حيكمةتى ميعراج ضىية؟
وةلآم:
حيكمةتى
ميعراج هيَندة بةرزة كة "بير"ى مرؤظ لة ثةىثآبردنىدا دةستةوسانة و..
ئةوةندةش قوولَة كة ثيَى ناطات و.. هيَندةش ورد و نيانة كة "ذيرى" بة
تةنها خؤى ناتوانيَت بيبينيَت..
بةلآم
هةرضةند هةستكردن و ثةىبردنى تةواوةتى بة رِاستىيةكانى ئةم حيكمةتة لة توانادا
نىية، لةطةلأ ئةوةشدا دةطونجآ لة رِيَى ضةند ئاماذةيةكةوة بوونى ئةو حيكمةتة
بزانريَت، ئةويش بةم جؤرةى خوارةوة:
بةديهيَنةرى
بوونةوةران و ثةروةردطارى سةرجةمى جيهانةكان بؤ ئةوةى نوورى "تاكى" و
درةوشانةوةى "تةنيايى"ى خؤى لةناو ضينةكانى بوونةوةراندا دةربخات، يةك
كةسى خاوةن تايبةتكارى و ديار هةلَدةبذيَريَت، لة رِيَى "ميعراج"يَكةوة
كة وةك تالَة دةزوويةكى ثةيوةندىدةر واية لة نيَوان ئةوثةرِى ضينةكانى
"زؤرى"ى بوونةوةرانةوة هةتا دةطاتة سةرةتاى "تاكى"ى خواوةند.
بةم كارةش ئةو تةنيا كةسة هةلَبذاردةية دةطةيةنيَتة ئةو ثلةيةى كة وةك نويَنةريَكى
سةرجةمى بةديهاتووان خواى طةورة طوفتارى خؤى ئاراستة بكات و، بة ويَنةى نمايندةى
طشت خاوةن هةستانيش ئامانجة خوايىيةكانى فيَر بكات و ثاشان بيكات بة مامؤستاى
ئةوان و لة رِيَى ئةم نويَنةرةوة ئةوانيش فيَر بكات، تاكو لة لايةكةوة ئةو
بةديهيَنةرة هةر بؤ خؤى جوانيى سةنعةت و كةمالَى ثةروةردطاريَتىيةكةى لة
ئاويَنةى بةديهاتووانىدا ببينيَت و، لة لايةكى تريشةوة شويَنةوارةكانى ئةو جوانى
و كةمالَة ثيَشضاوى غةيرى خؤيشى بخات تا ئةوانيش بيبينن.
ضونكة
مادةم خواوةندى ثةروةردطارى هةموو جيهانةكان، بة شايةتيى ئاسةوار و
بةديهاتووةكانى، خاوةنى "جوانى" و "كةمالأ"ى رِةهاية و،
جوانى و كةمالَيش لة خؤياندا دوو شتى خؤشةويستن، ئةوا = بآ هيض طومانيَك = خاوةنى
ئةو جوانى و كةمالَة، لةرِادةبةدةر جوانى و كةمالَى خؤى خؤش دةويَت و، بة ضةند
شيَوة و جؤريَكى زؤر و زةبةندةش ئةو خؤشـةويسـتىيـةى بـؤ جـوانى و كـةمالَةكةى
لةناو بةديهاتووانىدا دةردةخات و، لةم رِآيةوة بةديهاتووانى خؤيشى خؤش دةويَت،
ضونكة ئاسةوارى جوانى و كةمالَى خؤى لةواندا دةبينيَت..
ثاشان
لةبةر ئةوةى: لة نيَوان بةديهاتووانىدا زيندةوةرانى لة هةموان خؤشتر دةويَت و
ثلةى بةرزترى ثآداون و.. لة نيَوان زيندةوةرانيشدا خاوةن هةستانى ثتر خؤش دةويَت
و ثلةى بةرزترى ثآ رِةوا بينيون و.. لة رِووى جةمبوونى طشت توانا و
ليَهاتنةكانةوة خؤشةويستترينى خاوةن هةستانيش لة نيَوان طرؤى مرؤظداية.. ئةوا
خؤشةويستترين مرؤظ بةلايةوة: ئةو كةسـةية كـة سـةرجـةمى توانا و ليَهاتنةكانى بة
تةواوى بةرجةستة بوون و، نموونةكانى ئةو كةمالآتانةى خواوةنديشى بة تةواوةتى
دةرخستووة كة بةسةر بةديهاتووانيةوة دةدرةوشيَنةوة.
جا
بؤ ئةوةى بةديهيَنةرى بوونةوةران طشت جؤرةكانى درةوشانةوةى ئةو خؤشةويستىيةى بؤ
جوانى و كةمالَى خؤى كة لة هةموو بوونةوةراندا دةردةكةون، لة هةموو ئاويَنة و
خالَيَكدا ببينيَت و.. هةروةها بؤ ئةوةش كة بةهؤى نهيَنيى
"ئةحةدييةت"ةوة هةموو جؤرةكانى جوانيى خؤى دةربخات، ئةوا بؤ ئةم
مةبةستة، كةسيَكى ئةوتؤى هةلَبذاردووة كة بةروبوومى رِووناكى درةختى بةديهاتووانة
و "دلأ"يشى لة حوكمى ناوكيَكى وةهاداية كة دةتوانيَت ثةى بة سةرانسةرى
رِاستىيةكانى ئةو درةختة سةرةكىية ببات و بيانقؤزيَتةوة.. بةلَآ، ئةو كةسةى لة
رِيَى ميعراجيَكةوة هةلَبذاردووة كة بة ويَنةى تالَة دةزوويةكى ثةيوةندىدةرى
نوورانى واية لة نيَوان ناوك و درةختةكةدا، واتة لة سةرةتاوة تا كؤتايى. بةم
كارةش "خؤشويستراوى"ى ئةو تاكة كةسة هةلَكةوتووةى لة بةردةم
بوونةوةراندا ئاشكرا كردووة و، بةم ميعراجة بؤ مةقامى حوزوورى خؤى سةرىخستووة و،
بة بينينى جوانيى خؤى شةرةفمةندى كردووة و، بة فةرمانثآدانى خؤيشى رِيَزى
لـآناوة و، ئةركيَكى ئةوتؤى ثآ سثاردووة كة ئةو حيكمةتة قودسىيةى لاى ئةو دايناوة
بة كةسانى ترى غةيرى ئةويشى بطةيةنيَت.
وا
لة ناوةندى دوو نموونةدا سةيرى ئةم دانستة خوايىية دةكةين:
نموونةى
يةكةم: ئةوةية
كة بة دريَذى لة وتةى يازدةهةمدا رِوونمان كردووةتةوة، كة بةم جؤرةى خوارةوةية:
ئةطةر
ثادشايةكى مةزن طةلـآ طةنجينةى زؤرى هةبيَت كة ثرِ بن لة ضةندين جؤرى
لةذمارةبةدةرى طةوهةرى بةنرخ و ئةلَماسى بآ ويَنة، ئنجا خؤيشى كارامةيىيةكى لةرِادةبةدةرى
لة سنعةتة ناوازةكاندا ببيَت و شارةزايىيةكى طشتطير و فراوانيشى لة ضةندةها
هونةرى سةرسوورِهيَنى لةذمارةبةدةردا هةبيَت و خاوةنى ئاطادارىيةكى هةمةلايةنةى
بآسنوور و زانينيَكى تةواوى ضةندين زانستى ناوازة بيَت.. ئةوا بآطومان ئةو ثادشا
خاوةن هونةر و داهيَنانة ناوازانة (وةك هةموو خاوةن جوانى و كةمالَيَك كة حةز
دةكات جوانى و كةمالَةكةى خؤى ببينيَت و ثيشانى غةيرى خؤيشى بدات) دةيةويَت
ثيشانطايةكى طشتى بكاتةوة كة شتة بةنرخةكانى ناو طةنجينةكانى خؤى تيَدا ثيَشضاو
بخات، تاكو سةرنجى خةلَكى بؤ بينينى مةزنيى دةسةلآتدارىيةكةى رِابكيَشيَت و،
مةوداى سةروةت و سامان و.. دةراسايى سنعةت و.. لايةنة سةرسوورِهيَنةكانى
شارةزايىية كارامةكةى خؤىيان ثيشان بدات، بؤ ئةوةى لة دوو رِووةوة جوانى و
كةمالَة مةعنةوىيةكانى خؤى ببينيَت:
رِووى
يةكةم: بة رِوانينى وردبين و تيذى خؤى.
دووهةم:
بة ضاوى غةيرى خؤيشى.
جا
لةسةر بناغةى ئةم دانستة، ئةم ثادشا مةزنة، بآ هيض طومانيَك، كؤشكيَكى طةورةى
فراوان و بةسام و شكؤ بنيات دةنيَت و، ليَهاتووانة بة ضةند فةرمانطة و نهؤم
ومةنزلَيَكى طةورة طةورة دابةشى دةكات و، هةريةك لةو بةشانةش بة طةوهةر و مرواريى
ناو طةنجينة جؤراوجؤرةكانى ئارايشت دةدات و، بة جوانترين و نيانترينى ئةو
بةديهاتووة ناوازانةى كة بة دةستى سنعةتى خؤى داىهيَناون دةيانرِازيَنيَتةوة و،
بة وردترينى وردةكارىيةكانى دانايىو هونةرةكانى خؤيشى رِيَكيان دةخات. ئنجا
ضةندين سفرة و خوانى ثرِ و فراوان رِادةخات و بؤ هةر دةستة و تاقميَك ئةو
خواردةمةنىية دادةنيَت كة شياوى بيَت و لةطةلَـىدا بطونجيَت. بةمةش
ميواندارىيةكى طشتى و سةخاوةتمةندانةى ئةوتؤ ئامادة دةكات كة ثرِ بيَت لة هةموو
جؤريَكى نيعمةتةكانى و طشت خواردةمةنىية بةتام و لةزةتة هةمةضةشنةكان.
ثاشان
بانطهيَشتى هةموو رِةعييةت و دانيشتووانى ولآتةكةى دةكات بؤ ئامادةبوونى ئةم
ميواندارىية سةخاوةتمةندانةية و بينينى كةمالآتة ناوازةكانى، ئنجا يةكيَكيان بة
نيَرراوى نيَوان خؤى و ئةوان هةلَدةبذيَريَت و بؤ لاى خؤى بانطى دةكات و، بة ناو
هةموو ضينةكاندا = هةر لة نزمترينةوة تا بةرزترينيان = دةيبات و، فةرمانطة لة
دواى فةرمانطة و ضين لةسةر ضين دةيطيَرِيَت و، يةكبةيةكى كارطةكانى ئةو سنعةتة
ناوازانة و طةنجينةكانى ئةو داهاتانةشى ثيشان دةدات كة لة ضينةكانى خوارةوة ديَن،
هةتا دةيطةيةنيَتة فةرمانطة تايبةتىيةكةى خؤى و، لةوآ بة وةرطرتنى لة حوزوورى
خؤىدا شةرةفمةندى دةكات و ، زاتى ثيرؤزى خؤيشى = كة ئةسلأ و بناغةى هةموو
كةمالآتيَكة = ثيشان دةدات. ئيتر لةوآ كةمالآتة زاتىيةكانى خؤى تآدةطةيةنيَت و بؤ
رِاستىيةكانى ئةو كؤشكةش رِيَنمايى دةكات و، ئةركى رِابةرايةتى و رِآثيشـاندةريى
دةخـاتة ئةسـتؤ بؤ سةيركةرانى ثيشانطاكةى و، دةينيَريَت بؤ لايان تاكو لة رِيَى
نةخشونيطار و لايةنة سةرسوورِهيَنةكانى سنعةتى ئةو كؤشكةوة سنعةتكار و بنياتنةرى
كؤشكةكة بةو خةلَكة بناسيَنيَت و، هيَماكانى ناو نةخش و نيطارةكان و ئاماذةكانى ناو
ئةو سنعةتانةيان تآبطةيةنيَت و، ئامادةبووانى ناو كؤشك شارةزا بكات لةوةى كة ئايا
ئةم ئارايشتة رِيَك و نةخش و نيطارة هاوسةنطانة ضينو ضؤن دةبن بة بةلَطةى كةمالآت
و داهيَنانة ناوازةكانى خاوةنى كؤشك؟ هةروةها بؤ ئةوةى شارةزاى داب و رِةويةى
هاتوضؤ و سةيركردنى ناو كؤشكيان بكات و ئادابى ئامادةبوونيشيان لة بةردةم ثادشاى
مةزندا تآبطةيةنيَت كة بة ضاو نابينريَت.. هةموو ئةم كارانة بةثيَى داخوازى و
رِةزامةنديى ثادشا ئةنجام بدات.
بة
ويَنةى ئةم نموونةية: كردطارى مةزنيش، كة ثادشاى ئةزةل و ئةبةدة = ولله
المثل الأعلى =
ويستوويةتى: "جوانى" و "كةمالأ"ى رِةهاى خؤى ببينيَت و
ثيشانى غةيرى خؤيشى بدات. بؤ ئةم مةبةستةش، كؤشكى جيهانى بة ناوازةترين شيَوةى
ئةوتؤ بنيات ناوة، كة هةموو بوونةوةريَكى ناو كؤشك بة ضةندين زمانى زؤر باسى
كةمالآتى ئةو دةكةن و بة ضةندةها ئاماذةى جؤراوجؤريش دةبن بة رِيَنما و بةلَطة
لةسةر جوانىيةكانى، بة رِادةيةك كة بوونةوةران = بة هةموو يةكيَكيان =
دةرىدةخةن: ضةندين طةنجينةى مةعنةوى لة ناوةندى هةموو يةكيَك لة ناوة جوانةكانى
خواى طةورةدا حةشار دراون و، لة نيَوان هةموو ناونيشانيَكى خاويَنى ئةويشدا
ضةندين لايةنى نةرم و نيان داثؤشراون. تةنانةت ئةم بةلَطة و رِيَنمايىيةى
بوونةوةران لةسةر ئةم رِاستىية هيَندة رِوون و ئاشكراية كة هيَشتا سةرجةمى هونةر
و زانستةكانى مرؤظ، بة هةموو ياسا و دةستوورةكانيانةوة، هةر لة سةردةمى حةزرةتى
ئادةمةوة = دروودى لةسةر بيَت = تا ئيَستا، نةيانتوانيوة بطةنة سةرجةمى ئةو بةلَطة
ناوازانةى كة لة كتيَبى طةردووندان، لة كاتيَكدا كة ئةو كتيَبة هيَشتا يةك لةسةر
دةى واتاكانى ناوة جوانةكان و كةمالآتة خوايىيةكانى دةرنةبرِيوة!
جا
"حيكمةت"ى ئةو كردطارة شكؤمةندة خاوةن جوانى و كةمالَةى كة ئةم كؤشكة
ناوازةيةى بة ويَنةى ثيشانطايةك بنياتناوة بؤ بينين و ثيشاندانى جوانى و كةمالَى
مةعنةويى خؤى، داخوازى ئةوةية كة: يةكيَك لة خاوةن هةستانى زةوى لة واتاى
نيشانةكانى ئةو كؤشكة تآبطةيةنيَت تاكو واتاكانى بآهوودة و بآسوود دةرنةضن و،
بؤ جيهانة بةرزةكان سةرى بخات كة سةرضاوةى لايةنة سةرسوورِهيَنةرةكان و طةنجينةى
داهاتةكانى ئةو كؤشكةن، ئنجا بؤ ثلةيةكى هيَندة بلَند بةرزى بكاتةوة كة لة سةرووى
هةموو بوونةوةرانيةوة بيَت و، بة نزيكخستنةوةشى لة حوزوورى خؤى شةرةفمةندى بكات
و، بة جيهانةكانى دوارِؤذدا بيطيَرِيَت و، ضةند كارمةندى و ئةركيَكى طرنطى
ثآبسثيَريَت تاكو ببيَت بة: مامؤستاى سةرتاسةرى بةندةكانى و.. بؤ لاى ثادشايةتيى
ثةروةردطاريَتىيةكةى خؤى بانطيان بكات و.. ئةو كارمةندى و ئةركانةى ثآ
رِابطةيةنيَت كة مايةى رِةزامةنديى خوايةتيى ئةون و.. ئايةتة تةكوينىيةكانى ئةم
كؤشكةيان بؤ تةفسير بكات..
بةلَآ،
ئةمانة و كارمةندىيةكانى ترى هاوضةشنى ئةمانةى ثآ بسثيَريَت، تاكو خواى طةورة
لة رِآيانةوة فةزلأ و ثايةبةرزيى ئةم هةلَبذاردةية بؤ هةموو جيهانةكانى دةربخات و،
بة مةدالياى ئةو موعجيزاتانةش كة بة بةرؤكىدا هةلَىواسيون ثلةى مةزنى ئةويان بؤ
ئاشكرا بكات و، بة قورئانى ثيرؤزيش تيَيان بطةيةنيَت كة ئةم هةلَبذاردةية ضةندة
رِاطةيةنةريَكى رِاستطؤ و تةرجومانيَكى ئةمينى دةستثاكة.
بةم
ضةشنة، لةبةر تيشكى رِووناكيى ئةم نموونةيةدا ضةند حيكمةتيَكمان لة نيَوان حيكمةتة
زؤرةكانى ميعراجدا رِوون كردةوة. دةبآ تؤش ثاشماوةى حيكمةتةكانى تر بةم ثآية
قياس بكةيت.
نموونةى دووهةم:
ئةطةر
كةسيَكى "زانا" كتيَبيَكى خاوةن ئيعجازى ئةوتؤ دابنيَت كة: هةموو
لاثةرِةيةكى: رِاستىيةكانى سةد كتيَبى ترى تيَدا كؤكرابيَتةوة و، هةر
ديَرِيَكيش: واتا ناسكةكانى سةد لاثةرِةى كتيَبيَكى ترى لةخؤ طرتبيَت و، هةموو
وشةيةكيشى: رِاستىيةكانى سةد ديَرِى تيَدا بيَت و، هةر ثيتيَكيشى: واتاكانى سةد
وشة دةرببرِيَت.. ئنجا سةرجةم واتا و رِاستىيةكانى ئةو كتيَبةش ئاماذة بؤ
كةمالآتى مةعنةويى دانةرة ناوازة و خاوةن ئيعجازةكةيان بكةن و رِوويان لةو
بيَت..
بآطومان
دانةرى كتيَبى ئاوا ثرِ لة ئيعجاز، كتيَبة ئيعجاز بةخشةكةى خؤى، بآ سوود
لـآوةرطرتن، ثشتطوآ ناخات و دةرطاى ئةم طةنجينة نةبرِاوةيةش داناخات، تةنانةت هةر
مةحالَة بآهوودة لة كارى بخات. لةبةر ئةوة، ضةند كةسيَكى ديارىكراو لة واتاكانى
كتيَبةكـةى تآدةطـةيةنيَت تـاكو ئةو كتيَبة بةنرخة بة بآ سـوود نةميَنيَتةوة و
ثشـتطوآ نةخريَت و كةمالآتة ثةنهانةكانى دةربكةون و جوانىية مةعنةوىيةكةشى
ببينريَت، بؤ ئةوةى خةلَكى خاوةنةكةى ئةو كتيَبةيان خؤش بويَت و ئةو كتيَبةش
خاوةنةكةى لاى خةلَكى خؤشةويست بكات. واتة يةكبةيةكى واتا و رِاستىيةكانى فيَرى
كةسيَك دةكات و، وانة بة وانة و هةر لة يةكةم لاثةرِةوة تا كؤتايى كتيَبةكةى بة
دةرس ثآدةلَيَتةوة و تيَىدةطةيةنيَت، تا لة ئةنجامدا برِوانامةى ثآدةبةخشيَت.
خواوةندى
ويَنةكيَشى جوان و مةزنيش، بؤ ئةوةى: كةمالآت و، جوانى و، رِاستىيةكانى ناوة جوان
و خاويَنةكانى خؤى بة ضةشنيَكى ناوازةى بآويَنة دةربخات، ئةم كتيَبى بوونةوةرانةى
نووسيوة! ئةوةتا هةموو يةكيَك لة بوونةوةران، بة ضةندةها رِووى بآسنوور و
لةذمارةبةدةر، دةبن بة رِيَنما و بةلَطة لةسةر: ناوة جوانةكان و، سيفةتة مةزنةكان
و، كةمالآتة رِةهاكانى خواى طةورة و، ئةو واتايانة دةردةبرِن!
شتيَكى
ئاشكراية كة: هةر كتيَبيَكى ئاسايى طةر واتاكةى نةزانريَت، بآهوودة دةردةضيَت و،
نرخيشى بةرةو عةدةم دةكةويَتة خوار.. ئايا دةبآ كتيَبيَكى وةك ئةمة ضؤن بيَت كة
هةموو ثيتيَكى هةزاران واتايان لةخؤ طرتووة؟ ديارة نرخ و بةهاى ئةم ضةشنة كتيَبة
هةرطيز ناطونجيَت دابةزيَتة خوار و بآهوودة و بآسوود لة دةست دةربضيَت!
كةواتة
نووسةرى ئةم كتيَبة خاوةن ئيعجازة، بة حةتمى كةسيَك هةلأدةبذيَريَت كة خاوةنى
طشتىترين رِوانين و هةست و شعوور و، كاملَترين توانا و ليَهاتن بيَت، تاكو ئةو
كتيَبةى فيَر بكات و، بةثيَى ئامادةيى و ليَهاتنى هةر تاقم و دةستةيةك، بةشيَكى
واتاكانى لـآ تآبطةيةنيَت.
جا
بؤ مةبةستى وتنةوةى وانةى ئةم ضةشنة كتيَبة بةو كةسة و، شارةزاكردن و تيَطةياندنى
لة سةرجةمى رِاستىيةكانى، بة شيَوةيةكى هةمةكى و طشتى، "حيكمةت"
داخوازى ئةوةية كة: طةشت و طةرِانيَكى لةوثةرِى بةرزىدا ثآ بكات. واتة: دةبآ
هةر لة دوا ضينى بوونةوةرة زؤرةكانةوة = كة يةكةم لاثةرِةكانى ئةم كتيَبةن = تا
دةطاتة فةرمانطةى ئةحةدييةت = كة دوا لاثةرِةكانيةتى = بطةرِيَت و يةكبةيةكيان
ببينيَت.
بةم
جؤرة، دةتوانيت بؤ خؤت لة سايةى ئةم نموونةيةدا، شتيَك لة حيكمةتة بةرزةكانى
ميعراج ببينيت.
ئيَستاش
ئاورِ لةو مولحيدة دةدةينةوة كة لة طؤشةى طوآبيستدا دانيشتووة و، طوآ لة دلَى
رِادةطرين با بزانين ض بارودؤخيَكى لةخؤ طرتووة؟
وا
بة خةيالأدا ديَت كة دلَى ئةو مرؤظة مولحيدة بلَيَت:
خةريكم
ضةند هةنطاويَك لةسةر رِيَطةى ئيمان دةنيَم.. بةلآم سآ طرفتم هةن سةريان لـآ
دةرناكةم و بؤم شى ناكريَنةوة..
يةكةم:
بؤضى تةنها "محمد" = صلى الله عليه وسلم = بةم ميعراجة مةزنة تايبةتمةند
كرا؟
دووهةم:
ضؤن ئةم ثيَغةمبةرة مةزنة = صلى الله عليه وسلم = "ناوك"ى ئةم
بوونةوةرانةية؟ ئةوةتا لة لايةكةوة دةلَيَن: بوونةوةران لة نوورى ئةو
بةدىهيَنراون و، لة هةمان كاتيشدا دةلَيَن: رِووناكترين و دواهةمين بةروبوومى
بوونةوةرانة! ئةم قسةية ضى دةطةيةنيَت؟
سآهةم:
لة رِوونكردنةوةكانى ثيَشووتاندا دةلَيَن: بةرزبوونةوةى ثيَغةمبةر = صلى الله
عليه وسلم = بؤ جيهانة بةرزةكان لةبةر بينينى كارطة سةرةكىيةكانى ئاسةوارةكانى
ناو ئةم جيهانة و طةنجينة و عةمبارى ئةنجامى ئاسةوارةكان بووة.. واتاى ئةم قسةية
ضىية؟
طرفتي
يةكةم:
وةلآم:
ئةم
طرفت و ئيشكالةى يةكةمتان، بة دريَذى لة هةر سىوسآ وتةكةى كتيَبى سؤزلةر
(وتةكان)دا حةلكراوة. بةلآم ليَرةدا و بة ثوختة ثيَرِستيَك سةبارةت بة كةمالآتى
ئةم ثيَغةمبةرة بةرِيَزة = صلى الله عليه وسلم = و، بةلَطةكانى
ثيَغةمبةريَتىيةكةى و، دةرخستنى ئةوةى كة تةنها ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه
وسلم = شايانى ئةم ميعراجة بةرزةية، ئاماذةيةكى ثوخت ثيَشضاو دةخةين.
يةكةم:
كتيَبة ثيرؤزةكانى وةك تةورات و ئينجيل و زةبوور، ضةندين ئاماذة و مزطيَنىيان
سةبارةت بة ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = تيَداية، هةرضةندةش بة دريَذايى
ميَذوو دةستكارى كراون. لةم ضةرخةى خؤماندا زاناى ليَكؤلَةر: "حسين الجسر" سةد و
دة مزطيَنيى لةو كتيَبانة دةرهيَناوة و، لة كتيَبةكةىدا كة ناوى: "الرسالة
الحميدية"ية
تؤمارى كردوون.
دووهةم:
بةثيَى هةوالَى "ميَذوو" هةروةها بة طةلـآ رِيوايةتى صةحيح، ضةندين
مزطيَنيى زؤرى كاهينةكان ضةسثاوة. وةك ئةو دوو كاهينة بةناوبانطةى كة ناويان (شيقّ) و (سهطيح)ة و،
ثيَشناردنى ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = مزطيَنىيان داوة و هةوالَى هاتنى
ثيَغةمبةرى ئاخرزةمانيان رِاطةياندووة.
سآهةم:
ئةو رِووداوانةى لة شةوى لةدايكبوونىدا رِوويان داوة، وةك: رِووخانى بتةكانى ناو
كةعبة و، لةتبوونى هةيوانى كيسرا و، سةدان ئيرهاص و رِووداوى لة عادةت بةدةرى ترى
وةك ئةمانة، كة تةواو بةناوبانطن و "كتيَبةكانى ميَذوو" باسيان كردوون.
ضوارةم:
هـةلَقولآنى ئـاو لة نيَوان ثةنجة ثيرؤزةكانى و تيَراوكردنى سـوثا لةو ئاوة و،
تاسة و طريان و نالَةى بنةدارةكةى ناو مزطةوت و، لةتبوونى مانط، وةك دةقى
ئايةتى: (وانْشَقَّ
الْقَمَر) دةرىبرِيوة
و، ضةندين موعجيزةى ترى وةك ئةمانة كة لة لاى زانا ليَكؤلَةرةكان ضةسثاون و هةزار
موعجيزةى وةها دةبن و، كتيَبةكانى بةسةرهاتى ذيانى ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم
= و ميَذوو تؤماريان كردوون.
ثيَنجةم:
هةموو دؤستان و دوذمنان، بة جؤريَكى بآطومان، لةوةدا يةكيان طرتووة كة: ئةو
رِةوشتة جوانانةى لة ثيَغةمبةردان = صلى الله عليه وسلم = لة بةرزترين ثلةدان و،
ئةو سيفةتة باشانةى كة لة بانطةوازةكةىدا هةن لة ئاستيَكى طةلـآ بلَنددان و،
هةلَسوكةوتيشى لةطةلأ خةلَكىدا باشترين شايةتة لةسةر ئةمة. شةريعةتة ثاك و
بآطةردةكةشى كاملَترين رِةوشتى بةرزى لة خؤدا كؤكردووةتةوة، هةروةك بةرزى و
شكؤمةنديى ئايينةكةى شايةتة لةسةرى.
شةشةم:
لة ئاماذةى دووهـةمى وتةى دةهةم(ثةيامى حةشـر)دا ئاماذةمان بـؤ ئةوة كردووة كة:
زاتى
ثيرؤزى ئةم ثيَغةمبةرة بةرِيَزة بوو = صلى الله عليه وسلم = كة بؤ جآبةجآكردنى
ويستى خوا لة بارةى ثيشاندانى خوايةتيى خواى طةورة و بةثيَى خواستى حيكمةتى ئةو
خواية، بةو بةندايةتىية طةورةيةى كة لة ئايينةكةيداية، بةرزترين ثلةكانى
"بةندايةتى"ى ثيشان دا.
هةروةها
وةك شتيَكى بةلَطةنةويستة هةر تةنها ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم = كة
بةرِيَزترين رِابةر و رِآثيشاندةرة بؤ جوانيى كةمالَى رِةهاى بةديهيَنةرى جيهان
و، باشترين و بةرزترين ثيَناسةرة كة بةدةم بانطى ئةو ويستةى خواوة رِؤشتووة
سةبارةت بة دةرخستن و ثيشاندانى ئةو جوانىية لة رِيَى نيَرراويَكةوة، وةك
"رِاستى" و "حيكمةت" داخوازى ئةمةن.
هةروةها،
وةك شتيَكى لةبةرضاو و بينراوة، هةر ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم = كة
طةورةترين رِآثيشاندةرة و شارةزاى كةمالَى سنعةتى بةديهيَنةرى جيهانة، ئةو
كةمالَةى كة لةوثةرِى جوانيى رِةهاداية، ئةم رِيَنمايىيةشى بةوثةرِى طةورةيى
دةرخستووة و بة زولآلَترين دةنط رِاىطةياندووة. بةم كارةشى بة دةم ويستى خواى
طةورةوة رِؤشتووة و سةرنجى دنياى بؤ كةمالَى سنعةتى خواوةند رِاكيَشاوة و خةلَكى
لـآ ئاطادار كردووةتةوة.
هةروةها،
وةك شتيَكى ثيَويستة، هةر تةنها ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم = كة
كاملَترين كةسيَك بيَت هةموو ثلةكانى "تةوحيد"ى بة خةلَك رِاطةياندبيَت
و بةم ثآية، بة دةم ويستى ثةروةردطارى هةموو جيهانةكانةوة رِؤشتبيَت و،
"يةكتايى" خواوةندى بةسةر هةموو ضينة زؤرةكانى بةديهيَنراواندا ئاشكرا
كردبيَت.
هةروةها،
وةك شتيَكى ثيَويستة، هةر ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم = كة سافترين و
رِووناكترين ئاويَنةية بؤ ثيشاندان و رِةنطدانةوةى جوانكارىيةكانى جوانيى خاوةنى
جيهان و وردةكارىيةكانى جوانىية بآويَنة و بةرزةكةى، وةك ئةو شايةتىيةى كة
ئاسةوارة بآويَنةكانى دةستةلآتى ئةو دةيدةن لةسةرى. هةروةها ئةم ثيَغةمبةرة =
صلى الله عليه وسلم = بةرزترين و ضاكترين كةسيَكة خواوةند خؤشى ويستبيَت و لة
لاى غةيرى خؤيشى خؤشةويستى كردبيَت. ثيَغةمبةريش = صلى الله عليه وسلم = بةدةم
ويستى خواوةندةوة رِؤشت لةوةدا كة ئةو جوانىية بةرز و ثيرؤزةى خواوةندى دى و،
بةثيَى داخوازيى "حةقيقةت" و "حيكمةت" ثيشانى غةيرى خؤيشى دا.
هةروةها
وةك شتيَكى بةلَطةنةويستة، هةر ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم = مةزنترين
كةسيَك بيَت كة هةر شتيَك لة طةنجينة ثةنهانةكانى بةديهيَنةرى جيهانداية، بة
جيهانى ناساندبيَت، ئةو طةنجينانةى كة بة ناوازةترين موعجيزة و بةنرخترين طةوهةر
ثرِ كراون. ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = طةورةترين و بةرزترين كةسة كة
ئةمةى ئاشكرا كردووة و دةرىخستووة و وةسفى كردووة. بةم كارةشى بة دةم ويستى
خواوةندةوة رِؤشتووة لةوةدا كة دةيةويَت ئةم طةنجينة شارراوانة دةربخات و
ئاشكرايان بكات.
هةروةها،
وةك شتيَكى بةلَطةنةويستة، هةر ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم = كة
كاملَترين رِابةر بيَت بؤ جيننى و ئادةميزاد، تةنانةت بؤ رِؤحانى و
مةلائيكةتانيش.. هةر تةنها ئةو مةزنترين كةسيَكة واتاى ئاسةوار و جآدةستةكانى
بةديهيَنةرى ئةم بوونةوةرانةى رِوون كردبيَتةوة، كة بة جوانترين ئارايشتكارى
رِازاندوونيةتةوة و، دةرفةتى بة خاوةن هةستانى ناو بةديهيَنراوانيشى داوة كة بة
بيركردنةوة و ثةند لـآوةرطرتن سةرنجى بدةن. بةمةش ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه
وسلم = بةدةم ئةو ويستةى خواوةندةوة رِؤشتووة كة دةيةويَت واتاى ئةو ئاسةوارانةى
سنعةتى خؤى و دةستنيشانكردنى نرخيان بؤ ئةهلى بينين و بيركردنةوة رِوون بكاتةوة.
هةروةها
وةك شتيَكى ئاشكرا و بةلَطةنةويستة، هةر ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم =
كة باشترين كةسيَك بيَت، لة رِيَى حةقيقةتةكانى قورئانةوة، ناوةرؤكى ئةو
"ئامانجة"ى ئاشكرا كردبيَت كة لة ئالأوطؤرِةكانى بوونةوةراندا هةن و،
هةر ئةويشة كة مةتةلأ و طرآكويَرةى سةرسوورِهيَنةرى طةردوونى حةلكردبيَت و
كردبيَتيةوة، كة بريتىية لة سآ ثرسيارة سةختةكةى : (تؤ كيَيت؟.. لة كويَوة
هاتوويت؟.. بؤ كوآ دةرِؤيت)؟! بةمةش ئةو ويستةى خواى طةورةى جآبةجآ كرد كة
دةيويست ئةو تةليسم و طرآكويَرةية بةهؤى نيَرراويَكى خؤيةوة بؤ خاوةن هةستان دةربخات
و بيكاتةوة.
هةروةها،
وةك شتيَكى ئاشكرا و بةلَطةنةويستة، هةر ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم =
كة كاملَترين كةسيَك بووبيَت بةهؤى قورئانى ثيرؤزةوة، ئامانجةكانى خواى طةورةى
دةرخستبيَت و، هةر ئةويشة ئةو رِيَطايةى رِوون كردبيَتةوة كة مرؤظ دةطةيةنيَتة
رِةزامةنديى ثةروةردطار. بةمةش ئةو ويستةى خواوةندى بةجآهيَنا كة دةيويست بةهؤى
نيَرراويَكى خؤيةوة رِوونى بكاتةوة كة: ضيى لة خاوةن هةستان دةويَت و بة ضى ليَيان
رِازى دةبيَت، دواى ئةوةى كة لة رِيَى بةديهيَنراوة بآويَنة و ناوازةكانيةوة خؤى
ثآناساندن و، بة نيعمةت و بةخششة بةرزو بةنرخ و لة ذمارة بةدةرةكانيشى خؤى لة
لا خؤشةويست كردن.
هةروةها،
وةك شتيَكى ئاشكرا و بةلَطةنةويستة، هةر ئةو ثيَغةمبةرةية = صلى الله عليه وسلم =
كة بةهؤى قورئانى ثيرؤزةوة، مةزنترين كةسيَك بيَت ئةركى ثيَغةمبةرايةتيى بة تةواوى
جآبةجآ كردبيَت و، لة بةرزترين ثلة و جوانترين و رِيَكترين شيَوةدا و
بةوثةرِى باشى رِاىطةياندبيَت. بةمةش بةدةم ئةو ويستةى ثةروةدطارةوة رِؤشت كة
دةيويست رِووى مرؤظ لة "زؤرى"يةوة بةرةو "يةك" و، لة
"فانى"يةوة بةرةو "باقى" وةربطيَرِيَت..
ئةو
مرؤظةى كة خواوةندى بةديهيَنةر كردوويةتى بة بةروبوومى جيهان و.. هيَندةش توانا و
قابلييةتى ثآبةخشيوة كة جيَى هةموو جيهانى تيَدا ببيَتةوة و.. بؤ بةندايةتىيةكى
طشتى ئامادةى كردووة و.. بة ضةند هةست و شعووريَكيش تاقيىكردووةتةوة كة
رِوويان لة "زؤرى"و "دنيا"ية..
جا
لةبةر ئةوةى كة بةرزترين ثلةى بوونةوةران: زيندةوةرانن و.. بةرزترينى
زيندةوةرانيش: خاوةن هةستانن و.. بةرِيَزترينى خاوةن هةستانيش: مرؤظة رِاست و
كاملَةكانن.. ئةوا لةبةر هةموو ئةمانة، ئةو كةسةى كة لة نيَوان هةموو مرؤظة
بةرِيَزةكاندا ئةو فةرمانبةرىية ناوبراوانةى ئةنجام داوة و، بة شيَوةيةكى جوان
و ثلةيةكى بةرز مافى خؤيانى ثآداون.. بة بآ هيض طومانيَك ئةو مرؤظة بةهؤى ميعراجى
مةزنةوة بؤ بةرزترين ثلةى وةك: (قاب قوسين أو أدنى) بةرز دةكريَتةوة و، لة
دةرطاى بةختةوةريى هةميشةيى دةدات و، دةرطاى طةنجينةكانى ميهرةبانيى فراوانى خواوةند
دةكاتةوة و، رِاستىية ثةنهانةكانى ئيمان بة بينينى ضاو دةبينيَت..
جا
دةبآ ئةو كةسة كآ بيَت جطة لةو ثيَغةمبةرة بةرِيَزة = صلى الله عليه وسلم = ؟
حةوتةم:
هةر كةسيَك سةرنجى خؤى ئاراستةى ئةم بةديهيَنراوة ثةرش و بلآوانةى ناو طةردوون
بكات، بة حةتمى جوانكارى و ئارايشتكاريى لة ئةندازةبةدةر و ناوازةيان تيَدا
دةبينيَت. خؤ شتيَكى ئاشكرايشة كة ئةم جوانكارى و ئارايشتانة بةلَطةن لةسةر ئةوةى
كة بةديهيَنةرى ئةو بةديهيَنراوانة ويستى لةسةر جوانكارى و ئارايشتدانى ئةو
بةديهيَنراوانةيةتى، جا ئةو ويستة توندوتيذةى ئةو = بة بآ هيض طومانيَك = دةبيَت
بة بةلَطة لةسةر ئةوةى كة ئةو بةديهيَنةرة حةزيَكى بةرز و خاويَن و خؤشةويستىيةكى
ثيرؤزى لة بةرامبةر ئةو بةديهيَنراوانةى خؤيةوة هةية..
لةبةر
ئةوة، شتيَكى ئاشكرا و بةلَطةنةويستة كة: خؤشةويستترين كةس لة لاى ئةو
بةديهيَنةرةى كة بةديهيَنراوانى خؤى خؤش دةويَت، ئةو كةسةية كة هةموو ئةو
سيفةتانةى تيَدا جةم بووبيَت و، لة خودى خؤيشىدا وردةكارىيةكانى سنعةتى خواوةند
بة جوانى و تةواوى دةربخات و بيانزانيَت و بة غةيرى خؤيشيانى بناسيَنيَت.. كةسيَك
بيَت كة خؤى لاى خواى طةورة خؤشةويست بكات و، بةوثةرِى رِيَز و سةرسوورِمانةوة دان
بة جوانيى بوونةوةرانى تردا بنيَت و، ئةو جوانىيانةيان دةربخات.
جا
ئةو كةسة كآية كة بةرامبةر ئةو جوانكارى و وردةكارى و كةمالآتةى كة بوونةوةران
جوان دةكـةن و دةيانرِازيَننةوة و رِووناكىيان تيَدا ثةخش دةكـةن، واى لة زةوى و
ئاسمانان كردبيَت كة بة زايةلَةى دةنطى: (سبحان الله.. ماشاء
الله.. الله اكبر) و، بة (ذيكر و تةسبيحات و الله أكبر)كردنى
سةرسوورِمانةوة، دةنط بدةنةوة؟
ئةو
كةسة كآية كة بة ئاوازى قورئانى ثيرؤز سةرانسةرى بوونةوةرانى رِاتةكاندووة و،
وشكايى و دةرياكانيشى خستووةتة جؤش و خرؤشيَكى تابلَيَى توندوتيذةوة و شةوق و
تاسةيةكى يةكجار زؤريشى بةرامبةر بةو قورئانة ثيرؤزةوة تيَدا هةذاندوون و، واى لـآ
كردوون كة رِيَزليَنان و سةرسوورِمانى خؤيان بةرامبةر جوانيى ئةو قورئانة بة
بيركردنةوة و ئاشكراكردن و، بة ذيكر و تةهليلةوة دةرببرِن؟
دةبآ
ئةو زاتة ثيرؤزةى كة ئةم كارانة ئةنجام دةدات كآ بيَت جطة لة حةزرةتى محمدى ئةمين=
صلى الله عليه وسلم =
؟
جا
ثيَغةمبةريَكى ئاوا مةزن = صلى الله عليه وسلم = كة بةهؤى نهيَنيى: "السبب
كالفاعل"ةوة
هةردةم بة ئةندازةى ئةو كردةوة ضاكانةى نةتةوةكةى كردوويانة و دةيكةن، كردةوةى ضاك
دةخريَتة سةر تاى تةرازووى كردةوة ضاكةكانى.. ئةو ثيَغةمبةرةى = صلى الله عليه
وسلم = كة سةرجةمى ئةو سلآواتانةى نةتةوةكةى لةسةرى دةدةن، دةخريَنة سةر كةمالآتة
مةعنةويىيةكانى.. ئةو ثيَغةمبةرةى = صلى الله عليه وسلم = كة هيَندة ميهرةبانى و
خؤشةويستيى خواوةندى بةسةردا دةباريَت كة نةتوانريَت سنوورى بؤ ديارى بكريَت،
سةرةرِاى ئةو بةروبوومانةش كة ثاداشتى طةورة و مةعنةوين و هى بةئةنجامطةياندنى
ئةركى ثيَغةمبةرايةتين..
بةلَآ،
رِؤيشتنى ثيَغةمبةريَكى طةورةى ئاوا، = صلى الله عليه وسلم = بة بآ هيض طومانيَك =
بؤ بةهةشت و "سدرة المنتهى" و "قاب قوسين أو أدنى":
عةينى حةق و حةقيقةتة و، سةرتاثا حيكمةتى خواوةندة و، كاريَكة هيض طومانيَكى تيَدا
نىية.
طرفتي
دووهةم:
ئةى
مرؤظى دانيشتوو لة ثلةى طوآبيستدا! ئةم رِاستىيةى كة تؤ ليَت بووة بة طيروطرفت،
لة خؤىدا طةلـآ قوولَة و، هيَندةش بةرزة كة ذيرى ثيَىناطات و تةنانةت نزيكيشى
ناكةويَت. لةطةلأ ئةوةشدا بة نوورى ئيمان دةبينريَت.
ئيَمة
ليَرةدا هةولأ دةدةين، لة رِيَى ضةند نموونةيةكى ياريدةدةر و بةم ضةشنةى خوارةوة،
شتيَك لةو حةقيقةتة بةرزة لة تيَطةيشتنةكانةوة نزيك بخةينةوة:
ئةطةر
بة ضاوى "حيكمةت" سةيرى ئةم بوونةوةرانة بكريَت، ئةوا لة واتا و شيَوةى
درةختيَكى مةزندا دةردةكةويَت، جا هةروةك درةخت: ثةل و طةلآ و طولأ و بةرى هةية،
لة جيهانى نزميشدا = كة بةشيَكى درةختى بةديهاتووانة = ماكةكان(العناصر): وةك ثةلى
درةخت و، رِووةك و درةختةكانيش: لة حوكمى طةلآدا و، زيندةوةرانيش: بة ويَنةى
طولَةكانى و، مرؤظةكانيش: بة ضةشنى بةروبوومةكانى درةختى ئةو جيهانة نزمة،
دةردةكةون.
ئةو
ياسا خوايىيةش كة لة درةختةكاندا دةستبةكارة، دةبآ بةثيَى داخوازيى ناوى جوانى
(الحكيم)ى خواوةند،
لةم درةختة مةزنةشدا دةستبةكار بيَت. كةواتة "حيكمةت" داخوازى ئةوةية
ئةم درةختةش لة ناوكيَك ثةيدا بووبيَت و، ئةم ناوكةش، ويَرِاى لةخؤطرتنى جيهانى
جيسمانى، نموونة و بناغةكانى سةرجةم جيهانةكانى ترى لة خؤدا جةم كردبيَت. ضونكة
ئةو ناوكة بناغةيى و سةرةكىيةى بوونةوةران، كة هةزاران جيهانى لةخؤ طرتووة و جيَى
سةرهةلَدانى ئةو جيهانانةية، هةرطيز ناطونجآ تةنها ماددةيةكى وشكى بآطيان بيَت.
ئنجا
لةبةر ئةوةى ثيَش ئةم درةختةى بوونةوةران درةختيَكى ترى لة جؤرى غةيرى خؤى ثيَش
نةكةوتووة، ئةوا ئةو واتا و نوورةى كة لة حوكمى ناوكى ئةو درةختةدان، لة شيَوةى
بةريَكى درةختى بوونةوةراندا بةرجةستة بووة و ثؤشاكى بةروبوومى لةبةر كراوة،
لةبةر ئةوةى ناوك هةميشة رِووت و قووت نابيَت، ضونكة طةر لة سةرةتاى بةديهاتندا
ثؤشاكى "بةر" نةثؤشيَت، لة كؤتايىدا دةيثؤشيَت و لةبةرى دةكات!
مادةم
مرؤظ ئةو بةروبوومةية و، باشترين و رِووناكترين و جوانترين و مةزنترين و
شةرةفمةندترين و ناسكترين و بةسوودترين بةروبوومةكانى طرؤى مرؤظيش = وةك ثيَشتر
بؤمان ضةسثا = ئةو حةزرةتى محمدةية = صلى الله عليه وسلم = كة بة فةزلأ و
ضاكةكارىيةكانى سةرنجى هةموو بةديهاتووانى رِاكيَشاوة و، رِوانينى نيوةى طؤى زةوى
و ثيَنجيةكى طرؤى مرؤظايةتيى ئاراستةى زاتى ثيرؤزى خؤى كردووة و، سةرنجى هةموو
جيهانةكانى، بة خؤشةويستى و رِيَز و قةدرزانىيةوة، بؤ لاى رِةوشتة جوانةكانى خؤى
رِاكيَشاوة.. ئةوا دةبآ ئةو نوورةى كة ناوكى ثيَكهاتنى بوونةوةرانة لة زاتى ئةودا
بةرجةستة ببيَت و لة شيَوةى بةروبوومى كؤتايىدا دةربكةويَت.
ئةى
كاكى طوآبيست! بةديهيَنانى ئةم بوونةوةرة ناوازة و مةزنة لة ماهييةتيَكى جوزئيى
مرؤظيَك هةرطيز بة دوور مةزانة، ضونكة ئةو خاوةن توانا شكؤمةندةى درةختيَكى
زةبةلاحى سنةوبةر = كة وةك جيهانيَك واية لة خؤىدا = لة ناوكيَكى بضووكى درةختى
سنةوبةر بةدىدةهيَنيَت، ضؤن بوونةوةرانيش لة نوورى حةزرةتى محمد = صلى الله عليه
وسلم = بةدىناهيَنيَت؟ يان ضؤن لة ئاستى ئةم كارةدا دةستةوسان دةبيَت؟
بةلَآ،
درةختى بوونةوةران وةك درةختى تووباى بةهةشت واية، قةد و رِةطةكانى بة ناخى جيهانى
بةرزى "عولْوى"دا رِؤضووة و
ثةل و بةرةكانيشى بةرةو جيهانى نزمى "سوفلى" شؤرِ
بوونةتةوة. لةبةر ئةوة، تالَة دةزوويةكى ثةيوةنديى نوورانى لة نيَوان هةردوو لادا
هةية، هةر لة مةقامى بةروبوومةكةوة لة خوارةوة تا دةطاتة مةقامى ناوكة سةرةكىيةكة
لة سةرةوة.
جا
ميعراجى ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم =: ويَنة و بةرطى ئةو دةزووى ثةيوةندىية
نوورانىيةية. ضونكة ثيَغةمبةرى ئازيز = صلى الله عليه وسلم = ئةو رِيَطايةى
كردةوة و، بة ويلايةتةكةى ثياىدا سةركةوت و، بة ثيَغةمبةرايةتىيةكةشى طةرِايةوة.
ئنجا ئةو دةرطايةشى بة كراوةيى هيَشتةوة تاكو ئةولياكانى نةتةوةكةى، كة بة
"رِؤح" و "دلأ" سلووك دةكةن و شويَنى ئةو دةكةون، بيطرنة بةر
و لة ذيَر سايةى ميعراجى ثيَغةمبةردا = صلى الله عليه وسلم = بةو شةقامة
نوورانىيةدا برِؤن و هةريةكةيان بةثيَى توانا و ليَهاتنى خؤيان بؤ ضةندين مةقامى
بلَند سةربكةون.
ثيَشتر
ضةسثاندمان كة: كردطارى مةزن لة ثيَناوى ضةند مةبةست و ئامانجيَكى طةورةدا ئةم
بوونةوةرانةى بة ويَنةى كؤشكيَكى ناوازة بةدىهيَناوة و رِازاندوويةتةوة.. جا ئةو
ثيَغةمبةرة خؤشةويستةى = صلى الله عليه وسلم = كة خولطة و تةوةرةى ئةو مةبةست و
ئامانجانةية، دةبآ هةر لة ثيَش بةديهيَنانى بوونةوةرانةوة جيَى عينايةت و
ضاوديَريى خواوةند و يةكةم كةس بووبيَت كة بة لـآدرةوشانةوةى ئةو كردطارة مةزنة
بةهرةمةند بووة.
كةواتة
ئةو ثيَغةمبةرة مةزنة = صلى الله عليه وسلم = "ئةووةلأ"ة لة ناوةرؤك
و مةعنادا.. "ئاخر"يشة لة بوون و وجووددا!
لةبةر
ئةوةى كة ثيَغةمبةرى خؤشةويست = صلى الله عليه وسلم =: كاملَترينى بةروبوومةكانى
درةختى بةديهاتووانة و، مايةى نرخ و بةهاى هةموو بةروبوومةكانة و، تةوةرةى
دةركةوتنى سةرجةمى مةبةست و ئامانجةكانة.. ئةوا دةبآ نوورى ئةو ثيَغةمبةرة = صلى
الله عليه وسلم = يةكةم بةديهاتوو بيَت كة درةوشانةوةى بةديهيَنان(إيجاد)ى بةدةست
هيَنابيَت!
طرفتي
سآهةم:
ئةم
رِاستىية هيَندة فراوانة كة زةينة بةشةرىية تةسكةكانمان ناتوانن بة تةواوةتى
ليَى تآبطةن و ثةيى ثآ ببةن، بةلآم دةتوانين لة دوورةوة بؤى برِوانين.
بةلَآ،
كارطة مةعنةوىيةكان و ياسا هةمةكىيةكانى جيهانى "سوفلى" لة
جيهانى "عولْوى"دان..
هةروةها ئةنجامى كردارةكانى بةديهاتووة لةذمارةبةدةرة نيشتةجآبووةكانى طؤى زةوى =
كة لة خؤىدا مةحشـةريَكـة بؤ بةديهاتووانى خـواى طةورة = هةروةها داهات و
بةروبوومى ئةو كارانةى كة جيننى و ئادةميزاد ئةنجاميان دةدةن، بة هةمان جؤر،
تيَكرِا لة جيهانة (عولْوى)يةكاندا دةردةكةون و بةرجةستة دةبن..
تةنانةت
ئاماذةكانى قورئانى ثيرؤز و، داخوازيى ناوى جوانى "الحكيم"ى
خواوةند و، ئةو حيكمةتةى لة تويَى بوونةوةراندا حةشار دراوة و، شايةتىدانى
رِيوايةتة زؤر و نيشانة لة سنووربةدةرةكانيش بةلَطةن لةسةر ئةوةى كة: كردةوة
ضاكةكان لةو جيهانانةدا لة شيَوةى بةروبوومى بةهةشتدا دةردةكةون و، كردةوة
خراثةكانيش شيَوةى زةقوومى دؤزةخ دةطرنة خؤ.
بةلَآ،
بوونةوةرة زؤرةكان = بة شيَوةيةكى فراوان = لة رِووى زةوىدا بلآوبوونةتةوة و،
جؤرةكانى بةديهاتنيش لةم سةرزةوىيةدا طةلـآ لق و ثةليان لـآبووةتةوة، بة
رِادةيةك كة رِةطةز و جؤرةكانى ئةو بةديهاتووانةى بةردةوام دةطؤرِريَن و طؤى
زةوىيان لـآ ثرِ دةكرآ و ئنجا ليَيان خالَى دةكريَتةوة، طةلـآ زياترن لةو
بةديهاتووانةى كة لة سةرجةمى طةردووندا ثةرش و بلآون.
كةواتة
سةرضاوة و كانطا سةرةكىيةكانى ئةم شتة جوزئى و بةديهاتووة زؤرانة، دةبآ ضةند
ياسايةكى هةمةكى و درةوشانةوةى طشتيى ناوة جوانةكان بن، بة ضةشنآ كة شويَنى
تيادةركةوتنى ئةو ياسا هةمةكى و درةوشانةوة طشتى و ناوة طشتطيرانة بريتين لة
ئاسمانةكان، كة لة خؤياندا سادة و ساكار و تا رِادةيةك ساف و رِوونن و،
هةريةكةشيان لة حوكمى عةرش و بنميضى جيهانيَكى تردان و مةلَبةنديَكى هةلَسوكةوت
تياكردنن. تةنانةت يةكيَك لةو جيهانانة "جنة المأوى"ية كة
لة لاى "سدرة
المنتهى"داية.
هةوالَدةرى
رِاستطؤ = صلى الله عليه وسلم = بةم واتاية هةوالَيَكى داوة كة: ئةو تةسبيحات و
تةحميدانةى لة زةوىدا دةكريَن، لةودنيا لة شيَوةى بةروبوومةكانى بةهةشتدا
بةرجةستة دةبن.
ئةم
سـآ خالَة، بؤمان دةردةخةن كة: طةنجينـةى ئةنجام و بةروبوومةكانى زةوى لةوآدان و
داهاتةكانيشى بؤ ئةوآ دةبريَن.
كاكى
طوآبيست!
هةرطيز
مةلَآ: ئةو وشةى "الحمد لله"يةى لة هةوادا بة
دةم دةيلَيَم ضؤن لة بةهةشتدا بة شيَوةى بةروبووم بةرجةستة دةبيَت؟ نةخيَر وا
مةلَآ.. ضونكة تؤ كة بة رِؤذ لة كاتى بيَدارىدا وشةيةكى خاويَنت لة زار
دةردةضيَت، هةندآ جار لة خةوندا بة ويَنةى سيَويَكى بةلةزةت دةيبينيت و دةيخؤيت.
هةروةها هةندآ جار طوفتارة ناشيرينةكةى رِؤذت، لة خةوندا وةك شتيَكى تالأ دةبينيت
و قووتى دةدةيت، بؤ نموونة طةر بة رِؤذ غةيبةتى كةسيَكت كردبيَت، لة خةوندا
ناضارى خواردنى طؤشتى مردوو دةكريَيت!
كةواتة
ئةو وشة جوان و ناشيرينانةى لةم دنيايةدا لة زارت دةردةضن = كة جيهانى خةوة = لة
جيهانى بيَداريى ئةودنيا لة شيَوةى بةروبوومدا ثيَشكةشت دةكريَن و تؤش دةيانخؤيت.
دةشبآ ئةم خواردنةت هةرطيز بة دوور نةزانيت!
بةروبووم و سوودةكاني ميعراج ضين؟
وةلآم:
ئةم
ميعراجة مةزنةى كة درةختيَكى تووباى مةعنةوىية، طةلـآ سوودى مةزن و بةروبوومى
ثيَطةيشتووى هةية، كة زياتر لة ثيَنجسةد دانةيان بةو درةختةدا شؤرِ بوونةتةوة.
بةلآم ئيَمة ليَرةدا تةنها ثيَنجيان بؤ نموونة باس دةكةين..
بةروبوومي
يةكةم
بريتىية
لة: بينينى رِاستىيةكانى ثايةكانى ئيمان بة ضاوى بينين و تيَطةيشتن. واتة:
بينينى مةلائيكةت و، بةهةشت و، ئاخيرةت، تةنانةت بينينى زاتى مةزنى شكؤمةندى
خواوةنديش. جا ئةم ضاوثيَكةوتن و بينينة رِاستة: طةنجينةيةكى مةزنى نةبرِاوة و،
نووريَكى ئةزةليى نةكوذاوة و، ديارىيةكى هةتاهةتايى لةرِادةبةدةر بةنرخى بة
سةرجةمى بوونةوةران و بة تايبةتى طرؤى ئادةميزاد بةخشيوة. ضونكة ئةو
"نوور"ة سةرجةمى بوونةوةرانى لةو وةهمة دةرباز كرد كة طومانى ئةوةيان
ثآ دةبرا و وا دةزانرا لةناو ضةند بارودؤخيَكى لةناوضووى شلَةذاوى بةئازاردا
دةتليَنةوة و هةردةم بةرةو خوارتريش دادةبةزن.. بةلَآ، لةو طومانة دةرىهيَنان و
بة شيَوة رِاستةقينةكةيان دةرىخستن كة بريتين لة: ضةند نووسراويَكى صةمةدانى و..
نامةى خاويَنى ثةروةردطارى و.. ضةند ئاويَنةيةكى جوان كة جوانيى
"تةنيايى" خواوةنديان تيَدا دةردةكةويَت. ديارة بةمةش خؤشى و شاديى
خستة دلَى هةموو خاوةن هةستانةوة، تةنانةت هةموو بوونةوةرانى خؤشحالأ و شادمان
كرد.
ئنجا
ئةو نوورة ضؤن بوونةوةرانى لة ضةند بارودؤخيَكى وةهمى و ئازاربةخش دةرهيَنا..
مرؤظى دةستةوسانى بةردةم ضةندةها دوذمنى لةذمارةبةدةر و موحتاجى ضةندين ثيَويستيى
بآسنووريشى لة ضةندةها بارودؤخى فانى و رِآلـآونكةر رِزطار كرد كة تياياندا
دةتلايةوة و، ثةردةى لةسةر شيَوة رِاستةقينةكةى لادا و دةرىخست كة
"مرؤظ": يةكيَكة لة موعجيزاتى توانستى خواى طةورة و.. بةديهاتووى "أحسن
تقويم"يةتى
و.. نوسخةيةكى طشتى و تياجةمبووى نامة صةمةدانىيةكانى خواوةندة و.. قسة
بؤكراوى خاوةن هةست و شعوور و بةندةى تايبةتيى ثادشاى ئةزةل و ئةبةدة و.. خةليلى
خؤشويستراوى خؤى و نرخشناسى كةمالآتةكانيةتى و.. خؤشةويست و سةرسوورِماوى جوانيى
خاويَنى خواوةندة و.. ميوانى بةرِيَز و ثالَيَوراوى دةستنيشانكراويةتى بؤ بةهةشتة
نةبرِاوة هةميشةيىيةكةى.. ئاى لةم نوورة ض خؤشىيةكى لةرِادةبةدةر و تاسةيةكى
طةرم و طورِى نةبرِاوة ثيَشكةش بة هةموو كةسيَك دةكات كة خؤى بة "مرؤظ"
بزانيَت!
بةروبوومي
دووهةم
بريتىية
لةوةى كة ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = "بناغةكانى ئيسلام" لة ثيَش
هةموويانةوة "نويَذ"ى وةك ديارىيةكى بةنرخ و باش و طرانبةها بؤ
سةرانسةرى طرؤى جيننى و ئادةميزاد لةطةلأ خؤىدا هيَناوة، ئةو بناغانةى كة
رِةزامةندىيةكانى ثةروةردطارى جيهانيان و فةرمانرِةواى ئةزةل و ئةبةديان تيَدا
بةرجةستة بووة.
خؤ
هةر تةنها "زانين"ى ئةو شـتانةى مايةى رِةزامةنـديى ثةروةردطارن،
هيَندة تاسةمةندى و حةز و ئارةزووى تيَطةيشتن لة مرؤظدا دةورووذيَنيَت كة لة
باسكردن نايةن، ويَرِاى ئةو بةختةوةرى و شادمانىيةش كة بة دلَى مرؤظى دةبةخشيَت.
ضونكة بآطومان هةموو مرؤظيَك زؤر بة طةرم و طورِى و ثرِ بةدلأ حةز دةكات بزانيَت
= با لة دووريشةوة بيَت = ئةو ثادشايةى كة نيعمةتى خؤى ثآبةخشيوة و ضاكةى
لةطةلأدا كردووة ضيى لـآ دةويَت و داواى ضيى لـآ دةكات؟ خؤ ئةطةر
رِةزامةندىيةكانى خواوةنديشى زانى، ئةوا دةكةويَتة خؤشى و شادمانى و رِةزامةندى و
دلَنيايىيةوة و ثرِ بة دلَيش ئاوات دةخوازيَت و دةلَيَت: (خؤزطا هؤكاريَك لة
نيَوان من و ثةروةردطارمدا دةبوو تاكو بزانم ضيى لة من دةويَت و ثيَى خؤشة لةسةر
ض جؤرة حالَةت و رِةفتاريَك بم)!
بةلَآ،
ئةو مرؤظةى كة لة هةموو كات و حالأ و كاروباريَكىدا لةوثةرِى هةذارى و
موحتاجىداية بؤ لاى خاوةنةكةى خؤى و.. هيَندةش ضاكة و نيعمةت و خةلآتى ئةوى
دةستكةوتووة كة لة ذمارة نايةن و.. دلَنياية لةوةى كة سةرجةمى بوونةوةران لة
دةستى ئالأوطؤرِثآكردن و توانستى ئةودان و.. هةرضى بريسكانةوةى جوانى و
كةمالآتيش هةن كة بةسةر رِوخسارى بوونةوةرانةوة دةردةكةون، هيَشتا لةضاو جوانى و
كةمالَى ئةودا سيَبةريَكى لاوازن..
بةلَآ،
ئةم مرؤظة، دةبآ ضةندة موشتاق و ئارةزوومةندى ناسينى ئةو شتانة بيَت كة مايةى
رِةزامةنديى ئةو ثةروةردطارة شكؤمةندةن و ضةندةش حةز بكات بزانيَت داواى ضيى لـآ
دةكات! لةوانةية بتوانيت بؤ خؤت ئةمة ليَك بدةيتةوة و هةلَى بسةنطيَنيت!
دةسا
فةرموو ئةوةتا ثيَغةمبةرى ئازيز = صلى الله عليه وسلم = ئةو رِةزامةندىيانةى
ثةروةردطارى جيهانيانى لةطةلأ خؤدا هيَناوة و، بة "حق اليقين" لة ثشت
حةفتا هةزار ثةردةوة رِاستةوخؤ لة خواوةندى بيستوون و، وةك يةكيَك لة بةروبوومة
خاويَن و بةلةزةتةكانى ميعراج بة ديارى ثيَشكةشى سةرجةمى طرؤى مرؤظايةتيى كردوون.
بةلَآ،
مرؤظ كة حةز دةكات بزانيَت ضى لةناو "مانط"دا رِوو دةدات و، طةر
كةسيَك برِوات بؤ ناو مانط و هةوالَى ئةوآ بهيَنيَتةوة، لةوانةية ئةم زؤر شتى
بةنرخى خؤى بةخت بكات لة ثيَناوى زانينى ئةو هةوالَةدا و، هةتا هةوالَى زياترى
ئةوآ بزانيَت ثتر سةرسامى و سةرسوورِمان دةيطريَت!
كاتآ
ئةمة حالَى مرؤظ بيَت لةطةلأ هةوالَةكانى ئةو كةسةى كة لة مانطةوة هاتووةتةوة،
دةبآ شةوق و تاسةمةنديى مرؤظ بؤ بيستنى هةوالَةكانى ئةو كةسة ضؤن بيَت كة لة لايةن
ئةو خاوةن مولَكة شكؤمةندةوة طةرِاوةتةوة كة مانط لة مولَكى ئةودا تةنها وةك
ميَشيَك واية بة دةورى ثةثوولةيةكدا بفرِيَت و ئةو ثةثوولةيةش بة دةورى يةكيَك
لةو هةزاران ضرايانةدا بخوليَتةوة كة ميوانخانةكةى ئةويان رِووناك كردووةتةوة!
بةلَآ،
ثيَغةمبةرى ئازيز = صلى الله عليه وسلم = كاروبار و سنعةتة ناوازة و طةنجينةكانى
ميهرةبانيى ئةم ثادشا مةزن و شكؤمةندةى لة جيهانى مانةوة(بقاء)دا بينى و،
دواى ئةوة طةرِايةوة و، بينينةكانى بؤ طرؤى ئادةميزاد طيَرِايةوة.
خؤ
ئةطةر طرؤى مرؤظ بة تاسة و ئارةزوومةندى و بةوثةرِى رِيَز و سةرسوورِمانةوة طوآ
لةم ثيَغةمبةرة خؤشـةويسـتة = صلى الله عليه وسلم = رِانةطريَت، ئةوا بزانة ضةندة
لة ذيرى دوور دةكةويَتةوة و ضةندةش بةم رِةفتارةى لة حيكمةت لا دةدات!
بةروبوومي سآهةم
بريتىية
لةوةى كة: ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = طةنجينةكانى بةختةوةريى هةميشةيى و
نيعمةتة نةبرِاوةكانى بةهةشتى ديوة و، كليلةكانيانى وةرطرتووة و بة ديارى بؤ طرؤى
جيننى و ئادةميزادى هيَناوة!
بةلَآ،
لةم ميعراجةدا بة ضاوى سةر بةهةشتى هةميشةيى ضاو ثآكةوتووة و، درةوشانةوة
هةميشةيىيةكانى سؤز و بةزةيى خواوةندى ميهرةبانى شكؤمةندى ديوة و، بة "حق
اليقين" بةختةوةريى هةميشةيى هةست ثآكردووة و، مذدةى ئةو بةختةوةرىية
هةميشةيىيةشى لةطةلأ خؤىدا بؤ جيننى و ئادةميزاد هيَناوة، كة مذدةيةكى هيَندة
مةزنة مرؤظ لة وةسفكردنىدا دةستةوسانة.
ضـونـكـة
لـة كاتيَكدا بارودؤخة وةهـمىيةكان دةوراندةورى جيننى و ئـادةمـيزاديان داوة و،
واى ثيشان دةدةن كة: هةموو بوونةوةران بةردةوام لةم دنيا بآبار و رِانةوةستاوةدا
هةميشة زللةى جودايى و نةمانيان لـآ دةدريَت و، لافاوى زةمان و جموجوولَى
طةرديلةكانيش بةرةو دةرياى عةدةم و جودايى هةميشةيى رِاىدةمالَن.. بةلَآ، لة
كاتيَكدا ئةم بارودؤخة ئازار بةخشانةى = كة وةختة طيانى جيننى و ئادةميزاد بكيَشن
= لة هةموو لايةكةوة دةورةيان داون.. ئا لةم كاتةدا، ئةو مذدة خؤشةى بةختةوةريى
هةميشةيىيان ثآدةدريَت!
بؤ
خؤت لةبةر تيشكى ئةمةدا مةوداى ئةو بةختةوةرى و شادمانى و دلَخؤشىيةى جيننىو
ئادةميزاد ليَك بدةرةوة كة لةم مذدةيةوة بةدةستى دةهيَنن، لة كاتيَكدا كة ثيَشتر
لـةو طـومانةدا بوون برِيارى ئيعدامى هةميشـةيىيان لةســةر دةركراوة و بة
تةواوةتى تيادةضن و ناميَنن. ئنجا دواى ئةم ليَكدانةوةية لة نرخ و بةهاى ئةم
مذدةية تآبطة.
طةر
كةسيَك حوكمى لةسيَدارةدانى لةسةر دةركرابيَت و، لةو كاتةدا كة بةرةو ثةتى سيَدارة
هةنطاو دةنيَت، ثيَى بوتريَت: (ثادشا ليَت خؤش بووة و، جطة لةمةش خانوويةكى
ثآبةخشيوويت)! دةبآ مةوداى ئاسؤكانى ئةو خؤشى و شادمانىية ضةندة بيَت كة ئةم
هةوالَة لة دلأ و دةروونى ئةو كةسة بة ئيعدام حوكمدراوةدا دةيكاتةوة؟!
جا
بؤ ئةوةى بتوانيت لة نرخ و بةهاى ئةم بةروبووم و مذدة مةزنة تآبطةيت و تةسةوورى
بكةيت، ئةوا بة ئةندازةى ذمارةى جيننى و ئادةميزاد ئةو خؤشى و شادمانىية
كؤبكةرةوة، با ئةندازة و مةوداى نرخ و بةهاى ئةو مذدةيةت بؤ دةربكةويَت!
بةروبوومي
ضوارةم
بريتىية
لة بينينى جوانيى خواى طةورة. جا هةروةك ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = بؤ خؤى
بةم بينينة بةهرةمةند بوو، ئةو هةوالَةشى لةطةلأ خؤىدا هيَنايةوة كة: هةموو
ئيمانداريَك دةتوانيَت بةم بةروبوومة باقى و نةبرِاوةية بةهرةمةند ببيَت!! بةمةش
ديارىيةكى طةلـآ مةزنى ثيَشكةشى طرؤى جيننى و ئادةميزاد كرد!
دةتوانيت
بؤ خؤت لة رِوانطةى ئةم نموونةيةى خوارةوة مةوداى ضيَذ و شــيرينى و جوانى و
بةنرخيى ئةم بةروبوومة بةديارى هاتووة دةستنيشان بكةيت:
هةر
مرؤظيَك دلَيَكى زيندووى لة خؤىدا هةلَطرتبيَت، بآ هيض طومانيَك ئةو كةسةى خؤش
دةويَت كة خاوةنى جوانى و كةمالأ و ضاكةية.. ئنجا ئةم خؤشةويستىيةش هةردةم
بةثيَى بةرزبوونةوةى ثلةكانى ئةو جوانى و كةمالأ و ضاكةكارىية زياد دةكات و بةرز
دةبيَتةوة تا دةطاتة ثلةى عيشق و ثةرستن. ئيتر خاوةنى ئةم ثلةية لة ثيَناوى بينينى
ئةو جوانىيةدا هةرضىيةكى هةية بةختى دةكات، تةنانةت لةوانةية هةموو دنياكةشى
بةخت بكات لة ثيَنـاوى ئـةوةى تةنها يةك جار ئةو جوانىية ببينيَت!
خـؤ
ئةطةر بزانين رِيَذةى جوانى و كةمالأ و ضاكةكارىيةكانى ناو بوونةوةران لةضاو
جوانى و كةمالأ و ضاكةكاريى خواى طةورةدا ناطاتة ئاستى ئةوةى كة هيَشتا ضةند وردة
بريسكانةوةيةكى كز و لاواز بن لةضاو خؤرى درةخشاندا، ئةوا دةتوانيت = طةر بة
رِاستى مرؤظ بيت = ثةى بة مةوداى ئةو بةختةوةرىية بةردةوام و شادى و لةزةت و
نيعمةتة ببةيت كة لة بةهرةمةنديى بينينى ئةو كةسةداية شايانى خؤشةويستيى نةبرِاوة
و شةوق و تاسةمةنديى بآسنوور و بينينيَكى تةواونةبووى بآكؤتايىية لة
بةختةوةرىيةكى هةميشةيىدا!
بةروبوومي
ثيَنجةم
بريتىية
لةوةى كة مرؤظ = هةروةك لة ميعراجةوة دةردةكةويَت = "بةر"يَكى بةنرخى
ناو بةروبوومةكانى بوونةوةرانة و، بةديهاتوويةكى بةرِيَز و خؤشويستراوى
بةديهيَنةرى مةزنة.
جا
ئةم بةرة شيرين و بةلةزةتةى كة ثيَغةمبةرى ئازيز = صلى الله عليه وسلم = بةم
ميعراجة كردى بة دياريى دةستى بؤ طرؤى جيننى و ئادةميزاد، مرؤظى لةو ئاستةوة كة:
بةديهاتوويةكى بضووك و زيندةوةريَكى لاواز و خاوةن هةستيَكى كؤلَةوار بيَت،
بةرزكردةوة و طةياندية مةقاميَكى بةرز و ثلة و ثايةيةكى يةكجار بلَند، تةنانةت
بؤ بةرزترين ثلةى عيززةت و رِيَزلـآطيراوى بةسةر هةموو بةديهاتوواندا بةرزى
كردةوة. ئيتر ئةم بةروبوومة هيَندة خؤشى و شادمانى و بةختةوةريى بآطةردى بةم
مرؤظة بةخشى كة وةسفكردنى لة توانادا نىية.
ضونكة
ئةطةر بة هةر تاكة سةربازيَك بوتريَت: ئةوا كرايت بة "موشير" لة سوثادا،
ئايا ضةندة منةتبار و سوثاسطوزار و دلَخؤش و رِازى و شادمان دةبيَت؟ ديارة
ئةندازةى ئةوة ناتوانريَت دةستنيشان بكريَت..
ئةى
ئةطةر ئةم مرؤظةى كة بةديهاتوويةكى لاواز و، زيندةوةريَكى هؤشمةند(حةيوانيَكى
ناتيق) و، كؤلَةواريَكى لةناوضووة و، لة بةردةم مشتةكؤلَةكانى جودايى و نةماندا
زةليل و دةستةوسانة، ثيَى بوتريَت: دةضيتة ناو بةهةشتيَكى هةميشةيى و.. لة نيعمةتى
سؤز و ميهرى فراوان و هةتاهةتايى خواوةندى ميهرةباندا دةبيت و.. بةناو مولك و
مةلةكووتى ئةودا = كة جيَى ئاسمانةكان و زةويى تيَدا دةبيَتةوة = طةشت و طوزار و
سةيران دةكةيت و.. بة خيَرايى "ئةنديَشة" و فراوانيى "رِؤح" و
توانا و هاتوضؤى "ذيرى" لةزةت لة هةموو ئارةزووةكانى "دلأ"ت
دةبةيت.. لة سةرووى هةموو ئةمانةشةوة، لة بةختةوةريى هةميشةيىدا، بةهرةمةندى:
بينينى جوانيى موقةددةسى خواوةند دةبيت..
طةر
ئةم مذدةية بةو كةسة بدريَت، ئةوا هةر مرؤظيَك ثلةى مرؤظايةتيى خؤى نةدؤرِاندبيَت
و لة ئاستى مرؤظ دانةبةزيبيَت، دةتوانيَت مةوداى ئةو خؤشى و شادمانىيةى كة دلأ و
دةروونى ئةو مذدة ثآدراوة ثرِ دةكةن، هةست ثآ بكات و بزانيَت!
ئيَستاش
رِوو لةو كةسة دةكةين كة لة مةقامى طوآبيستدا دانيشتووة و، ثيَى دةلَيَين:
كراسى
ئيلحادى بةرت بدرِيَنة و تا دةستت دةطات فرِيَى بدة! ئنجا بة طويَى مرؤظى ئيماندار
ببيستة و بة ضاوى موسلم =انيش ببينة، ضونكة وا لة نيَوان دوو نموونةى بضووكدا نرخ
و بةهاى ضةند بةروبووميَكت بؤ رِوون دةكةمةوة:
نموونةى يةكةم:
وا
دابنآ ئيَمة لةطةلأ تؤدا لةناو ولآتيَكى فراوانداين و، كة سةيرى هةر لايةك دةكةين
جطة لة دوذمنايةتى ضيى تر نابينين و، سةرجةمى شتان دوذمنى يةكترى و دوذمنى
ئيَمةشن. ئنجا هةموو شتيَكى ناو ئةو ولآتةش نامؤن بة ئيَمة و نايانناسين، هةموو
طؤشةيةكيشى ثرِة لة ضةندةها تةرمى ئةوتؤ كة ترس و سام و حةثةسان دةخةنة دلَى
مرؤظةوة و لةم لا و لةولاشدا دةنطى طريان و داد و هاوارى هةتيوان و
ستةملـآكراوان بةرز دةبيَتةوة..
لةم
كاتةدا كة ئيَمة لة ناوةندى ئةم ضةشنة كارةسات و ئازارانةداين، يةكيَك دةرِوات
بؤ لاى ثادشاى ولآت و لةو سةرةوة بة مذدةيةكى دلَخؤشكةر بؤ هةموان دةطةرِيَتةوة..
جا
ئةطةر ئةو مذدةية شتة نامؤكانى بؤ كردين بة: خؤشةويست و.. شيَوةى ئةوانةشى كة
بة دوذمنمان دةزانين طؤرِى بة: شيَوةى براى دلَسؤز و.. تةرمة ترسناكةكانيشى لة
شيَوةى: ضةند بةندةيةكى ملكةض و ذيكرطؤ و تةسبيحخويَنى خواى طةورةدا
دةرخست و، ئةو طريان و هاوارانةشى وةك: حةمد و سةنا و شوكرانةبذيَرى لـآ كرد و..
مردووةكان و ئةو زةوت و تالآن و برِؤيةشـى طـؤرِى بة: رِوخسـةتدان و تةسريحكردن
لة ئةركى سةرشان و.. ئيَمةش لةم كاتةدا، سةربارى خؤشى و شادمانيى خؤمان،
بةشداريمان لة خؤشى و شادمانيى ئةواندا دةكرد..
طةر
لةو كاتةدا كةسيَك مذدةيةكى ئاواى هيَنا، ئةوا دةتوانيت بؤ خؤت مةوداى ئةو خؤشى و
شادمانىية بزانيت كة، بةو مزطيَنىية مةزنة، دلَى هةموومان دةطريَتةوة و طشت
لايةكمان ثيَى شادمان دةبين!
هةر
بة ويَنةى ئةم نموونةية، يةكيَك لة بةروبوومةكانى "ميعراج"يش بريتىية
لة "نوورى ئيمان". خؤ ئةطةر دنيا لةم بةروبوومة خالَى ببيَت، واتة: بة
ضاوى "طومرِايى" بؤ بوونةوةران بـرِوانريَت، ئةوا بـوونـةوةران بة: نامؤ
و درِنـدة و بيَزاركةر و زيانبةخش دةبينيت و، تةنة مةزنةكانى وةك ضيا و
شاخةكانيش بة ويَنةى ضةند تةرميَك ديَنة ثيَشضاو كة سام و مةترسى لة دةرووندا
دةورووذيَنن و، ئةجةليش بة جةللاديَك دةبينيت كة لة طةردنى بوونةوةران دةدات و
دةيانخاتة ناو بيرى عةدةم و، دةنط و زايةلَةكانيش بة شين و طريان و هاوارى
"جودايى" و "نةمان" دةزانيت..
لةو
كاتةدا كة ضاويلكةى بيرى "طومرِايى" بوونةوةرانت بةم جؤرة ثيشان دةدات،
بةروبوومى ميعراج، كة بريتىية لة رِاستىيةكانى ئيمان، ديَت و سةرجةمى
بوونةوةرانت بؤ رِووناك دةكاتةوة و، دةرىدةخات كة ئةو بةديهاتووانة: براى
خؤشةويستى يةكترين و، سةرطةرمى ذيكر و تةسبيحن بؤ بةديهيَنةرى مةزنيان و،
مردن و نةمانيش تةسريحبوون و حةوانةوةية لة ئةركى سةرشان و، ئةو دةنطانةش دةنطى
تةسبيح و سوثاسطوزارين بؤ خواى طةورة... هتد.
طةر
دةتةويَت ئةم رِاستىية بة جوانترين شيَوة ببينيت، ئةوا سةر لة وتةى دووهةمى
"وتة بضووكةكان" بدة.
نموونةى دووهةم:
وا
دابنآ كة ئيَمةش لةطةلأ تؤدا لة ناو دةشتايىيةكى طةورةداين و، لة هةموو لايةكةوة
زريانى با و لم دةورةى داوين و، تاريكايى شةويش بووة بة ثةردةيةكى ئةوتؤ كة هيض
شتيَك تةنانةت دةستةكانى خؤشمان نابينين و، برسيَتى زؤرى بؤ هيَناوين و تينويَتيش
ئاطرى لة دلَمان بةرداوة و، هيض يارمةتىدةر و ثشت و ثةنايةكيشمان نىية.. ئنجا وا
دابنآ كة لةو كاتةدا ئيَمة بةم حالَةوة دةتلاينةوة، كةســيَكى بةرِيَز بيَت بؤ
لامان و ثةردةى تاريكى بدرِيَنيَت و، هؤيةكى طواستنةوةى حةويَنةريشى لةطةلأ خؤىدا
بة ديارى بؤ هيَنابين و بةو هؤكارة بؤ شويَنيَكى وةك بةهةشت بمانطويَزيَتةوة و،
لةوآدا هةموو شتيَكمان بة طويَرةى دلأ بيَت و طشت ثيَداويستىيةكيشمان بؤ دابين و
ئامادة كرابيَت و، كةسيَك سةرثةرشتيمان بكات و كارى ئيَمةى بةدةست بيَت كة خاوةنى
ئةوثةرِى بةزةيى و سؤز و ميهرةبانى بيَت و، هةموو ثيَداويستىيةكى خواردن و
خواردنةوةشى بؤ ئامادة كردبيَتين..
ثيَم
واية ئيَستا دةزانيت كة: ضةندة منةتبار و سوثاسطوزارى ضاكةى ئةو كةسة بةرِيَزة
دةبين كة ئيَمةى لة جآ و شويَنى نائوميَدىيةوة هيَناية جيَطايةك سةرتاثا هيوا و
ئاوات و خؤشى و شادمانىية!
جا
ئةو بيابانة طةورةية بريتىية: لةم دنياية و.. زريانى با و لمةكانيش:
بزووتنى طةرديلةكان و لافاوى زةمانن كة سةرجةمى ئةم بوونةوةرانة و ئةم مرؤظة
هةذارةيان تيَدا دةتليَتةوة.. ئةوةتا هةموو مرؤظيَك نيطةرانة و لة مةترسيى ئةو
بةسةرهاتانةداية كة رِؤذطارة تاريك و سامناكةكانى داهاتووى بؤيان هةلَطرتووة..
"طومرِايى"
دنياى ئاوا ثيشان دةدات، ناشزانيَت هانا و داد بؤ لاى كآ بةريَت و، لة برسيَتى و
تينويَتىدا دةتليَتةوة و طرفتار بووة.
جا
"زانين"ى ئةو شتانةى مايةى رِةزامةنديى خواوةندن = كة يةكيَكة لة
بةروبوومةكانى "ميعراج" = ئةم دنياية دةكات بة: ميوانخانةى ميوانداريَكى
بةخشندةى دةسترِةنطين و.. خةلَكانيش دةكات بة: ميوانى بةرِيَز و كارثآسثيَرراوى
خؤى لة هةمان كاتدا و.. دوارِؤذيَكى طةشى وةك "بةهةشت" و، بةتام و
لةزةتى وةك "ميهرةبانى" و، درةخشانى وةك "بةختةوةريى
هةميشةيى" بؤ دةستةبةر دةكات.
جا
ئةطةر بتوانيت تةسـةوورى ئةمة و ئةوة بكـةيت، ئةوا دةتوانيت مةوداى ضيَذ و جوانى
و شيرينى ئةو بةروبوومة بزانيت!
ئةو
كةسةى كة تا ئيَستا لة مةقامى طوآبيستدا بوو، دةلَيَت:
(هةزار
شوكر و سوثاس بؤ خواى طةورة! وا بة فةزلَى ئةو خواية لة ئيلحاد رِزطار بوومو
رِيَى ئيمان و تةوحيدم طرتةبةر و = سوثاس بؤ خوا = ئيمانم بةدةست هيَنا).
ئيَمةش
ثيَى دةلَيَين:
براى
بةرِيَز!
ثيرؤزبايى
ئةم ئيمانةت لـآ دةكةين و، لة خوا داواكارين لة شةفاعةتى ثيَغةمبةرة خؤشةويستةكةى
= صلى الله عليه وسلم = بةشدارمان بكات.
ئامين.
اللّهم صلّ على من انشق بإشارتة القمرُ، ونبع
من أصابعه الماءُ كالكوثرِ، صاحبِ المعراج وما زاغ البصرُ، سيّدنا محمد وعلى آله
وأصحابه أجمعين. من أول الدنيا الى آخر المحشر.
(سُبحَانك
لا عِلم لَنا اِلاّ ما عَلّمتنا اِنّك اَنت العليمُ الحكيم) (البقرة:32).
(رَبّنا تَقبّلْ
مِنّا اِنّك اَنتَ السّميعُ العَليم) (البقرة:127).
(رَبّنا لا
تُؤاخِذنا اِنْ نَسينَا اَو اَخْطَأنا) (البقرة:286).
(رَبنّا لا
تُزغْ قُلوبَنا بَعدَ اِذْ هَدَيْتَنا) (آل
عمران:8).
(رَبّنا
اَتمِم لَنا نُورَنا وَاغْفِر لَنا اِنّكَ عَلى كُلِّ شيءٍ قَدير) (التحريم:8).
(وآخِرُ
دَعْواهُم اَنِ الْحَمْدُ لله رَبِّ العَالمينَ) (يونس:10).