(اللهُ خالِقُ كُلِّ شيءٍ وهو على كُلِّ
شيءٍ وكيلٌ * له مقاليدُ السمواتِ والأرض) (الزمر:62=63)
(فَسُبحانَ الّذي بيدهِ مَلَكوتُ كُلِّ
شيءٍ واِليهِ تُرْجَعون) (يس:83).
(وَاِنْ مِنْ شيءٍ اِلاّ عِندنا
خَزائِنُهُ وما نُنَزّلُهُ اِلاّ بِقَدَرٍ مَعْلوم) (الحجر:21).
(ما مِنْ دابّةٍ اِلاّ هو آخِذٌ
بِناصِيَتِها اِنَّ ربّي على صِراطٍ مُستقيم) (هود:56).
ثيَشةكي
بة
كورتى لة ثةيامى: "دلَؤثيَك لة دةرياى تةوحيد"دا جةمسةرى ثايةكانى
ئيمانمان رِوون كردةوة (كة باوةرِبوونة بة خواى طةورة) هةر لةو ثةيامةدا
ضةسثاندمان كة هةموو يةكيَك لة بوونةوةران بة ثةنجاوثيَنج زمان دةبن بة بةلَطة
لةسةر "بوون"ى خواى طةورة و، شايةتى لةسةر "يةكتايى" ئةو
دةدةن.. هةروةها لة ثةيامى: "خالَيَك لة نوورى ناسينى خواى طةورة"شدا
ضوار بةلَطةى هةمةكيى ئةوتؤمان لةسةر: "ثيَويستيى بوون" و
"يةكتايى"ى خواى طةورة هيَنايةوة كة هةريةكةيان ئةوةندةى هةزار بةلَطة
بةهيَزن.. هةروةك لة نزيكةى دوازدة ثةيامى عةرةبيشدا سةدان بةلَطةى بةهيَز و
طومانبرِمان باس كردووة، كة هةرهةموويان: "ثيَويستيى بوون" و
"يةكتايى" خواى طةورة رِوون دةكةنةوة.
لةبةر
ئةوة، بةو بةلَطانةى لةو ثةيامة ناوبراوانةدا هيَنراون، وازدةهيَنين و نارِؤينة
ناو دريَذةثيَدان و وردةكاريى تازةوة، بةلآم لةم "وتةى بيستودووهةم"ةدا
تآدةكؤشين "دوازدة بريسكانةوة"ى خؤرى: "باوةرِ بة خوا" دةربخةين
كة لة ثةيامةكانى تردا بة كورتى باسكراون.
بريسكانةوةي يةكةم:
"تةوحيد"
دوو تةوحيدة. با بة نموونةيةك رِوونيان بكةينةوة:
ئةطةر
ضةندين كةرةسة و شمةك و بابةتى بازرطانيى جؤراوجؤرى كةسيَكى طةورةى بةدةستةلآت
هاتة ناو بازارِيَك يان شاريَكةوة، ئةوا بة دوو شيَوة دةزانريَت كة ئةو كةرةسانة
مولَكى ئةو كةسةن:
يةكةم: بة
شيَوةيةكى ثوخت و طشتى (واتة لاى عاممةى خةلَكى). ئةويش بةم جؤرةية كة:
"دةزانيَت جطة لةو كةسة دةستةلآتدارة، لة تواناى كةسانى تردا نىية كة خاوةنى
ئةم ضةشنة كالآ و سامانة زؤر و زةبةندةية بن". بةلآم لة طؤشةنيطاى رِوانينى
ئةو مرؤظة عةوامةوة: دةطونجآ ئةو سامانة زةوت بكريَت و كةسانيَكى زؤر لافى
خاوةنيَتيى ئةو كةرةسانة لـىبدةن..
دووهةم: بة
خويَندنةوةى نووسراوى سةر يةكبةيةكى دةستة و بةستةكةكانى ئةو كةرةسانة و ناسينى
ئةو "مؤر" و "تةمغانةى" كة لة يةك بة يةكى كالآ و كةرةسةكان
دراون. واتة لةم حالَةتةدا هةموو شتيَكى ئةو كةرةسانة = لة ناوةرؤكدا =
خاوةنةكةيان دةناسيَنن.
جا
هةروةك كةرةسة و بابةتة بازرطانىيةكان بة دوو شيَوة خاوةنةكةى خؤيان دةناسيَنن،
"تةوحيد"يش واية، دوو جؤرة:
يةكةميان: تةوحيدى
رِوالَةتيى عةوامةكان(طشتيى خةلَك)ة كة بريتىية لةوةى: "خواى طةورة يةكيَكة
و، هاوبةش و هاوويَنةى نىية، ئةم بوونةوةرانةش مولَكى ئةون".
دووهةميان: تةوحيدى
رِاستةقينةية، كة بريتىية لة: ئيمانيَكى دامةزراوى ثرِ لة دلَنيايى و تةواو نزيك
لة "شهوود"ةوة بة "يةكتايى" خواى طةورة و دةرضوونى هةموو
شتيَك لة دةستى توانستى ئةو خواية و، بةوةى كة لة خوايةتىدا هاوبةشى نىية و، لة
ثةروةردطاريَتىدا بآ ياريدةدةرة و، لة مولَك و دةستةلآتيشىدا هيض دذ و
نةياريَكى نىية.. ئيمانيَكى ئةوتؤ كة دلَنيايى و سرةوت وحةوانةوةى هةميشةيى بة
دلَى خاوةنةكةى ببةخشيَت. ضونكة بة ضاوى خؤى نيشانةى توانست و مؤرى ثةروةردطارى و
نةخشونيطارى قةلَةمةكةى بةسةر هةموو شتيَكةوة دةبينيَت. بةم جؤرة، لة هةموو
شتيَكةوة ثةنجةرةيةكى رِوونى بةسةر نوورى ناسينى خواى طةورةدا، لـآ دةكريَتةوة.
وا
لةم "وتة"يةدا ضةند تيشكيَك دةخةينة رِوو كة ئةو تةوحيدة خاويَن و
بةرزةمان بؤ رِوون دةكةنةوة.
بيَداركردةنةوةيةك لة نيَوان ئةم بريسكانةوةى
يةكةمةدا:
ئةى
مرؤظى بآئاطاى نوقمى هؤثةرستى!
باش
ئاطاداربة و بزانة كة: "هؤكارةكان" لة رِاستىدا تةنها ضةند ثةردةيةكن لة
بةردةم كردارةكانى توانستى خواى طةورةدا دادراونةتةوة. ضونكة "عيززةت"
و "مةزنايةتى" = كة دوو سيفةتى خواى طةورةن = داخوازى دانانى ئةو
ثةردانةن.. بةلآم بكةرى رِاستةقينة هةر تةنها توانستى صةمةدانييةتى خواى طةورة
خؤيةتى، ضونكة "تةوحيد" و "شكؤمةندى" داخوازى سةربةخؤيين و
داواكارى ئةوةن كة بكةرى رِاستةقينة هةر تةنها ئةو توانستةى خواوةند بيَت!
ئةوةش
بزانة كة كارمةندةكانى ثادشاى ئةزةل، هةرطيز جآبةجآكةرى رِاستةقينةى
كاروبارةكانى دةستةلآتدارى و ثةروةردطاريَتيى ئةو نين، بةلَكو لة رِاستىدا ئةوان
ضةند ثيَناسةر و، دةلآلأ و، بانطةوازكار و، بينةريَكى سةرسوورِماوى ئةو
دةستةلآتداريَتىيةى "ثادشاى ئةزةل"ن و، تةنها بؤ مةبةستى
دةرخستنى: عيززةتى توانستى ثةروةردطار و، سام و شكؤ و، مةزنايةتىيةكةى
بةدىهيَنراون و، بؤ ئةوةن كة: مامةلَةى رِاستةوخؤى "دةستى توانست" لةو
شتانةدا دةرنةكةويَت كة لة بةرضاودا بة هةندةكى و نزم دةردةكةون و زؤربةى
بآئاطايان لايةنى جوانىيان نابينن و حيكمةتى بةديهاتنيشيان نازانن و، بة
نارِةوا و نةزانى سكالآ و بةهانةيان لة رِوودا دةنويَنن.. ئةو هؤكارة كارمةندانةى
ثادشاى ئةزةل وةكو كارمةندةكانى ثادشايانى مرؤظ نين كة لة ئةنجامى ثيَويستى و
دةستةوسانى و كؤلَةوارىيةوة، لةسةر كار دايانمةزراندوون و لة دةستةلآتى خؤياندا
بةشداريان كردوون!
كةواتة
"هؤكارةكان" بؤ ئةوة لة بةرضاودا دانراون تاكو لة رِووى تةماشاكردنى
رِوالَةتيى عةقلَةوة "عيززةتى توانست"ى خواى طةورة بة ثاريَزراوى
بميَنيَتةوة، ضونكة هةموو شتيَك = وةك ئاويَنة = دوو رِووى هةية، رِووى: مولك(الملك) كة وةكو
ديوى بؤيةكراوى رِةنطاورِةنطى ئاويَنةية و، جيَى رِةنط و حالَةتة جؤراوجؤرةكانة..
رِووى دووهةميش: رِووى مةلةكووت(الملكوت)ة، كة وةك ديوى ساف و
بيَطةردى ئاويَنة واية. جا لة ديوى دةرةوةدا = كة ديوى مولكة = ضةندين حالَةت هةن
كة بة رِوالَةت ثيَضةوانةى عيززةت و كةمالَى توانستى صةمةدانيى خواوةندن. لةبةر
ئةوة، لةم رِووةدا هؤكارةكان دانراون و كراون بة ثةردة تاكو ئةو حالَةتانةيان
بدريَنة ثالأ و ببن بة هؤكاريان.. بةلآم هةموو شتيَكى ديوى: مةلةكووت و
رِاستةقينةى شتان، رِوون و جوان وقةشةنطن و شياوى ئةوةن كة خودى دةستى توانست
مامةلَةى رِاستةوخؤيان لةطةلأدا بكات و ثيَضةوانة و دذى داخوازىيةكانى ئةو عيززةت
و توانستة نين.
كةواتة
هؤكارةكان تةنها رِوالَةتين و كاريطةريى رِاســتةقينةيان لة رِووى مةلةكووتييةت و
رِاستيى هيض شتيَكدا نىية.
جطة
لةمة، دانايىيةكى تريش لة دانانى هؤكارة رِوالَةتىيةكاندا دةبينريَت، كة
بريتىية لةوةى: سكالآى نابةجآ و بةهانةى نارِةوا ئاراستةى خواى طةورةى خاوةنى
"دادطةريى رِةها" نةكريَن. واتة هؤكارةكان بؤ ئةوة دانراون تاكو ببن بة
نيشانةى تيرى ئةو بةهانة و سكالآيانة، ضونكة ئةو نارِةوايىيانةى كة سكالآيان لة
دةست دةكريَت، لة بآتوانايى و كةمليَهاتوويى هؤكارةكانةوة ثةيدا بوون.
بؤ
رِوونكردنةوةى ئةم نهيَنىية، نموونةيةكى ناسك و طفتوطؤيةكى مةعنةوى باس كراوة،
كة بةم شيَوةيةى خوارةوةية:
حةزرةتى
عيزرائيل = دروودى لةسةر بيَت = عةرزى ثةروةردطارى كرد:
=
(كاتآ من فةرمانى طيانكيَشان ئةنجام دةدةم، بةندةكانت ليَم وةرِس دةبن و سكالآم
لة دةست دةكةن)!
خواى
طةورةش = بة زمانى حيكمةت = وةلآمى دايةوة:
=
(لة نيَوان تؤ و بةندةكانمدا ثةردةى موسيبةت و نةخؤشىيةكان دادةنيَم، تاكو
سكالآكانيان ئاراستةى ئةو ثةردانة بكةن).
بة
هةمان جؤريش سةرنج بدة و بزانة كة:
هةروةك
نةخؤشىيةكان ثةردةن و ئةو شتانةيان ئاراستة دةكريَت كة سةبارةت بة ئةجةلةوة وا
طومان دةبرآ خراثة و نةشياو بن..
هةروةك
ئةو جوانىيةى كة لة طيانكيَشاندا هةية و رِاستيى طيانكيَشانة، هى
كارمةندىيةكةى حةزرةتى عيزرائيلة، دروودى لةسةر بيَت..
بة
هةمان جؤر، حةزرةتى عيزرائيل خؤيشى ثةردةيةكة بؤ ئةنجامدانى ئةو كارمةندىية و لة
بةردةم توانستى خواى طةورةدا دادراوةتةوة! ئةوةتا ئةو حالَةتانةى كة بة رِوالَةت
ميهرةبانىيان ثيَوة ديار نىية و شايانى كةمالَى توانستى ثةوةردطار نين، ئاراستةى
ئةو دةكريَن!
بةلَآ،
"عيززةت" و "مةزنايةتى" داخوازى دانانى هؤكارة
رِوالَةتىيةكانن لة بةردةم رِوانينى "ذيرى"دا.. "تةوحيد" و
"شكؤمةندى"ش دةستى هؤكارةكان لة كاريطةريى رِاستةقينة دةطيَرِنة دواوة!
بريسكانةوةي دووهةم:
سـةرنج
لة بيَســتانى ئةم بوونةوةرانة بدة و.. بؤ باخ و طـولَزارى ئةم ســةر زةوىية
برِوانة و.. بة وردى سةيرى رِووى جوانى ئةم ئاسمانة بة ئةستيَرة طةشاوةية بكة..
دةبينيت:
بةديهيَنةرى
مةزن، مؤريَكى لةسةر طشت دروستكراوةكانى خؤى نةخشاندووة كة تايبةتة بة دروستكةرى
هةموو شتيَكةوة و..
نيشـانةيةكى
لةسـةر هةموو بةديهيَنراويَك داناوة كـة تةنها هى بةديهيَنةرى هةموو شـتيَكة و..
لةسةر
طشت ثةخش و بلآوكراوة و نووسراويَكى قةلَةمى توانستى خؤيشى = كة بةسةر
لاثةرِةكانى: شةو و رِؤذ و زستان و هاوينةوة نووسيونى = دروشميَكى واى داناوة كة
تايبةتة بة ثادشاى ئةزةل و ئةبةدةوة و بة هيض كةسيَك لاسايى ناكريَتةوة.
وا
بؤ نموونة، هةندآ لةو مؤر و نيشانانة باس دةكةين. فةرموو لة نيَوان نيشانة
لةذمارةبةدةرةكانىدا تةنها سةيرى ئةم نيشانةية بكة كة بةسةر "ذيان"ةوة
نةخشاندوويةتى:
(دةبينيت
خواى طةورة، لةتةنها يةك شت هةموو شتيَك و.. لة هةموو شتيَكيش تةنها يةك شت،
بةدىدةهيَنيَت)!
ئةوةتا
لة "ئاوى مةنى" يان "ئاوى خواردنةوة" ضةندين ئةندام و
كؤئةندامى لةذمارةبةدةر بؤ "زيندةوةر" بةدىدةهيَنيَت.. بآطومان ئةم
كارة تايبةتة بة تةنها كةسيَكةوة كة خاوةنى توانستى رِةهاية..
ثاشان
طؤرِينى ئةو خواردةمةنىيانةش كة لة زيندةوةر يان لة رِووةك ثيَكهاتوون، بة
رِيَسايةكى ورد و تةواوى، بؤ لةشيَكى تايبةتى يان ثيَستيَكى تايبةتى و
كؤئةنداميَكى ديارىكراوى زيندةوةر و، ثيَكهيَنان و دروستكردنى ئةو لةش و ثيَست
و كؤئةندامة لةو ماددة جؤراوجؤرانة، بآ هيض طومانيَك، كاريَكى تايبةتة بة
كةسيَكةوة كة بةسةر هةموو شتيَكدا بةدةستةلآتة و خاوةنى زانياريى رِةهاية.
بةلَآ،
بةديهيَنةرى "ذيان" و "مردن" هةموو شتيَكى ئةم دنياية بة
دانايى و بة ياسايةكى "ئةمرى"ى ثرِ لة ئيعجاز بةرِيَوة دةبات، بة
رِادةيةك كة هةرطيز ناطونجآ هيض كةسيَك ئةو ياساية جآبةجآ بكات جطة لةو خاوةن
توانستةى كة جلَةوى سةرجةمى طةردوونى بة دةستة.
جا
ئةطةر ثشكؤى "ذيرى"ت نةكوذابيَتةوة و بينايى "دلأ"يشت
لةدةست نةدابيَت، ئةوا تآدةطةيت كة دروستكردنى يةك شت لة هةموو شتيَك
(بة ئاسانىيةكى رِةها و رِيَكوثيَكىيةكى تةواو).. هةروةها دروستكردنى هةموو
شتيَك لة يةك شت (بة تةرازوويةكى ورد و رِيَكوثيَكىيةكى جوان و رِةنطين و كارامةيى
و داهيَنانكارى) لة رِاستىدا نيشانةيةكى رِوون و ئاشكراية لةسةر دروستكةر و
بةديهيَنةرى هةموو شتيَك..
خؤ
ئةطةر كةسيَكت دى ضةندين كردارى نائاسايى ئةنجام دةدا، بؤ نموونة وةك ئةوةى كة: لة
كيَشانةى يةك درةم لؤكة سةد تؤثة كووتالَى خوريى سادة و ضةندين تؤث ئاوريشمو ضةندةها
جؤرى ثارضةى ترى دةضنى و.. جطة لةمانةش، هةر لةو ئةندازة لؤكةية ضةندةها شيرينيى
بةتامولةزةتى جؤراوجؤرى دةردةهيَنا و.. ئنجا دةتبينى كة: ئاسن و، بةرد و، هةنطوين
و، رِؤن و، طلأ و، ئاوى دةطرت بة دةستةوة و "زيَرِيَك"ى رِووت وخاويَنى
لـآ دروست دةكردن..
طةر
بة ضاوى خؤت ئةمانة ببينيت، ئةوا بآ هيض طومانيَك، برِيار دةدةيت كة ئةو كةسةى ئةم
كارانة ئةنجام دةدات خاوةنى كارامةيىيةكى دةراسا(معجز)ى ئةوتؤية كة
هةر تايبةتة بة خؤيةوة و، داراى توانستيَكى زالَى ئةوتؤيشة كة دةستةلآتى
هةلَسوكةوت و رِةفتاركردنى لةناو هةموو بوونةوةرانى طةردووندا هةية، بة
رِادةيةك كة سةرجةمى توخمةكانى زةوى لة ذيَر فةرمانى ئةودان و، هةر شتيَكيش لةم
خاك و طلَة دةردةضن فةرمانى ئةو جآبةجآ دةكةن.
جا ئةطةر سةرت لةمة سوورِدةميَنيَت، ئةوا بزانة
كة: درةوشانةوةى توانست و دانستى خواى طةورة لة "ذيان"دا، هةزار جار لةم
نموونةية سةرسوورِهيَنةرترة!
ئةمةى
كة رِابورد، يةكيَك بوو لةو نيشانة زؤر و زةبةندانةى كة لةسةر "ذيان"
نةخشيَنراون.
بريسكانةوةي سآهةم:
سةيرى
"زيندةوةران" بكة، كة لة ناوةندى ئةم بوونةوةرة بةخورِةمة لافاو ئاسا و
بزؤكانةدا ديَن و دةرِؤن..
دةبينيت:
هةموو
يةكيَك لةو زيندةوةرانة ضةندةها مؤرى زؤريان لةسةر دراوة، كة خواى طةورةى
"زيندووى رِاطيركةرى طةردوون" لة رِووياندا نةخشاندوونى.. فةرموو
سةيرى يةكيَك لةو مؤرانة بكة:
دةبينيت
ئةو زيندةوةرة = با بلَيَين ئةم مرؤظة بيَت = وةك نموونةيةكى بضووككراوة و ثوختى
ئةم طةردوونة و، بةرى درةختى بةديهاتووان و، "ناوك"ى ئةم جيهانة واية.
ضونكة زؤربةى نموونةكانى طشت جؤرةكانى ئةم جيهانةى تيَدا كؤبوونةتةوة و، دةلَيَى =
ئةو زيندةوةرة = "دلَؤث"يَكة لة سةرجةمى طةردوون دؤشراوة و داضؤرِراوة و
بة ضةندين تةرازووى سةرنةكةرى زانستىيانةى ورد ليَى هةلَيَنجراوة..
لةبةر
ئةمة، بؤ بةديهيَنان و ثآطةياندن و ضاوديَرىكردنى ئةم تةنها زيندةوةرة، دةبآ
سةرجةمى طةردوون لةناو دةست و ذيَر فةرمانى بةديهيَنةرىدا بيَت.
جا
ئةطةر ذيريت نوقمى وةهم و طومان نةبووبيَت، ئةوا تآدةطةيت لةوةى "هةنط"
= كة نموونةيةكى توانستى ثةروةردطارة = لة شيَوةى ثيَرِستيَكى بضووككراوةى زؤر
شتاندا دروست كراوة..
زؤربةى
مةسةلةكانى ناو ثةرِاوى طةردوون، لة قةوارةى ئةم مرؤظةدا نووسراوة، كة نموونةى
تةنها يةك "لاثةرِة"ى توانستى بةديهيَنةرة..
ثرؤطرامى
درةختى زةبةلاحى هةنجير، لةناو تؤوة يةكجار بضووكةكةىدا دانراوة، كة هةريةكةيان
نموونةى يةك "نوختة"ن لة ثةرِاوى توانستدا.
ئاسةوارى
ناوة جوانة طشتطيرةكانى خواى طةورة بةسةر لاثةرِةكانى ئةم طةردوونة مةزنةوة، لة
"دلأ"ى مرؤظدا ثيشان دراون، كة نموونةى يةك دانة "ثيت"ى ئةو
ثةرِاوةية..
بة
ئةندازةى كتيَبخانةيةكى مةزنيش "زانيارى" لة بارةى ذيانى مرؤظةوة، لة
"بير"ى لةرِادةبةدةر بضووكى ئةو مرؤظةدا رِيز كراوة.
جا
ئةطةر "ذيرى"ت نوقمى وةهم و طومان نةبووبيَت، بة بآطومانى تآدةطات
لةوةى كة هةموو ئةمانةى باسكران: مؤرى تايبةتيى ئةو كةسةن كة "بةديهيَنةرى
هةموو شتيَك" و "ثةروةردطارى هةموو جيهانةكانة"!
خؤ
ئةطةر لة نيَوان ضةندين مؤرى زؤر و زةبةندةى لةذمارةبةدةرى ثةروةردطاردا بةسةر
"زيندةوةرانةوة" تةنها يةك دانة مؤر رِووناكيى خؤى ئاوا ئاشكرا كردبيَت،
بة رِادةيةك كة نيشانة و ئايةتةكانى خؤى بة رِوونى خستبيَتة بةرضاوى خويَنةرانى و
ئةوانيش خويَندبيَتياننةوة.. دةبآ ضى بلَيَيت طةر بتوانيت سةيرى سةرجةمى
"زيندةوةران" بكةيت و طشت ئةو مؤرانة ثيَكةوة و بة يةك جار ببينيت؟!
ئايا لةتاو سةرسوورِماندا نالَيَيت: "سبحان من اختفى بشدة ظهوره"؟!
بريسكانةوةي ضوارةم:
بؤ
ئةم بوونةوةرة رِةنطاورِةنط و قةشةنط و ثةرش و بلآوانةى سةر رِووى زةوى و، ئةم
بةديهاتووة جؤراوجؤر و مةلةوانانةى ناو دةرياى ئاسمان، برِوانة و بة وردى سةرنجيان
بدة:
دةبينيت:
هةموو
يةكيَك لةو بوونةوةرانة، مؤريَكى خواوةندى "رِووناكىبةخشى ئةزةلى"يان
لةسةر نةخشاوة كة بة هيض كةسيَك لاسايى ناكريَتةوة..
جا
هةروةك نيشانة و دروشمةكانى ئةو خواوةندة ئةزةلىية لةسةر "ذيان" و،
مؤرةكانيشى بةسةر "زيندةوةران"ةوة دةبينريَن (ئةوةبوو هةنديَكيشمان لـآ
بينين).. بة هةمان جؤر، ضةندةها دروشم و نيشانةش بةسةر "ذياندن" واتة:
بةخشينى ذيانةوة، دةبينريَن. وا بة نموونةيةك سةيرى "رِاستى"ى ئةم
نيشانانة دةكةين، ضونكة "نموونةهيَنانةوة" واتا قوولَةكان لة زةينى
مرؤظةوة نزيك دةخاتةوة:
بةسةر
يةكبةيةكى: ئةستيَرة و.. هةسارة طةرِؤك و مةلةوانةكانى ناو دةرياى ئاسمان و..
دلَؤثة ئاوةكان و.. ثارضةكانى شووشة وردة و.. كلووى بريسكاوةى بةفرةكانةوة،
مؤرى: رِةنطدانةوةى ويَنةى "خؤر" و ئاسةواريَكى رِووناك و تايبةت بةو
خؤرة، دةبينريَت. جا ئةطةر باوةرِ بةوة نةكةيت كة ئةو ورديلة خؤرانةى لةو شتة
لةذمارةبةدةرانةوة دةبريسكيَنةوة، هى تيشكدانةوة و رِةنطدانةوةى رِووناكيى خؤرى
ئاسمانن، ئةوا ناضار دةبيت باوةرِ بة بوونى خؤريَكى رِاسـتةقينة لة هةموو دلَؤثة
ئاوةكان و، طشت ثارضة شووشة و، طةرديلة بةرةو خؤر رِاطيراوةكان بكةيت! خؤ
ئاشكراية طةر لةو باوةرِةدا بيت، ئةوا دادةبةزيتة نزمترينى ثلةكانى نةفامى و
شيَتىيةوة!
هةر
بةم جؤرةش خواى طةورة (كة نوورى ئاسمانةكان و زةوىية) لة رِووى:
"ذياندن" و بةخشينى ذيانةوة بة زيندةوةران، ضةندين درةوشانةوةى نوورانيى
هةية. ضونكة "ذياندن" نيشانةيةكى رِوون و مؤريَكى ئاشكراية كة خواى
طةورة لةسةر هةموو زيندةوةريَك داىدةنيَت، بة رِادةيةك كة ئةطةر طريمانى ئةوة
بكريَت طشت هؤكارةكان كؤببنةوة و هةر هةمووشيان بكةر و خاوةن ويست و ئيختيار بن،
هيَشتا هةر ناتوانن "ذيان" بة هيض بوونةوةريَك ببةخشن..
واتة
ئةو هؤكارانة بة يةكجارةكى دةستةوسان و كؤلَةوارن بةرامبةر بةوةى هيض ضةشنة
لاسايىيةكى "مؤر"ى ثةروةردطار بكةنةوة لة "ذيانبةخشين"دا.
ضونكة هةموو يةكيَك لة زيندةوةران موعجيزةيةكى سةربةخؤى توانستى خواى طةورةية.
ئةوةتا لة شيَوةى ضةقةخالأ(نقطة مركزية)يَكى ضةشنى
"تيشكؤ"داية بؤ درةوشانةوةى ناوة جوانةكانى خواى طةورة، كة هةر يةكةيان
وةك تيشكيَكى نوورى خواوةند وان.
جا
ئةطةر ئةو دياردانةى بة زيندةوةرانةوة دةبينريَن، ضةشنى: ئةو سنعةتةى كة خاوةنى
شيَوةيةكى ناوازةية و.. ئةو دانستةى كة سةرتاثا رِيَساية و.. ئةو درةوشانةوة
رِوونةش كة هى نهيَنيى "تةنيايى"ية، نةدريَتة ثالأ خواوةندى
"تةنياى صةمةد" ئةوا دةبآ باوةرِ بة بوونى:
توانستيَكى
خولَقيَنةرى رِةها و بآكؤتايى و شارراوة و..
زانيارىيةكى
فراوانى طشتطير و..
ويستيَكى
رِةهاى بةتوانا بةسةر بةرِيَوةبردنى سةرجةمى طةردووندا..
لة
هةموو زيندةوةريَكدا، بكريَت!
تةنانةت
= لة حالَةتيَكى وةهادا = دةبآ باوةرِ بة بوونى: طشت سيفةتة تايبةتةكانى ترى
بةديهيَنةر لةو تةنها زيندةوةرةدا بكريَت، با ميَشيَك يان طولَيَكيش بيَت! واتة
دةبآ هةموو سيفةتةكانى خوايةتيى خواى طةورة بة طشت طةرديلةيةكى يةكبةيةكى
زيندةوةران بدريَن.. رِوونتر بلَيَين: دةبآ ئةو جؤرة طريمان و مةحالآنة قبوولأ
بكريَن كة مرؤظ دادةبةزيَننة نزمترينى ثلةكانى طةوجى و طومرِايى و ورِيَنةى هةلَيت
و ثلَيتى طةمذةيىيةوة!
ضونكة
خواى طةورة باريَكى ديارىكراوى بة طةرديلةكانى هةموو شتيَك = بة تايبةت شتانى وةك
"تؤو" و "ناوك" = بةخشيوة، وةك بلَيَى ئةو طةرديلةية = لةو
بارةىدا = سةيرى سةرجةمى زيندةوةرةكة دةكات، كة خؤيشى بةشيَكة لةو، هةروةها
بةثيَى رِيَساى ئةو زيندةوةرة هةلَويَستيَكى ديارىكراوى تيَدا وةردةطريَت، بطرة
شيَوة و ضؤنيَتىيةكى تايبةتيى ئةوتؤ دةطريَتةخؤ كة سوود بة مانةوة و بةردةواميى
"جؤر"ى زيندةوةرةكة و، بلآوبوونةوةى و، هةلَكردنى ئالآكةى لةطشت
جآيةكدا، بطةيةنيَت. وةكبلَيَى ضاوى لة هةموو جؤرةكانى ئةو زيندةوةرة بيَت لة
سةرجةمى طؤى زةوىدا. ئةوةتا = بؤ نموونة = شتيَكى ضةشنى وردةبالأ بة
"تؤو" دةبةخشريَت، تاكو ثيَى بفرِيَت و بلآو ببيَتةوة..
هةروةها
زيندةوةر هةلَسوكةوتيَك وةردةطريَت كة ثةيوةنديى بةو طشت بوونةوةرانةى ناو
زةوىيةوة هةية كة بؤ: دريَذةدان بة ذيانى و، ثةروةردةبوونى و، رِزق و رِؤزى و،
مامةلَةى، ثيَويستى ثيَيان دةبيَت..
كةواتة
ئةطةر ئةو طةرديلةية لة لايةن يةكيَكةوة كة خاوةنى توانستى رِةهاية، كارمةند
نةبيَت و، ثةيوةنديى طةرديلةكة بةو خاوةن توانستة رِةهايةوة بثضرِيَنريَت.. ئةوا
دةبآ = لة كاتيَكى وادا = ضاويَك كة هةموو شتيَك ببينيَت و، هةستيَك كة هةموو
شتيَك بطريَتةوة، بةو طةرديلةية ببةخشريَت!!
ثوختةى ئةم قسانة:
هةروةك
ئةطةر ويَنةى ورديلة خؤرة درةوشاوةكان و رِةنطدانةوةى رِةنطة جؤراوجؤرةكان لة
دلَؤثة ئاو و ثارضة شووشةكاندا نةدريَنة ثالأ رِووناكيى خؤر، ئةوا دةبآ باوةرِ بة
بوونى ضةندين خؤرى لةذمارةبةدةر بكريَت لة بريى يةك دانة خؤر.. ديارة ئةمةش
داخوازى ملكةضبوون دةبيَت بؤ بيريَكى هةلَيت و ثلَيتى مةحالأ..
هةروةك
ئةمة واية.. بة هةمان جؤر، طةر بةديهيَنانى هةموو شتيَك نةدريَتة ثالأ خواى طةورةى
خاوةن توانستى رِةها، ئةوا دةبآ لة بريى باوةرِبوون بة يةك خواى طةورةى
"تاك"ى "تةنيا" بة ئةندازةى ذمارةى طةرديلةكانى طةردوون
باوةرِ بة خواى لةذمارةبةدةر بكريَت! واتة دةبآ مةحالَى وا قبوولأ بكريَت كة بة
قةدةر سةد دانة مةحالأ لة ذيرىيةوة دوور بيَت. بة واتايةكى تر: دةبآ بيرى مرؤظ
دابةزيَتة ثلةى ورِيَنةى شيَتانةوة!
لةمانةوة دةطةينة ئةو ئةنجامةى كة:
هةموو
طةرديلةيةك سآ "ثةنجةرة"ى تيَداية، بةسةر نوورى "يةكتايى" و
"ثيَويستيى بوون"ى خواى طةورةدا دةرِوانن:
ثةنجةرةى يةكةم:
هةموو
طةرديلةيةك وةكو سةرباز واية، ثةيوةنديى لةطةلأ طشت فةرمانطة سةربازىيةكانى وةك:
ثةل و لق و تيث و تابوور و لةشكر و سوثاكةىدا هةية و، بة طويَرةى ئةو
ثةيوةندىيةش كارمةندىيةكى لةو فةرمانطةيةدا لة ئةستؤداية و، بةثيَى ئةو
كارمةندىيةش و لة نيَوان رِيَساكةىدا، جموجوولَيَكى تايبةتيى ثآ سثيَرراوة
دةبآ ئةنجامى بدات..
بؤ
نموونة: ئةو طةرديلة بآطيانة يةكجار وردةى لة بيلبيلةى ضاوتداية، كارمةنديى
تايبةتى و ثةيوةنديى ديارىكراوى هةية لة يةكبةيةكى: ضاو و، سةر و، لةش و،
سةرجةمى هيَزة بةرهةمهيَنةر و رِاكيَشةر و ثالَنةر و ويَنةطرةكانى جةستةتدا و،
لةناو خويَنبةر و خويَنهيَنةر و دةمارةكانتدا، تةنانةت ثةيوةنديى لةطةلأ
"جؤر" و رِةطةزى مرؤظيشدا هةية!
بوونى
ئةم هةموو ثةيوةندى و كارمةندىيانة لة طةرديلةدا، بة رِوونى و بةلَطةنةويستى لاى
كةسانى خاوةن بةسيرةت دةبن بة بةلَطة لةسةر ئةوةى كة: طةرديلة = لة رِاستىدا =
تةنها ئاسةواريَكى داهيَنان و سنعةتى خواى طةورةى خاوةن توانستى رِةهاية و،
كارمةنديَكة بة فةرمانى خواوةند رِةفتار دةكات.
ثةنجةرةى دووهةم:
هةموو
يةكيَك لة طةرديلةكانى "هةوا"، طةر بيةويَت، دةتوانيَت سةر لة هةموو
طولأ و بةريَك بدات و، برِواتة ناويةوة و، كارةكانى لةوآدا رِابثةرِيَنيَت..
جا
ئةطةر ئةو طةرديلة ويَلأ و سةرطةردانة، كارثآسثيَرراو و طوآرِايةلَى خواى طةورةى
خاوةنى توانستى رِةها و بينةرى هةموو شتيَك نةبيَت، دةبآ شارةزاى هةموو
كؤئةندامةكانى طشت بةر و طولَيَك و ضؤنيَتيى ثيَكهاتنيان بيَت و، ثةى بة سنعةتة
ورد و لة يةك جياوازةكانيان ببات و، ئاطادارى ضنين و برِينى ويَنة و شيَوةكانيان
بيَت كة وةك كالآ و كووتالأ واية و، بة كارامةيىيةكى تةواو بتوانيَت ئةو
بةرطانةيان بؤ بضنيَت!!
بةم
جؤرةى كة سةرنجمان دا، ئةم طةرديلةية يةكيَك لة تيشكة رِووناك و خؤرئاساكانى
"تةوحيد" ثةخش دةكات.
بؤ
خؤت طةرديلةكانى "رِووناكى" وةك طةرديلةكانى "هةوا" و.. ئنجا
طةرديلةكانى "ئاو"يش بة ضةشنى طةرديلةكانى "طلأ" ليَكبدةرةوة
و بيريان لـآ بكةرةوة. ضونكة شتان لةم ضوار ماددانةوة ثةيدا دةبن.
هةروةها
قياسى "ئؤكسجين و هايدرؤجين و ئازؤت و كاربؤن"يش = كة لة زانياريى
نوآدا هةن = بؤ سةر ئةو ضوار توخمة ناوبراوانة بكة.
ثةنجةرةى سآهةم:
دةكريَت
هةر بارستايىيةكى "طلأ" كة لة ضةندةها طةرديلةى ورد ورد ثيَكهاتووة،
ببيَت بة جيَطا و سةرضاوةى طةشةكردنى هةر رِووةكيَكى طولَدار يان بةردارى سةر
رِووى زةوى، طةر "تؤو"ة هةرة وردةكانيان تيَدا بضيَنريَن كة وةك ئاوى
مةنى وان و لةكاربؤن و ئازؤت و ئؤكسجين و هايدرؤجين ثيَكهاتوون. ئةو تؤوانةش
هةرضةندة لة ماهييةتدا لة يةك دةضن، بةلآم جؤرةكانيان لة يةكتر جياوازة، ضونكة
"قةلَةمى قةدةر" ثرؤطرامى بنةضةى ئةو جؤرةى = كة سةرتاثا شتيَكى
مةعنةوىية = لة تؤوةكةىدا تؤمار كردووة..
بةلَآ،
طةر ئةو تؤوانة يةك لة دواى يةك لة طولَدانيَكدا بضيَنين، بآطومان هةموويان طةشة
دةكةن و، سةرجةمى كؤئةندامة دةراسا و، شيَوة و ثيَكهاتنة تايبةتىيةكانيان
بةرجةستة دةبن و دةكةونة ثيَشضاو.
جا
ئةطةر هةموو يةكيَك لة طةرديلةكانى ئةو طلَة، طوآرِايةلأ و.. كارمةند و..
ئامادةى ئيش و.. ذيَرفةرمانى يةكيَك نةبن كة ئاطاى لة بارودؤخةكانى هةموو شتيَكة
و، تواناى هةية كة "بوون"ى شايستة و بةردةوام بة هةموو شتيَك
ببةخشيَت، واتة طةر هةموو شتيَك طوآرِايةلأ و رِامكراوى توانستى ئةو نةبن، ئةوا
دةبآ لةناو هةموو طةرديلةيةكى "طلأ"دا بة ئةندازةى ذمارةى رِووةكةكان كارطة
و مةكينة و ضاثخانةى مةعنةوى هةبن، تاكو ببن بة جيَطا و سةرضاوةى ثيَطةياندنى
ئةو رِووةكانةى كة خاوةنى ضةندةها كؤئةندامى جياجيا و شيَوة و رِوخسارى
جؤراوجؤرن!! يان دةبآ زانستيَكى ئةوتؤ كة طشت طةرديلةكان بطريَتةوة و.. توانستيَك
كة بتوانيَت كارى نةخشاندن و بةديهيَنانى رِوخسار و كؤئةندامةكانى رِووةك بطريَتة
ئةستؤ، بدريَنة ثالأ هةموو يةكيَك لةو طةرديلانة، تاكو بتوانن ببن بة سةرضاوةى ئةو
هةموو رِووةكة جؤراوجؤرانة!!
واتة:
طةر ثةيوةنديى ئةو طةرديلانة بة خواى طةورةوة، بثضرِيَت، ئةوا دةبآ بة ئةندازةى
ذمارةى طةرديلةكانى "طلأ" خواى زؤر و زةبةندة لةو بارستايىية طلَةدا
قبوولأ بكريَت!! ئةمةش = وةك ئاشكراية = خورافةتيَكى هيَندة ثرِوثووضة كة هيَندةى
هةزار و يةك مةحالأ، بةتالأ و مةحالَة و لة ذيريى مرؤظةوة دوورة.
بةلآم
طةر هةموو يةكيَك لةو طةرديلانة كارمةندى كةسيَكى زاناى خاوةن تواناى رِةها بن،
كارةكة بةلاى ذيرىيةوة ئاسان و بةجآ و رِةوا دةبيَت، ضونكة هةروةك سةربازيَكى
ئاسايى سةر بة ثادشايةكى مةزن، دةتوانيَت (بة ناوى ثادشاوة و بةهؤى ثشتبةستن بة
هيَزى ئةو ثادشاية) سةرانسةرى شاريَكى طةورة لة دانيشتووانى ضؤلأ بكات.. يان
نيَوان دوو دةرياى فراوان بة يةك بطةيةنيَت.. يان سةركردةيةكى طةورة ديل بكات.. بة
هةمان جؤر، ميَشوولةيةكى بضووكيش دةتوانيَت نةمرووديَكى زةبةلاح تةختى زةوى بكات
و، ميَروولةيةكى ئاساييش دةتوانيَت كؤشكى فيرعةونيَك برِووخيَنيَت و، تؤويَكى
يةكجار بضووكى هةنجيريش دةتوانيَت درةختى زةبةلاحى هةنجير لةسةر ثشتى خؤى
هةلَبطريَت.. هةموو ئةم كارانةش بة فةرمانى ثادشاى ئةزةل و ئةبةد و، بة سايةى
ثةيوةنديى ئةوانةوةية بة ثادشاكةيانةوة.
* * *
هةروةك لة هةموو طةرديلةيةكدا ئةم سآ
ثةنجةرةيةمان دى كة بةسةر "نوورى تةوحيد"دا خرابوونة سةرثشت، بة هةمان
جؤر طشت طةرديلةيةك دوو شايةتى رِاستطؤشى تيَداية لةسةر: "بوون" و
"يةكتايى" خواى طةورةى بةديهيَنةر.
يةكةميان
ئةوةية كة: "طةرديلة" ويَرِاى كؤلَةواريى رِةهاى خؤى، كةضى ضةندين كار و
ئةركى تابلَيَى طةورة و جؤراوجؤر لة ئةستؤى خؤىدا هةلَدةطريَت!
دووهةميان
ئةوةية كـة: جموجوولأ و بزووتنى طةرديلةكان لةطةلأ رِيَسـاى طشـتىدا تةبا و
طونجاوة، بة رِادةيةك كة هةرضةندةش بآطيانة، كةضى لة ثيَشضاودا وا دةردةكةويَت
كة خاوةنى هةست و شعووريَكى طشتى و هةمةكى بيَت!
واتة
هةموو طةرديلةيةك، بة زمانى كؤلَةوارىيةكةى، شايةتى لةسةر "بوون"ى
خاوةن توانستى رِةها و.. بة زمانى ثيشاندانى تةبايى تةواويشى لةطةلأ رِيَساى طشتيى
طةردووندا، شايةتى لةسةر "يةكتايى" بةديهيَنةر دةدات.
ئنجا هةروةك يةكبةيةكى طةرديلةكان دوو شايةتيان
تيَداية لةسةر ئةوةى كة خواى طةورة هةية و يةكتاية، لة طشت زيندةوةريَكيشدا دوو
نيشانة هةن دةرىدةخةن كة ئةو خواية "تةنيا" و"صةمةد"يشة..
بةلَآ،
دوو نيشانة لة هةموو زيندةوةريَكدا هةن:
يةكةم: نيشانةى
"ئةحةدييةت" واتة: تةنيايى خواى طةورة..
دووهةم: نيشانةى
"صةمةدييةت" واتة: نيشانةى ئةوةى كة هةر تةنها خواى طةورة جيَى نياز و ئةنجامدةرى
ثيَويستىيةكانة..
ضونكة
درةوشانةوةى ناوة جوانةكانى خواى طةورة، كة لة زؤربةى بوونةوةراندا دةبينريَن،
"زيندةوةر" هةموو ئةو درةوشانةوانة بة يةك جار لة ئاويَنةى خؤىدا
دةردةخات. وةكبلَيَى "زيندةوةر" ضةقةخالَيَكى ضةشنى
"تيشكؤ"ية بؤ درةوشانةوةى "ئيسمى ئةعظهم"ى
خواى طةورةى زيندووى رِاطيركةرى طةردوون.
واتة:
"زيندةوةر" بةوةى كة جؤرة سيَبةريَكى "تةنيايى" زات لة ذيَر
ثةردةى ناوى "المحيي"ى خواى طةورةدا دةردةخات، ئةوا نيشانةى
"تةنيايى" لةطةلأ خؤىدا هةلَطرتووة.
ئنجا لةبةر ئةوةش كة "زيندةوةر" وةك
نموونة و ثيَرِستيَكى بضووك و ثوختى بوونةوةرانو بةرى درةختى بةديهاتووان واية،
ئةوا ئامادةكردنى ثيَداويستىية زؤر و زةبةندة ثةرش و بلآوةكانى لة طشت لايةكى
بوونةوةرى فراوانةوة بؤ ناو بازنةى ذيانة يةكجار بضووكةكةى، بة يةك جارى و
بةوثةرِى ئاسانى.. ئةم كارة، بة ئاشكرا نيشانةى "صةمةدانييةت" دةخاتة
ثيَش ضاو. واتة ئةم بارة ئاشكراى دةكات كة ئةم "زيندةوةر"ة
ثةروةردطاريَكى تابلَيَى باشى هةية، بة رِادةيةك كة هةر تةنها يةك ئاورِليَدانةوةى
ئةو ثةروةردطارةى سةروزياديةتى و ثيَويستيى بة هيض شتيَكى تر ناهيَلَيَت، بةلآم
سةرجةمى شتانى تر ناتوانن جيَى بؤرِوانينيَكى ئةو ثةروةردطارةى بؤ بطرنةوة.
بةلَآ:
"يكفي لكلِّ شيءٍ شيءٌ عن كلِّ شيءٍ، ولا يكفي عنه
كلُّ شيءٍ ولو لشيءٍ واحدٍ"!
هةروةها ئةو بارة بؤمان دةردةخات كة: ثةروةردطارى
ئةو زيندةوةرة هةروةك ثيَويستى بة هيض شتيَك نىية، لة هةمان كاتدا طةنجينةكانيشى
هيضيان لـى نوقسان نابيَت و، سةبارةت بة توانستى ئةو ض شتيَك بة كاريَكى قورس
دانانريَت. ئةمةش نيشانةيةكة سيَبةرى "صةمةدييةت"ى خواى طةورةمان بؤ
دةردةخات.
واتة
هةموو زيندةوةريَك بة زمانى "ذيان"ةكةى، ئايةتى ثيرؤزى: (قل هو الله
اَحد * الله الصمد)مان بةسةردا
دةخويَنيَتةوة!
ئنجا
جطة لةم ثةنجةرانةى كة ليَرةدا بة كورتى باسكران و لة شويَنى تردا دريَذةمان ثآ
داون، ضةندين ثةنجةرةى تريش هةن كة = بة هةمان جؤر = رِووةو "بوون" و
"يةكتايى" خواى طةورة كراونةتةوة.
كةواتة
مادةم يةكبةيةكى طةرديلةكانى طةردوون سآ ثةنجةرة و كلآورِؤذنة دةكةنةوةو، خودى
"ذيان"يش بة يةك جار دوو دةرطا رِووةو "يةكتايى" خواى طةورة
دةخاتة سةرثشت، ئةوا بؤ خؤت دةتوانيت مةوداى ئةو نوورانةى ناسينى خواى طةورةى
شكؤمةند ليَكبدةيتةوة كة ضينةكانى بوونةوةران = هةر لة طةرديلةكانةوة هةتا خؤرةكان
= بة سةرجةمى طةردووندا، وةك تيشكى خؤر ثةخشيان دةكةنةوة.
بؤ
خؤت = لةم رِآيةوة = لة: زؤرى و فراوانيى ثلةكانى بةرزبوونةوةى مةعنةويى
ئادةميزاد لة ناسينى خواى طةورةدا و، لة: ثلة و ثايةكانى دلَنيايى و ئارامى و
سرةوتى دلأ تآبطة و.. ئنجا لةم ئةندازةيةشةوة كة ليَى تآطةيشتيت قياسى ئةو ثلة و
ثايانةش بكة كة هيَشتا ثةيت ثآنةبردوون!
بريسكانةوةي ثيَنجةم:
ئاشكراية
كة: نووسينى كتيَبيَك، طةر دةستنووس بيَت، تةنها يةك ثيَنووسى بةسة و، طةر
ضاثكراويش بيَت بة ئةندازةى ذمارةى ثيتةكانى ثيَويستى بة ثيتى كانزايى دةبيَت. خؤ
ئةطةر بة نووسينيَكى يةكجار ورد زؤربةى بابةتةكانى كتيَبةكة لة هةندآ ثيتىدا
نووسرانةوة = وةك نووسينةوةى سوورةتى ياسين بة وردى و بضووكى لةناو وشةى
"يس"دا = ئةوا دةبآ ثيتة كانزايىيةكان لةرِادةبةدةر بضووك بن تاكو ئةو
ثيتة طةورةية بنووسن كة ئةو بابةتة زؤرانةى بة وردى تيَدا نووسراونةتةوة!
جا
هةروةك كتيَبى دةستنووس يان ضاثكراو بةم جؤرة ئامادة دةكريَن و دةخريَنة
بةردةست.. ثةرِاوى ئةم طةردوونةش بةهةمان جؤرة، ئةوةتا طةر بلَيَيت: ثةرِاوى
طةردوون نووسينى قةلَةمى توانستى خواوةندى حةق و، نووسراوى خواى طةورةى تاك و
تةنياية، ئةوا رِآيةكى هيَندة ئاسانت طرتووةتةبةر كة لة ثلةى
"وجوب"داية و تا رِادةى ثيَويست كاريَكى ثةسةندكراوى ذيرىية.. بةلآم طةر
نووسينى ثةرِاوى طةردوون بدريَتة ثالأ "سروشت" و
"هؤكارةكان" ئةوا تا رِادةى: نةطونجاوى و مةحالَى (الإمتناع) رِيَطاكةت
سةخت و هةلَةت و ثرِ لة طيروطرفتى زؤر و خورافةتى رِوون و ئاشكرا دةبيَت. ضونكة
ئةو كاتة دةبآ "سروشت" مليؤنةها مليؤن ضاثخانةى كانزايى و كارطةى
مةعنةويى بضووك لة هةموو مشتيَك طلأ و خاك و طشت دلَؤثة ئاويَك و هةموو
بارستايىيةكى هةوادا دابنيَت، تاكو هةموو يةكآ لةو ناوبراوانة دةربخات و طشت
رِووةكة بةردار و طولَدارةكانيان لـآ ثةيدا بكات!
يان
دةبآ لة ناضارىدا باوةرِ بةوة بكةيت كة هةموو شتيَك خاوةنى زانستيَك بيَت سةرجةمى
شتانى دنياى طرتبيَتةوة و، داراى توانستيَكيش بيَت كة بةسةر هةموو شتيَكدا زالأ و
دةستةلآتدار بيَت، تاكو = ئةو شتة = بتوانيَت ببيَت بة سةرضاوةى ئةم
بةديهاتووانة! ضونكة هةموو بةشيَكى "طلأ" و "ئاو" و
"هةوا" دةطونجآ بكريَن بة سةرضاوةى ثيَطةياندنى زؤربةى رِووةكةكان. لة
كاتيَكدا كة ثيَكهاتنى هةموو يةكيَك لةو رِووةكانة هيَندة رِيَك و ثيَك و،
هاوسةنط و، سةربةخؤ و، جياوازة لةوانى تر، كة دةرىدةخات هةموو يةكيَكيان ثيَويستى
بة كارطةيةكى مةعنةويى تايبةتى و ضاثخانةيةكى سةربةخؤ بؤ خؤى هةية. كةواتة طةر
"سروشت" لةوة دةربضيَت كة "يةكةى ثيَوانة" بيَت بؤ بوونةوةران
و، بة: "سةرضاوة" دابنريَت بؤيان، ئةوا دةبآ مةكينةكانى دروستكردنى
هةموو شتيَك لةناو هةموو شتيَكدا ئامادة بكات!!
بةم
جؤرة دةركةوت كة بيرى: "سروشت ثةرستى" هةر لة بناغةوة، جطة لة
بؤضوونيَكى هةلَيتوثلَيت و طةوجايةتى، ضيى تر نىية! تةنانةت ئةوانةش كة شويَنى
بير و بؤضوونة خورافىيةكان دةكةون، شةرم لة بير و بؤضوونى وا دةكةن!
كةواتة
سةرنج لة طومرِايان بدة كة خؤيان بة "ذير" لة قةلَةم دةدةن، بزانة ضؤن
دةستيان بة بيريَكى يةكجار ناذيرانةى وةك ئةمةوة طرتووة و.. بؤ خؤت ثةند
وةربطرة!!
بة كورتى:
هةر
ثيتيَك لة هةر ثةرِاويَكدا، بة ئةندازةى تةنها "يةك" دانة ثيت و بة
شيَوةيةكى ديارىكراو، خؤى دةناسيَنيَت و دةبيَت بة بةلَطة لةسةر خؤى.. بةلآم بة
ئةندازةى "دة" دانة ثيت و لة ضةند لايةكى جيا جياوة، نووسةرةكةى خؤى
دةناسيَنيَت و دةبيَت بة بةلَطة لةسةرى. بؤ نموونة دةلَيَت : "نووسةرةكةم
خةتى جوانة.. قةلَةمةكةى سوورة.. ئاواية و.. ئاواية... هتد ".
هةروةك
ثيتى نووسين بةم جؤرةية، طشت ثيتيَكى ئةم ثةرِاوة مةزنةى جيهانيش بة هةمان جؤرة،
بة ئةندازةى قةبارةكةى (ماددةكةى) و بة قةدةر شكلأ و شيَوةكةى، خؤيمان بؤ
دةردةخات و دةبيَت بة بةلَطة لةسةر "بوون"ى خؤى.. بةلآم بة ئةندازةى
قةسيدةيةك ناوة جوانةكانى بةديهيَنةرى نةخشةكيَش دةناسيَنيَت و، بة ئةندازةى شيَوة
و جؤرةكانى ناوة جوانةكانيش ئةو ناوانة دةردةخات و ئاماذةيان بؤ دةكات و شايةتى
لةسةر خاوةنى ئةو ناوانة دةدات.
كةواتة،
تةنانةت ئةو مرؤظة سؤفستائىية طةوجةش كة ئينكاريى بوونى خؤى و سةرجةمى طةردوون دةكات،
نابآ ثيَى بترازيَت و داببةزيَتة ئاستى ئينكارىكردنى رِاستىيةكى ئاوا رِوونى
ضةشنى: "بوونى بةديهيَنةرى شكؤمةند"!
بريسكانةوةي شةشةم:
بةديهيَنةرى
شكؤمةند هةروةك نيشانةكانى "تةنيايى" خؤى لة ناوضاوانى هةموو
"تاك"يَكى بةديهيَنراوانى و، طشت "جوزء"يَكى دروستكراوانى
خؤى داوة (ئةوةبوو لة بريسكانةوةكانى ثيَشوودا هةنديَك لةم نيشانانةت
ضاوثآكةوت).. هةر ئةو بةديهيَنةرة شكؤمةندة، بة شيَوةيةكى رِوون و درةخشان
طةلـآ نيشانةى "تةنيايى" خؤى لةسةر طشت "جؤر"يَك و، ضةندةها
مؤرى "يةكتايى"شى لةسةر رِوخسارى هةموو "كُلّ"يَكدا
نةخشاندووة. تةنانةت جؤرةها مؤرى "تةنيايى" خؤى لة سةرجةمى جيهان داوة.
خؤ ئةطةر سةرنجى تةنها يةك دانة لةو "مؤر" و "نيشانة"
لةذمارةبةدةرانة بدةين كة لة وةرزى بةهاردا بةسةر رِووى زةوىيةوة
دةنةخشيَنريَن، بؤمان دةردةكةويَت كة: بةديهيَنةرى نةخشةكيَش لة بةهار و هاويندا
ثتر لة سآسةد هةزار جؤرى رِووةك و زيندةوةران لةم رِووى زةوىيةدا
بةوثةرِى ليَكجيابوون و تيَكةلأ نةبوون و رِيَكوثيَكى كؤ دةكاتةوة و
دةيانخاتة رِوو، هةرضةندةش "جؤر"ةكانى ئةو رِووةك و زيندةوةرانة
تابلَيَى تيَكةلأ و ثيَكةلَن و بة تةواوى ئاويَتةى يةكترين! بةم كارةش نيشانةيةكى
رِووناك و فراوانى "يةكتايى" خؤيمان بؤ دةردةخات كة هيَندةى بةهار
ئاشكرا و رِوون و لة بةرضاوة..
واتة:
بةديهيَنانى
سآسةد هةزار نموونةى رِيَكوثيَكى "حةشر" لة دةمى ذياندنةوةى زةوى لة
وةرزى بةهاردا..
هةروةها
نووسينى "تاك"ة تيَهةلَكيَشبووةكانى سآسةد هةزار "جؤر"ى
جياواز لةسةر لاثةرِةى زةوى بآ هيض هةلَة و ناتةواوىيةك و بةوثةرِى هاوسةنطى و
رِيَكوثيَكى و كاملَى..
بآ
هيض طومانيَك، ئةمانةى باسكران:
نيشانةيةكى
تايبةتيى ئةو كةسةن كة بةسةر هةموو شتيَكدا زالأ و دةستةلآتدارة و، جلَةوى
"مةلةكووت" و طشت شتيَكى بة دةستة و، دانا و زاناى رِاستةقينةية.
ئةم
نيشانةيةش هيَندة ئاشكرا و لةبةرضاوة كة ئةطةر هةر كةسيَك بة ئةندازةى يةك دانة
طةرديلة خاوةنى هةست بيَت ثةيى ثآ دةبات.
قورئانى
ثيرؤز ئةم نيشانة درةخشانةى لةم ئايةتةدا دةرخستووة كة دةفةرموآ:
(فانْظُرْ
اِلى آثارِ رحـمتِ اللهِ كيفَ يُحْيِ الاَرضَ بعدَ مَوْتـها اِنَّ ذلكَ لَمُحْيِ
الْمَوْتى وهو عَلى كُلِّ شَيْءٍ قدير) (الروم:50).
بةلَآ،
توانستى بةديهيَنةرى دانا كة لة ماوةى ضةند رِؤذيَكدا و بة زيندووكردنةوةى رِووى
زةوى، سآسةد هةزار نموونةى "حةشر"ى دةرخستووة، دةبآ حةشرى مرؤظى طةلـآ
بةلاوة ئاسان بيَت. ضونكة ئةطةر كةسيَك ببيَت كارى سةير و دةراسا(خارق
للعادة)
ئةنجام بدات، وةك ئةوةى كة تةنها بة ئاماذةيةكى خؤى بتوانيَت ضيايةكى سةخت لة
بيَخ دةربهيَنيَت، ئايا كاريَكى رِِةواية طةر سةبارةت بةو كةسةوة بوتريَت:
"ضؤن دةتوانيَت ئةم بةردة طةورةية لةسةر رِيَمان لاببات كة لةم شيوةدا رِيَى
لـآ طرتووين"؟! ديارة نةخيَر، ئةم ثرسيارة سةبارةت بةو خاوةن تواناية لة جيَى
خؤىدا نىية و كاريَكى نارِةواية.
بة
هةمان جؤر، سةبارةت بة خواى طةورةى خاوةنى توانست و كةرةم و دانايى و ميهرةبانيى
رِةهاوة كة لة ماوةى شةش رِؤذدا ئاسمانةكان و زةويى بةدىهيَناوة و دةم بة دةم ئةم
زةوى و ئاسمانة ثرِ دةكات و ثاشان خالَيشيان دةكاتةوة.. سةبارةت بةم خواية، هةرطيز
مرؤظى "ذير" ثرِكيَشيى ئةوة ناكات كة بة شيَوازى بةدوورزانين(إستبعاد) بلَيَت:
(ضؤن دةتوانيَت ئةم ضينة طلَةمان لةسةر لاببات كة رِيَى رِؤشتنى لـآطرتووين بةرةو
جيَى ميوانىية هةتاهةتايىيةكةى)؟
ئةم
نموونةية، تةنها يةك دانةية لة نيشانةكانى "يةكتايى" كة لة وةرزى بةهار
و هاويندا بة رِووى زةوىيةوة دةردةكةون. كةواتة بؤ خؤت لةم نموونةيةوة سةرنج بدة
و بزانة كة ضؤن بة رِوونى مؤرى "يةكتايى" بةسةر "بةرِيَوةبردنى
كاروبارى" بةهارى يةكجار مةزنى سةرجةمى زةوىيةوة = بةوثةرِى دانايى و بينايى
= دةردةكةويَت! ضونكة ئةم كاررِايىكردنانةى كة لة بةهاردا جآبةجآ دةكريَن و بة
ضاو دةبينريَن، لة رِيَكوثيَكىيةكى رِةها و.. بةديهاتنيَكى كاملأ و..
دروستكردنيَكى تةواوى ناوازةداية و.. لةطةلأ ئةوةشدا، بة فراوانىيةكى رِةها و..
خيَرايىيةكى رِةها و.. سةخاوةتيَكى رِةهاش، ئةنجام دةدريَن.
ئايا
ئيتر دواى ئةم رِوونكردنةوةية دةرناكةويَت كة: ئةمانةى باسكران
"مؤر"يَكى ئاشكرا و رِوونى تةنها ئةو كةسةن كة خاوةنى زانستيَكى
نةبرِاوة و توانستيَكى بآسنوورة ؟
بةلَآ،
ئيَمة لة هةموو شـويَن و لايةكى ئةم رِووى زةوىيةدا: بةديهيَنان و، كار
رِايىكردن و، كارامةيىيةكى دةستبةكار، دةبينين كة:
بة
فراوانىيةكى رِةها ئةنجام دةدريَن و..
لةطةلأ
ئةم فراوانىيةشدا، بة خيَرايىيةكى رِةها جآبةجآ دةكريَن و..
لةطةلأ
ئةم خيَرايى و فراوانىيةشدا، سةخاوةتيَكى رِةهايان لة زؤربوونى
"تاك"ةكانىدا لـآ دةبينريَت و..
لةطةلأ
ئةم سةخاوةت و فراوانى و خيَرايىيةشدا، ئاسانى و.. رِيَكوثيَكيى رِةها و..
داهيَنانكاريى ناوازةيى سنعةت و.. لةيةكجيابوونةوةى تةواو لة يةك بة يةكياندا
دةبينريَن، هةر ضةندةش تابلَيَى تيَكةلأ و ثيَكةلَى يةكترين و بةيةكدا
هةلَثرذاون.
هةروةها:
ئاسةوارى
تابلَيَى طرانبةها و.. دروستكراوانى يةكجار بةنرخ، لة هةموو شويَنيَكدا
دةبينريَن، هةرضةندةش ئةو ئاسةوار و دروستكراوانة لة زؤرىدا لةسنووربةدةرن..
"لةطةلأيةكطونجان"ى
تةواو، لة ضوارضيَوةيةكى يةكجار فراواندا و.. وردةكارى و، ناوازةيى و،
قةشةنطيى سنعةتيش، هةميشة و لة هةموو لايةكدا بةرضاو دةكةون، ويَرِاى ئاسانيى
لةرِادةبةدةريشيان!
بةلَآ،
بةديهيَنانى هةموو ئةمانة، لة يةك كاتدا و.. لة طشت جآيةكدا و.. بة هةمان تةرز
و شيَوة و.. لة يةك بة يةكى "تاك"ةكاندا و.. هاودةم لةطةلأ: دةرخستنى
ئةو سنعةتة دةراسا و ناوازةية و، ثيشاندانى ئةو كارامةيىية دةستبةكارةدا..
بآطومان
ئةمانة "بةلَطة"يةكى رِوون و "مؤر"يَكى تايبةتيى ئةو كةسةن كة
"جآ و شويَن" ناتوانيَت سنوورى بؤ دابنيَت و، لة هةموو شويَنيَكدا حازر
و ئامادةية و، بينةر و، ضاوديَرة و، هيض شتيَكى لة لا شاراوة نىية و، ض كاريَكيشى
بةلاوة قورس نىية.. بةلَكو بةديهيَنانى طةرديلةكان و طةلةستيَرةكان لة بةردةم
توانستى ئةودا يةكسانن!
رِؤذيَكيان
هيَشووة تريَكانى قةديَكى لاوازى ميَويَكم ذمارد كة بة ئةستووريى دوو ثةنجة دةبوو.
ئةو هيَشووانةى كة = لة رِاستىدا = موعجيزةى توانستى خواوةندى جوان و ميهرةبانن و
لة رِةز و بيَستان و باخى كةرةمى خؤىدا ثيَشضاوى خستوون.. بينيم ئةو قةدة
لاوازة، سةد و ثةنجاوثيَنج هيَشووى طرتبوو! ثاشان دةنكة تريَكانى يةك دانةم لةو
هيَشووانة ذمارد، سةدوبيست دةنكى ثيَوة بوو! ئنجا بيرم كردةوة و لةبةر خؤمةوة
وتم:
ئةطةر
ئةم قةدة باريك و لاوازة عةمباراوى شيلةى هةنطوين بواية و، بةردةوام لةو شيلة
ئاوةى بة دةنكةكانى ببةخشيباية، ئةوا لة بةردةم ئةم طرِةى طةرمايةدا بةشى ئةو
سةدان دةنكة ترآ ثرِ لة شةكراوى ميهرةبانىيةى نةدةكرد، لة كاتيَكدا كة = ئةو قةدة
باريكة = جطة لة: شآ(رطوبة)يةكى كةم نةبآ هيضى ترى
دةستطير نابيَت!
كةواتة
ئةو كةسةى ئةم كارة ئةنجام دةدات، دةبآ بةسةر هةموو شتيَكدا بةتوانا و خاوةن
دةستةلآت بيَت. لةبةر ئةوة: "سبحان من تحير في صنعه العقول"!
بريسكانةوةي حةوتةم:
هةروةك
بة بيركردنةوة و سةرنجدانيَكى كةم، ئةو "مؤر" و "نيشانانة"ى
خواى طةورةى "تةنيا" و "صةمةد"ت بينى كة لةسةر رِووى زةوى
دراون.. بةهةمان جؤر، سةريشت هةلأببرِة و ضاوةكانت بكةرةوة و سةيريَكى كتيَبى
مةزنى طةردوونيش بكة!
دةبينيت:
بة
ئةندازةى مةزنى و فراوانيى طةردوون مؤرى "يةكتايى" بةسةر رِوخسارى
طةردوونيشةوة نةخشاوة كة بة رِوونى و ئاسانى دةخويَنريَتةوة!
ضونكة
ئةم بوونةوةرانة وةك: بةشةكانى كارطةيةكى رِيَكوثيَك و.. طؤشة و سووضةكانى
كؤشكيَكى مةزن و.. لايةنةكانى شاريَكى ئاوةدان وان، هةموو بةشيَكى بوونةوةران:
"ثشتطير"ى ئةوى ترة و، دةستى يارمةتيى بؤ دريَذ دةكات و، فرياى
ئةنجامدانى ثيَويستىيةكانى دةكةويَت. هةموو بةشةكانيشى = بة طشتى = دةست لةناو
دةست و، بة رِيَكوثيَكيى تةواو بؤ خزمةتى "زيندةوةران" تآدةكؤشن و،
ثشتى يةكترى دةطرن و، تيَكرِا رِووةو ئامانجيَكى ديارىكراو لة طوآرِايةلَىكردنى
يةك كارسازى دانادا دةكةونة رِآ!
بةلَآ،
دةستوورى: "يارمةتىدان و هاوكارى" كة بة ئاشكرا لة:
هاتوضؤى
مانط و خؤر و..
بةدواىيةكدا
هاتنى شةو و رِؤذ و..
بةرامبةروةستانى
زستان و هاوينةوة..
دةستبةكارة
و بة رِوونى دةبينريَت.. تا دةطاتة:
بةدةمةوةضوون
و يارمةتىدانى رِووةك بؤ ئاذةلَى برسى و..
هةولَدانى
ئاذةلأ بؤ يارمةتىدانى مرؤظى رِيَزليَطيراوى لاواز و..
طةيشتنى
خيَرا و بة ثةلةى خؤراكةكان بة فرياى منالَة لاوازةكانةوة و..
فرياطوزاريى
ميوة ناسكةكان و..
خزمةتطوزاريى
طةرديلةكانى خؤراك بؤ خانةكانى لةش..
هةموو
ئةم جموجوولآنةى كة بةثيَى دةستوورى: "هاوكارى و يارمةتىدانى
يةكترى" ئةنجام دةدريَن، دةرىدةخةن (بؤ كةسآ كة بينايى دلأ و دةروونى بة
تةواوى لةدةست نةدابيَت) كة:
بة
"هيَز و دةستةلآتى" ثةروةردطاريَكى تاك و تةنياى خاوةنى بةخشندةيى رِةها
و.. "فةرمانى" كارسازيَكى تةنيا و خاوةن دانايى رِةها، ئةنجام
دةدريَن.
جا
ئةم: ثشتطيرى و.. هاوكارى و.. بةدةميةكةوة ضوون و.. دةست لةملانآ و.. رِامكردن
و.. رِيَكوثيَكىيةى كة هةميشة لةم طةردوونةدا دةست بةكارن، شايةتىيةكى
طومانبرِ دةدةن لةسةر ئةوةى كة: تةنها يةك كارساز هةموويان بةرِيَوة دةبات و، يةك
ثةروةردطاريش طشتيان لةم طةردوونةدا بةرةو ئامانجةكانيان دةداتةبةر. زياد لةمةش،
ئةو دانستة طشتىيةى كة لة بةديهيَنانى شتة ناوازةكاندا بة ئاشكرا ديارة و.. ئةو
ضاوديَرىية تةواوةى كة لةو دانستةداية و.. ئةو ميهرةبانىية فراوانةش كة لةم ضاوديَرىيةدا
هةية و.. ئةو رِؤزىية ثةرش و بلآوة زؤرةش كة بةم ميهرةبانىيةوة ديارة و
بةشى هةموو زيندةوةريَك دةكات و بةثيَى ثيَداويستىيةكانى دةىذىيةنيَت..
هةموو
ئةمانة، "مؤر"يَكى هيَندة مةزن و رِوون و ئاشكراى "تةوحيد"ن
كة مةطةر كةسيَك ثشكؤى "ذيرى"ى كوذابيَتةوة و ضاويشى تروسكايى لـآ
برِابيَت، دةنا بة جوانى دةيبينيَت و ثةيى ثآدةبات!!
بةلَآ،
ثةردةى "دانايى" كة: هةست و ويست و مةبةستى ثيَوة دةبينريَت و طشت
ثةراويَزةكانى بة شكؤمةندى نةخشيَنراون، بة رِووى سةرجةمى طةردووندا دراوة و..
ثؤشاكى
"ضاوديَرى"ش كة: نةرمونيانى و ئارايشتدان و رِازاندنةوة و ضاكةكاريى
لة ذيَرةوة دةردةكةويَت، بة بةرى ئةو ثةردةى دانايىيةدا كراوة و..
بةرطى
"ميهرةبانى"ش كة: خؤ خؤشةويستكردن و خؤناساندن و نيعمةتبةخشين و
رِيَزليَطرتنى لـآ دةدرةوشيَتةوة و سةرجةمى طةردوونى طرتووةتةوة، بةسةر ئةو ثؤشاكى
ضاوديَرىيةدا دراوة و..
ثؤشاكى
"رِؤزيدانى طشتى"ش بةسةر ئةو بةرطة رِووناكةى ميهرةبانيى طشتىدا رِيز
كراوة و، سفرة و خوانةكانى لة هةموو جآيةكدا رِاخراون، بة رِادةيةك كة: بةزةيى
و، ضاكةكارى و، بةخشندةيى و، ميهرةبانيى كاملأ و، ثةروةردةكاريى باش و،
نةرمونيانيى ثةروةردطاريَتى دةخةنة رِوو.
بةلَآ،
ئةم بوونةوةرانة، هةر لة طةرديلةكانةوة تا دةطاتة خؤرةكان، ض تاك و ض جؤر و ض
بضووك و ض طةورة، ثؤشاكيَكى تابلَيَى رِةنطين و جوانيان لةبةر كراوة كة لة
ثارضة و كووتالَى "دانايى" ضنراوة و ثارضةكةش بة نةخش و نيطارى: بةرهةم
و ئاكام و ئامانج و سوود و بةرذةوةندىيةكان رِازيَنراوةتةوة و.. ئنجا ثؤشاكى
"ضاوديَرى"يان لةبةر كراوة، كة ئةويش بة طولَزارى: لوتف و ضاكةكارى
نةخشيَنراوة و بة ئةندازةى بالآى هةموو بوونةوةريَك برِراوة و بة بةرى دووراوة
و.. ثاشان نيشانةكانى ئةو ميهرةبانىيةش كة بة ورشةى: خؤ خؤشةويستكردن و
رِيَزليَنان و نيعمةتبةخشين و ضاكةكارى دةدرةوشيَنةوة، كراونةتة بةر ئةو ثؤشاكى
ضاوديَرىية و.. ئنجا لةسةر ئةو نيشانة نةخشين و رِووناكةش سفرة و خوانى:
"رِؤزيدانى طشتى" بة دريَذايى طؤى زةوى رِاخراوة، بة رِادةيةك كة هةموو
بةش و جؤرةكانى زيندةوةران تيَر دةكات و ثيَداويستىيةكانيان ناهيَلَيَت و سةرجةمى
خواستةكانيان ئةنجام دةدات.
بةم
جؤرة بؤمان دةركةوت كة ئةم ضةشنة كارة، ئاماذةيةكى رِوون و ديارى بة ئةندازةى
ئاشكرايى خؤر دةكات بؤ ئةو خواوةندةى كة: خاوةنى دانايى رِةها و، بةخشندةيى رِةها
و، ميهرةبانيى رِةها و، رِؤزىبةخشينى رِةهاية.
ئايا
هةموو شتيَك ثيَويستى بة "رِؤزى" هةية؟
بةلَآ،
هةروةك بة ضاوى خؤمان دةبينين كة طشت "تاك" و "دانة"يةك
ثيَويستى بة رِؤزىيةكى ئةوتؤ هةية بةردةوامى بة ذيانى ببةخشيَت، بة هةمان جؤر، طشت
بوونةوةرانى ئةم جيهانةش ض "هةمةكى" بن و ض "هةندةكى" ض "كُلّ" بن و ض "جوزء" هةموويان
بؤ: قةوارة و، مانةوة و، ذيان و، دريَذةدانيش بة ذيانيان، ضةندةها داواكارى و
داخوازيى ماددى و مةعنةوىيان هةية..
جا
لة كاتيَكدا كة ئةو بوونةوةرانة تا ئةو رِادةية دةستكورت و هةذارن و ثيَويستيان
بة ضةندان خواست و شتى زؤر و زةبةندةى ئةوتؤية كة هةرطيز دةستيان بة نزمترينيان
ناطات، تةنانةت طةر هةموو هيَزيَكيشيان بخةنة كار هيَشتا ناتوانن بضووكترين
داخوازىيان بهيَننةدى.. لة كاتيَكدا ئةوان بةرامبةر هيَنانةديى خواست و
ثيَويستىيةكانيان ئاوا دةستكورتن، كةضى دةبينين (بآ ئةوةى بة خةيالَياندا
هاتبآ و حسابيان بؤ كردبيَت و، بة رِيَكوثيَكىيةكى تةواوةتى و لة كاتى شياودا)
سةرجةمى ئةو داخوازى و رِؤزىية ماددى و مةعنةوىيانةيان تةسليم دةكريَت، بة
شيَوةيةك كة لةطةلأ ذيانياندا طونجاو بيَت و دانايىيةكى تةواويشيان ثيَوة ديار
بيَت!
ئايا
ئةم هةذارى و دةستكورتىيةى بوونةوةران و.. ثاشان ئةو جؤرة يارمةتىدان و
فرياطوزارىية غةيبىيانة، نابن بة "بةلَطة" لةسةر ثةروةردطاريَكى داناى
شكؤمةند و كارسازيَكى جوان و ميهرةبان؟!
بريسكانةوةي هةشتةم:
هةروةك
ضاندنى "تؤو" لة هةر "كيَلَطة"يةكدا بةلَطةية لةسةر ئةوةى
كة ئةو كيَلَطةية = وةك تؤوةكة = لة ذيَر فةرمان و دةستةلآتى خاوةنى تؤوةكةداية..
بة هةمان جؤر:
هةمةكىبوون(كلية)ى ئةو
توخمانةش كة وان لةناو كيَلَطة و طشت بةشيَكى زةوىدا، هةرضةندةش ساكارن و لة هةموو
شويَنيَكدا هةر يةك توخمن..
هةروةها
ثةرشوبلآويى بوونةوةرانى رِووةك و زيندةوةران لة زؤربةى شويَنةكاندا =كة
هةريةكةيان نموونةى بةرى ميهرةبانيى خواى طةورة و موعجيزاتى توانست و وشةى دانستى
ئةون = هةرضةندةش لة هةموو شويَنيَكدا هةن و لة يةك دةضن..
هةمةكىبوونى
ئةو توخمانة و.. ثةرشوبلآويى ئةو بوونةوةرانة، بة ئاشكرا و رِوونى، بةلَطةن لةسةر
ئةوةى كة هةموويان لة ذيَر دةستةلآت و فةرمانى ثةروةردطاريَكى تاك و تةنيادان، بة
رِادةيةك دةلَيَى هةموو "طولأ" و "بةر" و
"زيندةوةر"يَك، نيشانة و مؤر و تةمغةى ئةو ثةروةردطارة بةخشندةيةن.
ضونكة طةر هةركام لةوانة برِواتة هةر جيَطايةك، بة زمانى حالأ دةلَيَت:
(ئةو
كةسةى كة من نيشانةى ئةوم، ئةم زةوىيةش دروستكراوى ئةوة و.. هةر كةسيَكيش من
"مؤر"ى ئةو بم، ئةم جيَطايةش نووسراوى ئةوة و.. ئةو كةسةش كة من نيشانة
و دروشمى ئةوم، ئةم شويَنةش ضنراوى ئةوة)!
كةواتة
"ثةروةردطاريَتى" لة ئاستى بضووكترين بةديهيَنراودا، تةنها بؤ ئةو كةسة
رِةواية كة هةموو توخمةكان لة ذيَر فةرمان و دةستةلآتىدان و.. ضاوديَرىكردنى
بضووكترين طيانةوةريش تةنها لة تواناى ئةو كةسةداية كة لةناو دةستى
ثةروةردطاريَتيى خؤىدا ثةروةردةكردنى سةرجةمى زيندةوةران و رِووةكةكانى بةلاوة
ئاسانة!
ئةم
رِاستىية طةلـى رِوونة بؤ ئةو كةسةى كة بينايى لةدةست نةدابيَت!
بةلَآ،
هةموو "تاك"(فرد)يَك بة زمانى: لةيةكضوونى لةطةلأ
تاكةكانى تردا، دةلَيَت :
(تةنها
ئةو كةسةى كة بتوانيَت خاوةنى هاوجؤرةكانم بيَت، دةتوانيَت خاوةنى منيش بيَت، دةنا
بؤى نىية خؤى بة خاوةنم دابنيَت)!
هةموو
"جؤر"(نوع)يَكيش بة زمانى: بلآوبوونةوةى خؤى و طشت
جؤرةكانى تر بةسةر زةوىدا و.. طؤى "زةوى"ش بة زمانى ثةيوةستبوونى خؤى
و هةسارة طةرِؤكةكانى تر بة يةك خؤرةوة و ثالَدانةوةيان بة ئاسمانةكانةوة..
دةلَيَت:
(تةنها
ئةو كةسةى كة خاوةنى سةرجةمى طةردوون بيَت، دةتوانيَت خاوةنى منيش بيَت. دةنا بؤى
نىية خؤى بة خاوةنم بزانيَت)!
خؤ
ئةطةر يةك دانة "سيَو" خاوةنى هةست و شعوور بيَت و ثيَى بوتريَت:
"تؤ دروستكراوى منيت" ئةوا ئةو سيَوة لةو كةسة رِادةثةرِيَت و ثيَى
دةلَيَت :
(بآدةنط
بة! طةر دةتوانيت هةموو سيَوةكانى سةر رِووى زةوى ثيَكبهيَنيت.. بةلَكو طةر
دةستةلآتت دةرِوات بةسةر طشت رِووةكة بةردارةكانى وةك ئيَمة لة سةرانسةرى
زةوىدا.. تةنانةت طةر بتوانيت دةستةلآتت هةبيَت لةو ديارىيانةى خواوةندى
ميهرةباندا كة لة طةنجينةى ميهرةبانىيةوة دةيانبةخشيَت، ئةو كاتة لافى
ثةروةردطاريَتى بةسةر مندا لـآ بدة)!!
ئةو
سيَوة بةم وةلآمة، زللةيةكى توند و قايم لة دةم و ثلى ئةو طةوجة نةفامة
دةوةشيَنيَت!
بريسكانةوةي نؤهةم:
ثيَشتر
ئاماذةمان بؤ ضةندةها نيشانة و مؤر كرد كة بةسةر: "جوزء و
جوزئى"
و "كلّ
و كلّي"
و "جيهانى هةمةكى" و "ذيان"و "زيندةوةران" و
"ذيانبةخشين"ةوة نةخشيَنرابوون.. وا ليَرةشدا ئاماذة بؤ يةك دانة لةو
نيشانة لةذمارةبةدةرانة دةكةين كة بةسةر "جؤرةكان"ةوةن.
دةبينيت:
خةرجى
و مةسرةفى بةرة زؤر و زةبةندةكانى درةختيَكى بةردار، لة رِوانطةى
"تةوحيد"ةوة هيَندة ئاسانة كة لةطةلأ خةرجى و مةسرةفى يةك دانة بةردا
يةكسان دةبيَت كة ضةندين دةستى زؤر و زةبةندة بةشدارىيان لة ثيَطةياندنىدا
كردبيَت!
ضونكة
ئةو درةختة بةردارة تةنها لة يةك مةلَبةندةوة و بة يةك ثةروةردةكردن و يةك ياسا
بةرِيَوةدةبريَت. واتة: "زؤرى" و "بوونى ضةند مةلَبةنديَك" بؤ
بةرِيَوةبردنى ئةو درةختة، داخوازى ئةوة دةبيَت كة يةكبةيةكى بةرةكان (بة
ئةندازةى ثيَداويستيى طشت بةرةكانى درةختيَكى تةواو) ثيَويستيان بة خةرجى و مةسرةف
و ئاميَر ببيَت و، جياوازى تةنها لة "نةوعييةت"دا بيَت. بة ويَنةى
دروستكردنى تةقةمةنى و ئامادةكردنى كةرةسة سوثايىيةكانى سةرباز، ئةوةتا طةر ئةم
كارة بؤ هةموو سةربازيَك بة جيا ئةنجام بدريَت، ئةوا بة ئةندازةى ئةو كارطانةى
كة سةرجةمى سوثا ثيَويستى ثيَيان دةبيَت، دةبآ كارطةى جؤراوجؤر بؤ ئةو تةنها
سةربازة ئامادة بكريَت! ضونكة طةر هةر كاريَك لة دةستى: "تاكى"يةوة
دةربضيَت و بكةويَتة دةستى "زؤرى"يةوة، بة ئةندازةى ذمارةى يةكبةيةكى
تاكةكان خةرجى و مةسرةف = لة رِووى ضةندايةتىيةوة = زياد دةكات.
كةواتة
ئةو ئاسانىيةى كة جآدةستى بةسةر "جؤرةكان"ةوة بة ئاشكرا ديارة، تةنها
هى ئةو ئاسانىية زؤرةية كة لة رِيَى: "تاك و تةنيايى"دا هةية!
ثوختةى ئةم قسانة:
هةروةك
لةيةكضوون و لةطةلأيةكطونجانى ئةندامة سةرةكىيةكانى "جؤرةكان"ى يةك
"رِةطةز" و "تاك"ةكانى يةك "جؤر" دةيضةسثيَنيَت كة
ئةو تاك وجؤرانة بةديهاتووى يةك بةديهيَنةرن.. بة هةمان جؤر، ئةو ئاسانىية رِةها
و نةبوونى خةرجى و مةسرةفةش كة لة جؤرةكاندا دةبينريَن، تا رِادةى: ثيَوستى(الوجوب) داخوازى
ئةوةن كة هةموويان ئاسةوارى يةك دروستكةر و بةديهيَنةر بن، ضونكة
"يةكبوونى": قةلَةم و سككة و مؤر، داخوازى ئةو دةرةنجامةن. دةنا ئةو
ضةشنة طيروطرفت و دذوارىيانةى كة تا رِادةى: نةهيَشـتن و نةطونجاوى(الإمتناع)
لة
بواريَكى ئاوةهادا خؤيان دةسةثيَنن، سةرجةمى ئةو "رِةطةز" و
"جؤر"ةى بةرةو: "نةبوون" و "نةمان" بةرِآ دةكرد!
لةمانةوة دةطةينة ئةو ئةنجامةى كة:
ئةطةر
"بةديهيَنان" بدريَتة ثالأ خواوةندى "حةق" ئةوا بةديهيَنانى
هةموو شتيَك = لة ئاسانىدا = وةك بةديهيَنانى يةك دانة شت دةبيَت و.. طةر
بيشدريَتة ثالأ هؤكارةكان، طيروطرفتى هيَندة زؤرى ديَنة ثيَش كة بةديهيَنانى يةك
دانة شت بة ئةندازةى بةديهيَنانى هةموو شتان سةخت و زةحمةت و بة طيروطرفت دةبيَت!
جا
مادةم رِاستى واية، ئةوا ئةو زؤرى و زةبةندةيى و بةثيتىيةى كة لة تاكةكانى هةموو
جؤرةكانى ناو ئةم جيهانةدا بة ضاو دةبينريَن، وةكو خؤرى رِووناكى ناوجةرطةى
ئاسمان، نيشانةى "يةكتايى" خواى طةورة دةردةخةن.
كةواتة
ئةطةر ئةم ميوةجاتة زؤرانةى نؤشيان دةكةين، مولَكى يةك كةسى "تاك" و
"تةنيا" نةبووناية، هةرطيز نةماندةتوانى يةك دانة هةنار بخؤين، با
سةرجةمى دنياشمان بؤ دروستكردنى خةرج بكرداية!!
بريسكانةوةي دةهةم:
هةروةك
"ذيان" كة درةوشانةوةى جوانيى ثةروةردطار ئاشكرا دةكات، بةلَطةى
"تةنيايى" خواى طةورةية، تةنانةت جؤرة درةوشانةوةيةكى "تاكيى"
خواى طةورةية.. بة هةمان جؤر "مردن"يش، كة درةوشانةوةى شكؤمةنديى خواى
طةورة ثيشان دةدات، بةلَطةى "يةكتايى" ئةو خواوةندةية.
بؤ
نموونة: طشت كةف و بلَقة ئاوةكان كة بةسةر رِووباريَكى مةزنى رِووبةرِووى خؤرةوة
دةبريسكيَنةوة.. هةروةها سةرجةمى ماددة رِووناك و بريسكاوةكانى سةر رِووى زةوى..
هةموويان، شايةتيَكى رِاستطؤن لةسةر ئةو "خؤر"ةى كة لة
بةرامبةريانةوةية. ضونكة ويَنةى ئةو خؤرة ثيشان دةدةن و تيشكى رِووناكىيةكةى
ثةخش دةكةنةوة..
جا
بةردةوامبوونى بريسكانةوةى رِووناكيى خؤر = بآ هيض ناتةواوىيةك = بةسةر دلَؤثة
ئاو و ماددة رِوونة تازةهاتووةكانةوة، دواى نةمان و ئاوابوونى دلَؤثة ئاوةكانى
ثيَشوو هةروةها نةمانى بريسكانةوةى ماددة رِوونةكان.. بةردةوامبوونى ئةم
بريسكانةوانة، شايةتيَكى طومانبرِة لةسةر ئةوةى كة: ورديلة خؤرةكانى ثيَشين و ئةو
رِووناكىيانةش ثةخشيان دةكرد و دةياندايةوة.. ئةو بوونةوةرانةى كة بةم جؤرةن و
هةميشة دةكوذيَنةوة و ثاشان سةرلةنوآ تازة دةبنةوة و رِووناكى ثةخش دةكةنةوة و
ئالأوطؤرِى بةردةواميان بةسةردا ديَت.. هةموو ئةمانة، تةنها بريسكانةوةى يةك
خؤرى: باقى و هةميشةيى و بلَندى لةناونةضوون. كةواتة ئةو دلَؤثة
بريسكةدارانة، بة: رِؤيشتن و هاتن و دةركةوتنى بةردةواميان، بةلَطةن لةسةر:
"بوون" و "يةكتايى" و "بةردةوامى"ى خؤر.
هةر
بة ويَنةى ئةم نموونةية (ولله المثل الأعلى) دةبينين كة: ليَشاوى
ئةم بوونةوةرانةى كة بة: "بوون" و "ذيان"ةكةيان شايةتى لةسةر:
"ثيَويستيى بوون" و "تةنيايى" بةديهيَنةرى مةزن دةدةن.. بة
"نةمان" و "مردن"يشيان شايةتى لةسةر: "بوون" و
"ئةزةلييةت" و "هةتاهةتايى"و "تةنيايى"
بةديهيَنةريان دةدةن.
بةلَآ،
هةروةك "نوآ بوونةوة"ى دروستكراوة رِةنطين و بوونةوةرة ناسكؤلَةكان،
لة ناوةندى ئةم هةموو خؤرئاوابوون و خؤرهةلَهاتنانةدا و لة ئةنجامى ئالأوطؤرِى
شةو و رِؤذ و زستان و هاوين و ضةرخ و سةردةمةكانةوة، شايةتى لةسةر
"بوون" و "مانةوة" و "يةكتايى" خوايةكى خاوةن جوانى
و هةميشةيى و ثلة و ثاية بةرز و خاوةنى درةوشانةوةى بةردةوام دةدات..
بة
هةمان جؤر "مردن" و لةناوضوونى ئةو دروستكراوانةش، بةو هؤكارة
رِوالَةتىيانةى كة ثيَيان دةمرن، بآنرخى و كؤلَةواريى ئةو هؤكارانةمان بؤ
دةردةخات و، رِوونى دةكاتةوة كة: ئةو هؤكارانة جطة لة ثةردةى رِووى دةستى توانستى
خواوةند، هيضى تر نين. ئةم بارودؤخةش بة جؤريَكى طومانبرِ ئاشكراى دةكات بؤمان
كة: ئةم دروستكردن و بةديهيَنان و نةخشونيطار كيَشان و، درةوشانةوانة = لة
رِاستىدا = تةنها ضةند دروستكراو و بةديهيَنراويَكى هةميشة نوآبووةوةى ئةو
بةديهيَنةرة مةزنةن كة طشت ناوةكانى رِةنطين و جوان و ثيرؤزن. تةنانةت هةموو
ئةوانة بريتين لة: نةخشونيطارة بطؤرِ و ئاويَنة بزؤك و نيشانة يةك لة دواى يةك
و مؤرة هةميشة بة دانايى طؤرِراوةكانى ئةو بةديهيَنةرة مةزنة.
بة
كورتى:
هةروةك ئةم ثةرِاوةى طةردوونى مةزن ئةو ئايةتة تةكوينىيانةى خؤيمان فيَر دةكات كة
بةلَطةى "بوون" و "يةكتايى" خواى طةورةن.. بة هةمان جؤر،
شايةتييش لةسـةر هةموو سـيفةتةكانى كةمالأ و جوانى و شـكـؤمةنديى زاتى مةزنى
ثةروةردطار دةدات و، لة هةمان كاتيشدا كةمالَى زاتة مةزن و خاويَن و دوور لة
ناتةواوىيةكةيمان بؤ دةضةسثيَنيَت. ضونكة هةروةك ئاشكراية طةر
"كةمالأ" لة هةر ئاسةوار و جآدةست و شويَنةواريَكدا دةربكةويَت، ئةوا
دةبيَت بة بةلَطةى كةمالَى ئةو "كار"ةى كة سةرضاوةى ئةو كةمالَةية..
كةمالَى ئةو كارةش كةمالَى "ناو"ة.. كةمالَى ناويش بةلَطةى كةمالَى
"سيفةتةكان"ة.. كةمالَى سيفةتةكانيش بةلَطةى كةمالَى "كاروبارى
زات"ة و.. كةمالَى كاروبارى زاتيش = بة رِوونى و حةدس[1] و ثيَويستى
= بةلَطةى ئةو زاتة خاوةن كاروبارانةية!
بؤ نموونة: نةخشونيطارى ورد و ئارايشت و
جوانكاريى ناوازةى كؤشكيَكى تةواو رِةنطين، بةلَطةى "كار"ة تةواوةكانى
وةستاى بةنناى كارامةية كة لة ثشتى ئةو نةخشونيطارانةوة هةستيان ثآ دةكريَت..
كـةمـالأ
و رِيَكوثيَكيى ئةو كارانةش، تةواوكارى و كاملَيى "ناوةكان"ى هةموو
ثلةوثاية و ناونيشانة جؤراوجؤرةكانى ئةو بةننا خاوةن كارة دةردةبرِن..
كاملأبوونى
ناو و ناونيشانةكانيش، كاملَيى ضةند سيفةتيَكى لةذمارةبةدةرى ئةو سنعةتكارة دةخةنة
ثيَشضاو لة رِووى سنعةتةكةيةوة..
كاملأبوون
و ناوازةيى ئةو سنعةتانةش، شايةتن لةسةر كاملَيى توانا و ليَهاتنة زاتىيةكانى ئةو
سنعةتكارة، كة ثيَيان دةوترآ: "كاروبارى زاتى"..
كاملأبوونى
ئةم كاروبار و ليَهاتنة زاتىيانةش بةلَطةى كاملَيى ضييةتى(ماهية)ى
سنعةتكارةكةية!
بة
هةمان جؤر، ئةو سنعةتة ناوازة و بآخةوش و دوور لة ناتةواوىيةش كة ئاسةوار و
جآدةستةكانى لة جيهان و لةم بوونةوةرة رِيَكوثيَكانةى طةردووندا بة ئاشكرا
دةبينريَن و، كة ئايةتى ثيرؤزى: (هَلْ تَرى مِنْ فُطُور)يش (الملك:3) سةرنجى
مرؤظى بؤ لا رِاكيَشاون، بة ئاشكرا و بينين بةلَطةن لةسةر: كةمالَى
"كار"ةكانى كاريطةر(مؤثر)يَكى خاوةن توانستى
رِةها.. ئةو كةمالَى كارةش = بة زةروورةت و بةداهةت = بةلَطة و شايةتة لةسةر
كةمالَى "سيفةتةكان"ى خاوةنيَكى جوانى ئةو ناوانة.. ئةم كةمالَى
سيفةتانةش دةبآ بة بةلَطة و شايةتيَكى دلَنيايىبةخش لةسةر: كةمالَى
"سيفةتدار"يَكى خاوةن كةمالأ.. ئةم كةمالَى سيفةت و كاروبارانةش تا
رِادة و ئةندازةى ثلةى "حق اليقين" بةلَطةية لةسةر كةمالَى "زات"يَكى
خاويَن و ثاكى خاوةن كاروبار، بةلَطةيةكى ئةوتؤ كة هةرضى "كةمالآت"
لةناو طةردووندا دةبينريَن تةنها سيَبةريَكى لاواز و كوذاوةن = ولله
المثل الأعلى =
سةبارةت بة: نيشانةكانى كةمالأ و، هيَماكانى شكؤمةندى و، ئاماذةكانى جوانيى ئةو!
بريسكانةوةي (خؤرئاساي)
يازدةهةم:
لة
"وتةى نؤزدةهةم"دا ئةو رِاستىية بة خويَنةر ناسيَنرا كة:
مةزنترين
ئايةتى ناو كتيَبى طةورةى طةردوون و.. طةورةترين ناو لةو قورئانة مةزنةداو.. تؤوى
درةختى طةردوون و.. رِووناكترين بةروبوومةكانى ئةو درةختة و.. خؤرى كؤشكى ئةم
جيهانة و.. مانطى ضواردة و رِووناكىبةخشى جيهانى ئيسلام و.. رِآ ثيشاندةرى
خةلَكى بؤ لاى دةستةلآتداريى ثةروةردطاريَتيى خواى طةورة و.. داناى نهيَنىدةرخةر
و شىكةرةوةى طشت تةليسم و مةتةلَةكانى بوونةوةران، تةنها سةروةرمان حةزرةتى محمدى
ئةمينة كة سةرجةمى ثيَغةمبةرانى لة
ذيَر بالَى ثيَغةمبةراتىيةكةىدا و، هةموو "جيهانى ئيسلامى"شى لة ذيَر
بالَى ئايينى ئيسلامدا، جةم كردووة و، بةم دوو بالَةوة بةناو ضينةكانى
"حةقيقةت"دا فرِيوة و، بووة بة رِابةر و سةرقافلَةى كاروانى: هةموو
ثيَغةمبةران و طشت ئةوليا و صيدديقان و سةرجةمى زانا ليَكؤلَةر و دلأخاويَنةكان و،
بةوثةرِى ئةو توانا و هيَزةش كة خوا ثيَى بةخشيوة "يةكتايى" خواوةندى بة
جوانى رِوونكردووةتةوة و بةمةش رِآيةكى تةخت و ئاسانى بةرةو عةرشى
"تةنيايى" خستووةتة سةرثشت و، رِيَنمايى طرؤى مرؤظى لة رِيَى:
"ئيمان بة خوا"دا طرتووةتة ئةستؤ و، "يةكتايى رِاستةقينة"ى
ضةسثاندووة..
ئايا
دةبآ ئيتر ض وةهم و دوودلَىيةك بتوانيَت ئةو رِيَطا رِوون و تةخت و ئاسانة لة
مرؤظايةتى بطريَت يان لة بةرضاوى خةلَكىدا داىبثؤشيَت؟!
جا
لةبةر ئةوةى ئيَمة لة "وتةىنؤزدةهةم" و "مةكتووبى
نؤزدةهةم"دا ئةو بةلَطة طومانبرِة ذيانبةخشةمان بة ضواردة "نم" و
نؤزدة "ئاماذة" لةطةلأ رِوونكردنةوةى جؤرةكانى موعجيزاتى ئةودا
ضةسثاندووة، ئةوا ليَرةدا تةنها بةم ئاماذةية دةست لة باسةكة هةلَدةطرين و، بة
ثيَشكةشكردن و ناردنى صةلات و سةلام بؤ ئةو بةلَطة رِووناكةى
"يةكتايى"، باسةكةمان كؤتايى ثآ دةهيَنين.. صةلات و سةلاميَك كة ئاماذة
بؤ بناغةكانى تةزكيةكردنى ئةو دةكةن و شايةتى بؤ رِاستطؤيى ئةو دةدةن:
اللهم صل على من دل على وجوب وجودك ووحدانيتك،
وشهد على جلالك وجمالك وكمالك.. الشاهد الصادق المصدق والبرهان الناطق المحقق..
سيد الأنبياء والمرسلين، الحامل سر إجماعهم وتصديقهم ومعجزاتـهم.. وإمامُ الأولياء
والصديقين الحاوي سر إتفاقهم وتحقيقهم وكراماتـهم، ذو المعجزات الباهرة والخوارق
الظاهرة والدلائل القاطعة المحققة المصدقة له.. ذو الخصال الغالية في ذاته،
والأخلاق العالية في وظيفته، والسجايا السامية في شريعته المكملة المنـزهة عن
الخلاف، مهبط الوحي الرباني بإجماع الْمُنْزِل والْمُنْزَل والْمُنَزَّلِ عليه..
سيار عالم الغيب والملكوت.. مشاهد الأرواح ومصاحب الملائكة.. أنموذج كمال الكائنات
شخصاً ونوعاً وجنساً.. أنور ثمرات شجرة الخلقة، سراج الحق، برهان الحقيقة، تمثال
الرحمة، مثال المحبة، كشاف طلسم الكائنات، دلال سلطنة الربوبية، المرمز بعلوية
شخصيته المعنوية إلى أنه نصب عين فاطر العالم في خلق الكائنات.. ذو الشريعة التي
هي بوسعة دساتيرها وقوتـها تشير إلى أنـها نظام ناظم الكون ووضع خالق الكائنات.
نعم،
إن ناظم الكائنات بـهذا النظام الأتم الأكمل هو ناظم هذا الدين بـهذا النظام
الأحسن الأجمل، سيدنا نحن معاشر بني آدم ومهدينا إلى الإيمان نحن معاشر المؤمنين،
محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب عليه أفضل الصلوات وأتم التسليمات ما دامت الأرض
والسموات، فإن ذلك الشاهد الصادق المصدق يشهد على رؤوس الأشهاد، منادياً ومعلماً
لأجيال البشر خلف الأعصار والأقطار، نداءً علوياً بجميع قوته وبغاية جديته وبنهاية
وثوقه وبقوة اطمئنانه وبكمال إيمانه:
"أشهد
أن لا إله إلاّ الله وحده لا شريك له".
بريسكانةوةي (خؤرئاساي) دوازدةهةم:
ئةم
بريسكانةوةى دوازدةهةمةى "وتةى بيستودووهةم" دةرياى هةموو
رِاستىيةكانة، بةلآم ضؤن دةريايةك؟.. دةريايةكى هيَندة مةزن كة هةر بيستودوو
وتةكانى ثيَشوو تةنها بيستودوو دلَؤثى ئةون.. ئنجا سةرضاوةى طشت
رِووناكىيةكانيشة، سةرضاوةيةكى ئةوةندة طةورة كة هةر بيستودوو وتةكانى ثيَشوو
تةنها بيستودوو بريسكانةوةى ئةو خؤرة رِووناكىبةخشةن..
بةلَآ،
هةموو يةكيَك لة بيستودوو وتةكانى ثيَشوو تةنها يةك درةوشانةوةى ئةستيَرة طةشةى
تةنها يةك ئايةتن كة لة ئاسمانى "قورئانى ثيرؤز"دا ثرشنط دةدةن و..
دلَؤثيَكن لة رِووبارى ئايةتيَك لة دةرياى "قورئانى ثيرؤز"ةوة
سةرضاوةيان طرتووة و.. مروارىيةكن لة سندووقى طةوهةرةكانى تةنها يةك ئايةتى ئةو
"ثةرِاوةى خواى طةورة" كة لة رِاستىدا بريتىية لة طةنجينةى هةرة
مةزنى ئةو خواوةندة!
لةبةر
ئةوة، ضواردةهةمين "نم"ى وتةى نؤزدةهةم تةنها ضةردةيةك بوو لة ثيَناسةى
ئةو طوفتارة خوايىية مةزنةى كة لة: ئيسمى عظهم.. لة عةرشى
ئةعظهم.. لة
درةوشانةوةى هةرة مةزنى ثةروةردطاريَتيى هةرة مةزنةوة، بة فراوانى و بةرزىيةكى
رِةها، نازلأ بووة و، ئةزةلى بة ئةبةدةوة و.. فةرشى بة عةرشةوة ثةيوةست
كردووة و.. هةر ئةوة كة بة هةموو توانا و هيَزيَكى خؤى و بآطومانيى
ئايةتةكانى: "
لا إله إلا هو" دووثات دةكاتةوة و سةرجةمى طةردوونيشى لةسةر دةطريَت بة
شايةت!
بةلَآ
رِاستة، هةموو جيهان ثيَكةوة بة يةك دةنط "لا إله إلا
هو"
دةلَيَن..
خؤ ئةطةر بة بينايى دلأ و دةروونيَكى ساغ سةيرى
ئةو قورئانة ثيرؤزة بكةيت، دةبينيت كة هةر شةش "لا"كانى: درةخشانة..
رِووناكىبةخشة.. رِوونة.. رِةوانة. بة رِادةيةك كة هةرطيز هيض جؤرة تاريكى و
طومان و طومرِايى و فيَلَيَك ناتوانيَت كةليَن و كةلةبةريَك بدؤزيَتةوة تا خؤى
بةناو حةرةمى خاويَنى ئايةتةكانى ئةو قورئانة ثيرؤزةدا بكات!
ضونكة
لاى سةرةوةى: دروشمى ئيعجازة و.. لاى خوارةوةى: بةلَطةية و.. ثشتةوةشى (واتة خالَى
ثشت ثآبةستنى): "وةحى"ى بآطةرد وخاويَنى ثةروةردطارة و.. بةردةميشى:
بةختةوةريى هةردوو دنياية و.. لاى رِاستيشى: عةقلآنى هيَناوةتة قسة و طوفتار بؤ
تةسديقكردنى و.. لاى ضةثيشى: شايةتىدان و تةسليمبوونى ويذدانة كة رِاستىيةكانى
دةضةسثيَنيَت و.. ناوةوةشى، بة رِوونى و بآطومانى: هيدايةتى خاويَن و بآطةردى
خـواوةندى ميهرةبانة و.. سـةرةوةشـى، وةك بـةضـاو دةبينـريَت: نـوورة
بآطـةردةكانى ئيمانة و.. بةروبوومةكانيشى: ئةو زانا دلأ و دةروون خاويَن و ليَكؤلَةر
و ثياوضاك و صدديقانةن كة بة "عين اليقين" هةرضى كةمالآتى مرؤظانة هةن
تياياندا جةمبووة و ثيَيانةوة ثرشنطى داوة.
جا ئةطةر بة باشى طويَت بنيَيت بة سنطى ئةو زمانةى جيهانى غةيبةوة (واتة قورئان) ئةوا بآ هيض طومانيَك، لة قوولآيى ناخيةوة، زايةلَةيةكى ئاسمانيى خةمرِةويَنى بةضيَذ و تام دةبيستيت كة لةوثةرِى جيدييةت و بةرزىداية و، بة "بةلَطة" ثرِضةك كراوة و، هةميشة و بة قةتعىيةتيَكى تةواو "لا إله إلا هو