(وَيَضْرِبُ اللهُ الأمثالَ لِلنّاسِ
لَعَلَّهُم يَتَذَكَّرُون) (ابراهيم:25).
(وَتِلكَ الأمثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ
لَعَلّهُمْ يَتفَكّرون) (الحشر:21).
جاريَكيان
دوو كةس لة طؤميَكى طةورةدا خؤيان دةشؤرد و مةلةيان دةكرد تا برِسيان لـآ برِا و
هيَندة ماندوو بوون كة لة هؤشى خؤيان ضوون و بوورانةوة. كاتآ لةو بآهؤشىية
بيَداربوونةوة و بة وردى سةرنجى دةوروبةريان دا بؤياندةركةوت كة لة جيهانةكةى
خؤياندا نةماون و هيَنراونةتة جيهانيَكى ديى تةواو جياواز لة جيهانةكةى
ثيَشوويان، جيهانيَك سةرتاثا خؤى و سةرجةمى شتانى ناوى سةير و سةرسوورِهيَنةر
بوون. ضونكة رِيَكوثيَكيى ئةو جيهانة نوآية ئةوةندة ورد و ناوازة بوو دةتوت
ولآتيَكى ئةوتؤية كة تابلَيَى بة وردى و رِيَكى بايةخ بة طشت لايةن و طؤشةيةكى
دراوة و.. لة جوانى و قةشةنطيشدا ضةشنى شاريَكى ئاوةدان خؤىدةنواند و.. ئةوةندةش
ثةيوةنديى نيَوان ثايةكانى ئةو جيهانة توندوتؤلأ و مةحكةم بوون كة كتومت رِوخسارى
كؤشكيَكى قايم و ناوازةى نوآيان طرتبووةخؤ.
هةردووك
بة تاسة و ئارةزوومةندىيةوة سةيرى دةوروبةرى خؤيانيان دةكرد، لة رِاستيشدا ئةو
جيهانةى كة ئةوان رِووبةرِووى بووبوونةوة هيَندة مةزن بوو كة بة جارآ ئةمانى خستبووة
سةرسوورِمان و طرفتارى سةرساميى كردبوون، ضونكة ئةطةر سةيرى لايةنيَكى ئةو جيهانة
بكراية ئةوا ولآتيَكى رِيَكوثيَك دةبينرا و، طةر تةماشاى طؤشةيةكى ترى بكراية
شاريَكى كاملأ دةردةكةوت و، خؤ طةر بؤ رِوويةكى ديكةى برِوانراية ئةوا كؤشكيَكى
طةورةى وا مةزن دةبينرا كة جيهانيَكى سامناكى لة ئاميَز طرتبوو!
ثيَكةوة
كةوتنة طةرِان بةناو ئةم جيهانة سةرسوورِهيَنةرةدا، لة طةشت و طةرِانةكةياندا
ضةند بةديهاتوويةكيان دى بة جؤرة زمانيَكى تايبةتى لةطةلأ يةكتردا دةدوان كة ئةمان
ليَى تآنةدةطةيشتن، بةلآم لة ئاماذة و هيَماكانيانةوة هةستيان كرد كة ئةوانة ضةند
كار و ئةركيَكى طةورة و طرنط ئةنجام دةدةن.
يةكيَكيان
بةوى ترى وت:
=
بآطومان ئةم جيهانة سةرسوورِهيَنةرة كارسازيَكى هةية كاروبارةكانى دةسازيَنآ و
بةرِيَوةيان دةبات.. ئةم ولآتة ناوازةيةش خاوةنيَكى هةية ضاوديَريى دةكات.. ئةم
شارة رِةنطينةش طةورةيةكى هةية هةموو كاروبارى شارى بةدةستة.. ئةم كؤشكة مةزنةش
بنياتنةريَكى بآويَنةى هةية كة بةم شيَوة ناوازةية داىهيَناوة.
لةبةر
ئةوة، من بة ثيَويستى دةزانم هةولَى ناسينى بدةين، ضونكة وا ديارة هةر ئةوة كة
ئيَمةى هيَناوةتة ئيَرة، جا ئةطةر نةيناسين دةبآ كآ بيَت = جطة لةو = بيَت
بةهانامانةوة و فريامان بكةويَت و لةم جيهانة نامؤيةدا طيروطرفتةكانمان لةكؤلأ
بكاتةوة و ثيَداويستىيةكانمان بؤ فةراهةم بهيَنيَت؟ ئايا تؤ هيض تروسكايىيةكى
هيوا و ئوميَد لةو بوونةوةرة لاواز و كؤلَةوارانةوة شك دةبةيت كة لة زمانيان
تآناطةين و ئةوانيش طوآ بؤ ئيَمة رِاناطرن؟.. ثاشان ئةو كةسةى كة ئةم جيهانة
مةزنةى لة شيَوةى ولآتيَكى رِيَك و لة شكلَى شاريَكى قةشةنط و لة رِوخسارى
كؤشكيَكى ناوازةدا بنياتناوة و، ضةشنى طةنجينةيةكى ثرِ لة شتانى دةراسا(خارق)
بةكارىهيَناوة و، بة قةشةنطترين ئارايشت و جوانى رِازاندوويةتةوة و، هةموو طؤشة
و سووض و لايةنيَكيشى بة ضةندةها موعجيزاتى ثرِ لة دانست و واتاى بةرز و بلَند
ئارايشت داوة.. ئةو بنياتنةرةى كة خاوةنى ئةم هةموو شكؤمةندى و مةزنىيةية و،
ئيَمة و ئةم دةوروبةرةى ئيَمةشى هيَناوةتة ئيَرة.. ئةو كةسة = بآ هيض طومانيَك =
نيازيَكى بةم طشت كارانة هةية و هيضيان هةرِةمةكى و بآمةبةست نين. كةواتة دةبآ
ئيَمة لة ثيَش هةموو شتيَكدا بة باشى بيناسين و ثاشان هةر لة رِيَى خؤيةوة بزانين
ضيى لة ئيَمة دةوآ و داواى ضيمان لـآ دةكات؟
هاورِآكةى
ثيَىوت:
=
واز لةم قسانة بهيَنة! من باوةرِ ناكةم يةكيَكى تاكى تةنيا هةبيَت ئةم جيهانة
ناوازةية بةرِيَوة ببات!
وةلآمى
دايةوة:
=
كاكى هاورِيَم! لةسةرخؤبة! كةمآ طويَم لـآ رِابطرة. طةر ئيَمة ناسينى ئةو ثشتطوآ
بخةين ئةوا = وةك ئاشكراية = هيض دةستكةوتيَكمان نابيَت. بةلآم طةر هةر زيانيَك
لةو ثشتطوآخستنةدا ببيَت، زيانيَكى طةلـآ طةورة دةبيَت. خؤ ئةطةر بة
ثيَضةوانةشةوة، بؤ ناسينى تةقالا بدةين و لة ئةنجامدا بيناسين دووضارى هيض ضةشنة
طيروطرفتيَك نابين و زيانيشمان ثآناطات، بةلَكو طةلـآ سوودى طةورة و مةزنيشمان
دةستطير دةبيَت. كةواتة ئيَمة كاريَكى طةلـآ نابةجآ و نةشياو دةكةين طةر هةر ئاوا
بميَنينةوة و بايةخ بة ناسينى ئةو نةدةين.
بةلآم
هاورِآ بآئاطاكةى وتى:
=
من لةم قسانةدا لةطةلَت نيم! من حةوانةوة و شاديى خؤم لةوةدا دةبينم كة هةرطيز
بير لةم شتانة نةكةمةوة و، ئةو بنياتنةرة ناوازةيةش نةناسم كة تؤ ليَى دةدويَيت!
هيض داخوازيَك شك نابةم كة خؤم لة شتيَكدا ماندوو بكةم ذيريم وةرىنةطريَت و ثةيى
ثآنةبات، بةلَكو ثيَمواية هةموو ئةم كارانةى دةيانبينين تيَكرِا بةرهةمى
"رِيَكةوت"ن و ضةند شتيَكى تيَهةلَكيَشن و لة رِةفتار و كاروباريشياندا
بؤ خؤيان سةربةست و سةربةخؤن! من ضيم لةم شتانة داوة؟
ذيرةكةيان
وةلآمى دايةوة:
=
دةترسم ئةم سةرسةختىيةى تؤ ئيَمةش و كةسانى تريش دووضارى ضةندين طيروطرفت و
دةردىسةرى بكات! ضونكة ئايا هةر لة ئةنجامى هةرزةيى مرؤظيَكى بةدبةخت و، رِةفتارى
ضةواشة و نةفامانةى كةسيَكى لةرِآلادةرى وةك تؤوة نةبوو كة ضةندةها شارى ئاوةدان،
ويَران و كاول كران؟!
جاريَكى
تر هاورِآ بآئاطاكةى ليَى رِاثةرِى و وتى:
=
با بة يةكجارى ئةم بابةتة ببرِينةوة و ئةم باسة يةكلايى بكةينةوة. يان دةبآ بة
ضةشنيَكى طوماننةهيَلأ بؤم بضةسثيَنيت كة ئةم ولآتة خاوةن و بنياتنةريَكى تاك و
تةنياى هةية، ياخود وازم لـآ بهيَنة و كارت بةسةرمةوة نةبيَت!
هاورِآكةى
وةلآمى دايةوة:
=
مادةم تؤ = ئةى هاورِآكةم! = تا رِادةى شيَتى و ورِيَنةكردن لةسةر كةللةرِةقى و
سةرسةختيى خؤت سوور و بةردةواميت، بة ئةندازةيةكى ئةوتؤ كة لةوانةية ئةم
سةرسةختىيةت ئيَمةش و ولآتةكةش طرفتارى فةنا و ويَرانى بكات، ئةوا من
"دوازدة" بةلَطة دةخةمة ثيَشضاوت تاكو بؤت بضةسثيَنم كة ئةم جيهانةى لة
ناوازةيىدا وةك كؤشك واية و، ئةم ولآتةش كة لة رِيَكوثيَكىدا دةلَيَى شاريَكى
ئاوةدانة، بنياتنةريَكى ناوازة و داهيَنةريَكى تاك و تةنياى هةية، كة هةر تةنها
ئةوة طشت كاروبارةكانى ئيَرة دةسازيَنيَت و بةرِيَوةيان دةبات، بة رِادةيةك كة
هةر بة ضاوى خؤت هيض ناتةواوى و نةنطىيةك لة هيض شتيَكدا نابينيت. ئةو
بنياتنةرةى كة ئيَمة نايبينين، ئةو ئيَمةش و هةموو شتيَكى تريش دةبينيَت و طشت
طوفتاريَك دةبيستآ و سةرجةمى كارةكانيشى دةراسا و قةشةنط و نيشانةى زانستن. ئةم
بوونةوةرانةش = كة ئيَمة لة زمانيان حالَىنابين = ضةند ئةرك ثآسثيَرراو و
كارمةنديَكن لة ولآتةكةى ئةودا كاردةكةن و ئاوةدانى دةكةنةوة.
بةلَطةي يةكةم:
وةرة
ئةى هاورِآكةم! با ثيَكةوة سةرنج لة شتانى دةوروبةرمان بدةين، ئايا نابينيت
دةستيَكى ثةنهان هةية كة لة ثشتى هةموو رِووداوةكانةوة كار دةكات؟.. ئايا نابينيت
ئةو شتةى كة هةر خاوةنى هيض هيَزيَك نىية و ناتوانيَت خؤيشى هةلَبطريَت، كةضى
هةزاران ئةوةندةى تواناى خؤى كؤلَى قورسى لة كؤلَى خؤى ناوة و هةلَىطرتوون[1] ؟.. ئايا نابينيت ئةو شتةى كة خاوةنى هةستونةست و ثةىثآبردن
نىية، كةضى كارى وا رِادةثةرِيَنيَت كة لةوثةرِى دانايىداية[2]؟ كةواتة ئةم شتانة بة سةربةخؤيى كار ناكةن، بةلَكو خاوةنيَكى
زاناو بنياتنةر و دروستكةريَكى بةتوانايان هةية لة ثشتى ثةردةوة بةرِيَوةيان
دةبات. ضونكة طةر بهاتاية و سةربةخؤ بووناية و كاروبارى خؤيان بة دةستى خؤيان
بواية، ئةوا دةبوو هةموو شتيَكى ئيَرة خاوةنى موعجيزةيةكى دةراسا و لةعادةتبةدةر
بووناية. ديارة ئةمةش ورِيَنةيةكى ثووضى بآ كاكلَة و واتاية.
بةلَطةي دووهةم:
وةرة
= ئةى هاورِآكةم! = با بة وردى سةيرى ئةم شتانة بكةين كة هةموو مةيدانةكانيان بة
تةواوى رِازاندووةتةوة. ضونكة لة يةكبةيةكى ئةو ئارايشتانةدا ضةندين نيشانة و
شتانى ئةوتؤ هةن كة هةوالَى خاوةنى ئةم جيهانةمان دةدةنآ و بؤ لاى ئةو رِيَنماييمان
دةكةن، بة رِادةيةك كة دةلَيَى يةكبةيةكى ئةو نيشانانة مؤر و تةمغة و سكةى
خاوةنى ئةم جيهانةن، كتومت وةك مؤر و تةمغةى ثادشا كة بةلَطةن لةسةر بوونى و،
ضةشنى سكةى فةرمانرِةواش كة لةسةر دراوةكانىدا نةخشيَنراوة و، مةزنى و ساموشكؤى
ثادشا و فةرمانرِةوامان ثآ رِادةطةيةنن. طةر حةز دةكةيت بة رِوونى لةمة تآبطةيت،
ئةوا فةرموو سةيرى ئةم تةنؤلكة بضووكة بكة كة هيَندة وردة نزيكة مرؤظ نرخى
نةزانيَت و وةختة هةر بايةخى ثآ نةدات[3] كةضى
خاوةنةكةى ضةندين "تؤث" كووتالأ و ثارضةى ضنراوى رِةنطاورِةنط و ثرِ لة
نةخشونيطارى سةرنجرِاكيَشى لـآ دروست كردووة و، بةروبوومى لة حةلَوا و
شيرينىيةكانيش بةتامولةزةتترى لـآ دةرهيَناوة، بة رِادةيةك كة ئةطةر هةزاران
كةسى وةك ئيَمة ئةو كووتالأ و ثارضة ضنراوانة لةبةر بكةن و لةو خواردةمةنىيانةش
بخؤن، هيَشتا هةر تةواو نابن.
ثاشان
برِوانة، ئةوةتا بة دةستة غةيبى و ثةنهانةكةشى ئةم ئاسن و طلأ و ئاو و خةلَووز و
مس و زيَرِ و زيوانة هةلَدةطريَت و، ثارضةيةك طؤشتيان لـآ ثيَك دةهيَنيَت[4]!
ئةى
هاورِيَى بآئاطام! ئةم كارانة تةنها تايبةتن بة كةسيَكةوة كة جلَةوى ئةم ولآتةى
بةدةستة و هيض شتيَكى لـآ ون نابيَت و، سةرجةمى شتانى ناو ولآتيش ملكةض و
فةرمانبةردارى ويستى ئةون.
بةلَطةي سآهةم:
وةرة
با سةيرى دروستكراوة سةرسوورِهيَن و بزؤكةكانى ئةو بكةين[5]. ئةوةتا
هةريةكةيان بة جؤريَك دروستكراوة كة دةلَيَى نوسخةيةكى ثوخت و بضووككراوةى ئةم
كؤشكة مةزنةى بةرضاومانة. ضونكة هةرضى لة سةرجةمى كؤشكةكةدا هةية لةم نوسخة
ثوختةيةشدا هةية. جا ئايا دةطونجآ جطة لة بنياتنةر و دروستكةر و داهيَنةرى ئةم
كؤشكة، كةسيَكى تر هةبآ بتوانيَت ئةو كؤشكة مةزن و زةبةلاحة بة بضووكى و ثوختى لة
ئاميَر و مةكينةيةكى ئاوةها ورددا جآ بكاتةوة؟ ئايا دةطونجآ
"بآمةبةستى" و "رِيَكةوت" لة جيهانيَكدا ببينيت كة لة
مةكينةيةكى بضووكدا جيَىكرابيَتةوة؟
واتة
هةموو يةكيَك لةو مةكينانةى دةيانبينيت، وةك نيشانةيةك وان كة بةلَطةن لةسةر
دروستكةر و داهيَنةرى ناوازةيان، تةنانةت هةموو يةكيَك لةو مةكينانة بةلَطةن لةسةر:
ئةو دروستكةرة و، "بوون"ى ئةو رِادةطةيةنن و، بة زمانى حالأ دةلَيَن:
(ئيَمة
داهيَنراوى ئةو كةسةين كة ئةم جيهانةى بة ئاسانىيةكى رِةها داهيَناوة، هةروةك
ئيَمةشى بة ئاسانيى رِةها بةدىهيَناوة).
بةلَطةي ضوارةم:
ئةى
براى سةرسةختم! وةرة با شتيَكى لة هةموان سةرسوورِهيَنةرترت ثيشان بدةم! برِوانة
وا هةموو كاروبار و شتيَكى ناو ئةم ولآتة طؤرِانيان بةسةردا ديَت، ئةوةتا بة ضاوى
خؤمان ئةم ئالأوطؤرِانة دةبينين و هيض شتيَك لةوانةى كة لة بةرضاوماندان لةسةر
رِةوتى خؤيان ناميَننةوة و هةموويان بةردةوام لة طؤرِان و نوآبوونةوةدان.
سـةيرى
ئةم تةنة بآطيانانة بكة كة لة بةرضاودان و خاوةنى هةسـتونةسـت و داراى ئاطا و
شعووريش نين، دةلَيَى هةريةكةيان شيَوةى فةرمانرِةوايةكى تةواو بةدةستةلآتيان لةخؤ
طرتووة و ئةوانى تريش لة ذيَر فةرمان و دةستةلآتى ئةودان، بة رِادةيةك كة دةلَيَى
هةموو يةكيَك لةوان بةسةر ئةوانى تردا زالأ و دةستةلآتدارة! ئنجا سةيرى ئةم
مةكينةيةى نزيكى خؤشمان بكة[6] كة دةلَيَى
فةرمان دةردةكات و طشت ثيَداويستىيةكانى = ض بؤ ئارايشتدانى خؤى و ض بؤ كارةكانى
= بة ثةلة لة دوورةوة ديَن و ثيَويستىيةكانى بؤ ئةنجام دةدةن.. هةروةها سةيرى ئةو
جةستة بآهةست و نةستةش بكة[7] كة دةلَيَى
بة يةك ئاماذةى ثةنهانى خؤى مةزنترين تةن و جةستةى تر لة كاروبارةكانىدا دةخاتة
كار و دةيانكات بة طوآرِايةلَى فةرمان و ئاماذةكانى خؤى..
ئيتر
بؤخؤت شتانى ترى ناو ولآت بةم دوو نموونةية بثيَوة و ليَكبدةرةوة.
جا
ئةطةر كاروبارى ئةم ولآتة بة دةست خاوةنةكةى خؤيةوة نةبيَت، كة ئيَمة نايبينين،
ئةوا دةبآ هةرضى وردةكارى و كةمالآتى داهيَنةرةكةى هةن، تيَكرِا بة هى
دروستكراوةكان دابنريَن، ئيتر ئةو دروستكراوة ض بةرديَك، يان طلَيَك، يان
زيندةوةريَك، يان مرؤظيَك، ياخود هةركام لة بوونةوةران بيَت!
خؤ
ئةطةر ذيريى تؤ بةلايةوة دوور بيَت كة داهيَنةريَكى تاكى تةنيا خاوةنى ئةم ولآتة
بيَت و بةرِيَوةى ببات، ئةوا دةبآ ئةم ذيرىيةت مليؤنةها مليؤن = بةلَكو بة ذمارةى
بوونةوةران = دروستكةرى داهيَنةر قبوولأ بكات كة هةريةكةيان دذ و، هاوويَنة و، برى(بديل)ى
خؤتيَهةلَقورتيَنةرى كاروبارى ئةوانى تر بيَت!
كةضى
ئةو رِيَسا وردة ناوازةيةى كة لة بةرضاوداية، داخوازى ئةوةية هيض شتيَك لة
كاروبارى بةديهيَنةرىدا خؤى هةلَنةقورتيَنيَت، ضونكة هةر ضةشنة دةستتيَوةردان و
خؤهةلَقورتاندنيَك = با زؤر كةميش بيَت = لة لايةنى هةر شت و هةر كةسيَكةوة
ببواية و لة هةر كاريَكى ئةم ولآتةدا رِووى بداية، ئةوا بة رِوونى ئاسةوارةكانى
دةردةكةوت و ئاشكرا دةبوو. ئةوةتا طةر لة طونديَكدا دوو كويَخا و لة شاريَكدا
دوو ثاريَزطار و، لة ولآتيَكدا دوو ثادشا هةبن، ئةوا هةموو كاروبار و شتانى ئةو
شويَنة بة تةواوى طرفتارى شثرزى دةبن و بة ضةشنيَكى هةرِةمةكى و بةرباد ئاويَتة و
تيَكةلأ و ثيَكةلَى يةكتر دةردةضن.. جا ئايا ضؤن دةطونجآ ضةندةها فةرمانرِةواى
لةذمارةبةدةر لة ولآتيَكدا ببن كة لةوثةرِى رِيَكوثيَكى و ناوازةيىدا بيَت؟!
بةلَطةي ثيَنجةم:
ئةى
هـاورِيَى بةطومـانم! وةرة با ســةرنجى نةخشونيطارةكانى ئةم كؤشـــكـة مةزنة
بدةين و، بة وردى بؤ ئارايشتةكانى ئةم شارة ئاوةدانة برِوانين و، رِيَساى ناوازةى
ئةم ولآتة فراوانة ببينين و، بير لة سنعةتى ثرِ لة وردةكاريى ئةم جيهانة
بكةينةوة.. ئةوةتا دةبينين كة ئةم نةخشونيطارانة ئةطةر نووسينى قةلَةمى خاوةنة
ناوازةكةى خؤيان نةبن، كة موعجيزات و داهيَنانى ئةو سنووريان بؤ نىية و، نووسين و
نةخشاندنيان بدريَتة ثالأ "هؤكارة بآهةستةكان" و "رِيَكةوتى
كتوكويَر" و "سروشتى كةرِولالأ"، ئةوا دةبآ ئةو كاتة لة نيَو
هةموو بةرد و طذوطيايةكى ئةم ولآتةدا ويَنةكيَشيَكى خاوةن ئيعجاز و نووسةريَكى
ناوازةى ئةوتؤ هةبيَت كة بتوانيَت لةناو يةك دانة ثيتدا هةزاران كتيَب بنووسيَت
و، لة دووتويَى تةنها يةك نةخش و نيطاريشدا مليؤنةها كارى وردى ناوازة دابنيَت!
ضونكة هةر بة ضاوى خؤت دةبينيت كة ئةو "نةخش"ةى لةم خشتةى بةردةمتداية[8] هةموو
نةخشونيطارةكانى ناو كؤشكى تيَدا كؤكراوةتةوة و سةرجةمى ياسا و رِيَسا و ثلان و
ثرؤطرامةكانى شارى تيَدا دانراوة. واتة هةر تةنها بةديهيَنانى ئةم نةخشونيطارة
ناوازة و رِةنطينانة، موعجيزةيةكى مةزنى كتومت وةك بةديهيَنانى خودى ولآتةكة
واية. ضونكة هةموو سنعةتيَكى ناوازة، ئاطانامةيةكى وةهاية كة وةسفةكانى
بةديهيَنةرى داهيَنكار و ناوازةى خؤى ئاشكرا دةكات و، طشت نةخشونيطاريَكى جوانيش
مؤريَكى رِوون و لة بةرضاوة لةو مؤرة زؤر و زةبةندانةى ئةو بةديهيَنةرة ناوازة و
داهيَنكارة.
جا
مادةم هةرطيز ناطونجآ كة هيض ثيتيَكى نووسراو بةلَطة نةبيَت لةسةر نووسةرةكةىو،
هيض نةخشونيطاريَكيش هةوالَى نةخشةكيَشةكةيمان ثآ رِانةطةيةنيَت.. ئةدى ضؤن ئةو
ثيتة ناوازةيةى كة كتيَبيَكى مةزنى تيَدا نووسراوة، نابيَت بة بةلَطة لةسةر
نووسةرةكةى و، ئةو نةخش و نيطارانةش نةخشةكيَشةكةيان ناناسيَنن، كة هةر يةكيَكيان
هةزاران نةخش و نيطارى وردى تيَدا نةخشيَنراوة؟! ئايا بةلَطةبوونى ئةم ضةشنة ثيت و
نةخش و نيطارانة لةسةر نووسةر و نةخشةكيَشةكةيان رِوونتر نىية لةضاو
بةلَطةبوونيان لةسةر بوونى خؤيان؟!
بةلَطةي شةشةم:
وةرة
ئةى هاورِآكةم! با ثيَكةوة طةشتيَك بةناو ئةم دةشتايىية بةرين و رِاخراوةى
بـةردةمماندا بكةين[9].. ئا ئةوة
ضيايةكى بةرزى طةردنكةشة، با برِؤين ثياىدا سةربكةوين، تاكو لةوآ بتوانين بة ئاسانى
سةيرى هةموو لايةك بكةين و، با ضاويلكةى طةورةكةر و دووربين لةطةلأ خؤماندا
ببةين، ضونكة ئةم ولآتة هيَندة شتى سةير و سةرسوورِهيَن و رِووداوى ناوازةى واى
تيَداية كة بة ئةنديَشةى هيض كةسيَكدا نةهاتوون..
سةيرى
ئةو ضيا و دةشتايى و شارة ئاوةدانانة بكة، لة رِاستىدا كاريَكى طةلـآ
سةرسوورِهيَنة كة دةيانبينيت بة جارآ هةموويان دةطؤرِريَن و لةسةر شيَوة و بارى
ثيَشوويان ناميَنن.. تةنانةت مليؤنةها كاروبارى ئالَؤز و تيَهةلَكيَش دةبينيت كة
بةوثةرِى رِيَساو رِيَكوثيَكىيةوة ئالأوطؤرِيان بةسةردا ديَت، دةلَيَى مليؤنةها
تؤثة كوتالأ و ثارضةى رِةنطاورِةنطى نةخشين لة هةموو دةم و كات و ساتيَكدا لة
بةردةمماندا دةضنريَن.. بة رِاستى ئةم ئالأوطؤرِانة طةلـآ سةرسوورِهيَنةرن.. ئايا
ئةو طولَة خنجيلة و ناسكؤلآنةى كة بة زةردةخةنةوة بؤ ئيَمةيان دةرِوانى و ماوةيةك
بوو لةطةلَياندا رِاهاتبووين و طةلـآ دلَمان ثيَيان دةكرايةوة، ئيَستا كوان؟ لة
كويَن؟ ئاشكراية هةموويان رِؤشتن و، ضةندين طولَى قةشةنط و رِةنطينى تريان هاتةجآ
كة هةرضةند شيَوةيان لةوانى ثيَشوو جياية بةلآم هةموويان لة ماهييةتدا هاوويَنةى
يةكترين. وةك بلَيَى ئةم دةشتايىية بةرين و ضيا طةردنكةشانةى بةردةممان ضةند
لاثةرِةيةكى ثةرتووكيَك بن كة بة بآ هيض هةلَةيةك و بةوثةرِى رِيَكوثيَكى ضةندةها
كتيَب لة هةموو لاثةرِةيةكىدا بنووسريَن و ثاشان بكوذيَنريَنةوة و ئنجا سةرلةنوآ
هى تريان لة جآدا بنووسريَتةوة..
جا
ئةى هاورِيَى بةرِيَزم! ئايا تؤ ثيَتواية ئةم ئالأوطؤرِانةى كة ئاوا بة رِيَسا و
تةرازووكارى بةسةر ئةو بارودؤخانةدا ديَن، هةرِةمةكى بن و لة خؤرِا رِوو بدةن؟
ئايا كارى وا لة هةموو مةحالَيَك مةحالأتر نىية؟
هةرطيز
ناطونجآ رِوودانى ئةم ئالأوطؤرِانةى بةردةممان كة بةوثةرِى سنعةتكارى و وردى
ئةنجام دةدريَن، بدريَنة ثالأ خودى ئةو شتانة تاكو خؤيان لة خؤرِا ئةنجاميان بدةن،
نةخيَر هةرطيز ناطونجآ، ضونكة كارى وا مةحالَيَكى رِوون و ئاشكراية، بةلَكو ئةو
ئالأوطؤرِانة ئةوةندة بةلَطةيةكى رِوونن لةسةر دروستكةر و كارسازى ناوازةى خؤيان
طةلـآ رِوونتر لةضاو ئةوةى كة بةلَطةى بوونى خؤيانن! ضونكة ئةو ئالأوطؤرِانة بؤمان
دةردةخةن كة دروستكةر و بةديهيَنةريان هيض كاريَكى بةلاوة قورس و طران نىية،
نووسينى هةزاران كتيَبى وةك نووسينى تةنها يةك ثيت ثآ ئاسانة.
ثاشان
= برام! = سةرنج لة هةموو لايةك بدة. دةبينى بةديهيَنةرى مةزن بة
"دانايى"يةكى تةواو هةموو شتيَكى لة جيَى شياوى خؤىدا داناوة و، ئنجا
بة لوتف و ضاكةى فراوان و طشتيى خؤيشى، نيعمةت و بةخشايشةكانى خؤى بة هةموو شتيَك
داوة و، ثاشان هةروةك دةرطاى نيعمةت و بةخششة فراوانةكانى خؤى لة بةردةم هةموو
شتيَكدا كردووةتةوة، بة هةمان جؤر ثيَداويستى و حةز و ئارةزووةكانى هةموو
شتيَكيشى دابينكردووة و، هةر شتيَك مايةى دلَنيايى هةر بةديهيَنراويَك بيَت، ئةو
بةديهيَنةرة مةزنة بؤى دةنيَريَت و شادى دةكات ثيَى.
لة
هةمان كاتيشدا ضةندين سفرة و خوانى رِازاوةى ثرِ لة بةخشش بؤ طشت بةديهيَنراوانى
رِادةخات، تةنانةت ضةندةها نيعمةتى لةسنووربةدةر بة بوونةوةرانى زيندةوةر و
رِووةكى ئةم ولآتة دةبةخشيَت، بةلَكو لةوةش زياتر، ئةوةتا نيعمةتى لةبار و شياوى
هةموو يةكيَك هةر بةناو و شيَوةى خؤى و بآ هيض هةلَة و لةبيرضوونيَك، دةنيَريَت و
بة دةستى دةطةيةنيَت.
جا
ئايا مةحالَى لةوة مةزنتر هةية كة ثيَت وابيَت "رِيَكةوت" = با بة
ئةندازةيةكى طةلـآ بضووك و كةميش بآ = دةستى لةم كارانةدا هةبيَت؟.. يان هةندآ
بآمةبةستى و هةرِةمةكيَتى ئاويَتةيان ببيَت؟.. ياخود جطة لة بةديهيَنةرى ناوازةى
خؤيان كةسيَكى تر خؤى لة كاروبارى ولآتدا هةلأقورتاندبيَت؟.. يان تةسةوورى ئةوة
بكريَت كة سةرجةمى شتانى ناو ولآت ملكةضى ئةو نةبن؟
كاكى
هاورِيَم! ئايا دةتوانيت هيض ثةلَث و بةهانةيةك بؤ ئينكارىكردنى ئةمانةى
دةيانبينيت، بدؤزيتةوة؟!
بةلَطةي حةوتةم:
ئةى
هاورِيَى بةرِيَزم! با واز لة شتانى هةندةكى(جزئي) بهيَنين و،
سةرنج لةم جيهانة سةرسوورِهيَنة بدةين و، هةموو بارودؤخيَكى طشت بةشة بةرامبةر
يةكةكانيان ببينين.. ضونكة ئةم جيهانة ناوازةية هيَندة رِيَساى طشتى و هةمةلايةنة
و رِيَكوثيَكيى تةواوى تيَداية كة دةلَيَى هةموو شتيَكى ناوى: بكةر و، زيندوو و،
داراى ئيختيارة و، سةرثةرشتيكارى رِيَساى سةرجةمى ولآتة بةطشتى و،
جموجوولَةكانيشى لةطةلأ رِيَساى طشتىدا هيَندة تةباو طونجاون، كة تةنانةت ئةو
شتانةش بة رِوالَةت وا دةنويَنن لة يةكترةوة دوور بن، لة رِاستىدا يةكبةيةكيان
بؤ هاوكارى و ثشتطيريى يةكتر هةولأ دةدةن و تآدةكؤشن.
برِوانة!
وا كاروانيَكى بةسام و شكؤ لة جيهانى ثةنهانى غةيبةوة رِووةو ئيَمة بةرِيَوةية و
دةفرى ثرِ لة رِؤزيى زيندةوةرانى ثآية[10].. ثاشان
سةيرى ئةو ضرا رِووناكىبةخشة بكة[11] كة بة طومةزى
ئاسماندا هةلَواسراوة و رِووناكى بة هةموان دةبةخشيَت و ئةو خؤراكانةش
ثآدةطةيةنيَت كة بة دةزوولةيةكى باري[12] هةلَواسراون
و بة دةستيَكى ثةنهان رِووبةرِووى ئةو ضراية رِاطيراون.
ئايا
لةطةلأ مندا ئاورِيَك لةم زيندةوةرة دةستةوسان و لةرِ و لاوازانة نادةيتةوة كة
بةهؤى ترومثايةكى هةلَواسراو لة ئاستى سةرياندا[13] خؤراكيَكى
ثوخت و خاويَن بةرةو دةميان رِةوانةكراوة و تةنها ئةوةندة ئةرك دةكةويَتة
ئةستؤيانةوة كة دةم لةو ترومثايانة بدةن تاكو ئةو خؤراكةيان ثآ بطات؟
لةمانةى
ثيَشةوة دةطةينة ئةو ئةنجامةى كة:
هةرضى
كةرةسة و شتى ناو جيهان هةية لة بارودؤخ و شيَوةيةكى واداية كة دةلَيَى رِووةو
ئةوانى تر دةرِوانيَت و بةهانايانةوة دةرِوات، يان دةلَيَى ضاوى لةوى ترة و ثشتى
دةطريَت و هاوكاريى لةطةلأدا دةكات. كةواتة هةموو يةكيَك لة بوونةوةرانى ناو ئةم
جيهانة، تةواوكةر و ثشتطيرى ئةوانى ترة و، شان بة شانى يةكتر رِووةو ئامانجى طشتى
بة رِيَى ذياندا دةرِؤن. بؤ خؤت ئةمة بكة بة نموونةيةك و شتانى ترى ناو ئةم
جيهانةى ثآ ليَك بدةرةوة.
جا
ئةم دياردانة، بة جؤريَكى طومانبرِ و بة دلَنيايى تةواو، رِيَنماييمان دةكةن بؤ
ئةوةى كة: هةرضى شتى ناو ئةم كؤشكة سةرسوورِهيَنةرة هةية، طوآرِايةلأ و ملكةضى
خاوةنة بةتوانا و دروستكةرة ناوازةكةى خؤيةتى و، بة ناوى ئةو خاوةنةى و لة ثيَناوى
ئةودا كار دةكةن، تةنانةت هةموو شتيَكى ناو ئةم جيهانة وةك سةربازيَكى ئامادة و
طوآرِايةلَى ضاوةرِيَى فةرمان واية، ضونكة هةموو شتيَك بةهؤى هيَز و تواناى
خاوةنةكةيةوة سةرجةمى ئةو ئةركو كارانة رِادةثةرِيَنيَت كة ثيَى سثيَرراون،
ئةوةتا بة فةرمانى ئةو دةجوولَيَتةوة و.. بةثيَى دانايى ئةو كارةكانى رِيَك
دةخات و.. بة فةزلأ و بةخشايشى ئةويش هاوكارى لةطةلأ شتانى دةوروبةرى خؤىدا دةكات
و.. هةر بة ميهرةبانيى ئةويش فرياى شتان و كةسانى تر دةكةويَت.
جا
ئةى براى بةرِيَزم! ئةطةر دةتوانيت هةر جؤرة رِةخنة و ثةلَث و بةهانة و طومانيَك
لةم بةلَطةيةدا بدؤزيتةوة، فةرموو بيخةرة رِوو!
بةلَطةي هةشتةم:
وةرة
ئةى ئةو هاورِآيةم كة ضةشنى دةروونى بةدخوازم واية و خؤى بة ذير و تيَطةيشتوو لة قةلَةم
دةدات و طومانى باشى بة خؤى هةية!
كاكى
هاورِيَم! دةتبينم حةزت لة ناسينى خاوةنى ئةم كؤشكة ناوازةية نىية، كة لة
رِاستىدا هةموو شتيَك بةلَطةية لةسةرى و ئاماذةى بؤ دةكات و شايةتى لةسةر بوونى
دةدات. تؤ ضؤن ثرِكيَشيى بةدرؤخستنةوةى ئةم طشت شايةتىيانة دةكةيت؟ خؤ طةر بتةوآ
ئةو هةموو شايةتىيانة بةدرؤبخةيتةوة، ئةوا دةبآ ئينكاريى "بوون"ى خودى
كؤشكةكةش بكةيت، تةنانةت دةبآ رِايبطةيةنيت كة: نة كؤشك و نة ولآت و نة هيض شتيَك،
داراى "بوون" نىية! بةلَكو دةبآ ئينكاريى خؤيشت بكةيت و بة "نةبوو"
لة قةلَةمى بدةيت! يان دةبآ بؤ لاى فام و ذيريى خؤت بطةرِيَيتةوة و بة باشى طوآ لة
من رِابطريت. وا ئيَستا من ئةم ديمةنةت ثيَش ضاو دةخةم:
سـةرنج
لةم "توخم"(العناصر)انة" بدة[14] كة لة هةموو
لايةكى ئةم ولآتةدا هةن و لة طشت شويَنيَكى ئةم كؤشكةدا دةست دةكةون، ئاشكرايشة كة
هةر شتيَك لةم ولآتةدا بةرهةم دةهيَنريَت، هةموويان لةو ماددة و توخمانة دروست
دةكريَن. كةواتة ئةو كةسةى خاوةنى ئةو توخم و ماددانة بيَت هةر ئةو خاوةنى سةرجةمى
ئةو شتانةشة كة لةم ولآت و كؤشكةدا دروست دةكريَن و بةرهةم دةهيَنريَن. ضونكة
هةركةسيَك خاوةنى كيَلَطةيةك بيَت ديارة خاوةنى داهاتةكانيشيةتى و، طةر كةسيَكيش
خاوةنى دةريايةك بيَت هةموو شتانى ناو دةرياكةش هى ئةو دةبن.
ثاشان
= ئةى هاورِآكةم! = سةيرى ئةم ثارضة و كووتالَة ضنراوة رِةنطاورِةنط و بة طولَزار
ئارايشتدراوانة بكة، ئةوةتا هةموويان لة يةك ماددة دروست دةكريَن. كةواتة ئةو كةسةى
ماددةكةى ئامادة كردووة و رِستوويةتى دةبآ يةك كةس بيَت، ضونكة ئةو سنعةتة هةرطيز
بوار نادات ضةند دةستيَك لة دروستكردنىدا هاوبةش بووبن. كةواتة ئةو كووتالَة
ضنراوانة تايبةتن بةو يةك كةسة تاك و تةنيايةوة.
ثاشان ئاورِيَك لةمة بدةرةوة كة دةبينيت: نةذاد و
رِةطةزةكانى ئةم كووتالَة ضنراوانة لة هةموو جيَطايةكى ئةم جيهانة
سةرسوورِهيَنةرةدا هةن و لة طشت شويَنيَكدا ثةرشوبلآون، بة رِادةيةك كة هةر
هةموويان ثيَكةوة و بة جؤريَكى تيَهةلَكيَش و لة يةك كاتدا و بة يةك ضةشن لة
هةموو جآيةكدا دةضنريَن و ئامادة دةكريَن. ئةمةش بةلَطةى ئةوةية كة: سةرجةمى
ئةوانة كردارى يةك كةسى بكةرى تاك و تةنياية. ئةوةتا هةر هةموويان بة فةرمانى
يةك فةرماندة دةجوولَيَنةوة. دةنا طةر وا نةبآ، كاريَكى طةلـآ مةحالأ دةبيَت كة
تةبايى تةواوةتى و يةككةوتنى ئاوا رِوون و ئاشكرا لة يةك كاتدا و بة يةك ضةشن و
ضؤنيَتىو شيَوة لة هةموو جآيةكدا رِووبدات. لةبةر ئةمانة، هةر شتيَك لةم جيهان
و كؤشكةدا بة وردى و رِيَكوثيَكى دروستكرابيَت، دةبيَت بة بةلَطةيةكى رِوون
لةسةر بوونى ئةو بكةر و دروستكةرةى كة ئيَمة نايبينين، بةلَكو بة ئاشكرا و
رِاشكاوى بوونى ئةو رِادةطةيةنيَت، تةنانةت هةموو ثارضة كووتالَيَكى ضنراوى بة
طولأ نةخشيَنراو، هةروةها طشت مةكينةيةكى ناوازة و هةموو خؤراكيَكى بةتام = لة
رِاستىدا = نيشانة و مؤر و بةلَطةو تةمغةى دروستكةر و بةديهيَنةرة
موعجيزةكارةكةيةتى و، هةريةكةيان بة زمانى حالأ دةلَيَن:
(ئةو
كةسةى منى دروستكردووة، هةر ئةو خاوةنى ئةو جيَطايةشة كة منى تيَدام).
هةموو
نةخشونيطاريَكيش دةلَيَت :
(ئةو
كةسةى منى ضنيوة و نةخشاندوومى، هةر تةنها ئةو كةسة ئةو تؤثة كووتالَةشى ضنيوة كة
من بةشيَكم ليَى).
هةموو
ثاروويةك خؤراكى بةلةزةتيش دةلَيَت :
(ئةو
كةسةى دروستم دةكات و ثيَمدةطةيةنيَت، هةر ئةو خاوةنى ئةو مةنجةلَةيشة كة منى
تيَدا دةكولَيَنيَت).
طشت
ئاميَريَكيش دةلَيَت :
(ئةو
كةسةى منى دروست كردووة، هةر ئةو خاوةنى سةرجةمى هاوويَنةكانى منيشة لة هةموو
جيهاندا، واتة تةنها ئةو كةسة دةتوانيَت خاوةنى ئيَمة بيَت كة خاوةنى ئةم ولآت و
كؤشكةية).
هةموو
ئةمانةش بة ويَنةى ئةوةى كة هةر كةسيَك لافى خاوةنيَتيى قؤثضةكانى بةرطى سةربازى و
دانانى دروشمى دةولَةت لةسةريان، لـآ بدات، دةبآ خاوةنى رِاستةقينةى سةرجةمى
كارطةكانى ئةو قؤثضة سةربازىية دروشم لةسةرنةخشاوانة بيَت، دةنا لافليَدانيَكى
درؤينة دةردةضيَت و لةسةر ئةو رِةفتار و طوفتارةى رِووبةرِووى سزا دةبيَتةوة.
ثوختةى ئةم قسانة ئةوةية كة:
هةروةك
توخمةكانى ناو ئةم ولآتة لة هةموو سووض و شويَنيَكى ولآتدا ثةرشوبلآون و، ئةمةش
دةبيَت بة بةلَطةى ئةوةى كة خاوةنى هةموويان يةكيَكة و سةرجةمى شتانى ناو ولآت
مولَكى ئةون.. بة هةمان جؤر، دروستكراوانى زؤر و زةبةندة و ثةرش و بلآوى طشت
لايةكى ولآتيش (لةبةر ئةوةى لة يةك دةضن و يةك نيشانة و يةك ياسا لة
دروستبوونياندا دةردةكةويَت) هةموويان بةلَطةن لةسةر ئةوةى كة تةنها يةك كةس
هةية بةسةرياندا زالَة و هةموويان دروست دةكات.
كاكى
هاورِيَم! لةم جيهانةدا نيشانةى "يةكتايى" طةلـآ رِوونة و بةلَطةى
"تةوحيد"يش يةكجار ئاشكراية، ضونكة هةندآ شت هةن هةرضةند يةكيَكن، كةضى
لة هةموو جآيةكى جيهاندا هةن.. بةشيَكى ترى شتانيش ويَرِاى جؤراوجؤرى و جياوازيى
شكلأ و شيَوةيان، كةضى لةطةلأ هاوويَنةكانيشياندا = بةهؤى لةيةكضوونيان و
بلآوبوونيان لة هةموو جآيةكدا = هاوجؤرى(وحدة نوعية)يةك
ثيَكدةهيَنن.
جا لةبةر ئةوةى "يةكبوون" لة شتاندا
= وةك ئاشكراية = بةلَطةى يةكبوونى دروستكةريانة، ئةوا دةبآ دروستكةر و خاوةنى
هةموو ئةو شتانة يةكيَكى تاك و تةنيا بيَت.
ئنجا
ويَرِاى ئةمانةش، بة ضاوى خؤت دةبينيت كة ضةندين دياريى بةنرخمان لة ثشتى ثةردةى
غةيبةوة ثيَشكةش دةكريَت و، ضةندةها ثةت و تالَة دةزوويش[15] لة ثشتى ئةو
ثةردة ثةنهانةوة شؤرِ دةبنةوة كة ضةندين نيعمةت و ضاكة و بةخشايشى لة ئةلَماس و
زومرِووت بةنرختريان ثيَدا هةلَواسراون.
كةواتة
بؤخؤت طيَذى و طةلحؤيى ئةو مرؤظة هةلأبسةنطيَنة كة ئةو كةسة ناناسيَت وا ئةم هةموو
كاروبارة سةرسوورِهيَنانة بةرِيَوةدةبات و ئةم طشت ديارىية ناوازانةش ثيَشكةش
دةكات! هةروةها مةوداى بةدبةختيى ئةو كةسةش ليَكبدةرةوة كة شوكرانةبذيَريى ئةو
نيعمةتانة ئةنجامنادات! ضونكة ئةو جؤرة مرؤظة نةفامى و نةزانىيةكةى دةيطةيةنيَتة
ئةو رِادةيةى كة ضةند وتةيةكى ورِيَنةئاساى لة زار دةربضيَت و = بؤ نموونة =
بلَيَت: ئةو مروارىية رِازاوانة هةرخؤيان خؤيانيان دروست كردووة! واتة
نةزانىيةكةى لة رِادةيةكى ئةوتؤداية كة ئةو مرؤظة رِاثيَض دةكات بؤ ئةوةى: واتا
و ناوةرؤكى "ثادشا" بة هةموو يةكيَك لةو ثةت و دةزووة شؤرِةوةبووانة
ببةخشيَت! كةضى ئيَمة دةبينين لة رِاستىدا دةستيَكى غةيبيى ثةنهان بؤ ئةو ثةتانة
رِادةكيَشريَت و دروستيان دةكات و ديارىيةكانيشيان ثيَدا هةلَدةواسيَت. واتة
هةرضى شت لةناو ئةم كؤشكةدا هةية، ضةندة بةلَطةيةكى رِوونة لةسةر
"بوون"ى خؤى، ئةوةندة زياتريش بةلَطةية لةسةر بوونى داهيَنةرة
ناوازةكةى.
جا
ئةى كاكى هاورِيَم! طةر تؤ ئةو داهيَنةرة ناوازةية بة تةواوى و رِاستى نةناسيت،
ئةوا دةكةويتة ثلةيةكى طةلـآ نزمتر لة هى ئاذةلآن، ضونكة ئةو كاتة ناضارى
ئينكارىكردنى "بوون"ى ئةم هةموو شتانةى ناو كؤشك و ولآت دةبيت!
بةلَطةي نؤهةم:
ئةى
ئةو هاورِآيةى كة برِيارةكانى بة هةرِةمةكى دةردةكات!
تؤ
نة خاوةنى ئةم كؤشكة دةناسيت و نة حةزيشت لة ناسينى هةية، ضونكة بة دوورى دةزانيت
خاوةنيَكى هةبيَت و، ئنجا لةبةر ئةوةش كة "ذيرى"ت سةبارةت بة ثةىبردنى
بةم موعجيزاتة رِوون و كارة ناوازة و رِةنطينانة دةستةوسان ماوة، ئةوا رِيَى
ئينكارىكردنى حالَةتةكانى خاوةنى كؤشكت طرتووةتةبةر، كةضى لة رِاستىدا دووريى
رِاستةقينة و طيروطرفتى دذوار و كيَشةى قورس و زؤر و زةبةندة = بةثيَى
ليَكؤلَينةوةى ذيريى مرؤظ = تةنها لة: نةناسينى خاوةنى ئةم كؤشكةداية. ضونكة
نةناسينى ئةو، لة ئةنجامدا ناضارى ئينكارىكردنى سةرجةمى ئةم ماددة و كةرةسة
زةبةندانةى بةرضاومانت دةكات، كة بة نرخيَكى هةرزان و زؤرىيةكى لةرِادةبةدةر بؤت
ئامادة كراون.. بةلآم طةر ئيَمة ئةو خاوةن كؤشكة بناسين، قبوولأكردن و سةلماندنى
بوونى شتانى ناو كؤشك و سةرجةمى ئةم جيهانة، دةبيَت بة كاريَكى تابلَيَى ئاسان و،
لةطةلأ ذيريى مرؤظدا طونجاو دةردةضيَت، بة رِادةيةك كة دةلَيَى هةموو شتانى ناو
كؤشك يةك شتن. ضونكة طةر ئةو نةبيَت و نةيناسين ئةوا دةستكةوتنى هةموو شتيَك
دةبيَتة كاريَكى سةخت و لةرِادةبةدةر قورس و طران، بطرة ئةطةر ئةو نةبيَت، هيضكام
لةو شتانة نابينيت كة ئيَستا لة بةرضاوتدا بة زؤرى دانراون! طةر حةز دةكةيت ئةمةت
بة تةواوى بؤ رِوون ببيَتةوة، ئةوا فةرموو سةيرى ئةو قوتووة مورةبايانة بكة كة
لةم دةزوولةيةوة شؤرِبوونةتةوة[16] ضونكة
ئةوانة طةر بةرهةمى خانةى كولآندنى سةر بةو توانستة موعجيزةكارة نةبن، هةرطيز
نةتدةتوانى = تةنانةت بة نرخيَكى تابلَيَى طرانيش = هيض كاميانت دةست بكةويَت!
بةلَآ،
دوورى و طيروطرفت و قورسى و تياضوون و كارى مةحالأ، تةنها لةوةداية كة ئةو
نةناسريَت. ضونكة طةر = بؤ نموونة = يةكبةيةكى بةرةكانى درةختيَك ثةيوةستةى ضةند
مةلَبةنديَكى جيا جيا و ثابةندى ضةندين ياساى جؤراوجؤر بن، ئةوا بةديهيَنانى تةنها
يةك دانة "بةر" بة ئةندازةى خودى درةختةكة قورس و ثرِ لة كيَشة و
طيروطرفت دةبيَت، بةلآم طةر بةديهيَنانى "بةرى درةخت" بةثيَى يةك ياسا و
لة يةك سةرضاوةوة بيَت، بةلاى ذيرىيةوة، بةديهيَنانى هةزار دانة "بةر"
= ئةو كاتة = بة ئةندازةى يةك دانة "بةر" ئاسان دةبيَت! كتومت ضةشنى
دابينكردنى كةرةسة و تةقةمةنىيةكانى سوثا، كة هةركات لة يةك سةرضاوة و بة يةك
ياسا و لة يةك كارطةوة ئةنجام بدريَت، بةلاى ذيرىيةوة كاريَكى ئاسان و طونجاو
دةبيَت، بةلآم طةر هةموو يةكيَكى سةربازةكانى سوثا بة ياسايةكى تايبةتىو لة
سةرضاوةيةكى جياواز و كارطةيةكى تايبةت بةو سةربازةوة كةرةسة و تةقةمةنىيةكانى بؤ
ئامادة و دابين بكريَت، بة تةواوى كارةكة سةخت و ثرِ لة كيَشة دةبيَت، بطرة ئةو
كاتة تةنها يةك سةرباز بة ئةندازةى ذمارةى كةسانى سوثايةكى تةواو، ثيَويستى بة:
كارطةى تةقةمةنى و، مةلَبةندى دابينكردنى كةرةسة و شمةك و، ياساى زؤرى جؤراوجؤر
دةبيَت!
هةر
بة ويَنةى ئةم دوو نموونةية، بةديهيَنانى شتانى ناو ئةم كؤشكة مةزن و، شارة
رِةنطينو، ولآتة ثيَشكةوتوو و، جيهانة بةسام و شكؤيةش، طةر بدريَتة ثالأ يةكيَكى
تاكى تةنيا، ئةوا بةلاى ذيرىيةوة بةديهيَنانيان طةلـآ رِوون و ئاسان و بآ
طيروطرفت دةبيَت، بة رِادةيةك كة ئةم زؤرىيةى لة بةديهيَنانى شتاندا دةيبينيت
جطة لة كارى ئةو تاك و تةنياية بة هيض شتيَكى تر ليَكنادريَتةوة!
بةلآم
طةر ئةم كارة بة هى ئةو كةسة تاك و تةنياية دانةنريَت، بةديهيَنانى تةنها يةك شت
هيَندة كاريَكى دذوار دةبيَت كة ئةطةر سةرجةمى دنياشى لة ثيَناودا خةرج بكةيت
هيَشتا هةر ناطونجآ ئةو تةنها ثيَويستىيةت بؤ بةدىبهيَنريَت.
بةلَطةي دةهةم:
كاكى
هاورِيَم! ئةى ئةو كةسةى وردة وردة لة ويذدانةوة نزيك دةبيَتةوة!
وا
ماوةى ثازدة رِؤذة[17] ئيَمة
ليَرةداين، جا ئةطةر هيَشتا ثاش ئةم ماوةية رِيَسا و ياساكانى ئيَرة شارةزا نةبين
و ثادشا و خاوةنةكةشى نةناسين، شايانى رِووبةرِووبوونةوةى سزا دةبين. ضونكة
لةمةولا بوارى بةهانة و بيانوومان نادريَت و، تةنها بؤ ماوةى ئةم ثازدة رِؤذة بوو
كة مؤلَةت درابووين و دةستيان نةدةهيَناية رِيَمان. دةبآ بة بآطومانى ئةوةش
بزانين كة ئيَمة ليَرةدا بة تةواوى لة رِةفتار و هةلَسوكةوتماندا سةربةست نيين،
ضونكة بةديهاتووة ثرِ لة وردةكارىيةكانى ئةم ولآتةى كة ئيَمةى تيَداين هيَندة
وردى و نةرمونيانىو دةرس و ثةنديان تيَداية كة مةزنيى ثادشا و خاوةنةكةيان
دةردةخةن، كةواتة سزا و تؤلَةسةندنةكانيش دةبآ طةلـآ توند و تيذ و سةخت بن. بؤ خؤت
دةتوانيت مةزنى و توانستى خاوةنى ولآت لةمةوة تآبطةيت:
ئةو
ثادشا و خاوةنةى كة ليَى دةدويَين، هةردةم بة ئةندازةى ئاسانيى رِيَكخستنى
كؤشكيَكى بةرز، ئةم جيهانة مةزنةش رِيَكدةخات و.. بة قةدةر سانايى بةرِيَوةبردنى
مالَيَكى بضووك، كاروبارى ئةم جيهانة سةرسوورِهيَنةرةش بةرِيَوةدةبات و.. ضةشنى
ئاسـانيى ثرِكـردن و خالَىكردنةوةى دةفريَك، ئةم شــارة ئاوةدانةش بةوثـةرِى
رِيَكى و تـةواوى و دوور لة نوقسانى و بة دانايىيةكى تةواو، لة "دانيشتووان"
ثرِ دةكات و ثاشان خالَيشى دةكاتةوة و.. بة ئةندازةى ئاسانيى رِاخستن و
هةلَطرتنةوةى سفرة ئاسايىيةكانى خواردن و بة كةمالَى كةرةم و دةستى ثةنهانى
خؤيشى، لةم سةر و ئةو سةرى جيهاندا سفرة و خوانى مةزن و رِةنطاورِةنط[18] رِادةخات و
ضةندين جؤر خؤراكى بةتام و ضيَذى لةسةر ئامادة دةكات و، ثاشان ئةو سفرانة
هةلَدةطريَتةوة و دةيانثيَضيَتةوة.. جا ئةطةر تؤ مرؤظيَكى وريا و زرنط بيت،
تآدةطةيت كة ئةم هةموو مةزنى و سام و شكؤية: بةخشندةيى و سةخاوةتيَكى
لةرِادةبةدةر و بآسنوور دةردةخةن.
ثاشان
برِوانة:
هةروةك
ئةم شتانة شايةتى رِاستطؤن لةسةر: مةزنى و زالأبوون و، دةستةلآتدارى و ثادشايى و
تاك و تةنيايى خاوةنة بةتوانا و دةستةلآتةكةى ئةم كؤشك و شارو ولآتة، بة هةمان جؤر
كاروانة يةك لة دواى يةك هاتووةكان و ئالأوطؤرِة وةك يةكةكانيش بةلَطةن لةسةر
بةردةوامى و مانةوةى ئةو ثادشاية. ضونكة سةرجةمى شتانى فانى و لةناوضووى ئةم
ولآتة، هاودةم لةطةلأ نةمانى خؤياندا، هاوكارةكانى بوونيشيان دةرِؤن و ناميَنن و
تيَكرِا ثيَكةوة تيادةضن، كةضى ئةو بوونةوةر و شتانةى كة دوا بة دواى رِؤشتووان و
كؤضكردووانى ثيَشوو ديَن، هةموويان تازة و نويَن و، ضةشنى ئةوانةى ثيَشوو داراى
ئاسةوارى سةربةخؤى خؤيانن.
كةواتة
هيض كام لةوانة كارى دةستى ئةو هؤكارانة نين و لةوانةوة ثةيدا نةبوون، بةلَكو
تيَكرِا كارى ئةو كةسةن كة هةرطيز نةمانى بةسةردا نايةت! ضونكة هةروةك بريسكانةوةى
ئةو كةف و بلَقة ئاوانةى كة لة دواى لةناوضوونى كةف و بلَقةكانى ثيَشووى جؤطة
ئاوةكانةوة ديَن تيَماندةطةيةنن كة: بريسكانةوةى ئةمان لة كةف و بلَقة
لةناوضووةكانةوة ثةيدا نةبوون، بةلَكو هى سةرضاوةيةكى هةميشة رِووناكىبةخشن..
هةروةك
ئةم بريسكانةوانة ئةمةمان تآدةطةيةنن، بة هةمان جؤر طؤرِانى ئةو كارانةى ليَرةدا رِوودةدةن
بة خيَرايىيةكى سةرسوورِهيَن و، ثاشان رِةنطدانةوةى ئةو كارانةى دواى خؤيان بة
هةمان رِةنط و سيفةتةكانى ثيَشووتر، بةلَطةن لةسةر ئةوةى ئةو كارانة درةوشانةوةى
كةسيَكن كة: هةميشةيىية و، لةناوناضيَت و، طؤرِانى بةسةردا نايةت و، سةرجةمى
شتانى تريش جطة لة سنعةت و ئاويَنة و نةخشى ئةو، هيضى تر نين!
بةلَطةي يازدةهةم:
وةرة
ئةى كاكى هاورِيَم! با بةلَطةيةكت ثيشان بدةم كة بة ئةندازةى طشت بةلَطةكانى
ثيَشوو بةهيَز و ثتةوة.. با خؤمان بؤ طةشت و طوزاريَكى دةريايى ئامادة بكةين و
سوارى كةشتىيةك ببين[19].. با برِؤين
بؤ دوورطةيةكى دوور لة خؤمانةوة.. دةزانيت لةبةر ضى بةرةو ئةوآ دةرِؤين؟ ضونكة
لةوآ كليلى مةتةلَةكانى جيهان و نهيَنىية داخراوة سةيرةكان دةست دةكةون، نابينيت
ئةو حةشاماتة ضاويان برِيوةتة ئةوآ و بؤى دةرِوانن و ضاوةرِوانى بةياننامةيةكن كة
لةوآ دةردةضيَت و هةموويان فةرمانيان لةويَوة بؤ ديَت؟..
وا
دةستمان بة طةشتةكةمان كرد.. وا طةيشتين و ثيَمان خستة سةر خاكى دوورطةكة.. بة
وردى = هاورِيَى ئازيزم! = بؤ سةركردةى ئةو كؤبوونةوة بةسام و شكؤية برِوانة.. با
كةميَك ليَى برِؤينة ثيَشةوة، تاكو لة نزيكةوة بيناسين. ئةوةتا زياد لة هةزار دانة
مةدالياى[20] بةنرخ و
بةرزى بة بةرؤكةوةية و، بة طوفتاريَكى يةكجار خؤش و شيرين و ثرِ لة متمانة و
باوةرِبةخؤبوونةوة، دةدويَت. جا لةبةر ئةوةى من لة ماوةى ثازدة رِؤذى رِابوردوودا
شتيَك لة بارةى ليَدوانةكةى ئةو شارةزا بووم، وا منيش ئةو وتارةت تآدةطةيةنم:
ئةو
سةركردةية سةبارةت بة ثادشاى خاوةن موعجيزاتى ئةم ولآتةوة دةدويَت و، دةلَيَت: (
ثادشا منى بؤ لاى ئيَوة ناردووة).
سـةيرى
بكة، ئةوةتا ضةندةها كارى دةراسا(خارق للعادة)ى سةير و موعجيزاتى
ئةوتؤ ثيشان دةدات، هيض طومانيَك لةوةدا بؤ مرؤظ ناهيَلَنةوة كة ئةو سةركردةية بة
تايبةتى لة لايةن ئةو ثادشا مةزنةوة رِةوانة كراوة. بة باشى طوآ لة قسة و
طوفتارةكانى رِابطرة، ضونكة هةموو بوونةوةران، تةنانةت سةرجةمى ولآت بة وردى
طوآيان لةو رِاطرتووة و تآدةكؤشن وتارة شيرينةكةى ببيستن و رِوخسارى جوانيشى
ببينن.
وا
نةزانيت كة هةر تةنها طرؤى "مرؤظ" طوآيان بؤ وتارةكةى رِاطرتبيَت،
نةخيَر، بةلَكو هةموو ئاذةلَةكان و طشت ضيا و بوونةوةرة بآ طيانةكانيش طوآ لة
فةرمانةكانى رِادةطرنو لة سام و شكؤ و شةوقى ئةودا تةزوو بة جةستةياندا ديَت..
تةماشاى درةختةكان بكة، با بزانيت كة ضؤن فةرمانبةردار و ملكةضى فةرمانةكانى ئةون
و بةرةو ئةو جآية دةرِؤن كة ئةو سةركردةية ئاماذةيان بؤ دةكات.. لة هةر شويَنيَك
بيةويَت ئاو هةلأدةقولَيَنيَت، تةنانةت لة نيَوان ثةنجةكانى خؤيشيةوة. خةلَكييش
لةو ئاوة زولآلَة تيَراو دةبن.. سةيرى ئةو ضراية بكة كة بة بنميضى ئةم ولآتةدا
هةلَواسراوة[21] تةنها بة
ئاماذةبؤكردنيَكى ئةو دةبيَت بة دوو كةرتةوة. وةك بلَيَى سةرانسةرى ولآت و هةر
شتيَكى تيَداية بيناسن و بة دلَنيايى بزانن كة ئةم مرؤظة سةركردةية:
كارمةنديَكة لة لايةن ثادشاوة رِةوانةكراوة و رِاطةيةنةريَكى دةستثاك و بآوةيى
فةرمانةكانى ئةوة، ئةوةتا هةموويان ضةشنى سةربازى طوآرِايةلأ ملكةضى فةرمانةكانى
ئةون و، طشت مرؤظة ذيرةكانى دةوروبةريشى بة يةك دةنط دةلَيَن: "ئةم كةسة
نيَرراويَكى بةرِيَزى ثادشاية" و هةموويان باوةرِى ثآدةكةن و ملكةضى طوفتار
و فةرمانةكانى ئةون. ئنجا نةك هةر تةنها ئةوان، بةلَكو هةموو ضيا و هةردةكانى ولآت
و تةنانةت ضرا مةزنةكةيش[22] تيَكرِا
تةسديقى ئةو دةكةن و بة ملكةضى و زمانى حالأ دةلَيَن: بةلَآ، هةرضى ئةو دةيلَيَت،
رِاست و رِةوا و حةقيقةتة.
دةسا
ئةى هاورِيَى بآئاطام! ئايا دةطونجآ لة طوفتارى ئةم مرؤظة بةرِيَزةدا بضووكترين
طريمانى فيَلأ و درؤ خؤى حةشار دابيَت؟.. حاشا.. هةرطيز طريمانى وا لة قسة و
طوفتارى ئةو كةسةدا نىية كة ثادشاى مةزن هةزار مةداليا و نيشانةى بة بةرؤكدا
كردووة و هةمووشيان بةلَطةى رِاستى و تةسديقكردنى ئةون. ئنجا ويَرِاى ئةمة،
سةرجةمى بةرِيَزان و ثياوماقوولآنى ولآتيش تةسديقىدةكةن و، سةرتاثاى
طوفتارةكانيشى دلَنيايى و باوةرِبةخؤبوونيان ثيَوة ديارة. ئةوةتا لةبارةى
وةسفةكانى ثادشاى خاوةن ئيعجاز و فةرمانة رِةوانةكانيةوة ئةدويَت. جا ئةطةر لة
دةروونتدا طريمانيَك هةبيَت سةبارةت بةوةى كة = خوانةخواستة = ئةم نيَرراوة
بةرِيَزة "درؤ" لة طوفتارةكانىدا ببيَت، ئةوا دةبآ ئةم هةموو كؤمةلآنة
بة درؤ بخةيتةوة كة تةســديقى ئةويان كرد، بطرة دةبآ ئينكاريى كؤشـك و ضراكانى و
تةنانةت ئينكاريى "بوون"ى هةموو شتيَك بكةيت و حةقيقةتى هةموويان بةدرؤ
بخةيتةوة، دةنا ض قسةيةكت ثآية بيلَآ و هيض شتيَكيشت لة لاية هةر ئيَستا
دةريانبخة و ئاشكرايان بكة، وا "بةلَطةكان" سنطيان لـآ دةرثةرِاندوويت
و بةرهةلَستيت دةكةن!
بةلَطةي دوازدةهةم:
كاكى
هاورِيَم! لةوانةية بةو قسانةى بؤمانكرديت وردة وردة ضاوت كرابيَتةوة و ذيريت
هاتبيَتةوةبةر! وا ئيَستاش بةلَطةيةكت بؤ رِوون دةكةمةوة كة لة هةموو بةلَطةكانى
ثيَشوو مةزنتر بيَت:
سةيرى
ئةو فةرمانة ثادشايىيانة بكة كة لة ئاسؤ بةرزةكانةوة دابةزيون و، هةموو ئةو
حةشاماتة رِيَز لة رِووياندا دةنويَنن و، بة ضاوى شكؤدارى و سةرسوورِمانةوة
بؤياندةرِواننو، ئةو مرؤظة بةرِيَزةش كة مةدالياكانى بة بةرؤكدا رِيزكراوة لة
تةنيشتى فةرمانة نوورانىيةكانةوة[23] رِاوةستاوة و
واتاكانيان بؤ ئةو جةماوةرة جةمبووة رِوون دةكاتةوة.. تةماشاى شيَوازى فةرمانةكان
بكة، ئةوةندة درةخشان و ثرشنطدارن كة هةمووانيان خستووةتة رِيَزليَنان و
سةرسوورِمانةوة، ضونكة لة ضةند مةسةلة و كيَشةيةكى هيَندة جيددىيةوة دةدويَن كة
مايةى بايةخثيَدانى طشت لايةكة و، كةسيَك نةماوة طويَى لـآ رِانةطريَت. شيَوازى
ئةو فةرمانانةش بة جؤريَكى واية كة بة تةواوةتى كاروبار و وةسفةكانى ثادشا رِوون
دةكةنةوة.. جا هةروةك مؤرى تايبةتيى ثادشا بةسةر ئةو فةرمانانةوة نةخشاوة، بة
هةمان جؤر لةسةر يةكبةيةكى ديَرِةكانيشى نيشانةى ثادشا ديارة، تةنانةت طةر بة
وردى سةرنج بدةيت، ئةوا لة هةموو رِستةيةكدا بةلَكو لة هةموو ثيتيَكىدا، ويَرِاى
واتا و ئامانج و "ئةمر" و "نةهى"يةكانى، تةمغةى تايبةتيى ثادشايش
دةبينيت كة لة هةموو يةكيَكيان دراوة و لةسةر طشتيان نةخشيَنراوة.
بة
ثوختى: هةروةك "رِووناكى" دةبيَت بة بةلَطة لةسةر "بوونى رِؤذى
درةخشان"، بة هةمان جؤر ئةو "فةرمانانة"ش بةلَطةن لةسةر
"بوونى ثادشاى مةزن"!
* * *
دةسا
ئةى كاكى هاورِيَم! ثيَمواية هاتبيتةوة سةر هؤشى خؤت و لة خةوى بآئاطايى بيَدار
بووبيتةوة! ضونكة ئةو بةلَطانةى رِوونمان كردنةوة بؤت، سةروزيادى بيَداربوونةوةى
تؤن. ئيَستاش طةر شتيَك بة ثيَويست دةزانيت باسى بكةيت فةرموو بيخةرةرِوو و
ليَىبدوآ..
ئةو
مرؤظةى كة ثيَشتر سةرسةختيى دةنواند، ئيَستا لة وةلآمدا وتى:
=
تةنها ئةوةندة دةلَيَم كة: سوثاس بؤ خواى طةورة. وا ثرِ بة دلأ باوةرِم كرد،
بةلَكو بة ضةشنيَكى رِوونى وةك خؤر و رِؤذى رِووناك باوةرِم هيَنا و دلَنيا و
قايل بووم كة ئةم ولآتة خاوةنيَكى "كاملأ" و، ئةم جيهانةش مولَكداريَكى
"شكؤمةند" و، ئةم كؤشكةش بنياتنةريَكى خاوةن "جوانى"ى هةية.
خواى طةورة ليَت رِازى بيَت ئةى دؤستى دلَسؤزم! بة رِاستى لة كؤت و زنجيرى:
ئينكارى و سةرسةختى و دةمارطيريى بيَزليَكراو رِزطارت كردم، كة طةياندبووميانة
رِادةى شيَتى و طةلحؤيى..
برام!
ضى لة تؤ بشارمةوة؟ طةر رِاستت دةويَت هةموو يةكيَك لةو بةلَطانةى هيَناتنةوة
سةروزيادى ئةوةن بةم ئةنجامةم بطةيةنن، بةلآم لة ناخةوة ئارةزوومةندى بيستن بووم و
حةزم دةكرد طوآ لة بةلَطة يةك لة دواى يةكةكان رِابطرم، ضونكة هةر بةلَطةيةكى نوآ
لةو بةلَطانة ضةندين ئاسؤى فراوانتريان بةرةو "ناسين" و، ضةندةها
ثةنجةرةى رِووناكتريان رِووةو "خؤشويستن"ى بآطةردى ثادشا لـآ
كردمةوة.
* * *
بةم
جؤرة، ئةم ضيرؤكة ليَرةدا كؤتايى ثآهات، كة ئاماذةى بؤ رِاستيى مةزنى:
"تةوحيد" و "ئيمان بة خوا" دةكرد.
ئنجا ثشت بة فةزلَى خواى طةورة و رِيَذنةى
قورئانى ثيرؤز و نوورى ئيمان دةبةستين و، لة مةقامى دووهةميشدا، بةرامبةر بةو
دوازدة بةلَطانةى ثيَشوو، دوازدة "بريسكانةوة"ى خؤرى "تةوحيدى
رِاستةقينة" باس دةكةين، دواى ئةوةى كة بة نووسينى "ثيَشةكى"يةك
رِآيان بؤ خؤشدةكةين.
ومن
الله التوفيق والهداية.
[1] ئاماذةية بؤ:
"تؤو" و "ناوك" كة ضةندين درةختى زةبةلاح هةلَدةطرن. (دانةر)
[2] ئاماذةية =
بؤ نموونة = بؤ قةدى ميَو كة لة خؤىدا لاوازة و ناتوانيَت هيَشووة ثرِةكانى خؤى
هةلَبطريَت و، ناضار دةستة نيانةكانى لة ملى درةختةكانى دةوروبةرى دةئالَيَنيَت.
(دانةر)
[3] ئاماذةية بؤ تؤوة
جؤراوجؤرةكان. ئةوةتا تؤوى كالَةك وقؤخ و هاوضةشنيان ضةند طةلآيةكى وا دةضنن كة
طةلـآ لة ثارضة و كوتالَى جل و بةرط جوانتر و نايابترن و، لة طةنجينةى ميهرةبانيى
خواوةنديشةوة ضةند بةروبووميَكمان ثيَشكةش دةكةن كة لة حةلَوا و شيرينىيةكان طةلـآ
بةتامولةزةت ترن. (دانةر)
[4] ئاماذةية بؤ
بةديهيَنانى جةستةى زيندةوةران لة توخمةكان و ئاوى مةنى. (دانةر)
[5] مةبةست
زيندةوةران و مرؤظة، ضونكة زيندةوةران ثيَرِستيَكى بضووككراوة و ثوختى ئةم
جيهانةن و، ماهييةتى مرؤظيش نموونةيةكى ثوختةكراوى بوونةوةرانة، هةر شتيَك لة
جيهاندا هةبيَت، نموونةكةشى لة مرؤظدا هةية. (دانةر)
[6] ئاماذةية بؤ
رِووةكة بةردارةكان. ضونكة سةدان ورديلة كارطة لة ئةندامة ناسك و نيانةكانياندا
هةلَدةطرن و، طةلآ ناسك و طولَة رِةنطينةكان دةضنن و، بةروبووم و ميوة
طةيشتووةكانيش دةرِةخسيَنن و ثيَشكةشى ئيَمةيان دةكةن. درةختى زةبةلاحى سنةوبةر
نموونةيةكى ترة، كة تةنانةت لةسةر بةردة رِةق وتةقةكانى ناو ضياكانيش كارطةكانى
خؤيان دامةزراندووة! (دانةر)
[7] ئاماذةية بؤ:
دانةويَلَة و ورديلة تؤوةكان و طةراى ميَروو. ئةوةتا "ميَشوولة"
طةراكانى خؤى لةسةر طةلآى درةخت دادةنيَت و ئةو طةلآية وةك رِةحمى دايك و لانكى
لـآ ديَت و، لة خؤراكيَكى بةتامى ضةشنى هةنطوين ثرِ دةبيَت. وةك بلَيَى ئةم درةختة
بآبةرة بةرى زيندةوةرى طرتبيَت! (دانةر)
[8] ئاماذةية بؤ
"مرؤظ" كة بةرى درةختى بوونةوةرانة و، ثةنجة بؤ "بةر"
رِادةكيَشيَت كة ثيَرِست و بةرنامةى درةختةكةى خؤى لة ئاميَز طرتووة. ضونكة ئةو
شتانةى كة قةلَةمى "قودرةت"ى خواوةند بة دريَذى لة كتيَبى مةزنى
"جيهان"دا نووسيونى، بة كورتى و ثوختى لة ماهييةتى مرؤظيشدا
نووسيونيةتةوة.. هةروةها ئةوانةى كة قةلَةمى "قةدةر" لة درةختدا تؤمارى
كردوون، لة تؤوة بضووكةكانيشىدا دايناون. (دانةر)
[9] ئاماذةية بؤ
رِووى زةوى لة دوو وةرزى بةهار و هاويندا، ضونكة سةدان هةزار بةديهيَنراوى
ثيَكئالآو لةو وةرزانةدا بةدىدةهيَنريَن و لةسةر لاثةرِةى زةوىدا، بآ هةلَة و
ناتةواوى، دةنووسريَن و بة رِيَكوثيَكيش ئالأوطؤرِيان ثآدةكريَت و، بةم ضةشنة
هةزاران سفرة و خوانى ميوانيى خواوةندى ميهرةبان رِادةخريَن و ثاشان هةلَدةطيريَن
و، ئنجا جاريَكى تر نوآ دةكريَنةوة. بة رِادةيةك كة دةلَيَى هةموو درةختيَك
شاطرديَكة لة خواردنطةيةكدا و، طشت رِةز و باخ و بيَستانيَكيش خواردنطةيةكى
ئامادةكراوى خواردةمةنىيةكانة. (دانةر)
[10] مةبةست
كاروانى رِووةكةكانة، كة رِؤزيى سةرجةمى زيندةوةرانيان لةطةلأ خؤدا هةلَطرتووة.
(دانةر)
[11] ئاماذةية بؤ
خؤر. (دانةر)
[12] ئاماذةية بؤ
لق و ثةلة نةرم و نيانةكانى درةخت كة بةروبوومة بةتامولةزةتةكان هةلَدةطرن.
(دانةر)
[13] ئاماذةية بؤ
مةمك و طوانى دايكانى مرؤظ و زيندةوةرانى تر. (دانةر)
[14] ئاماذةية بؤ
توخمى "هةوا" و "ئاو" كة ضةندين فةرمانبةرى و كارمةنديى
جؤراوجؤر ئةنجام دةدةن و، بة ئيزن و رِوخسةتى خواى طةورة يارمةتيى هةموو
موحتاجيَك دةدةن و، فرياى دةكةون و، لة طشت جآيةكدا بة فةرمانى خواى طةورة
بلآودةبنةوة و، ثيَداويستىيةكانى زيندةوةران ئامادة و دابين دةكةن و، بناغةى
سةرةكيى دةزووى نةخشونيطارةكانى دروستكراوانى خواى طةورةن. (دانةر)
[15] ثةتةكان
ئاماذةن بؤ درةختى بةردار و، دةزووةكان بؤ ثةل و لقةكانى و، ديارى و بةخشايشة
رِازاوةكانيش بؤ جؤرةكانى طولأ و بةروبوومةكان. (دانةر)
[16] قوتووى
مورةبا، ئاماذةية بؤ: كالَةك و شةمامة و هةنار و هاوضةشنيان لة قوتووةكانى ترى
توانستى خوايى، كة هةر هةموويان دياريى ميهرةبانيى خواى طةورةن. (دانةر)
[17] ئاماذةية بؤ
تةمةنى "تةكليف" كة ثازدة سالَىية. (دانةر
[18] ئاماذةية بؤ
طؤى زةوى لة بةهار و هاويندا. ضونكة لةو دوو وةرزةدا ضةندين خواردةمةنيى بةتام و
ضيَذى جؤراوجؤر لة خانةى خؤراك كولآندن(مطبخ)ى خواوةندةوة دةردةضن و،
سفرة و خوانى نيعمةتة رِةنطاورِةنط و جياوازةكان رِادةخريَن و بة بةردةواميش نوآ
دةكريَنةوة. ئنجا هةموو باخ و بيَستانيَك خواردنطةيةكة بؤ ثآطةياندنى ئةو
نيعمةتانة و، طشت درةختيَكيش خزمةتطوزاريَكى خواردنطةكةية! (دانةر)
[19] كةشتىيةكة
ئاماذة بؤ: "ميَذوو" دةكات و، دوورطةكةش ئاماذةية بؤ: ضاكترين سةدة كة
سةردةمى بةختةوةريى ثيَغةمبةرايةتىية. جا ئةطةر ئةو ثؤشاكانةى كة شارستانيَتيى
نزمى بآنرخ لةبةرى كردووين، لةسةر كةنارى ئةم سةردةمةدا لةبةرمان دابمالَين و،
خؤمان بهاوينة ناو دةرياى "زةمان" و سوارى كةشتيى "ميَذوو" و
"سيرةت" ببين و بطةينة ليَوارى دوورطةى سةردةمى نوور و بةختةوةرى و
دوورطةى عةرةب و، شةرةفمةندى بة خزمةتطةيشتنى ثيَغةمبةر ببين لة طةرماوطةرمى ئةو
كاتةىدا كة ئةركى بآطةرد و ثيرؤزى ثيَغةمبةريَتىيةكةى ئةنجام دةدات.. ئةو كاتة،
تآدةطةين كة ئةو ثيَغةمبةرة بةلَطةيةكى رِوون و ئاشكراى تةوحيدة، بة رِادةيةك كة
سةرجةمى طؤى زةوى و هةردوو ديوى زةمانى رِابوردوو و ئايندةى رِووناك كردووةتةوة و
تاريكستانى كوفر و طومرِاييشى تةفروتوونا كردووة. (دانةر)
[20] ئاماذةية بؤ
ئةو موعجيزاتانةى كة لةسةر دةستى ثيَغةمبةردا ئاشكرا بوون و، لاى زانايانى
ليَكؤلَةر ضةسثاون. (دانةر)
[21] ئاماذةية بؤ
"مانط" و "موعجيزةى لةتبوونى". مةولاناى جامى وتوويةتى:
"ئةو مرؤظة نةخويَندةوارة لة سةرانسةرى ذيانىدا هيضى نةنووسيوة، جطة لةوةى
كة تةنها يةك جار ثيتى (ئةلف)ى لةسةر رِوخسارى ئاسماندا نووسى و، مانطى ثآكرد بة
دوو كةرتةوة! ". (دانةر)
[22] ئاماذةية بؤ
"خؤر" كة بة طةرِانةوةى زةوى بةرةو خؤرهةلآت، لة ئاوابوون دواكةوت، بة
رِادةيةك كة لة لايةن خةلَكىيةوة سةرلةنوآ بينرايةوة. جا لةسةر بناغةى ئةم
موعجيزةية، ئيمامى عةلى = خواى لـآ رِازى بيَت = نويَذةكةى عةسـرى بةجآهيَنا كة
بةهؤى خةوليَكةوتنى ثيَغةمبةرةوة لةسـةر رِانى خةريك بوو كاتى بةسةر بضيَت (*)
(دانةر)
(*)
"بيَخود"ى شاعيريش ئاماذةى بؤ ئةم دوو موعجيزةية كردووة كاتآ كة
وتوويةتى:
صةلاتى حةق لةسةر شةهآ
كة شةق ئةكا قةمةر لة دوور
سةلامى حةق لةسةر مةهآ
كة ئةسثى "خؤر" لة غار ئةكا
(وةرطيَرِ)
[23] ئاماذةية بؤ
قورئانى ثيرؤز، نيشانة لةسةر نةخشاوةكةشى ئيعجازةكةيةتى. (دانةر)