وتةى سى‏وسآ‏‏‏هةم‏‏‏

بريتى‏ية لة سى‏وسآ ثةنجةرة

(ئةم وتةية لة لايةكةوة مةكتووبى سى‏وسآ‏هةم و، لة لايةكى تريشةوة وتةى سى‏وسآ‏هةمة).

بسم الله الرحمن الرحيم

(سَنُرِيهِمْ آياتِنا في الآفاقِ وَفي اَنْفُسِهِمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّ اَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ اَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ) (فصلت:53).

ثرسيار:

تكاية بة كورتى ئةو بةلَطانةمان بؤ باس بكة، كة لة جيهانى بضووك يان طةورة (واتة: مرؤظ يان طةردوون)دا هةن لةسةر بوون و، يةكتايى و، سيفةتة مةزنةكان و، كاروبارة ثةروةردطارى‏يةكانى خواوةند، كة لةم ئايةتةدا كؤبوونةتةوة. ضونكة بآ‏برِوايان بة تةواوى ثآيان لـآ‏ رِاكيَشاوة و بآ ثةردة دةلَيَن‏: هةتا كةى دةست بةرز بكةينةوة و بثارِيَينةوة و بلَيَين‏‏: (وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ)؟

وةلآم:

ئةو سى‏وسآ وتةيةى لة كتيَبى سؤزلةر(وتةكان)دا نووسراون، لة رِاستى‏دا بريتين لة سى‏وسآ دلَؤث لة دةرياى ئةم ئايةتة ثيرؤزة‏‏. لةبةر ئةوة، دةتوانن سةريان لـآ‏بدةن و بيانخويَننةوة و بطةن بةو دلَنيايى‏ية. بةلآم ليَرةدا ثةنجة بؤ ضةند نميَك لة دلَؤثيَكى ئةو زةريا مةزنة رِادةكيَشين و، نموونةيةك دةكةين بة "سةرةتا":

ئةطةر يةكيَك خاوةنى توانايةكى بآ‏ويَنة و كارامةيى‏يةكى لةرِادةبةدةر بيَت و بيةويَت كؤشكيَكى مةزن بنيات بنيَت، بآ‏طومان ثيَش هةموو شتيَك بناغة و بنضينةكانى ئةو كؤشكة بةوثةرِى رِيَك‏وثيَكى و دانايى دادةمةزريَنيَت و، بة ضةشنيَك رِيَكيان‏ دةخات كة لةطةلأ ئةو مةبةستانةى لة ثيَناويان‏دا دروستى دةكات، طونجاو بيَت. ثاشان بةثيَى ئةو كارامةيى و ليَزانى‏يةى كة باسمان‏ كرد بةش‏بةشيان دةكات و دةيانكات بة ضةند ذووريَكى جياجيا. ثاشان ئةو ذوورانة بة نةخش و نيطارى رِةنطين و جوان دةرِازيَنيَتةوة و، ئنجا هةر سووض و لايةكى ئةو كؤشكة بة ضةندين طلَؤثى كارةبايى مةزن رِووناك دةكاتةوة. ثاشان بؤ ئةوةى ضاكةكارى‏يةكانى خؤى هةردةم نوآ‏ بكاتةوة و كارامةيى و ليَهاتوويى خؤى دةربخات، شتومةكةكانى ناو كؤشك زوو بة زوو دةطؤرِيَت و تازةيان دةكاتةوة. دواى ئةمانةش لة يةك بة يةكى ئةو ذوورانةدا تةلةفؤن دادةنيَت تاكو رِاستةوخؤ ثةيوةندى بة خؤيةوة بكةن و، لة هةريةكةشيان‏دا ثةنجةرةيةك دةكاتةوة كة ثلة و ثايةى بلَندى ئةوى ليَوة ببينريَت.

بة ضةشنى ئةم نموونةية = ولله المثل الاعلى = كردطارى مةزنيش كة هةزار و يةك ناوى خاويَن و جوانى هةية، وةك ناوةكانى: "الحاكم، الحكيم، العدل، الحكم، الفاطر، الجليل، ليس كمثله شيء" ئةم خواوةندةى كة ويستى بة هةر شتيَك ببيَت دةست‏بةجآ ئةنجام‏ دةدريَت‏‏، ويستى وا بووة كة درةختى مةزنى بوونةوةران و كؤشكى بآ‏ويَنةى طةردوون بةدى‏بهيَنيَت، بناغة و بنضينةكانى ئةو كؤشكة و رِةطةكانى ئةو درةختةشى لة شةش رِؤذدا، بةثيَى دةستوورةكانى دانايى و ياساكانى زانياريى ئةزةليى خؤى و بة طويَرةى دةستوورةكانى قةزا و قةدةر، بة جوانى نةخشاندووة و، بة ضةشنيَكى ورديش لة يةكتر جياى‏ كردوونةتةوة و كردوونى بة ضةند ضين و نهؤم و لقيَكى بةرز و نزم. ثاشان بةثيَى دةستوورةكانى: "ضاوديَرى" و "ضاكةكارى"ى خؤى هةريةك لةو بةديهيَنراوانةى رِيَك‏وثيَك كردووة و، ثاشان هةموو شت و هةموو جيهانيَكى، بةوةى لةطةلَى‏دا بطونجآ و شايستةى بيَت، رِازاندووةتةوة.. بؤ نموونة: دةبينيت ئاسمانى بة ئةستيَرةكان رِازاندووةتةوة و رِووى زةويشى بة طولَزار ئارايشت‏ داوة. ثاشان طؤرِةثانى ئةو ياسايانة و ئاسؤكانى ئةو دةستوورة طشتى‏يانةشى بة درةوشانةوةى ناوة جوانةكانى خؤى رِووناك كردووةتةوة. ئنجا بةثيَى خواستى ناوى: "رِةحمان و رِةحيم"ى خؤى، بة هاناى هةموو ئةوانةوة رِؤشتووة كة لة دةست تةنط‏ثآ‏هةلَضنينى ئةو ياسانة هاناى بؤ دةبةن. واتة خواوةند لة تويَى ئةو ياسا و دةستوورة طشتى‏يانةدا ئةوةندة ضاكةكارى و فرياطوزارى و درةوشانةوةى تايبةتيى داناوة كة هةموو شتيَك دةتوانيَت لة هةموو كاتيَك‏دا رِاستةوخؤ رِووى تآ‏بكات و داواى هةموو ثيَداويستى‏يةكانى لـآ‏بكات. لة هةموو مةنزلَطا و، ضين و، نهؤم و، جيهان و، لة هةموو شتيَك‏دا ضةندين ثةنجةرةى كردووةتةوة كة هةر هةموويان دةرِواننة ئةو خواوةندة. واتة: "بوون" و، "يةكتايى"ى ئةو خواوةندة طةورةية ئاشكرا دةكةن، ئةوةتا لة هةموو دلَيَك‏دا تةلةفؤنيَكى داناوة ثةيوةنديى رِاستةوخؤى بة خؤيةوة ببيَت.

ئنجا ئيَمة ليَرةدا باسى ئةو هةموو ثةنجةرة لةذمارةبةدةرانة ناطرينة ئةستؤ، ضونكة كاريَكة لة توانامان‏دا نى‏ية، بةلَكو بة زانياريى طشتطير و بة هةموو شت‏ ئاطادارى خواى طةورةى دةسثيَرين، ئةوةندة نةبيَت كة "بة كورتى" ئاماذة بؤ تةنها سى‏وسآ ثةنجةرة لةو ثةنجةرانة دةكةين كة لة ثرشنطدانةوةى ئايةتةكانى قورئانى ثيرؤزةوة درةوشاونةتةوة. ئةم ئاماذانةش بوون بة "وتةى سى‏وسآ‏هةم" يان "مةكتووبى سى‏وسآ‏هةم". ئةمانةشمان لة سى‏وسآ ثةنجةرةدا بة كورتى باس‏ كرد، كة ذمارةى ويردةكانى ثاش نويَذن، تاكو لة خيَر و فةرِى ئةو ويردانة بةهرةمةند ببين. ئةو كةسةش دةيةويَت بة شيَوةيةكى "فراوان" لةم رِووةوة ئاطادار بيَت، ئةوا حةوالَةى هةموو وتةكانى ترى دةكةين.

ثةنجةرةى يةكةم

لة هةموو بوونةوةران‏دا، بة تايبةتى زيندةوةرانيان، دةست‏كورتىيان دةبينريَت بؤ ضةندين ثيَداويستيى جياجيا و، داواكاريى لةذمارةبةدةر و جؤراوجؤر. ئنجا بآ‏ ئةوةش بة خؤيان بزانن ئةو هةموو داواكارى و ثيَداويستى‏يانةيان، يةك لة دواى يةك، لة كاتى طونجاودا بؤ دةهيَنريَن. ئةوةش بزانة كة دةستى ئةو بوونةوةرانة تابلَيَى كورتن و هةرطيز ناطةنة نزمترين ثيَويستى، ض جاى فراوانترين ئامانج و مةبةستيان. ئةطةر حةز دةكةيت ئةمةت بؤ رِوون ببيَتةوة، فةرموو سةرنج لة خؤت بدة، دةبينيت: لة بةرامبةر زؤربةى ثيَداويستى‏يةكانى هةستة ئاشكراكانت و تيَركردنى ئارةزووةكانى دةروونت‏دا دةستةوسانيت‏ و هيض شتيَكت ثآ‏ ناكريَت.. جا ضؤن بةم جؤرة سةرنجت لة خؤت دا، هةر بةو جؤرة سةرنج لة بوونةوةران و زيندةوةرانى تريش بدة، دةبينيت:

هةريةك لةو زيندةوةرانة بة (لاوازيى خؤى) و بةو (ثيَداويستى‏يانةى كة بة بآ توانا و دةستةلآتى خؤى بؤى ئةنجام‏دراون) شايةتى لةسةر خواوةندى "واجب الوجود" دةدات و، هةر بةم لاوازى و ثيَداويستى‏ية ئةنجامدراوانةشى ئاماذة بؤ "يةكتايى" ئةو خواوةندة مةزنة دةكات و، بة هةموويشى بةلَطةن لةسةر "بوون"ى ئةو خواية. وةك ئةوةى كة رِووناكيى رِؤذ بةلَطةى بوونى خؤرة. هةروةها ئةوةش بؤ ذيريى مرؤظى بةويذدان رِوون دةكاتةوة كة ئةو خواوةندة ثاك و بآ‏طةردة‏‏‏‏‏، لةوثةرِى بةخشندةيى و ميهرةبانى و ثةروةردطارى و كارسازى‏داية.

دةسا ئةى سةرثيَضى‏كارى نةزان! ئةى لةرِآ‏لادةرى بآ‏ئاطا!

ضةندة لة بآ‏ئاطايى و نةزانى‏يةكى نةفرين‏لـآ‏كراودايت!

ئةم كارسازى‏ية بةردةوام و ثرِ لة دانايى و بينايى و ميهرةبانى‏ية بة ضى ليَك‏دةدةيتةوة؟

بة سروشتى كةرِوكاس؟

يان بة هيَزيَكى كت‏وكويَر؟

يان بة رِيَكةوتى هةرِةمةكى؟

ياخود بة هؤكارة بآ‏طيان و وشك و كؤلَةوارةكان؟

ثةنجةرةى دووهةم

لة كاتيَك‏دا شتان لة نيَوان‏‏‏: "بوون" و "ويَنة و شكلأ و شيَوةيان"دان، لة ناوةندى ضةندين شيمانة و طريمانى جياجياى لةذمارةبةدةردا سةرسام و سةرطةردانن، دةبينيت ئا لةم كاتةدا، شيَوةيةكى تايبةتى و جياجيايان ثآ‏دةبةخشريَت كة لةوثةرِى رِيَك‏وثيَكى و دانايى‏داية..

سةرنجى ئةو نيشانة جياكةرةوانةى دةم‏‏وضاوى هةموو مرؤظيَك بدة، كة لة دةم‏وضاوى طشت كةسيَكى ترى جيا دةكةنةوة، ئنجا لةو هةستة ئاشكرا و ثةنهانانةش ورد بةرةوة كة بةوثةرِى دانايى و ناوازةيى لة مرؤظ‏دا دانراون.

ئايا ئةم دةم‏وضاوة بضووكة نيشانةيةكى ئاشكراى "تةنيايى" خواى طةورة نى‏ية؟

هةروةك هـةموو دةم‏وضاويَك هةزاران بةلَطةى تيَداية لةسـةر "بوون"ى بةديهيَنةريَكى دانا‏ و هةموويان شايةتى لةسةر "يةكتايى" ئةو دةدةن، كؤى رِووةكان و سةرجةم دةم‏وضاوةكانى هةموو زيندةوةرانيش بة طشتى بؤ "بةسيرةت"ى خاوةن بينايى تيذى رِوون دةكةنةوة كة ئةم دةم‏وضاوانة نيشانةيةكى طةورة و مةزنى بةديهيَنةرى تاكى تةنيان.

ئةى مرؤظى سةرثيَضى‏كار!

ئايا دةتوانيت ئةم هةموو مؤر و نيشانانةى كة هةرطيز لاسايى ناكريَنةوة.. يان ئةم نيشانة مةزنةى خواوةندى تاك و تةنياى "صةمةد"[1] كة لة تيَكرِاى طشت دةم‏وضاوةكانةوة دةدرةوشيَتةوة، بة كارى يةكيَكى ترى جطة لة بةديهيَنةرى ويَنةكيَش و شيَوة‏‏بةخشى خؤيانى دابنيَيت؟

ثةنجةرةى سآ‏هةم

جؤرةكانى رِووةك و كؤمةلَةكانى زيندةوةران، كة بةسةر زةوى‏دا ثةرش‏وبلآون و، لة ضوارسةد هةزار جؤر و كؤمةلأ زياترن[2]، لة رِاستى‏دا وةك سوثايةكى مةزن وان. ئةوةتا هةر جؤريَك لة جؤرةكانى ئةم سوثاية رِؤزيى خؤى كة لة هى ئةوانى‏ تر جياية و.. شيَوةى جياواز و تايبةتيى خؤى و.. ضةكة جؤراوجؤر و ثؤشاكة جياكةرةوةكانى و.. مةشقى تايبةتى و.. تةسريح‏كردنى لة خزمةت بة ضةشنيَكى جياواز لةوانى‏ تر.. هةموو ئةمانةى لة دوو تويَى رِيَسا و نةخشةبؤكيَشانيَكى ورددا بؤ ئةنجام دةدريَت.

بةرِيَوةبردنى ئةم سوثا مةزنة و، ثةروةردةكردنى يةك‏بة‏يةكيان، بآ لـآ‏تيَكضوون و لةبيرضوونةوةى هيض كةسيَكيان، نيشانةيةكى درةخشانى وةك خؤر واية لةسةر خواوةندى "تاكى تةنيا".

كآ هةية بتوانيَت بؤ مةبةستى دةست‏تيَوةردان و هاوبةشى‏كردن لةم بةرِيَوةبردنة دةراساية(خارق)دا دةست بباتة ثيَشةوة، جطة لةو خاوةنة بةتوانايةى خؤى، كة توانا و زانيارى و دانايى ئةو، سنوور و كؤتايىيان بؤ نى‏ية؟ ضونكة كةسيَك لة بةرِيَوةبردن و ثةروةردةكردنى ئةم هةموو جؤرة تيَهةلَكيَش و نةتةوة ئاويَتة و تيَكةلآنةدا، كؤلَةوار و دةستةثاضة بيَت، ديارة بة يةكجارى لة بةديهيَنانى يةكيَكيشيان‏دا دةستةوسان و كؤلَةوار دةبيَت. ضونكة ئةطةر دةستى لة هةركام لةوانة وةربداية، ئةوا جآ‏دةستى دةبينرا و ناتةواوى‏يةكةى دةردةكةوت:

(فارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ) (الملك:3).

خؤ ديارة هيض كةليَن و ناتةواوى‏يةكى تيَدا نابينين، كةواتة هيض هاوبةشيَكى نى‏ية.

ثةنجةرةى ضوارةم

خواوةندى بةديهيَنةر، هةموو ئةو نزا و لالآنةوانة طيرا دةكات كة لة‏‏: زمانى ليَهاتن و ئامادةيى تؤوةكان و، زمانى ثيَداويستى‏يةكانى زيندةوةران و، زمانى ناضاريى هانابةرانى طرؤى مرؤظةوة دةردةضن..

بةلَآ.. طيرابوونى ئةم هةموو نزا و ثارِانةوة لةسنووربةدةرانة، كة لة رِاستى‏دا رِوو دةدةن، كاريَكة لة بةرضاومانداية و بة ئاشكرا دةيبينين.

جا هةروةك طيرابوونى يةك‏بةيةكى ئةو نزايانة ئاماذة بؤ: "بوون"ى خواوةندى "واجب الوجود" و "يةكتايى" ئةو دةكات، تيَكرِاى هةموويشيان بة جؤريَكى رِوون و ئاشكرا و، بة ثيَوةريَكى مةزن و فراوان‏‏تر، بةلَطةن لةسةر: بةديهيَنةرى ميهرةبانى دةست‏رِةنطينى طيراكارى نزا و لالآنةوةكان و، هةموويان ثيَكةوة سةرنجى بينةران بؤ لاى ئةو خواوةندة رِادةكيَشن.

ثةنجةرةى ثيَنجةم

ئةطةر بة وردى سةرنج لة شتان، بة تايبةت زيندةوةران بدةين، وايان‏ دةبينين كة وةك هةر ئيَستا لة دةستى "بةديهيَنان" دةرهاتبن و لة ثرِدا هاتبنة جيهانى "بوون"..

جا لة كاتيَك‏دا كة ئةو شتانةى بة ثةلة و كت‏وثرِى ثةيدا دةبن، دةبآ ساكار و هةلَبزرِكاو بن و، شيَوة و رِوخساريشيان ناشيرين و قةبة و ناقؤلآ بيَت و، هيض وردةكارى‏يةكيان تيَدا نةبيَت، كةضى دةبينين: لة جوانترين و وردترين و ناوازةترين شيَوةى دروستكردن‏دا بةدى‏دةهيَنريَن! ديارة ئةمةش داخوازى بوونى كارامةيى‏يةكى لةرِادةبةدةرة.

هةروةها دةيانبينين:

لة جوانترين نةخش‏ونيطار و وردترين شيَوة و رِوخساردان، كة ئةمانةش ثيَويستيان بة ئارامطرتنيَكى مةزن و كاتيَكى دوور و دريَذخايةن دةبيَت.

هةروةها دةيانبينين:

لة رِازاوةيى و جوانى‏يةكى سةرنج‏رِاكيَش‏دان، كة ئةمانةش داخوازى ضةندين ئاميَرى ئارايشتكاريى زؤر و جؤراوجؤرن.

جا هةريةك لةم وردةكارى‏ية نائاسايى‏يانة و.. رِوخسارة ناوازة و.. شيَوة رِيَك‏كراو و.. بةديهيَنانة يةكسةرى‏يانة.. شايةتى لةسةر دروستكةر و بةديهيَنةريَكى دانا دةدات و، ئاماذة بؤ "يةكتايى" ئةو دةكات و، هةر هةموويشيان ثيَكةوة، بة رِوونى، خواوةندى "واجب الوجود"ى خاوةن توانا و دانايى‏مان بؤ ئاشكرا دةكةن و، "يةكتايى" ئةو دةردةخةن.

ئةى مرؤظى بآ‏ئاطا لة ثةروةردطارى خؤى و سةرطةردان و حةثةساو لة بارةى بوونةوةرانةوة!

ئةم كارة بة ضى ليَك دةدةيتةوة؟ ئايا بة سروشتى كؤلَةوارى دةبةنطى نةزان‏‏؟ يان دةتةويَت = بة هؤى نةزانيتةوة = هةلَةيةكى لةئةندازةبةدةر بكةيت و سيفةتةكانى خوايةتيى خواوةند بة "سروشت" بدةيت و، بةم ثآ‏ية هةرضى موعجيزاتى توانستى ئةو بةديهيَنةرة مةزن و ثاك لة هةموو نةنطى و ناتةواوى‏ية هةن، بة هى سروشتيان دابنيَيت و، بةم ثآية بة هةزار و يةك مةحالأ رِازى ببيت؟

ثةنجةرةى شةشةم

(‏‏‏إنَّ في خَلْقِ السَّمواتِ وَالاَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتي تَجْري في الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا اَنْزَلَ اللهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْريفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالاَرْضِ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ) (البقرة:164).

ئةم ئايةتة ثيرؤزة هةروةك "بوون"ى خواى طةورة رِوون دةكاتةوة و بةلَطةية لةسةر "يةكتايى" ئةو، لة رِاستى‏دا ثةنجةرةيةكى طةلـآ فراوان و طةورةشة و، لة نيَوان ناوة جوانةكانى خواوةنددا بةسةر "ناوى هةرةمةزن"(الاسم الاعظم)دا دةرِوانيَت.

ثوختةى ئةمةش بةم جؤرةى خوارةوةية‏:

هةرضى جيهانة بةرز و نزمةكانى ناو بوونةوةر هةن، هةموويان بة ضةندين زمانى جياجيا بةلَطةن لةسةر يةك ئةنجام، كة ثةروةردطاريَتيى بةديهيَنةريَكى داناى تةنياية، بةم جؤرة‏‏:

رِةوتى هةرة رِيَكى "تةنة ئاسمانى‏يةكان" بةرةو ضةندين مةبةستى مةزن و ئةنجامى بةرز = بةثيَى برِيارى زانستى طةردوون‏ناسى = بةلَطةية لةسةر "بوون"ى خوايةكى خاوةن تواناى شكؤمةند و، شايةتى لةسةر "يةكتايى" و "ثةروةردطاريَتى‏ية تةواوةكةى" ئةو خواوةندة دةدات.

هةروةها ئةو ئالأوطؤرِة رِيَك‏‏وثيَكةى "زةوى" كة لة وةرزةكانى‏دا دةبينريَن، لة ثيَناوى ضةندين سوود و بةرذةوةنديى طةورة و زؤردا = كة زانستى جوطرافيا دانيان ثيَدا دةنيَت = بةلَطةيةكى رِوونة لةسةر ئةو خاوةن توانا شكؤمةندة و، شايةتى "يةكتايى" و "ثةروةردطاريَتى‏ية تةواوةكةى" ئةوة.

ثاشان ئةو هةموو "زيندةوةرانةى" كة وشكايى و دةرياكانيان ثرِكردووة و، بةثيَى ميهرةبانى‏يةكى فراوان رِؤزى بؤ يةك بة يةكيان دةنيَرريَت و، ضةندين ثؤشاكى جؤراوجؤريان بةثيَى دانايى‏يةكى تةواو لةبةر دةكريَت و، بة طويَرةى نةخشةى ثةروةردطاريَتى‏يةكى تةواويش ضةندين هةستى جياجيايان ثآ دةدريَت.. هةريةك لةمانة، ئاماذة بؤ ئةو خواوةندة بةتوانا شكؤمةندة دةكات و، دةبآ بة شايةت لةسةر "يةكتايى" ئةو. هةروةك هةمووشيان ثيَكةوة و بة ثيَوةريَكى يةكجار فراوانتر، بةلَطةن لةسةر "مةزنيى خوايةتى" و "كةمالَى ثةروةردطاريَتى"ى ئةو خواوةندة شكؤمةندة.

"رِووةكةكانيش" كة لةسةر زةوى و باخ و رِةز و بيَستانةكان‏دا بةوثةرِى هاوسةنطى و رِيَك‏‏وثيَكى بلآو دةكريَنةوة و وةك رِايةخ دادةخريَن، بة هةمان جؤر، هةريةكةيان بةلَطةية لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية و، بةهؤى ئةو طولَة جوانانةى دةيانطرن و، ئةو بةروبوومة هاوسةنطانةش كة ئةم طولآنة بةرهةميان دةهيَنن، هةريةكةيان بةو نةخش و نيطارةى بةسةر بةروبوومةكانيانةوةن، ئاماذة بؤ "يةكتايى" ئةو بةديهيَنةرة دةكات.. هةروةك يةك‏بةيةكيان بةلَطةى "بوون" و "يةكتايى" ئةو بةديهيَنةرة مةزنة بوون، هةموويشيان ثيَكةوة "جوانيى ميهرةبانى" و "كةمالَى ثةروةردطاريَتى"ى ئةو دةردةخةن.

ثاشان ئةو "دلَؤثة بارانانةى" كة بؤ ضةندين حيكمةت و مةبةستى بةرز و بلَند و سوودى زؤر ذيَربار و رِام كراون و، لة هةورةكانى ئاسمانةوة نيَرراون، بة ئةندازةى ذمارةيان، بةلَطةن لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية و، شايةتن لةسةر "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى"‏يةكةى.

هةروةها "ضيا" سةختةكانيش و، كانزاكانى ناويان و، تايبةتكاريى هةريةك لةو كانزايانة و، ئةو ئامانجة جؤراوجؤرانةى تيايان‏دا ثاشةكةوت كراون و بؤ ضةندين ئامانج و بةرذةوةنديى زؤر ئامادة كراون.. هةر يةكةيان يةك‏‏بةيةك و، هةر هةموويشيان ثيَكةوة، بةلَطةيةكى لة ضياكان بةهيَز و سةنطين‏‏ترن لةسةر بةديهيَنةرى دانا و "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى‏"يةكةى.

ثاشان هةموو جؤرةكانى ئةو "طولأ"ة رِةنطين و ناسكؤلَة و جوانانةى كة بةسةر دةشتايى و تةثؤلَكة و بةرزى‏يةكان‏دا ثةرش و بلآون و، جوانىيان بةو دةشت و سارا و بةرزايىيانة بةخشيوة، هةريةكةيان بةلَطةية لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية و شايةتة لةسةر "يةكتايى" ئةو. هةروةك هةموويشيان، بة طشتى، بةلَطةن لةسةر "مةزنيى دةستةلآتدارى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى‏يةكةى" ئةو.

ثاشان "طةلآكان" و شيَوة رِيَك‏كراوةكانيان و، لةرةلةرة لةسةرخؤ و نةرم و سةرنج‏بزويَنةكانيان، لة سةرجةمى رِووةك و درةخت و طذوطياكان‏دا، ض بة شيَوةيةكى طشتى و ض بة ئةندازةى ذمارةى يةك‏بةيةكيان، شايةتن لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية و، "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى"‏يةكةى.

ثاشان "طةشةكردنى لةشةكان" بة ضةند هةنطاويَكى ئامانجدار و بةردةوام و، دابين‏بوون و ئامادةكردنى ضةندين ئاميَرى جؤراوجؤر بؤ هةريةكةيان و، ثيَكةوة رِؤشتنى هةموويان بةرةو ثيَكهيَنانى ئةنجام و بةروبوومةكانيان بة ضةشنيَكى ئةوةندة ئامانجدار كة دةلَيَى داراى هةست‏ و شعوورن.. ئةمةى باسمان‏كرد، وا لة يةك‏بةيةكى ئةو لةشة طةشةسةندووانة و تيَكرِايشيان = بة طشتى = دةكات كة بةلَطة بن لةسةر ئةو بةديهيَنةرة داناية و، ئاماذة بن بؤ "يةكتايى"يةكةى و، بةلَطةيةكى مةزنتريش بن لةسةر توانستى طشتطير(المحيط) و، دانايى طشتى و، بةديهيَنانى جوان و، ثةروةردطاريَتيى تةواوى ئةو.

ثاشان دانانى "دةروون" لة جةستةدا و، جيَطيركردنى "طيان" لة هةموو زيندةوةريَك‏دا بةوثةرِى دانايى و، ثرِضةك‏كردنى هةريةك لةو زيندةوةرانة بة ضةندين ضةكى جؤراوجؤر و ثيَداويستيى جياجيا، بة رِيَك‏‏وثيَكى‏يةكى تابلَيَى تةواو، ئنجا ئاراستةكردنى ئةو زيندةوةرانة بةرةو ضةندين كارى مةزن و، بةكارهيَنانيان بة دانايى لة ضةندين فةرمانبةريى جؤراوجؤردا.. هةموو ئةمانة، بة ئةندازةى ذمارةى زيندةوةران، بةلَكو بة ئةندازةى ذمارةى ئاميَر و ئةندام و كؤئةنداميان، ئاماذة بؤ "بوون"ى ئةو بةديهيَنةرة داناية دةكةن و، شايةتى لةسةر "يةكتايى" ئةو دةدةن. هةروةك هةموويشيان بة يةكةوة بةلَطةيةكى رِووناكن لةسةر جوانيى ميهرةبانى و، تةواويى ثةروةردطاريَتيى ئةو.

ئةو طشت "ئيلهامة غةيبى‏يانةى" كة رِيَنمايى دلَى مرؤظ دةكةن و، زانيارى و رِاستى‏يةكانى تآ‏دةطةيةنن و، زيندةوةرانى تريش فيَرى ئةوة دةكةن كة رِيَطاى ثةيداكردن و ئةنجامدانى ثيَويستى‏يةكانيان بدؤزنةوة.. ئةم ئيلهامة غةيبى‏يانة، بة هةموو جؤرة جياجياكانيانةوة، هةموو خاوةن بينايى‏يةكى دةروون وا لـآ‏دةكةن كة هةست بة "بوون"ى ثةروةردطاريَكى ميهرةبان بكات و، هةر ئةم ئيلهامانة ئاماذة بؤ ثةروةردطاريَتيى ئةو خواوةندة دةكةن.

ثاشان هةموو "هةست‏ و شعوورة" جؤراوجؤر و، جياجيا و، ئاشكرا و ثةنهانةكان، كة طولَةوةضنيى طولَزارة مةعنةوى‏يةكانى باخ و بيَستانانى ناو طةردوون دةكةن، كة هةر يةك لةو هةستانة كليلى يةكيَك لة جيهانة جياجياكانى طةردوونى بةرينن.. وةك خؤرى ئاسمان، بةلَطةن لةسةر "بوون"ى دروستكةريَكى دانا و زانا و رِؤزيدةر و بةخشندة و بةديهيَنةريَكى ميهرةبان و، شايةتن لةسةر "تاك و تةنيايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى"ى ئةو.

* * *

هةريةك لةم دوازدة ثةنجةرةية، رِوويةكى ثةنجةرةيةكى طةلـآ فراوان دةنويَنن، كة بة دوازدة رِةنط لة رِةنطةكانى "رِاستى" دةبن بة بةلَطة لةسةر: "يةكتايى" خواى طةورة و تةنيايى و تاكى و تةواويى ثةروةردطاريَتيى ئةو.

دةسا ئةى باوةرِنةكةر و بةدرؤخةرةوةى بةدبةخت!

ضؤن دةتوانيت ئةم ثةنجةرةية دابخةيت كة بة ئةندازةى مةزنيى زةوى، بةلَكو بة ئةندازةى طةورةيى و فراوانيى "سوورِطة" سالآنةكةى زةوى، بةرين و فراوانة؟

بة ض شتيَك دةتوانيت سةرضاوةى ئةم رِووناكى‏ية ئاشكرا و خؤرئاساية بكوذيَنيتةوة و، بة ض ثةردةيةكى بآ‏ئاطايى دةتوانيت داى‏بثؤشيت؟!

ثةنجةرةى حةوتةم

ئةوانةى بة ئاشكرا لةسةر لاثةرِةكانى طةردوون‏دا دةبينريَن، لة دياردةكانى‏‏:

رِيَك‏وثيَكى و هاوسةنطيى تةواو..

ويَنةكانى ئارايشتكارى و جوانى كة تياى‏دا ثيَك‏ديَن..

ئةو ئاسانى‏ية لةرِادةبةدةرةى كة لة هاتنةبوون و ذيان دةست‏خستنيان‏دا دةبينريَت..

ئةو لةيةكتر ضوونةيان لة رِووى رِوالَةت و ضييةتى‏يةكانيانةوة‏‏، ض جاى يةك‏بوونيان لة طوآرِايةلَى‏كردنى دياردة طةردوونى‏يةكان‏دا..

هةريةك لةم دياردة و تايبةتكارىيانة، بةلَطةيةكى فراوانى بة ئةندازةى طةردوونة لةسةر: بةديهيَنةرى بةتوانا و، شايةتيَكى رِاستطؤ و طومان‏برِة لةسةر "تةنيايى" و "تواناى رِةها"ى ئةو.

ثاشان "بةديهيَنانى ضةندين ثيَكهاتووى" رِيَك‏وثيَك و لةذمارةبةدةر، لة ضةندين توخمى وشكى "سادة ثيَكهاتوو"، بةلَطةيةكى طومان‏برِة = بة ئةندازةى ذمارةى ئةو ثيَكهاتووانة = لةسـةر ئةو بةديهيَنةرة بةتوانا و "واجب الوجود"ة و.. بة ئاشكرا ئاماذة بؤ "يةكتايى" ئةو دةكات. سةرةرِاى ئةوةى كة هةمووشيان، بة طشتى، "تةواويى توانست" و "يةكتايى" ئةو بةديهيَنةرة بة ئاشكرا رِوون دةكةنةوة.

ثاشان ئةو "جياكارى‏ية" رِوون و "جيابووونةوة" تةواوةى كة لة كاتى تازةبوونةوةى بوونةوةران‏دا، بةهؤى شيتةلأ‏بوون و ثيَكهاتنةوة، دةبينريَن، هةرضةندةش ئةو بوونةوةرانة تابلَيَى تيَكةلأ و ئاويَتةى يةكترين.. بةلَطةيةكى رِوونة لةسةر ئةو دانايةى كة خاوةنى دانايى‏يةكى رِةهاية و، ئاماذةش بؤ "ثيَويستيى بوونى" و "تةواويى توانست"ى ئةو دةكات.

بؤ نموونة:

طولأ‏كردنى ئةو دةنكة دانةويَلآنةى كة لةناو خاك‏دا ضيَنراون و، طةشةسةندنى بنجى درةختةكان و، ثاشان بوونيان بة ضةندين رِووةك و درةختى جياجيا، هةرضةندةش كة تيَكةلَى يةكترين و بةيةكتردا ئالآون..

هةروةها جيابوونةوةى ئةو ماددة جياوازانةى كة دةضنة ناو رِووةك و درةختة جؤراوجؤرةكانةوة و، ثاشان بوونيان بة ضةند طةلآ و رِةنطيَكى جوان و رِةنطاورِةنط و ضةندين ميوة و بةروبوومى ناسك و قةشةنط، ويَرِاى تيَكةلَيى لةرِادةبةدةرى نيَوانيشيان..

تةنانةت جيابوونةوة و بةش‏بةش‏بوونى ماددة هةرة وردةكانى خؤراك كة بة دانايى‏يةكى تةواوةتى و تةرازووكارى‏يةكى ورد دةضنة ناو خانةكانى لةشى زيندةوةرةوة، هةرضةندة تيَكةلأ و ئاويَتةى يةكتريشن..

ثاشان ذيَربارخستن و رِام‏كردنى "طةرديلة" بآ‏طيان و كؤلَةوار و نةزانةكان بؤ ئةنجامدانى ضةندين ئةرك و فرمانى ئةوتؤ كة لةوثةرِى رِيَك‏وثيَكى و هةست و توانايى و دانايى‏دان و، كردنى جيهانى "طةرديلة" بة ضةشنى كيَلَطةيةكى مةزنى وا كة بة جؤريَكى دانايانة ضةندين جيهانى تيَدا برِويَنريَت و ضةندةهاى تريشى تيَدا درويَنة بكريَت..

هةموو ئةمانة، ضةند بةلَطةيةكى رِوونن لةسةر: ثيَويستيى "بوون"ى ئةو "خاوةن توانستة شكؤمةند و بةديهيَنةرة خاوةن كةمالَة" و، شايةتيَكى بةهيَزن لةسةر "تةواويى توانست" و "مةزنيى ثةروةردطارى" و "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريى" ئةو خواوةندة بةتوانا و شكؤمةندة.

بةم جؤرة، ئةم‏ ضوار رِيَطا فراوانة، دةمانطةيةننة بةردةم ثةنجةرةيةكى تابلَيَى طةورة كة لة رِووى ناسينى خواى طةورةدا كراوةتةوة، ضونكة لةويَوة ضاوى ذيريى تيذ سةيرى "بوون"ى بةديهيَنةرى دانا دةكات.

دةسا ئةى ئةو كةسةى كة "طومرِايى" بةدبةختى كردووة‏‏‏!

ئايا ئةو بةلَطانةى بينيتن سةروزياد نين بؤ ئةوةى كة بةديهيَنةرى خؤت بناسيت و، مةزنى و دانايى‏يةكةى ببينيت؟

وا طومان نابةم سةرثيَضى بكةيت لةمانةى كة بينيتن. خؤ ئةطةر دواى بينينى ئةم هةموو بةلَطانة هةر سةرثيَضى بنويَنيت، ئةوا خاكت بةسةر بؤ خؤت و ئةو ذيرى‏يةت كة لة ئةندازةى تيَطةيشتنى ئاذة‏لأ بةولاوة ضيى‏تر تآ‏ناطات و، لةو مةودايةش زياتر برِ ناكات!

ثةنجةرةى هةشتةم

هةموو ثيَغةمبةران = درووديان لةسةر بيَت = كة خاوةنانى "طيان"ى رِووناكن لة بةرةى مرؤظ‏دا و، ضةندين موعجيزةى رِوون و ئاشكرا ثشتيان دةطرن..

هةروةها طشت ئةولياكان كة تةوةرةى هةموو دلَة رِووناكةكانن و، كةشف و كةرامةتةكانيان ثشتيان دةطرن..

هةروةها هةموو زانا ثاك و بآ‏طةردةكان كة خاوةنى ذيريى رِوونن و، ليَكؤلَينةوة زانستى‏يةكانيان ثشتيان‏دةطرن..

هةرهةموويان شايةتن لةسةر:

"ثيَويستيى بوونى" خواوةندى تاك و تةنيا و بةديهيَنةرى هةموو شتيَك و، بةلَطةن لةسةر: "تةواويى ثةروةردطاريَتى" و "يةكتايى" ئةو خواية.

ئةم ثةنجةرةية تابلَيَى فراوان و رِووناكة و هةردةم كراوة و لةسةر ثشتة، بؤ ثيشاندانى ئةو ثلة بةرزةى ثةروةردطاريَتى.

دةسا ئةى سةرطةردانى داماوى سةرثيَضى‏كار!

بةضى‏دا دةنازيت و شانازى بة ضى‏يةوة دةكةيت تا طوآ لةم رِاستىيانة نةطريت؟ لةوانةية وا طومان ببةيت كة بة ضاونووقاندنت دة‏توانى رِؤذى رِووناك بكةى بة: شةو.. خةيالَت خاوة‏‏‏!

ثةنجةرةى نؤهةم

ئةو ثةرستشانةى كة تيَكرِاى بوونةوةران ئةنجامى دةدةن، بة ئاشكرا بةلَطةن لةسةر "ثةرستراويَكى" خاوةن توانستى رِةها.

بةلَآ، ئةو ثةرستش و بةندايةتى‏يةى هةموو مةلائيكةت و رِؤحانىيان دةيانكةن، كة ئةمةش بة شايةتى‏دانى هةموو ئةو مرؤظانة ضةسثاوة كة بؤ: جيهانى "رِؤح" ثةرِيونةتةوة و ضوونةتة ناو ناخى ناديارى "بوون" و، لةوآ بة مةلائيكةت و رِؤحانىيان طةيشتوون و، لة كاتى تةسبيحات و خواثةرستى‏يان‏دا بينيويانن..

هةروةها كة زيندةوةران = هةرضى‏يةك بن = ئةو ئامانج و كار و ئةركانةى لة ثيَناويان‏دا بةدى‏هيَنراون، بة رِيَكى و تةواوى ئةنجام‏دةدةن و وةك بةندةى فةرمان‏ثآ‏دراو فةرمانةكانى خواوةند جآ‏بةجآ دةكةن..

هةروةها كة تةنة بآ‏طيانةكان(الجمادات) بة تةواوترين طوآ‏رِايةلَى، خزمةت‏طوزارى‏يةكانى بةندايةتى‏يان ئةنجام‏ دةدةن..

هةموو ئةم بةندايةتى و ثةرستنة ئاشكرا و بينراوانة، ئاماذة بؤ "ثةرستراوى رِاستةقينة" و "واجب الوجود" و "يةكتايى" ئةو دةكةن.

ئنجا هةموو ئةو "زانستى‏ية رِاستانةى خواناسين" كة خواناسان لة ئةنجامى ئيخلاس و بآ‏طةردىيان لة خواثةرستى‏‏دا دةستيان كةوتووة و.. ئةو شوكرانةبذيَرى‏ية بةردارةى كة لة ناخى دلَى شوكرانةبذيَرانةوة هةلَقولآون و.. ئةو ذيكرة رِووناكانةى كة زمانى ذيكرخويَنانى ثآ تةرِ و ثاراو بووة و.. ئةو سوثاسطوزارى‏ية نيعمةت‏زيادكةرةى كة سوثاسطوزاران هةميشة دةرى‏دةبرِن و.. ئةو يةكتاثةرستى‏ية رِاستةقينةيةى كة بة ئايةتةكانى طشت ‏بوونةوةران تةسديق كراوة و يةكتاثةرستان بلآوى دةكةنةوة و.. ئةو خؤشةويستى‏ية رِاستةى خواوةنديش كة خؤشةويستان و عةودالآن برةوى ثآ‏دةدةن و.. ئةو ئارةزوومةندى‏ية بآ‏طةردةى خواويستان بؤ خواوةند و لـآ‏برِانيان لة رِؤيشتن‏دا بؤ لاى خواى طةورة و.. ئةو طةرِانةوة و ثةشيمانى‏ية رِاست و بارة خةمناكانةى ئةوانةى بؤ لاى خواوةند دةطةرِيَنةوة..

ئةم دياردانةى كة لة هةموو ئةوانةوة دةركةوتوون و‏، كة هةريةكةيان هيَزى تةواتور و ئيجماعى لة ثشتة، بةلَطةيةكى بةهيَزن لةسةر:

ثيَويستيى "بوون"ى ئةو: ثةرستراوة ئةزةلى و.. ناسراو و.. يادكراو و.. شوكرانةكراو‏و.. سوثاس‏كراو و.. تةنيا و.. خؤشةويست‏ و.. داواكراو و.. مةبةستة. ئنجا هةمووشيان بةلَطةن لةسةر: "تةواويى ثةروةردطاريَتى" و "يةكتايى" ئةو.

ثاشان هةموو بةندايةتى و ثةرستشة قبوولأ‏كراوةكانى مرؤظة ثآ‏طةيشتووةكان و، ئةو ليَشاوى فةرِ و بةرةكةت و نزا و ثارِانةوانة و، بينين(شهود) و كةشف‏بوونةى لة بةندايةتى و خواثةرستيى ئةو مرؤظانةوة ثةيدا دةبن، هةر هةموويان، بةلَطةيةكى تابلَيَى بةهيَزن لةسةر ئةو خواوةندةى كة "هةية" و "هةر دةشبيَت" و "ثةرستراوى هةميشةيى"ية.. هةروةها لةسةر: "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى‏يةكةى".

ئةم ثةنجةرة رِوون و هةرة فراوانة، لة سآ لايةنةوة، لة رِووى "يةكتايى" خواوةندةوة والآ دةبيَت.

ثةنجةرةى دةهةم

(وَاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقاً لَكُمْ وَسَخَّرَ لَكُمْ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ في الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَسَخَّرَلَكُمُ الاَنْهَارَ * وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَائِبَيْنِ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ * وَآتاكُمْ مِنْ كُلِّ مَاسَأَلْتُمُوهُ وَاِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللهِ لا تُحْصُوهَا) (ابراهيم:32=34).

كؤمةكى و هاوكاريى بوونةوةران و بةدةم‏يةكةوةضوونى نيَوانيان و ثشتطيرى‏كردنى يةكتريان لة كار و فةرمانبةرى و ئةركى سةرشانيان‏دا.. بةلَطةية لةسةر ئةوةى كة ئةم هةموو بوونةوةرانة لة ذيَر ضاوديَرى و ثةروةردةكردن و فةرمان و دةستةلآتى يةك ثةروةردطار و كارسازى تاك و تةنيادان.

ئةم ياساى: "كؤمةكى و هاوكارى‏"يةى ناو بوونةوةران، هةر لة خؤرةوة، كة بة فةرمانى خوا ثيَداويستى‏يةكانى ذيان بؤ زيندةوةران ئامادة دةكات و، لة مانطةوة كة كاتةكانمان فيَر دةكات، دةطريَتةوة، تا دةطاتة: فرياطوزاريى رِووناكى و ئاو و هةوا و خؤراك بؤ طيانلةبةران و، بةدةمةوةرِؤشتنى رِووةك بؤ زيندةوةران و زيندةوةرانيش بؤ مرؤظ، تةنانةت يارمةتى‏دان و بةدةمةوةضوونى هةريةك لة ئةندامةكانى لةش بؤ ئةوانى‏تر و، طةرديلةكانى خؤراك بؤ خانةكانى لةش..

ملكةض‏بوونى ئةم هةموو بوونةوةرانة بؤ ياساى: "كؤمةكى و هاوكارى" و، ثةيوةنديى بةدةم‏يةكةوةضوون و لةيةك‏طةيشتنى نيَوانيان بةوثةرِى دانايى و لةخؤبوردةيى و بةخشندةيى‏و دةست‏رِةنطينى و، ئنجا هةولَدانى يةك‏بةيةكيان بؤ فرياطوزارى و ئامادةكردنى داخوازى‏يةكانى ذيان بؤ ئةوانى تر و رِاثةرِينيان بؤ نةهيَشتنى ثيَداويستيى يةكتر، لة ذيَر فةرمانى ياساى كةرةم و ميهرةبانى و بةزةيى‏دا.. هةموو ئةمانة، بةلَطةن لةسةر ئةوةى كة هةرهةموويان ضةند بةديهيَنراويَكى ذيَردةست و كارثآ‏سثيَرراون و كارطوزارى يةكيَكى تاك و تةنيا و صةمةد و خاوةن توانا و زانيارى و كةرةمى رِةهان.

دةسا ئةى خؤ بة فةيلةسووف‏‏زانى موفليس‏‏!

سةبارةت بةم ثةنجةرة مةزنةوة ضى دةلَيَيت؟

ئايا دةشآ ئةو رِيَكةوتةى كة باوةرِت ثآ‏يةتى، دةست لةم كارانة وةربدات؟!

ثةنجةرةى يازدةهةم

(اَلا بِذِكْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ) (الرعد:28).

"طيان" و "دلأ"ى مرؤظ لة ضنطى‏‏: نيطةرانيى سامناك و، طيَذةلَووكةى دلَةتةثآ و شلَةذان و مةترسى و.. لةدةست‏‏: تينويَتيى طومرِايى و، كسثةى ئاطرى لةخوادوورى.. تةنها بة ناسينى خوايةكى تاك و تةنيا نةبيَت، هةرطيز رِزطاريان نابيَت!

ئـةطـةر كاروبارى طيان و دلآن و طشـت بوونةوةران بدريَن بة دةســت بةديهيَنةريَكى تاك‏ و تةنيا، ئةوا لةم رِآيةوة مرؤظ حةوانةوةى دةست دةكةويَت و، لةدةست دةردىسةريى ئةو بوومةلةرزة دةروونى‏ية كاولكارانة و، لةو نيطةرانى و شلَةذاوى‏يةش دةرباز دةبيَت و، دامةزراوى‏ و هيَمنيى دةستطير دةبيَت..

ضونكة ئةطةر كاروبارى طشت بوونةوةران بة دةستى خوايةكى تاك و تةنيا نةبيَت، ئةوا دةبآ بةديهيَنانى هةرضى شت هةية بة ضةندةها هؤكارى لةذمارةبةدةر بسثيَرريَت.. ديارة ئةو كاتةش بةديهيَنانى تاقة شــتيَك بة ئةندازةى بةديهيَنانى هةموو بوونةوةران بة طشـتى ئالَؤز و ثرِ لة كيَشة و طيروطرفت دةبيَت.

لة وتةى بيست‏ودووهةم‏دا ضةسثاندوومانة كة:

ئةطةر كارى "بةديهيَنان" بدريَتة ثالأ خواى طةورة، ئةوا بةديهيَنانى ضةندةها شتى لة سنووربةدةر = بة يةكجارى = بؤ يةك خواى تاك و تةنيا طيَرِراوةتةوة، دةنا ئيش‏وكارى بةديهيَنانى هةرضى شت هةية دةبيَت بة دةست ضةندين هؤكارى لةذمارةبةدةرةوة بيَت. بةم ثآ‏ية و لة باريَكى وادا بةديهيَنانى تةنها يةك بةرى درةخت = بؤ نموونة = بة ئةندازةى تيَكرِاى طةردوون، تةنانةت زياتريش، قورس و ثرِ لة كيَشة دةبيَت! با ئةمة بة نموونةيةك رِوون بكةينةوة‏‏‏:

هةروةك ئةطةر بةرِيَوةبردنى يةك سةرباز بة ضةندين فةرماندةى جياجيا بسثيَرريَت‏‏، ضةندين كيَشةى زؤر دةكةويَتة مةسةلةكةوة، بةلآم ئةطةر بةرِيَوةبردنى سةد سةرباز بة تةنها يةك ئةفسةر بسثيَرريَت، ئةوا كارةكة هيَندة ئاسان دةبيَت وةك ئةوةى بةرِيَوةبردنى يةك دانة سةربازى ثآ‏سثيَررابيَت.. هةر بةم جؤرةش، يةكطرتنى هؤكارة لةذمارةبةدةرةكان لةسةر دروست‏كردن و بةديهيَنانى تةنها يةك شت‏‏، سةدان ئةوةندة طيروطرفتى تيَداية‏‏. بةلآم ئةطةر يةك خواى تاك و تةنيا شتة جياجياكان بةدى‏بهيَنيَت، سةدان ئةوةندة كارةكة ئاسان دةبيَت.

بةم جؤرة، ئةو ئارةزوومةندى و شةوقةى لة مرؤظ‏دا هةية بؤ "رِاستى" وا لةم مرؤظة دةكات كة ئةطةر بةو "رِاستى‏"ية نةطات، هةردةم لة نيطةرانى و دلَةرِاوكآ‏دا دةبيَت، خؤ مةطةر لة يةكتاناسيى بةديهيَنةرى خؤى و خواناسى‏دا دةنا هةرطيز ئاسوودةيى و دلَنيايى دةستطير نابيَت. ضونكة طرتنةبةرى رِيَى كوفر = كة ئةم هةموو دلَةرِاوكآ و طيروطرفتانةى تيَداية = كاريَكى مةحالَة و داراى "رِاستى" نى‏ية. بةلآم رِيَى "يةكتايى" ئةوةندة ئاسانيى رِةهاى لة بةديهيَنانى بوونةوةران‏دا بةم زؤرى و داهيَنانة ناوازةيةى بةرضاومان تيَداية كة هيض دةرفةتيَك بؤ مرؤظ ناهيَلَيَتةوة ئةو رِآية نةطريَتةبةر. ئةمةشت بةلاوة سةير نةبيَت، ضونكة "يةكتايى" تاكة رِيَطايةية كة داراى رِاستى و رِةسانايةتى بيَت!

دةسا ئةى ئةو كةسةى شويَن طومرِايى كةوتووة! ئةى بةدبةختى هةذار!

بير لة طومرِايى بكةرةوة كة ضةندة تاريكة و، ضةندةش ئازار دةرخواردى ويذدانى مرؤظ دةدات.. هةرطيز هةولأ‏نةدةيت بيطريتةبةر.

ثاشان سةرنج لة رِيَى "يةكتايى" بدة كة ضةندة رِوونة و ضؤن هةردةم خةندةى لةسةر ليَوة و دلَخؤشى بة مرؤظ دةبةخشيَت، فةرموو بيطرة‏بةر و خؤت رِزطار بكة.

ثةنجةرةى دوازدةهةم

(سَبِّحِ اسْمَ رَ‏بِّكَ الاَعْلى * الَّذِي خَلَقَ فَسَوّى * وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى) (الاعلى:1=3).

ئةم ئايةتة ثيرؤزانة بؤ ئةوة رِيَنمايىمان دةكةن كة: هةرضى شت هةية، بة تايبةت زيندةوةران، كاتيَك ديَنة جيهانى "بوون" و ثةيدا دةبن، بة ضةشنيَك ديَن وةك‏بلَيَى هةريةكةيان لةناو قالَبيَك‏دا بيَنة دةرةوة كة بة ضةشنيَكى دانايانة نةخشةى كيَشرابيَت و، ئةو دانايى‏يةش نةخشةيةكى رِيَك‏‏وثيَك و ويَنة و شيَوةيةكى وا جوانى بة هةموو شتيَك بةخشىبيَت كة دانستيَكى رِوونيان تيَدا دةربكةويَت.

لة لةش‏دا ضةندان هيَلَى لار و ثيَضاوثيَض دةبينيت كة ضةندين سوودى زؤريان بؤ لةش لـآ‏ ثةيدا دةبيَت، ئةم سوودانةش هةموو ئةو فةرمانبةرى و كارمةندىيانةى لةشيان لة ثيَناودا دروست كراوة، بة جوانترين شيَوة بؤ لةش ئاسان دةكةن.

هةموو شتيَكى "بوو" لة زانياريى خواى طةورةدا ويَنةيةكى مةعنةويى هةية كة ضارةنووسةكانى ذيانى ئةوى تيَداية و لة ويَنة ماددى‏يةكةى جيا نابيَتةوة و لة هةموو قؤناغةكانى طةشةكردنى‏دا لةطةلَى دةرِوات. ثاشان ئةو ويَنة و ضارةنووسانة لة رِةوتى ذيانى ئةو "بوو"ةدا بة ضةشنيَك طؤرِانيان بةسةردا ديَت كة لةطةلأ ئةو دانستةى ئةوى لة ثيَناودا دروست‏كراوة بطونجيَت و، بة تةواويش لةطةلأ ئةو بةرذةوةندى‏يانةى وان تياى‏دا يةك‏بطرنةوة.. ئةمةش بة ئاشكرا بةلَطةية لةسةر ئةوةى كة:

ويَنة و ئةندازةى لةشةكان‏، لة بازنةى "قةدةر"ى خواى طةورة و داناى خاوةن كةمالأ‏دا ديارى و دةست‏نيشان دةكريَن و، بة بةرى ئةو لةشانة دةبرِريَن و، بة دةستى توانستى خواوةنديش رِيَك‏دةخريَن و، "توانست"ى خواوةند "بوون"ى ديارى‏كراو و نةخشة بؤكيَشراو بةو ويَنانة دةبةخشيَت.

جا ئةو "بوونةوةرة" لةسنووربةدةرانة، بةلَطةن لةسةر خواوةندى "واجب الوجود" و، بة ضةندين زمانى لةذمارةبةدةريش شايةتى لةسةر "يةكتايى" و "تةواويى توانستى" ئةو خواية دةدةن.

ئةى براى مرؤظ‏‏!

سةرنج لةو سنوورة لار و ضةوت و ثيَضاوثيَضة وردانةى لةش و ئةندامةكانت بدة‏‏‏ و، ئنجا بير لة سوودةكانيان و ئةنجامى خزمةت‏طوزارى‏يةكانيان بكةرةوة و، لةمةوة "تةواويى توانست" لة تويَى "تةواويى دانايى"دا ببينة!

ثةنجةرةى سيازدةهةم

(وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلاّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ) (الاسراء:44).

هةرضى شت هةية، بة زمانى تايبةتيى خؤى، ياد و تةقديسى بةديهيَنةرى خؤى دةكات‏‏، وةك لةم ئايةتة ثيرؤزةوة دةردةكةويَت.

بةلَآ، ئةو تةسبيحاتةى كة بوونةوةران ض بة زمانى حالأ و ض بة زمانى طوفتار ثيَشكةشى دةكةن، بة ئاشكرا بةلَطةن لةسةر "بوون"ى زاتيَكى خاويَنى تاك و تةنيا.

بةلَآ، بةلَطةى فيطرةت ليَرةدا طةلـآ رِاستة و شايةتى‏يةكةشى ثشت‏طوآ ناخريَت، بة تايبةتى ئةطةر ئةم شايةتى‏دانة لة بةلَطةى حالَةوة بيَت و، بة تايبةت‏تريش ئةطةر ئةم بةلَطانة بة زؤرى كؤببنةوة.. لة كاتيَكى ئاوادا، بة شايةتى‏يةكى رِاستى ئةوتؤ دادةنريَت كة هةرطيز طومانى لـآ‏ نةكريَت.

ئيَستا فةرموو سةرنج لة ويَنةى بوونةوةرة رِيَك‏وثيَكةكان بدة‏، دةبينيت وةك ضؤن بازنة هاوضةق و ناويةكةكان لةوةدا يةكيان طرتووة كة رِوويان لة خالَى ضةقى بازنةكةيانة، دةبينيت ئةو ويَنانةش لةوةدا يةكيان طرتووة كة هةر هةموويان رِووى تةسبيحاتيان لة بةديهيَنةر و داهيَنةرى خؤيانة كة سةرضاوةى "بوون"ى هةموو يةكيَك لةوانة. لةبةر ئةمة، ئةو ويَنانة ضةندين بةلَطةى بة ضةندين جؤرى لةذمارةبةدةريان تيَداية، كة بة زمانى حالأ رِاى‏دةطةيةنن. ضونكة هةريةك لةو ويَنانة لة جيَى خؤى‏دا زمانيَكى شايةتى‏دةرة و شيَوة رِيَك‏‏وثيَكةكانيشيان زمانيَكى ترى شايةتيى رِاستن، بةلَكو ذيانى هةموو بوونةوةر بة تيَكرِايى زمانيَكة و هةردةم بة تةسبيح و يادى خواوةند تةرِ و ثاراوة.

لة وتةى بيست‏وضوارةم‏دا ضةسثاندوومانة كة:

ئةم هةموو تةسبيحات‏كردنةى لة بةرضاوى سةرنج‏دا خؤيان دةردةخةن و، لة زمانى حالأ و طوفتارى طشت بوونةوةرانةوة دةردةضن و، سلآو و شايةتى‏دانيانة لةسةر "بوون"ى زاتيَكى خاويَن و ثيرؤز و جياواز لة هةموو بةديهيَنراويَك.. ئةمانة = بة ئاشكرا = ئةو خواوةندة "تاك" و "تةنيا" و "واجب الوجود"ة دةضةسثيَنن و، بةلَطةى "تةواويى خوايةتيى" ئةون.

ثةنجةرةى ضواردةهةم

(قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ) (المؤمنون:88).

(وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلاّ عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ) (الحجر:21).

(مَا مِنْ دَابَّةٍ اِلاّ هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا اِنَّ رَ‏بِّي عَلى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ) (هود:56).

ئةم ئايةتة ثيرؤزانة ئةوةمان تآ‏دةطةيةنن كة:

هةرضى شت هةية، لة هةموو كاروباريَكى‏دا، ثيَويستى بة بةديهيَنةريَكى تاك و تةنيا و شكؤمةند هةية. ضونكة هةر تةنها بة سةيركردنيَكى ئةو بوونةوةرانةى طةردوون كة لة بةردةممان‏دان، دةبينين كة:

ضةندين رِوالَةتى "هيَزى رِةها" لة نيَوان "لاوازيى رِةها"دا بة ئاشكرا و لة بةرضاودا ثةيدا دةبن..

ئاسةوار و شويَنةوارى "توانستيَكى رِةها" لة دووتويَى "كؤلَةوارى‏يةكى رِةها" و هةست‏ثآ‏كراودا دةردةكةويَت، وةك ئةو دؤخة نائاسايى‏يانةى لة "تؤو" و "رِةط"ى رِووةكةكان‏دا دةردةكةون كاتيَك طةشة دةكةن و ذيانيان تيَدا بيَدار دةبيَتةوة..

هةروةها دةبينين كة: ضةندين رِوالَةتى "دةولَةمةنديى رِةها" لة نيَوان "هةذارى‏يةكى رِةها" و وشك‏وبرنطى و بآ‏ئاوى‏يةكى تةواودا دةردةكةون، ئةمةش لةو سامان و سةروةتة زةبةندة‏ و، بار و دؤخة ثرِ لة ثيت و فةرِة زؤرةى زةوى و رِووةك لة بةهاردا دةبينريَت، دواى ئةوةى كة لة وةرزى زستان‏دا وشك و بآ‏بةرهةم بوون..

ثاشان لة نيَوان "بآ‏طيانى‏يةكى رِةهادا" ضةند نميَك دةبينين كة هى "ذيانيَكى رِةها"ن و لةو بآ‏طيانى‏يةوة نم‏نم دةردةكةون. ئةمةش وةك توخمة بآ‏طيانةكانى ضةشنى: طلأ و ئاو كة دةبن بة ضةند ماددةيةكى زيندوو..

ثاشان ضةندين دياردةى "هةست‏كردنى تةواو" لة ناوةند "نةزانى‏يةكى تةواودا" دةبينين. وةك ئةوةى كة لة جم‏‏وجوولأ و هات‏وضؤى هةموو شتيَك‏دا هةية، هةر لة طةرديلةكانةوة تا دةطاتة طةلةستيَرةكان ئةمة دةردةكةويَت. ئةو جم‏وجوولأ و هات‏وضؤيانةى كة داراى هةست‏ و شعووريَكى تةواون و لةطةلأ ياسا و دةستوورى طشت طةردوون‏دا تابلَيَى طونجاون و، لةطةلأ داخوازى‏يةكانى ذيان و ثيَداويستى‏يةكانى ئةو دانايى‏يةش كة لة "بوون"دا مةبةستة، لةبار و شياون.

بةم جؤرة دةركةوت كة:

ئةو توانايةى لة لاوازى و كؤلَةوارى‏داية..

ئةو هيَزةى لة كانطاى لاوازى‏يةوة دةردةكةويَت..

ئةو سامان و دةولَةمةندى‏يةى لة خودى هةذارى‏دان..

رِووناكى‏يةكانى ذيان و هةست‏ و شعوور بةرامبةر بة هةموو شتيَك و، درةوشانةوةيان لة نيَوان بآ‏طيانى و نةزانى‏دا..

هةريةك لةم دياردانة، لة لاى خؤيانةوة ضةندين ثةنجةرة دةكةنةوة و، لةويَوة بةوثةرِى ثيَويستى و بةلَطةنةويستى "بوون"ى زاتيَكى ثاك و ثيرؤز و، خاوةن: توانستى رِةها و.. دةولَةمةنديى زؤر رِةها و.. زانياريى زؤر رِةها و، زيندوو و، رِاطيركةرى بوونةوةر.. دةردةخةن.

ئةمة جطة لةوةى كة هةر هةموويشيان، بة يةكةوة، شايةتن لةسةر "يةكتايى" ئةو خواوةندة و، بة جؤريَكى رِوون و ثيَوةريَكى طةورةتريش رِيَى رِاست رِوون‏ دةكةنةوة.

دةسا ئةى ئةو مرؤظةى كةوتووةتة ناو زؤنطاوى سروشتةوة‏‏!

ئةطةر لة مةزنيى توانستى ثةروةردطاريى خواوةند تآ‏نةطةيت و ثيَى‏ نةزانيت و، ضةمكى‏‏: "بةديهيَنةريى سروشت" فرِآ ‏نةدةيت، ئةوا دةبآ بة هةرضى شت لة "بوون"دا هةية، تةنانةت بة هةرضى طةرديلة هةية‏‏:

هيَزيَكى مةزنى بآسنوور و..

توانستيَكى طةورةى لةئةندازةبةدةر و..

دانايى‏يةكى لةسنووربةدةر و..

كارامةيى‏يةكى طةورة و بآ‏كؤتايى..

بسثيَريت!

بةلَكو ئةو كاتة دةبآ‏‏‏‏:

بينايى‏يةكى تيذى رِوانةر بؤ هةموو شتيَك و..

بةرِيَوةبةرى‏يةكى ليَهاتووى طشتطير..

بؤ هةموو شتيَك برِيار بدةيت!

خؤ ديارة ئةمةش لة هةموو نةطونجاويَك مةحالأ ترة‏‏!

ثةنجةرةى ثازدةهةم

(الَّذِي اَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ) (السجدة:7).

هةموو "شتيَك" بة ضةشنيَكى زؤر رِيَك‏وثيَك، بةثيَى بةذن و بالآى "ضييةتى"‏يةكةى خؤى برِراوة و، بة تةرازوو و ثيَوةريَكى يةكجـار هـةسـتيار و سـةرنةكةر ئةندازةى بؤ دانراوة‏ و نةخشةى بؤ كيَشراوة و، بة تةواوى لة ضييةتى‏يةكةى‏دا رِيَك‏خراوة و..

بة كارامةيى رِيزكراوة و..

بة ليَزانى دروست‏كراوة و..

جوانترين ويَنة و بةرط و قةشةنط‏ترين ضؤنيَتيى لة نزيكترين رِيَطاوة كراوةتة بةر و..

ئاسانترين شيَوةى دراوةتآ كة لة ئةنجامدانى كارةكةى‏دا يارمةتيى بدات و..

"بوون"يَكى ثآ‏بةخشراوة كة لة هةموو لايةكيةوة مؤرك و شةقلَى "دانايى" بة ئاشكرا ثيَوة ديارة و، هيض بآ‏مةبةستى و زيادةرِةوى‏يةكى تيَدا نى‏ية.

بؤ نموونة‏‏‏: سةيرى "بالَندةكان" بكة. دةبينيت: ثةرِى نةرم‏ونيانيان بؤ كراوة بة بةرط و ثؤشاك! جا ئايا دةكريَت جطة لة "ثةرِ" هيض بةرطيَكى ‏ترى بكريَتةبةر كة لةطةلأ خؤى و حيكمةتى بةديهيَنانى‏دا بطونجيَت؟! بزانة ض جوانى و نةرم‏ونيانى‏يةك لة خاويَن‏كردنةوةى ئةم بةرطةى‏دا هةية و، ض ئاسانى‏يةكى تيَداية كة دةيجوولَيَنيَت و، بؤ هةموو جؤرة ئيش‏وكاريَكى ذيان و طوزةرانى خؤى دةيخاتةكار!

هةرضى شت لة بوونةوةردا هةية، وةك ئةم نموونةية واية و، شايةتيَكى طؤياية لةسةر: "بوون"ى بةديهيَنةرى دانا و، هةريةكةيشيان ئاماذةيةكى ئاشكراية بؤ خوايةكى خاوةن توانست و زانستى رِةها.

ثةنجةرةى شازدةهةم

ئةو رِيَك‏وثيَكى و بةردةوامى‏يةى لة بةديهاتنى بوونةوةرانى سةرزةوى‏دا دةبينريَن.. هةروةها لة كارئةنجام‏دان و نوآ‏بوونةوةى بةردةواميان لة هةموو وةرزيَك‏دا.. بةلَطةيةكى تابلَيَى رِوون و ئاشكراية لةسةر "دانايى"يةكى طشتيى ئةوتؤ كة هةموو بوونةوةرانى طرتووةتةوة. ئةم "دانايى‏ية طشتى‏ية" بآ هيض طومانيَك، بةلَطةية لةسةر دانايةكى خاوةن دانستى رِةها، ضونكة وةك ئاشكراية "سيفةت" هةرطيز بآ "مةوسووف" نابيَت.

ثاشان جؤرةهاى جؤرى ئةو ئارايشتانةى كة بوون بة ضوارضيَوة و ثةراويَز بؤ ثةردةى ئةو "دانايى‏ية طشتى"يةى كة طشت بوونةوةرانى طرتووةتةوة، بة ئاشكرا بةلَطةن لةسةر: ضاوديَرى و بايةخ‏ثيَدانيَكى طشتى. ئةمةش بة ئاشكرا بةلَطةية لةسةر: بةديهيَنةريَكى دةست‏رِةنطين.

ئةو جؤرةهاى جؤرى دةست‏رِةنطينى و نةرم‏ونيانى و ضاكةكارى‏يانةش كة ويَنةيان لةسةر ثةردةى ضاوديَرى و بايةخ‏ثيَدانةوة كيَشراوة‏‏‏‏، بةجؤريَك كة هةموو بوونةوةرانى داثؤشيوة، بة ئاشكرا بةلَطةية لةسةر ميهرةبانى‏يةكى فراوان، ئةم ميهرةبانى‏ية فراوانةش بآ هيض طومانيَك بةلَطةية لةسةر خواوةندى بةبةزةيى و بةخشندة و ميهرةبان.

ثاشان ئةو جؤرةهاى جؤرى رِزق و رِؤزى و ذيانكارى‏يةى كة لةسةر هةموو ضلأ‏وثةليَكى ميهرةبانى طولَيان‏طرتووة و، بةسةر هةموو شتيَك‏دا دةرِوانن و، بؤ ئةو زيندةوةرانة ئامادة كراون كة ثيَويستيان بة رِؤزى‏ هةية و، ئنجا ذياندنى ئةو زيندةوةرانة بةو رِؤزىيانة بة ضةشنيَكى شياو و لةبار و طونجاو.. ئةم كارة، بة ئاشكرا، بةلَطةية لةسةر‏:

رِؤزيدةريَكى خاوةن ثةروةردة و ضاوديَرى و..

ثةروةردطارى‏يةكى خاوةن بةزةيى و ميهرةبان.

ئةم ثةروةردة و بةرِيَوةبردنةش، بآ‏طومان، بةلَطةن لةسةر:

خواوةنديَكى رِؤزيدةرى دةست‏رِةنطين.

هةرضى بوونةوةر هةن لةسةر زةوىدا:

بة "دانايى‏يةكى تةواو" ثةروةردة دةكريَن و..

بة "ضاوديَرى و بايةخ‏ثيَدانيَكى تةواو" دةرِازيَنريَنةوة و..

بة "ميهرةبانى‏يةكى بآ‏‏‏‏كةم‏‏‏وكوورِى" نيعمةتيان ثآ‏دةبةخشريَت و..

بة "بةزةيى و سؤزيَكى تةواو"يش هؤكارى ذيانيان بؤ دةنيَرريَت..

هةريةك لةمانة‏‏، زمانيَكى طؤياية و ئاماذة بؤ ئةو خوا طةورةية دةكات كة: دانا و‏‏، دةست‏رِةنطين و، ميهرةبان و، رِؤزيدةرة‏‏‏. ئنجا هةريةكةشيان ثةنجة بؤ "يةكتايى" ئةو خواوةندة دريَذ دةكات.

هةروةها هةرضى "دانايى" ديار و ئاشكرا لةسةر زةوى‏دا هةن، ويست و مةبةستدارىيان تيَدا هةست‏ثآ‏دةكريَت و..

هةروةها هةرضى "ضاوديَرى" و بايةخ‏ثيَدانى طشتى لةسةر زةوى‏دا هةن، كة ئةو دانايى‏يةيان تيَداية و..

ئةو ميهرةبانى‏ية فراوانةش كة لةسةر رِووى زةوى‏داية و ئةوةندة فراوانة هةموو بوونةوةر دةطريَتةوة و، "ضاوديَرى" و "دانايى‏"شى لة ئاميَز طرتووة‏‏‏..

ثاشان هةرضى "رِؤزى‏دانى طشتى"ى زيندةوةران هةن كة هيضيان بآ‏بةش ناكات و.. ئةو هةموو "ذيانكارى"‏ية نةرم و ناسك و ثرِ لة سةخاوةتةش كة "ميهرةبانى و ضاوديَرى و دانايى"‏يان تيَداية.‏.

هةموو ئةم دياردانة، ض يةك بة يةك، ض بة كؤمةلأ، بةلَطةيةكى تابلَيَى طةورةن لةسةر خواوةندى‏‏:

دانا و، دةست‏رِةنطين و، ميهرةبان و، رِؤزيدةر و.. شايةتن لةسةر: "ثيَويستيى بوونى"‏و، "يةكتايى" و "تةواويى ثةروةردطاريَتى‏يةكةى".

ضونكة‏‏:

ئةو ضاوديَرى‏كردنةى كة لة دانايى‏دا هةية و..

ئةو ميهرةبانى‏يةى كة لة ضاوديَرى‏كردن‏دا هةية و..

ئةو رِؤزيدان و ذياندنةى كة لة ميهرةبانى‏دا هةية.

هةموو ئةمانة، بة شيَوةيةكى فراوان، دةبن بة ضةند بةلَطةيةكى طومان‏لـآ‏نةكراو لةسةر: خواوةندى "واجب الوجود"، بة ضةشنى ئةوةى كة حةوت رِةنطةكانى شةبةنطى خؤر دةبن بة بةلَطة لةسةر رِووناكيى ئةو خؤرةى كة رِؤذطارى لة رِووناكى ثرِكردووة.

دةسا ئةى مرؤظى سةرطةردانى بآ‏ئاطا و سةرسةخت!

ئةم ثةروةردة سةرجةم دانايى و..دةست‏رِةنطينى‏ية طشتى و.. ميهرةبانى‏ية فراوان و.. رِؤزى‏ية زؤرة، بة ضى ليَك‏دةدةيتةوة و ئةم دياردة سةرانسةر موعجيزاتة بة ضى رِوون‏ دةكةيتةوة‏‏‏؟

ئايا دةطونجآ بة "رِيَكةوت"ى كت‏وكويَر ليَك‏بدريَنةوة؟

يان بة "هيَز"ى مردووى وةك دلَى بآ‏طيانى تؤ رِوون‏ بكريَنةوة؟

يان بة "سروشت"ى كةرِى وةك ذيريى تؤ.. ياخود بةو "هؤكارانةى" كة بة ضةشنى تؤ كؤلَةوار و بآ‏طيان و نةزانن، دةكريَت ليَك‏بدريَنةوة؟

يان دةتةويَت هةلَةيةكى تابلَيَى طةورة بكةيت، بضيت سيفةتةكانى خواوةندى: بةديهيَنةر‏و، مةزن و، ثاك و، بةرز و، بةتوانا و، زانا و، بيسةر و، بينةر‏‏.. بؤ "سروشت"ى: كؤلَةوارى، نةزانى، كةرِوكويَر، دابنيَيت؟

بة ض هيَزيَك دةتوانيت ضراى ئةم رِاستى‏ية رِووناكةى كة وةك خؤر دةدرةوشيَتةوة، بكوذيَنيتةوة و.. لة ذيَر ثةردةى كام بآ‏ئاطايى‏دا دةتوانيت بيشاريتةوة؟!



[1]  صةمةد: ناويَكى تايبةتيى خواوةندة، واتة: ئةو كةسةى كة تةنها ئةو مايةى هيوا و جيَى مةبةستة لة ئةنجامدانى ثيَويستى‏يةكان‏دا. (وةرطيَرِ)

[2]  تةنانةت ذمارةى بةشيَكى ئةو تاقمانة، هةر تةنها لة ماوةى سالَيَك‏دا، لة ذمارةى مرؤظ، لة سةردةمى حةزرةتى ئادةمةوة = دروودى لةسةر بيَت = تا رِؤذى دوايى، طةلـآ زياترن. (دانةر)