمةبةستى و زيادةرِةوىيةكى تيَدا نىية.
بؤ
نموونة: سةيرى "بالَندةكان" بكة. دةبينيت: ثةرِى نةرمونيانيان بؤ
كراوة بة بةرط و ثؤشاك! جا ئايا دةكريَت جطة لة "ثةرِ" هيض بةرطيَكى
ترى بكريَتةبةر كة لةطةلأ خؤى و حيكمةتى بةديهيَنانىدا بطونجيَت؟! بزانة ض جوانى
و نةرمونيانىيةك لة خاويَنكردنةوةى ئةم بةرطةىدا هةية و، ض ئاسانىيةكى
تيَداية كة دةيجوولَيَنيَت و، بؤ هةموو جؤرة ئيشوكاريَكى ذيان و طوزةرانى خؤى دةيخاتةكار!
هةرضى
شت لة بوونةوةردا هةية، وةك ئةم نموونةية واية و، شايةتيَكى طؤياية لةسةر:
"بوون"ى بةديهيَنةرى دانا و، هةريةكةيشيان ئاماذةيةكى ئاشكراية بؤ
خوايةكى خاوةن توانست و زانستى رِةها.
ئةو
رِيَكوثيَكى و بةردةوامىيةى لة بةديهاتنى بوونةوةرانى سةرزةوىدا دةبينريَن..
هةروةها لة كارئةنجامدان و نوآبوونةوةى بةردةواميان لة هةموو وةرزيَكدا..
بةلَطةيةكى تابلَيَى رِوون و ئاشكراية لةسةر "دانايى"يةكى طشتيى ئةوتؤ
كة هةموو بوونةوةرانى طرتووةتةوة. ئةم "دانايىية طشتىية" بآ هيض طومانيَك،
بةلَطةية لةسةر دانايةكى خاوةن دانستى رِةها، ضونكة وةك ئاشكراية
"سيفةت" هةرطيز بآ "مةوسووف" نابيَت.
ثاشان
جؤرةهاى جؤرى ئةو ئارايشتانةى كة بوون بة ضوارضيَوة و ثةراويَز بؤ ثةردةى ئةو
"دانايىية طشتى"يةى كة طشت بوونةوةرانى طرتووةتةوة، بة ئاشكرا بةلَطةن
لةسةر: ضاوديَرى و بايةخثيَدانيَكى طشتى. ئةمةش بة ئاشكرا بةلَطةية لةسةر:
بةديهيَنةريَكى دةسترِةنطين.
ئةو
جؤرةهاى جؤرى دةسترِةنطينى و نةرمونيانى و ضاكةكارىيانةش كة ويَنةيان لةسةر
ثةردةى ضاوديَرى و بايةخثيَدانةوة كيَشراوة، بةجؤريَك كة هةموو بوونةوةرانى داثؤشيوة،
بة ئاشكرا بةلَطةية لةسةر ميهرةبانىيةكى فراوان، ئةم ميهرةبانىية فراوانةش بآ
هيض طومانيَك بةلَطةية لةسةر خواوةندى بةبةزةيى و بةخشندة و ميهرةبان.
ثاشان
ئةو جؤرةهاى جؤرى رِزق و رِؤزى و ذيانكارىيةى كة لةسةر هةموو ضلأوثةليَكى
ميهرةبانى طولَيانطرتووة و، بةسةر هةموو شتيَكدا دةرِوانن و، بؤ ئةو زيندةوةرانة
ئامادة كراون كة ثيَويستيان بة رِؤزى هةية و، ئنجا ذياندنى ئةو زيندةوةرانة بةو
رِؤزىيانة بة ضةشنيَكى شياو و لةبار و طونجاو.. ئةم كارة، بة ئاشكرا، بةلَطةية
لةسةر:
رِؤزيدةريَكى
خاوةن ثةروةردة و ضاوديَرى و..
ثةروةردطارىيةكى
خاوةن بةزةيى و ميهرةبان.
ئةم
ثةروةردة و بةرِيَوةبردنةش، بآطومان، بةلَطةن لةسةر:
خواوةنديَكى
رِؤزيدةرى دةسترِةنطين.
هةرضى
بوونةوةر هةن لةسةر زةوىدا:
بة
"دانايىيةكى تةواو" ثةروةردة دةكريَن و..
بة
"ضاوديَرى و بايةخثيَدانيَكى تةواو" دةرِازيَنريَنةوة و..
بة
"ميهرةبانىيةكى بآكةموكوورِى" نيعمةتيان ثآدةبةخشريَت و..
بة
"بةزةيى و سؤزيَكى تةواو"يش هؤكارى ذيانيان بؤ دةنيَرريَت..
هةريةك
لةمانة، زمانيَكى طؤياية و ئاماذة بؤ ئةو خوا طةورةية دةكات كة: دانا و،
دةسترِةنطين و، ميهرةبان و، رِؤزيدةرة. ئنجا هةريةكةشيان ثةنجة بؤ
"يةكتايى" ئةو خواوةندة دريَذ دةكات.
هةروةها
هةرضى "دانايى" ديار و ئاشكرا لةسةر زةوىدا هةن، ويست و مةبةستدارىيان
تيَدا هةستثآدةكريَت و..
هةروةها
هةرضى "ضاوديَرى" و بايةخثيَدانى طشتى لةسةر زةوىدا هةن، كة ئةو دانايىيةيان
تيَداية و..
ئةو
ميهرةبانىية فراوانةش كة لةسةر رِووى زةوىداية و ئةوةندة فراوانة هةموو بوونةوةر
دةطريَتةوة و، "ضاوديَرى" و "دانايى"شى لة ئاميَز
طرتووة..
ثاشان
هةرضى "رِؤزىدانى طشتى"ى زيندةوةران هةن كة هيضيان بآبةش ناكات و..
ئةو هةموو "ذيانكارى"ية نةرم و ناسك و ثرِ لة سةخاوةتةش كة
"ميهرةبانى و ضاوديَرى و دانايى"يان تيَداية..
هةموو
ئةم دياردانة، ض يةك بة يةك، ض بة كؤمةلأ، بةلَطةيةكى تابلَيَى طةورةن لةسةر
خواوةندى:
دانا
و، دةسترِةنطين و، ميهرةبان و، رِؤزيدةر و.. شايةتن لةسةر: "ثيَويستيى
بوونى"و، "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتىيةكةى".
ضونكة:
ئةو
ضاوديَرىكردنةى كة لة دانايىدا هةية و..
ئةو
ميهرةبانىيةى كة لة ضاوديَرىكردندا هةية و..
ئةو
رِؤزيدان و ذياندنةى كة لة ميهرةبانىدا هةية.
هةموو
ئةمانة، بة شيَوةيةكى فراوان، دةبن بة ضةند بةلَطةيةكى طومانلـآنةكراو لةسةر:
خواوةندى "واجب الوجود"، بة ضةشنى ئةوةى كة حةوت رِةنطةكانى
شةبةنطى خؤر دةبن بة بةلَطة لةسةر رِووناكيى ئةو خؤرةى كة رِؤذطارى لة رِووناكى
ثرِكردووة.
دةسا
ئةى مرؤظى سةرطةردانى بآئاطا و سةرسةخت!
ئةم
ثةروةردة سةرجةم دانايى و..دةسترِةنطينىية طشتى و.. ميهرةبانىية فراوان و..
رِؤزىية زؤرة، بة ضى ليَكدةدةيتةوة و ئةم دياردة سةرانسةر موعجيزاتة بة ضى
رِوون دةكةيتةوة؟
ئايا
دةطونجآ بة "رِيَكةوت"ى كتوكويَر ليَكبدريَنةوة؟
يان
بة "هيَز"ى مردووى وةك دلَى بآطيانى تؤ رِوون بكريَنةوة؟
يان
بة "سروشت"ى كةرِى وةك ذيريى تؤ.. ياخود بةو "هؤكارانةى" كة
بة ضةشنى تؤ كؤلَةوار و بآطيان و نةزانن، دةكريَت ليَكبدريَنةوة؟
يان
دةتةويَت هةلَةيةكى تابلَيَى طةورة بكةيت، بضيت سيفةتةكانى خواوةندى: بةديهيَنةرو،
مةزن و، ثاك و، بةرز و، بةتوانا و، زانا و، بيسةر و، بينةر.. بؤ
"سروشت"ى: كؤلَةوارى، نةزانى، كةرِوكويَر، دابنيَيت؟
بة
ض هيَزيَك دةتوانيت ضراى ئةم رِاستىية رِووناكةى كة وةك خؤر دةدرةوشيَتةوة،
بكوذيَنيتةوة و.. لة ذيَر ثةردةى كام بآئاطايىدا دةتوانيت بيشاريتةوة؟!
[1] صةمةد:
ناويَكى تايبةتيى خواوةندة، واتة: ئةو كةسةى كة تةنها ئةو مايةى هيوا و جيَى
مةبةستة لة ئةنجامدانى ثيَويستىيةكاندا. (وةرطيَرِ)
[2] تةنانةت
ذمارةى بةشيَكى ئةو تاقمانة، هةر تةنها لة ماوةى سالَيَكدا، لة ذمارةى مرؤظ، لة سةردةمى
حةزرةتى ئادةمةوة = دروودى لةسةر بيَت = تا رِؤذى دوايى، طةلـآ زياترن. (دانةر)