وتةى
نؤزدةهةم
تايبةتة بة
"رِيسالةتى ئةحـمةدى"يةوة
بةلَآ،
ئةم "وتة"ية جوانة، بةلآم رِةوشتةكانى ثيَغةمبةر = صلى الله علية
وسلم =
كة
لة سةرووى "جوانى"يةوةن، جوانىيان ثآ بةخشيوة!
ئةم وتةية (لةمعةى ضواردةهةم) ضواردة
"نم"ى تيَداية:
نمى يةكةم:
سآ
ثيَناسةرى طةورة هةن كة ثةروةردطارى خؤمانمان ثآ دةناسيَنن:
يةكةميان: ثةرِاوى
طةردوونة، كة بةشيَكمان لة شايةتىدانى ئةم ثةرِاوة بيست، لةو سيازدة
"لةمعة"يةى كة لة "المثنوي العربي النوري"دا باسكران.
دووهةميان: ئايةتى هةرةمةزنى ناو
ئةم كتيَبة طةورةيةى طةردوونة، كة كؤتايى ثآهيَنةرى كاروانى ثيَغةمبةريَتىية،
صلى الله عليه وسلم.
سآهةميان: قورئانى
ثيرؤزة.
ئيَستا
دةبآ ئةم بةلَطة دووهةمة طؤيا(ناطق)يةى كة دواهةمين و
سةردارى هةموو ثيَغةمبةرانة = صلى الله عليه وسلم = بناسين و، بة ئةدةب و رِيَزةوة
طويَى لـآ رِابطرين:
بزانة
كة ئةو بةلَطةية "كةسيَتىيةكى مةعنةوى"ى طةورةى هةية. جا ئةطةر ثرسيارت
كرد و وتت: ئةو بةلَطةية كآية و، ماهييةتةكةى ضىية؟ ئةوا لة وةلآمدا ثيَت
دةوتريَت:
ئةوة
ئةو كةسةية كة لةبةر طةورةيى مةعنةويى ئةو: سةر رِووى زةوى بووة بة مزطةوتىو،
مةككة بة ميحرابى و، مةدينة بة مينبةرى و، خؤيشى ثيَشنويَذى سةرجةمى ئيماندارانة
كة لة ثشتيةوة رِيزيان بةستووة و، وتاربيَذى هةموو مرؤظايةتىية و، ياساكانى
بةختةوةرىيان بؤ رِوون دةكاتةوة و، سةروةرى طشت ثيَغةمبةرانة، تةزكييةيان دةكات و
بةوةش كة ئايينةكةى ئةم سةرجةم بناغةكانى هةموو ئايينةكانى ئةوانى لة خؤىدا
كؤكردووةتةوة، ئةوا تةسديقى هةموويان دةكات.. ئنجا طةورةى هةموو ئةولياكانة، ضونكة
بةهؤى رِووناكيى خؤرى ثيَغةمبةريَتىيةكةيةوة ثةروةردة و رِابةرى و رِيَنمايى
هةموويان دةكات.. ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = جةمسةريَكة لة ناوةندى
بازنةيةكى ذيكردا كة لة
ثيَغةمبةران و صيدديقان و ثياوضاكان ثيَكهاتووة و هةموويان بة يةكدةنط ئةو وشةية
دةلَيَنةوة كة ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = ثيَى رِاطةياندوون. درةختيَكى
نوورانيى وةهاية كة رِةط و رِيشة مةحكةم و قايم و زيندووةكانى بريتين لة
ثيَغةمبةران =
عليهم السلام = بةهؤى ئةوةى
كة بناغةى بانطةكانيان لة لايةن خواوةندةوةية. لق و ثةل و طةلآ سةوز و بةروبوومة
جوان و بةتامةكانيشى ئةولياكانن، كة بةهؤى ئةو زانيارىيانةى لة رِيَى ئيلهامةوة
سةبارةت بة ناسينى خواى طةورة دةستيان كةوتووة، بوون بة لق و ثةل و بةرى ئةو
درةختة. كةواتة ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = هةر دةعوايةك بلَيَت، هةموو
ثيَغةمبةران بة موعجيزاتيان و، ئةولياكان بة كةرامةتةكانيان تيَكرِا و بة يةكدةنط
شايةتيى بؤ دةدةن و تةسديقى دةكةن.
بةم
جؤرة، هةموو دةعوايةكى ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = مؤرى هةموو مرؤظة
كاملَةكانى طرؤى مرؤظايةتيى بة سةرةوةية. ئةوةتا دةبينيت كة ئةو دةفةرموآ: "لا
إله الاّ الله" و بةمةش دةعواى "يةكتايى" خواوةند رِادةطةيةنيَت،
ئةوا لة لايةن رِابوردوو و ئايندة و لة هةردوو رِيزة نوورانىيةكةوة، واتة لة خؤر
و ئةستيَرةكانى طرؤى مرؤظايةتىيةوة كة لة بازنةى ذيكرةكةدان،
هةمان وشة دةبيستيتةوة كة هةموويان دةيلَيَنةوة و دووثاتى دةكةنةوة و، طشتيان
لةمةدا يةكيانطرتووة، هةرضةندةش مةشرةب و رِيَبازيان لة يةكتر جياوازة. وةك
بلَيَى ئةوان بةم يةكدةنطىيةيان بةم ثيَغـةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = دةلَيَن:
"صدقْتَ
وبالحق نطقتَ"! ئيتر ئايا ض وةهم و خةيالَيَك دةتوانيَت بؤ بةرثةرضدانةوةى
دةعوايةكى وةها دةست دريَذ بكات كة شايةتىدانى كةسانيَكى لةذمارةبةدةرى ئةوتؤ
ثشتى طرتبيَت كة موعجيزة و كةرامةتةكانيان تةزكييةيان بكات؟
نمى دووهةم:
بزانة
ئةم بةلَطة نوورانىيةى كة بوو بة بةلَطة لةسةر "يةكتايى" خوا و،
رِيَنمايى مرؤظايةتيى بؤ "تةوحيد" كرد، هةروةك بة ئةندازةى هيَزى ئيجماع
و تةواتورى هةردوو بالَى "ثيَغةمبةريَتى" و "ويلايةت"
ثشتطيرى كراوة، سةدان ئاماذةى ناو كتيَبة ئاسمانىيةكانيش، وةك ئةو مزطيَنىيانةى
ناو (تةورات و ئينجيل و زةبوور و زةبوورةكانى ثيَشين) تةسديقى دةكةن[1].
هةروةها
هيَماى هةزاران ئيرهاصى زؤر، كة هةموويان بة ضاو بينراون، تةسديقى دةكةن.
هةروةها
مذدةدانى ضةندين دةنط(هاتف) و شايةتىدانى
موتةواتيرى كاهينةكانيش تةسديقى دةكةن.
هةروةها
موعجيزةكانيشى دةبن بة بةلَطةى تةسديقى ئةو. وةك موعجيزةى: لةتبوونى مانط و،
هةلَقولآنى ئاو بة ويَنةى كةوسةر لة نيَوان ثةنجةكانى و، هاتنى درةخت بةدةم
بانطكردنيةوة و، بارينى باران يةكسةر لةطةلأ دوعاى ئةودا و، تيَربوونى خةلَكيَكى
زؤر لة خؤراكى كةمى و، قسةكردنى سووسةمار و طورط و ئاسك و حوشتر و بةرد لة
خزمةتىدا.. تا دةطاتة ئةو هةزاران موعجيزانةى كة زانايانى ليَكؤلَةرى فةرموودةى
ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = رِوونيان كردوونةتةوة.
هةروةها
شةريعةتةكةشى، كة بةختةوةريى هةردوو دنياى لة خؤدا كؤكردووةتةوة، تةسديقى دةكات.
ئةوةش
بزانة كة هةروةك ئةم بةلَطة ناوبراوانةى ناو طةردوون تةسديقى دةكةن، هةروةها خؤيشى
وةك خؤر واية و، بةلَطةية لةسةر خؤى، كةواتة بةلَطة خؤيىيةكانيش تةسديقى دةكةن!
ضونكة كؤبوونةوة و يةكطرتنى هةرضى رِةوشتى جوان هةية، بة يةكدةنطيى هةموو
لايةنيَك، لة زاتى ئةودا..
هةروةها
كؤبوونةوةى بةرزترينى هةرضى رِةوشتى بةنرخ و رِةفتارى ثاك هةية لة كةسيَتىية
مةعنةوىيةكةىدا كة بريتىية لة "فةرمانبةرى"يةكةى (رِيسالةتةكةى)..
هةروةها
هيَزى ئيمانةكةى، كة هيَزى زوهد و بةندايةتى و تةقواكةى شايةتيى بؤ دةدةن..
هةروةها
كةمالَى باوةرِ بةخؤبوونى، كة ئةمةش بةسةرهاتةكانى ذيانى شايةتيى بؤ دةدةن..
هةروةها
كةمالَى ليَبرِان و توندوتؤلَيى لة كارةكانىدا و، هيَزى نةترسانى لة هيض
هةلَسوكةوتيَكىدا، كة ئةمةش هيَزى دلَنيايىيةكةى شايةتيى بؤ دةدات..
هةموو
ئةمانة، وةك رِؤذى رِووناك، شايةتى دةدةن لةسةر ئةوةى كة: بةلَآ رِاستة، ئةم
ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = دةستى بة حةقةوة طرتووة و رِيَطاى حةقيقةتيشى
طرتووةتةبةر.
نمى سآهةم:
بزانة
كة "سةردةم" و "شويَن" دةوريَكى طةورة و طرنطيان لة دادوةريى
ذيرىيةكاندا هةية. جا ئةطةر حةزت لةم ضةشنة دادوةرىية هةية، ئةوا فةرموو با
ثيَكةوة برِؤين بؤ باشترين سةدة و ضةرخى بةختةوةريى ثيَغةمبةريَتى، تاكو = با بة
ئةنديَشة و خةيالَيش بيَت = بة خزمةتى ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = شاد و
بةختةوةر ببين، لة كاتيَكدا كة لةسةر كارةكةى بةردةوامة و لة ئةنجامدانى ئةركى
سةرشانىدا كار دةكات. كةواتة ضاوت بكةرةوة و برِوانة..
يةكةم
شت دةيبينين ئةوةية كة:
كةسيَكى
لةعادةت بةدةر، ديمةنيَكى لةرِادةبةدةر جوانى لةطةلأ رِةوشتيَكى لةرِادةبةدةر
بةرزدا هةية، ئةوةتا كتيَبيَكى خاوةن ئيعجازى بةنرخى بة دةستةوةية و وتاريَكى
ئةزةلى رِادةطةيةنيَت كة بةسةر هةموو طرؤى ئادةميزاددا، بطرة بةسةر هةموو جيننى و
ئينس و، تةنانةت بةسةر هةموو بوونةوةرانيشدا دةيخويَنيَتةوة.
ضةندة
سةرسوورِهيَنةرة! ئايا لةم وتارةدا ضى دةلَيَت؟
بةلَآ،
شتيَكى طرنط دةلَيَت و، لة هةوالَيَكى طةورة دةدويَت. ضونكة ئةو مةتةلَة حةل دةكات
كة لة نهيَنيى بةديهيَنانى جيهانداية و، ئةو طرآكويَرة و تةليسمة داخراوةش
دةكاتةوة كة لة نهيَنيى حيكمةتى بوونةوةراندا هةية و، لة بارةى ئةو سآ ثرسيارة
طرنط و قورسةوة دةدويَت و وةلآميان دةداتةوة كة ذيريى مرؤظيان تيَدا سةرسام و
سةرطةردان بووة، ضونكة هةر ئةو سآ ثرسيارةن كة هةموو بةديهيَنراوان دةيانكةن و،
دةلَيَن: تؤ كيَيت؟.. لة كويَوة هاتوويت؟.. بةرةو كوآ دةرِؤيت؟
نمى ضوارةم:
تةماشاى
ئةم مرؤظة نوورانىية بكة و بزانة كة ضؤن رِووناكى لة حةق و رِاستىيةوة بلآو
دةكاتةوة و، شةوطارى مرؤظايةتيى كردووة بة رِؤذى رِووناك و زستانةكةشى بؤ كردووة
بة بةهار. وةكبلَيَى بوونةوةران شيَوة و رِوخساريان طؤرِاوة و رِووطرذى لة رِووى
جيهاندا نةماوة و ئيَستا دةم بة خةندة و دلَخؤش و كامةرانة.
ضونكة
ئةطةر لة دةرةوةى رِووناكيى رِيَنمايىيةكانى ئةودا سةيرى بوونةوةران بكةيت،
ماتةمينطايةكى طشتيى تيَدا دةبينيت و، بوونةوةرانى ناوى بة دوذمن و بيانى و نامؤ
ديَنة بةرضاوت و ثيَت واية يةكترى ناناسن، تةنانةت دوذمنايةتيش لةطةلأ يةكتردا
دةكةن و، تةنة بآطيان و وشك و بآدةنط و سةنطةكانيشى بة ضةند تةرميَكى
سةرسوورِماوى حةثةساو دةبينيت و، زيندةوةران و مرؤظةكانيش لةتاو ليَدان و ئازارى
نةمان و جودايى دةطرين و هةتيو كةوتوون..
ئةمةية
ضييةتى(ماهية)ى بوونةوةران
لة ديد و رِوانينى ئةو كةسةى كة نةرِؤشتبيَتة ناو بازنةى نوورى ئةو كةسيَتىية و
لةو رِوانطةيةوة نةرِوانيَتة بوونةوةران.
ئنجا
وةرة لة رِوانطةى نوورى ئايين و بازنةى شةريعةتةكةى ئةم كةسيَتىيةوة سةيرى
بوونةوةران بكة، بزانة ضؤنى دةبينيت؟ برِوانة ضؤن ويَنة و رِوخسارى جيهان لة
شيَوةى ماتةمينطا طشتىيةكةوة طؤرِرا و بوو بة مزطةوتى ذيكر و
يادكردنةوة و كؤرِى جةزبة و شوكرانةبذيَرى و.. ئةو بوونةوةرانةش كة دوذمن و بيانى
بوون، طؤرِران بة هاورِآ و براى خؤشةويست و.. تةنة بآدةنط و طيانة مردووةكانيش
بوون بة زيندووى دلَنةوايىبةخش و كار ثآسثيَرراوى ذيَربارخراو كة بة زمانى حالأ
دةستةلآت و تواناى بةديهيَنةريان دةردةبرِنو.. زيندةوةرة ضاو بة طريان و
هةتيوةكانيش طؤرِران بة ذيكرخويَن و دةمثاراو بة تةسبيحات و
شوكرانةبذيَرى خواى طةورة، لةسةر ئةوةى كة كؤتايى بة فةرمانبةرى و كارى ئةوان
هيَناوة و حةواندوونيةتةوة.
نمى ثيَنجةم:
جموجوولأ
و ئالأوطؤرِ و جؤراوجؤرىيةكانى بوونةوةران، بةهؤى ئةم نوورةوة، لة: (بآمةبةستى و
بآنرخى و طالَتةجارِيى رِيَكةوت)ةوة، طؤرِان بة ضةند نووسراويَكى ثةروةردطارى و
لاثةرِةكانى ئايةتة تةكوينىيةكان و ئاويَنةى دةرخستن و ثيشاندانى ناوة جوانةكانى
خواوةند، بة رِادةيةك كة ثلة و ثايةى جيهان بةرز بووةوة و طةيشتة ئةوةى كة بوو بة
كتيَبى ثرِ لة دانستى صةمةدانيى خواوةند.
ئنجا
سةيرى "مرؤظ" بكة كة ضؤن لةو ثاية ئاذةلَىية نزم و ثةستةوة كة بة بؤنةى
"كؤلَةوارى" و "هةذارى" و، بةهؤى ئةو عةقلَةيةوة تيَىكةوتبوو
كة خةفةتةكانى رِابوردوو لةطةلأ مةترسىيةكانى ئايندةى بؤ كاتى ئيَستاى
دةطواستةوة، برِوانة كة ضؤن ئةو نوورة هات و ئةو كؤلَةوارى و هةذارى و، عةقلَةى
رِووناك كردةوة و، واى لةو مرؤظة كرد كة بةرةو ضلَةثؤثةى بلَندى
"جآنشينى" سةربكةويَت و بةرز ببيَتةوة! سةير بكة و بزانة كة ضؤن ئةو
شتانةى بووبوون بةهؤى كةوتن و بةربوونةوةى = وةك كؤلَةوارى و هةذارى و ذيرىيةكةى =
هةر ئةو شتانة بوون بةهؤى سةركةوتن و بةرزبوونةوةى، بة بؤنةى رِووناك بوونةوةيان
بة نوورى ئةم مرؤظة نوورانىية!
كةواتة
ئةطةر ئةم كةسة نةبواية، مرؤظ و بوونةوةران و هةموو شتيَك بةردةبوونةوة بؤ ثلةى
"نةبوون" و، نرخ و بةها و بايةخيان لة دةست دةدا! كةواتة ئةم جؤرة
بوونةوةرة ناوازة و جوان و رِةنطينانة ثيَويستيان بة كةسيَكى وةك ئةم مرؤظة لة
عادةتبةدةر و ثيَناسةرو ليَكؤلَةرة هةية، تاكو ئاوا بيانناسيَنيَت. جا ئةطةر
ئةم كةسة وجوودى نةبيَت، دةبا بوونةوةرانيش هةر نةبن! ضونكة ئةو كاتة بوونةوةران،
سةبارةت بة ئيَمة، هيض واتا و ناوةرؤكيَكيان تيَدا ناميَنيَت.
نمى شةشةم:
ئةطةر
دةلَيَيت: باشة ئايا ئةم كةسة كآية كة وا بووة بة خؤرى طةردوون و، بة ئايينةكةشى
كةمالآتى بوونةوةران دةردةخات و، ئايا ضى دةفةرموآ ؟
لة
وةلآمدا ثيَتدةوتريَت:
سةير
بكة و طوآ رِابطرة، بزانة ضى دةفةرموآ:
ئةوةتا
هةوالأ و مزطيَنيى بةختةوةرىيةكى هةميشةيى رِادةطةيةنيَت و.. ثةردة لة رِووى
ميهرةبانىيةكى بآسنووردا لادةدات و بة ئاشكرا خةلَكى بؤ لا بانط دةكات و..
شارةزا و رِآثيشاندةر و سةرثةرشتيكارى جوانكارىيةكانى دةستةلآتى ثةروةردطاريَتيى
خواوةندةو، ثيَناسةر و دةرخةرى نهيَنىيةكانى طةنجينةى ناوة جوانةكانى خواى
طةورةية.
فةرموو
لة رِووى فةرمانبةرىيةكةيةوة (كة ثيَغةمبةريَتىيةكةيةتى) سةيرى بكة، دةبينيت:
بةلَطةى حةق و، ضراى رِاستى و، خؤرى هيدايةت و، هؤكارى بةدةستهيَنانى بةختةوةرىية..
ئنجا
لة لايةنى كةسايةتىيةكةيةوة (واتة بةندايةتىيةكةى بؤ خواى طةورة) سةيرى بكة،
دةبينيت: نموونةى ميهرةبانيى خوايى و، ثةيكةرى بةزةيى ثةروةردطارى و، شةرةفى
حةقيقةتى مرؤظايةتى و، رِووناكترين طولَى بةرى درةختى بةديهيَنراوانى خواى
طةورةية.
ثاشان
سةير بكة و بزانة كة ضؤن رِووناكيى خؤى و ئايينةكةى، بة خيَرايى هةورةبروسكة،
دةورةى خؤرهةلآت و خؤرئاواى دا و، نزيكةى نيوةى طؤى زةوى و ثيَنجيةكى طرؤى
ئادةميزاد، بة خواستى دلأ، دياريى هيدايةتةكةى ئةويان بة رِادةيةك وةرطرت، كة
طيانى خؤشيانى لة ثيَناودا بةخت دةكةن!
جا
ئايا نةفس و شةيتان تواناى ئةوةيان هةية كة = بة بآ ئةوةى خؤيان بة هةلَةدا ببةن =
موناقةشةى ئةو بيروباوةرِانة بكةن كة ئةم مرؤظة رِاىطةياندوون؟ بة تايبةت لةو
دةعوايةىدا كة بناغةى هةموو بيروباوةرِةكانى تريةتى و، بريتىية لة :"لا
إله الاّ الله" بة هةموو ثلةكانيةوة؟!
نمى حةوتةم:
ئةطةر
دةتةويَت بزانيت ئةو شتةى كة ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم = هةلَدةسوورِيَنيَت
و دةيخاتةكار، تةنها هيَزيَكى قودسيى بةرزة و هيضى تر نىية، ئةوا سةيرى ئةو
هةلَسوكةوتانةى بكة كة لةم دوورطة فراوانةدا كردوونى!
ئايا
نابينيت ئةو هؤز و تيرة سةرةتايى و دواكةوتووانةى ناو ئةم بيابانة بةرينة، كة
سةبارةت بة داب و نةريَتيان توندوتيذن و لة دةمارطيرى و ناكؤكيى نيَوانياندا
تابلَيَى سةرسةختن، ضؤن ئةم كةسة، رِةوشتة خراثة سةرةتايىيةكانى ئةوانى لة
ماوةيةكى زؤر كةمدا لابرد و بة يةكجارى رِيشةكةنى كردن و، لة بريى ئةوانة،
رِةوشتى جوان و بةرزى ثآبةخشين و، كردنى بة مامؤستا و رِابةرى جيهانى مرؤظ و
نةتةوة ثيَشكةوتووة خاوةن شارستانيَتىيةكان!
ئنجا
برِوانة! ئةم دةستةلآتةشى تةنها بةسةر رِووى دةرةوةدا نىية! بةلَكو دةرطاى
"دلآن"و "ذيرىيةكان"يش دةكاتةوة و "رِؤح" و
"دةروونةكان"يش دةهيَنيَتة ذيَر بار، بة رِادةيةك كة بووة بة خؤشةويستى
دلآن و، مامؤستاى ذيرىيةكان و، ثةروةردةكارى دةروونةكان و، ثادشاى طيانةكان!!
نمى هةشتةم:
شتيَكى
ئاشكراية كة لابردنى عادةتيَكى بضووكى = بؤ نموونة وةك جطةرةكيَشان = بة تةواوى، لةناو
دةستة و تاقميَكى كةمدا، كة كاربةدةستيَكى طةورة بيةويَت لاىببات، لةوانةية زؤر
زةحـمةت بيَت، با هيممةتيَكى طةورةشى تيَدا بةكاربهيَنيَت.. كةضى ئةوةتا ثيَغةمبةر
= صلى الله عليه وسلم = ضةندين عادةتى طةورة و زؤرى لة نيَوان ضةندين هؤز و تيرةى
طةورةدا بة تةواوى لابرد، كة سةبارةت بة نةريَت و هةست و نةستةكانيان طةلـآ
سةرسةخت و دةمارطير بوون. كةضى ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = بة هيَز و
هيممةتيَكى وا كة بة ضاوى رِوالَةتبينى بة "كةم" ديارة و لة ماوةيةكى
كورتيشدا، ئةو هةموو عادةتانةى لة لا هةلَطرتن و، لة بريى ئةوانة و لة سروشت و
رِةفتارياندا ضةندين نةريَتى بةرز و رِةوشتى بةنرخى تيَدا دامةزراندن!
هةركة
سةيرى ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = دةكةين، هةزاران كارى ئاوا لة
عادةتبةدةر لة هةلَسوكةوتةكانىدا دةبينين.
جا
هةر كةسيَك ئةم سةردةمة ثرِ لة بةختةوةرىيةى ثيَغةمبةر = صلى الله عليه وسلم =
نةبينيَت، ئةوا ئةم دوورطةية دةكةين بة ضاوىدا و، تةحةدداى دةكةين، دةبا خؤى
تيَدا تاقى بكاتةوة.. با سةد كةس لة فةيلةسووفةكانيان لةطةلأ خؤياندا ببةن و
برِؤن بؤ ناو ئةو دوورطةية و لةوآ سةد سالَى رِةبةق كار بكةن و هةولأ بدةن، با
بزانين ئايا لة ماوةى ئةو سةد سالَةدا دةتوانن يةك لة سةدى ئةوةى ثيَغةمبةر = صلى
الله عليه وسلم = لة سالَيَكى ئةو كاتةدا ئةنجامى داوة، ئةوان بةو سةد سالَة
ئةنجامى بدةن؟!
نمى نؤهةم:
ئةطةر
بة باشى شارةزاى سروشتى مرؤظ بيت، ئةوا دةزانيت كة هةرطيز بؤ هيض مرؤظيَكى ذير
ئةوة مةيسةر نابيَت كة: قسةيةك بكات بوارى موناقةشةى تيَدا بيَت و، قسةكةش درؤيةكى
وا بيَت كة ئةطةر ئاشكرا ببيَت ئةو كةسةى ثآ شةرمةزار ببيَت و، ئنجا بة بآ هيض
شةرم و شكؤ و دوودلَى و دلَةتةثآيةك (كة ئةوة بطةيةنن فيَلأ لة قسةكةىداية) و بة
بآ هيض رِيا و زؤر لةخؤكردنيَك (كة ئةوة بطةيةنيَت درؤ دةكات) لة بةردةم دوذمنة
رِةخنةطرةكانىدا ئةو قسةية بكات. با ئةو مرؤظةش كةسيَكى بضووك بيَت و، قسةكةشى لة
بارةى كار و فةرمانبةرىيةكى بضووك و، بة جؤريَكى بآنرخ و، لةناو كؤمةلَيَكى كةم
و، لة بابةتيَكى بآبايةخدا بيَت..
بةلَآ،
شتى وا هةرطيز بؤ مرؤظى ذير مةيسةر نابيَت.
ئيتر
ئايا ضؤن فرتوفيَلأ يان شتى ثيَضةوانةى رِاستى، تيَكةلأ بة قسة و دةعواى ئةم جؤرة
كةسة دةبيَت كة: فةرمانبةريَكى مةزنة، لة كارمةندىيةكى طةورة و بواريَكى طةورةدا
و، بة ضؤنيَتىيةكى طةورة، لة كاتيَكدا كة ثيَويستى بة ثاراستنيَكى طةورةية، لةناو
كؤمةلَيَكى طةورة و زؤردا و، لة بةرامبةر دوذمنايةتىيةكى يةكجار سةخت و، لة
مةسةلة و دةعوايةكى طرنط و طةورةدا؟
ئةوةتا
ئةو كةسة (كة ثيَغةمبةرة صلى الله عليه وسلم) بة بآ ئةوةى طوآ بة كةس بدات، قسةى
خؤى دةكات و سلأ لة هيض شتيَك ناكاتةوة و دوودلَى و شةرم و ترس و بيم و دلَةتةثآ
لة هةلَسوكةوتىدا نىية و، ئنجا زؤر بة ثاكى و لـيَبرِان و دلَسؤزى قسةى خؤى
دةكات، بة رِادةيةك كة دةمارى دوذمنانى ثآ طرذ ببيَت، ضونكة دةروون و ذيريى
دوذمنانى بة لاواز و بآنرخ دادةنيَت و، عيززةتيان دةشكيَنيَت و، هةموو ئةمانةشيان
بة شيَوةيةكى توند و تيذى تابلَيَى بةرز، ئاراستة دةكات!
باشة
ئايا ئيتر دةطونجآ فرِوفيَلأ تيَكةلأ بة دةعوايةكى ئاوا ببيَت، كة دةعواى كةسيَكى
وابيَت و، لةو حالَةتةشدا بيَت كة باسكرا؟.. نةخيَر، (إنْ هُوَ
إلاّ وَحْيٌ يُوحى) (النجم:4).
بةلَآ،
حةق زؤر لةوة بلَند و طةورةترة كة فيَلأ بةكاربهيَنيَت و، رِوانينى حةقيقةتيش
طةلـآ لةوة بةرزترة كة فرِوفيَلَى لـآ بكريَت. بةلَآ، رِيَبازة رِةوا و حةقةكةى
ئةو هيض ثيَويستىيةكى بة فرِوفيَلأ نىية و، رِوانينة تيذبينةكةشى لةوة بةرزترة كة
خةيالأ و حةقيقةتى لـآ تيَكبضيَت و لة بةرضاوىدا بئالَؤزيَن!
نمى دةهةم:
سةيرى
بكة و طويَى لـآ رِابطرة، بزانة ضى دةفةرموآ. ئةوةتا لة بارةى ضةند رِاستىيةكى
سةرسوورِهيَنةر و، ضةند مةسةلة و كيَشةيةكى وةها دةدويَت و دةكؤلَيَتةوة، كة دلَى
مرؤظ رِادةكيَشن و سةرنجى ذيرىيةكانيش بةرةو بيركردنةوة و تيَرِامان رِادةثيَضن.
ضونكة وةك زانراوة، زؤر كةس لةوانةى كة حةزيان لة هةوالأزانينى شتى ناديار و
نةزانراوة، لة ثيَناوى ئةم حةزةياندا بؤ دةرخستنى حةقيقةتى شتان، طةيشتوونةتة
ئةوةى طيانيشيان بةخت بكةن!
ئايا
نابينيت طةر ثيَت بوتريَت:
ئةطةر
نيوةى تةمةنت يان نيوةى سامانةكةت بةخت بكةيت، ئةوا لة "مانط" يان لة
ئةستيرةى بارام(مشترى)ةوة، يةكيَك ديَت و هةوالَى حالَةتة سةرسوورِهيَنةرةكانى
ئةوآ و، هةوالَى دوارِؤذى خؤيشت دةداتآ. ئةطةر كةسيَك وات ثآ بلَيَت، لام واية
ئامادةيت نيوةى تةمةنت بةختبكةيت يان نيوةى سامانت لةو ثيَناوةدا بدةيت!
شتيَكى
طةلـآ سةيرة كة ئامادة بيت لة ثيَناوى زانينى شتيَكدا = كة زؤر ثةرؤشى بيزانيت =
نيوةى تةمةن و سامانت بةخت بكةيت، بةلآم بايةخ بة هةوالَدانى ئةم ثيَغةمبةرة
بةرِيَزة = صلى الله عليه وسلم = نةدةيت كة يةكدةنطيى "ئةهلى شهوود" و
تةواتورى ثسثؤرِان لة ثيَغةمبةران و صيدديقان و ئةوليا و زانا ليَكؤلَةرةكان
تةسديقى دةكةن، لة كاتيَكدا كة ئةو ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = لة بارةى
ئيشوكارى ثادشايةكةوة دةدويَت كة "مانط" لة ولآتى ئةودا لة ميَشيَك زياتر
نىية كة بة دةورى ثةثوولةيةكدا بسوورِيَتةوة كة ئةويش بة دةورى ضرايةك لة نيَوان
هةزاران ضرادا هةلَدةسوورِيَت كة ئةو ثادشاية لة مةنزلَيَكدا دايطرساندوون لة
نيَوان هةزاران مةنزلَى ميواندارىيةكدا كة بؤ ميوانةكانى ئامادةى كردوون..
هةروةها هةوالَى جيهانيَكى ثرِ لة شتى سةرسوورِهيَنةر و لة عادةتبةدةر و،
رِووداويَكى طةردوونيى وةها سةير رِادةطةيةنيَت كة ئةطةر طؤى زةوى ثارضة ثارضة
ببيَت و ضياكانيشى وةك هةور بضن بة حةوادا، هيَشتا هيَندةى يةك لة دةى ئةو
رِووداوة طةردوونىية سةيرة دةرناضيَت!
جا
ئةطةر دةتةوآ ئةمانة بزانيت، ئةوا لةسةر زمانى ئةو ثيَغةمبةرةوة = صلى الله عليه
وسلم = طوآ لةم جؤرة سوورةتانة رِابطرة:
(إذا
الشَّمْسُ كُوِّرَتْ).
(إذا
السَّماءُ انْفَطرَتْ).
(إذا
زُلْزِلَتِ الاَرْضُ زِلْزالَها).
(اَلْقَارِعَة
* ما الْقارِعَة) !
هةروةها
بة جؤريَكى رِاست هةوالَـى داهاتوويةك بة ئيَمة دةدات، كة داهاتووى هةموو دنيا لة
بةرامبةريةوة وةك دلَؤثيَك سةرابى بآسوود واية لة بةرامبةر زةريايةكى بآ
ليَوارةوة.. هةروةها مزطيَنيى ئةوةمان ثآ دةدات كة بة ضاو ديويةتى، لة بارةى
بةختةوةرىيةكى ئةوتؤ كة بةختةوةريى دنيا لة ضاويا وةك بريقةيةكى لةناوضوو واية لة
بةرامبةر خؤريَكى هةميشةيىيةوة!
نمى يازدةهةم:
بةلَآ،
لة ثشت ثةردةى ئةم بوونةوةرة ثرِ لة نهيَنى و شتة سةرسوورِهيَنةرانةوة، ضةندين شتى
سةرسوورِهيَنةرتر ضاوةرِيَمانن و، دةبآ كةسيَكى سةرسوورِهيَنةرى لةعادةتبةدةريش
هةبيَت كة هةوالَـى ئةو شتة سةرسوورِهيَنةرانة رِابطةيةنيَت و، لة ئةحوالَةكانى
ذيانى ئةو كةسةوة بة ئاشكرا دةربكةويَت كة ئةو شتانةى باسيان دةكات، دةيانبينيَت
ئنجا هةوالَةكانيان رِادةطةيةنيَت و شايةتىيان لةسةر دةدات.
بةلَآ، لة هةلَسوكةوت و رِةفتارةكانيةوة دةبينين
كة ئةو شتانةى ليَيان دةدويَت، لة ثيَشدا دةيانبينيَت ئنجا شايةتىيان لةسةر
دةدات و هةرِةشة و مزطيَنىيةكانيش رِادةطةيةنيَت.
هةروةها
ئةو شتانةش كة باسيان دةكات، هةموويان مايةى رِةزامةنديى ئةو خواوةندةن كة
ثةروةردطارى هةموو جيهانةكانة و نيعمةتة ئاشكرا و ثةنهانةكانى خؤى بةسةردا
باراندووين. هةروةها ثيَمان رِادةطةيةنيَت كة ئةو ثةروةردطارة ضيى لة ئيَمة دةويَت
تاكو ئةنجامى بدةين، هةروةها... هتد.
جا
داخ بؤ ئةوانةى كة بآئاطان و، زةرةرمةندييش بؤ ئةوانةى رِيَطايان ون كردووة!
مرؤظ
سةرى لة طةلـحؤيى و بآئاطايى زؤربةى خةلَكى سوورِ دةميَنيَت كة ضؤن سةبارةت بةم
حةق و رِاستىية خؤيان كةرِ و كويَر رِاطرتووة و، بايةخ بة فةرموودةى ئةم
ثيَغةمبةرة بةرِيَزة = صلى الله عليه وسلم = نادةن، لة كاتيَكدا كة دةبآ مرؤظ
رِؤحى خؤى بؤ مرؤظى وا بةخت بكات و، واز لة هةموو دنيا بهيَنيَت و بة ثةلة رِووةو
ئةو برِوات؟!
نمى دوازدةهةم:
بزانة
ئةم ثيَغةمبةرة بةرِيَزةى = صلى الله عليه وسلم = كة ئيَمة كةسيَتىية
مةعنةوىيةكةى دةبينين و لة جيهانيشدا بة ئيشوكارة بةرزةكانى تابلَيَى
بةناوبانطة، هةروةك بةلَطةيةكى طؤيا و رِاستطؤية لةسةر "تةوحيد" و، رِآثيشاندةريَكى
ئةوةندة حةق و رِاستة بة ئةندازةى رِاستيى "يةكتايى خوا"، هةر بةو جؤرةش
بةلَطةيةكى بآطومان و رِوونة لةسةر "بةختةوةريى هةميشةيى". بةلَكو
هةروةك ضؤن بة بؤنةى بانطةوازةكةى و رِيَنمايىكردنةكةيةوة بووة بةهؤى هاتنةدى و
طةيشتنى مرؤظ بة بةختةوةريى هةميشةيى، هةر بةو جؤرةش، بة بؤنةى نزا و ثارِانةوة و
بةندايةتىيةكةيةوة بؤ خواى طةورة، بووة بةهؤى بةديهيَنان و دروستكردنى ئةو
بةختةوةرىية هةميشةيىية..
جا
ئةطةر دةتةويَت ئةمة بزانيت، ئةوا فةرموو سةيرى نويَذة طةورةكةى بكة، كة ئةوةندة
طةورة و فراوانة خةلَكى دوورطةى عةرةب. بةلَكو دانيشتووانى طؤى زةويش لة
ثشتسةريةوة رِيزيان بةستووة و ئةم نويَذةى لةطةلأدا دةكةن. ئنجا سةيرى بكة،
دةبينيت ئةو نويَذة بةو كؤمةلَة زؤرةوة بة شيَوةيةك دةكات كة خؤى ئيمامة و لة
ميحرابى سةردةم و ضةرخةكةىدا رِاوةستاوة و لة ثشت سةريشيةوة هةموو مرؤظة
بةرِيَزةكانى طرؤى ئادةميزاد هةر لة ئادةمةوة = دروودى لةسةر بيَت = تا ئيَستا و
تا دنياش دنياية، لة رِيزى سةردةمةكاندا نويَذيان لة ثشت سةريةوة دابةستووة و "ئامين" بؤ
ثارِانةوة و نزاكانى دةكةن. ئنجا طوآ رِابطرة و بزانة لةو نويَذةدا كة بةو كؤمةلَة
زؤرةوة دةيكات، ضى دةلَيَت؟ ئةوةتا بؤ شتيَكى زؤر طةورة و ثيَويست و طشتيى وا
دةثارِيَتةوة كة زةوى و ئاسمانو هةموو بوونةوةران بةشداريى ئةم ثارِانةوةيةى
دةكةن و، هةموو بة زمانى حالَيان دةلَيَن: بةلَآ ئةى ثةروةردطارمان! نزاكةى طيرا
بكة، ضونكة ئيَمةش و هةموو ئةو درةوشانةوانةى ناوة جوانةكانى خؤيشت لة ئيَمةدا،
هةموومان داواى هاتنةديى هةمان خواست دةكةين كة ئةو ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه
وسلم = لة نزاكةىدا داواى دةكات.
ئنجا
سةيرى ضؤنيَتيى ثارِانةوةكةى بكة، بزانة ضؤن بة هةذارىيةكى طةورة و، تاسةيةكى
توندوتيذ و، خةميَكى قوولأ و، خؤشةويستىيةكى خةفةتاوىيةوة دةلالَيَتةوة، بة
جؤريَك كة سؤز و هةستى بوونةوةرانى هةذاندووة و ئةوانيشى خستووةتة طريانةوة و، لة
نزا و ثارِانةوةكةى خؤىدا بةشدارى كردوون!
ئنجا
سةير بكة و بزانة بؤ ض مةبةستيَك وا بةو جؤرة دةلالَيَتةوة. ئةوةتا بؤ ئامانج و
مةبةستيَك دةثارِيَتةوة كة ئةطةر نةيةتةدى ئةوا ثايةى مرؤظ، بةلَكو دنيا و تةنانةت
هةموو بوونةوةران بؤ نزمترين ثلة دادةبةزيَتة خوارةوة و، هيض نرخ و بايةخيَكيان
ناميَنيَت، بة هاتنةديى ئةو مةبةستةش بوونةوةران بةرز دةبنةوة و ثلةى كةمالَـى
خؤيان وةردةطرن.
ثاشان
برِوانة ضؤن بة داواى يارمةتىدانيَكى دوور و دريَذ و لالآنةوةيةكى بةكولأ و داواى
بةزةيىيةكى خةماوىيةوة، لة خوا دةلالَيَتةوة. بة جؤريَك كة تاسة و شةوقى عةرش و
ئاسمانةكانيشى هةذاندووة و دةلَيَى عةرش و ئاسمان ثيَكةوة هاوار دةكةن و دةلَيَن:
"خواية طيان! ثارِانةوةكةى طيرا بكة"!
ئنجا
برِوانة ئةم داخوازىيةى لة كآ داوا دةكات؟ بةلَآ، لةو خوايةى داوا دةكات كة
بةتوانا و بيسةر و بةخشندة و زانا و بينةر و ميهرةبان و بة بةزةيىية.. ئةو
خواوةندةى كة شاراوةترين نزاى ناديارترين زيندةوةر لة ثةنهانترين ثيَويستىدا، دةبيستيَت
و، وةك لة بةرضاوداية ثارِانةوةكةى طيرا دةكات و كارةكةى بؤ ئةنجام دةدات..
هةروةها لةو خواوةندةى كة كةمترين هيواى كةمترين زيندةوةر لة كةمترين مةبةستدا
دةبينيَت و، وةك لة بةرضاوداية، ئةو زيندةوةرة بةو ئاوات و مةبةستةى خؤى
دةطةيةنيَت، بة جؤريَكى ثرِ لة حيكمةت و شيَوازيَكى رِيَكوثيَكيش كةرةم و
ميهرةبانيى خؤى بةرامبةريان دةردةخات. كةواتة هيض طومانيَك لةوةدا ناميَنيَت كة
ئةم ثةروةردةكردن و كارئةنجامدانة، تةنها لة لايةن خوايةكى بيسةر و زانا و بينةر
و داناوةية.
نمى سيازدةهةم:
ضةندة
جيَى سةرسوورِمانة!.. ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = داواى ضى دةكات كة وا
لة سةرزةوىدا رِاوةستاوة و مرؤظة بةرِيَزةكانى طرؤى مرؤظايةتيى لة ثشت سةرى خؤى
كؤكردووةتةوة و، رِووةو عةرشى مةزنى ثةروةردطار دةستى بةرز كردووةتةوة و خةريكى
دوعا و ثارِانةوةيةكى واية كة هةموو جيننى و ئينس "ئامين"ى بؤ دةكةن و،
لة كاروبارةكانيةوة دةردةكةويَت كة ئةم مرؤظة مايةى شةرةفمةنديى رِةطةزى مرؤظ و
هةلَكةوتةى بآويَنةى هةموو كات و طةردوونة و مايةى شانازيى هةموو بوونةوةرانة لة
هةموو كاتيَكدا..
لة
ثارِانةوةكةشىدا هةموو ناوة جوانةكانى خواوةند، كة لة ئاويَنةى بوونةوةراندا
دةردةكةون و دةدرةوشيَنةوة، دةكات بة تكاكارى نزاكانى، تةنانةت خودى ئةو ناوانةش
هةمان ثارِانةوة و داواكارىيان هةية كة ئةو داوايان دةكات!
طوآ
رِابطرة، ئةوةتا داواى ذيانى هةميشةيى و بةيةكطةيشتن و بةهةشت و رِةزامةنديى
خواوةند دةكات!
خؤ
ئةطةر ئةو هؤكارة لةذمارةبةدةرانةى وةك: ميهرةبانى و ضاوديَرى و دانايى و دادطةرى،
كة بة ضاو دةبينريَن و لةسةر بوونى ئاخيرةت بةندن، ئةطةر ئةم هؤكارانة و ناوة
ثيرؤزةكانى خواوةنديش كة ضةند هؤكاريَكى داخوازى قيامةتن، طةر هةموو ئةمانة
نةبووناية، ئةوا هةر تةنها ثارِانةوةكةى ئةم كةسة نوورانىية سةروزياد بوو بؤ
ئةوةى كة ثةروةردطارى، بة تايبةتى بةهةشت بؤ ئةو و هاورِةطةزى ئةو (كة طرؤى مرؤظة)
بةدىبهيَنيَت و دروستى بكات، وةك لة هةموو بةهاريَكدا ضةندين بةهةشتى رِازاوة بة
موعجيزاتى بةديهيَنراوانى، بؤ ئيَمة دروست دةكات! كةواتة هةروةك
ثيَغةمبةريَتىيةكةى بوو بةهؤى كردنةوةى دةرطاى ئةم دنياية بؤ تاقيكردنةوة و
بةندايةتى، هةر بةو جؤرةش نزاو ثارِانةوةى بةندايةتىيةكةى، بوو بةهؤى كردنةوةى
دةرطاى ئةودنيا بؤ تؤلَةسةندنةوة و ثاداشتبةخشين.
جا
ئايا دةطونجآ ئةم رِيَكوثيَكىية زؤر و، بةرزىية فراوان و، سنعةتة جوان و
بآعةيبو، جوانىية دوور لة ناشيرينىيةى كة لة رِادةيةكى وةهاداية وا لة كةسيَكى
وةك (غةزالـى) دةكات كة بلَيَت: "ليس في الإمكان أبدع مما كان"، هةموو
ئةمـانة بطؤرِريَن و ناشيرينىيةكى عةيبدار و، ستةميَكى نارِةوا و، ئالَؤزبوونيَكى
طةورة جآيان بطريَتةوة، واتة: قيامةت نةيةتةكايةوة؟ ضونكة طوآلـآبوونى نزمترين
دةنط لة نزمترين بةديهيَنراوةوة لة بارةى نزمترين ثيَويستى و مةبةستيةوة و،
طيرابوونى ئةو نزا و داواكارىيةى بةوثةرِى بايةخثيَدانةوة، ئةم كارة = وةك لة
بةرضاوداية = رِووبدات.. بةلآم لة هةمان كاتدا طوآ لة بةرزترين دةنط و ثارِانةوة
لة بارةى طرنطترين و ثيَويستترين ئامانج و ثيَويستىيةوة نةطيريَت و، جوانترين
داواكارى لة جوانترين هيوا و ئوميَددا قبوولأ نةكريَت، كاريَكى ئةوةندة ناشيرين و
ناتةواوة كة هيض ناتةواوى و ناشيرينىيةكى ترى ثآ ناطات. ئةوةش شتيَكى يةكجار دوور
و نةطونجاوة و، هةرطيز ئةم جوانىية بآعةيبة، ئةو ناشيرينىية لةرِادةبةدةرة
قبوولأ ناكات!
دةسا
ئةى هاوةلَةكةم لةم طةشتة سةيرةدا!
ئايا
ئةمانةى كة بينيتن سةروزياد نين؟ خؤ ئةطةر دةتةويَت هةرضى شت هةية لة بارةى ئةم
زاتةوة بيانزانيت، ئةوا باش بزانة كة ئةو كارة شتيَكى مةحالَة و بؤ كةس نايةتةدى،
تةنانةت ئةطةر سةد سالَـى رِةبةقيش لةم دوورطةيةدا بميَنينةوة، هيَشتا ناتوانين لة
سةيركردنى يةك لة سةدى كاروبار و فةرمانبةرىية سةير سةرسوورِهيَنةرةكانى ببينةوة
و، بيَزاريش نابين.
كةواتة
با بةرةو دواوة بطةرِيَينةوة و، ضةرخ بة ضةرخ و سةردةم بة سةردةم برِوانين و
بزانين ضؤن ئةم ضةرخانةى تر لة رِووناكيى ضةرخةكةى ئةويان وةرطرتووة و ثيَى
طةشاونةتةوة و، وةكو بةهار ثيَى سةوز و رِةنطين بوون..
بةلَآ،
دةبينيت طولآنى هةر ضةرخيَك لةم ضةرخانةى بةسةرياندا تيَثةرِ دةبين، دةميان بة
رِووناكيى خؤرى ضةرخى بةختةوةرى ثشكووتووة و، هةريةك لةو ضةرخانة ضةندين بةرهةمى
بةرز و بةنرخى بووة، وةك: ئةبوو حةنيفة و، شافيعى و، ئةبوو يةزيدى بةستامى و،
جونةيد و، شيَخ عبدالقادرى طةيلانى و، ئيمامى غةزالـى و، شاهى نةقشبةند و، ئيمامى
رِةببانى و، هةزاران بةروبوومى رِووناكى ترى وةك ئةو زانايانة، كة لة رِووناكيى
رِيَنمايى ئةو زاتة نوورانىية بةهرةمةند بوون. جا با ئيَستا باسكردنى ئةوةى كة
لة طةرِانةوةكةماندا ديومانة، بة دريَذى بؤ كاتيَكى ترى هةلَبطرين و، ئيَستا
صةلات و سةلام ثيَشكةش بةو زاتة نوورانىية بكةين كة خاوةنى موعجيزاتة و طةورة و
سةروةرمان حةزرةتى محمدة = صلى الله عليه وسلم = لةو صةلات و سةلامانةى كة هيَما
بؤ هةندآ لة موعجيزةكانى دةكةن:
"على مَنْ أُنزِلَ عليه الفرقان الحكيم من
الرحمن الرحيم من العرش العظيم سيدنا محمد ألفُ ألفِ صلاةٍ وسلامٍ بعدد حسنات
أمته.
علـى
مَن بشّر برسالته التوراة والإنجيل والزبور والزبر، وبشّر بنبوته الإرهاصاتُ
وهواتفُ الجن وكواهن البشر وانشق باشارته القمر: سيّدنا محمد ألفُ ألفِ صلاةٍ
وسلامٍ بعدد أنفاس أمته.
علـى
مَن جاءت لدعوته الشجر، ونزل سرعةً بدعائه المطر، وأظلّته الغمامة من الحرّ، وشبع
من صاعٍ من طعامه مآت من البشر، ونبع الماء من بين أصابعه كالكوثر، وانطق الله له
الضبّ والظبي والذئب والجذع والذراع والجمل والجبل والحجر والمَدَر والشجر، صاحب
المعراج ومازاغ البصر، سيدنا وشفيعنا محمد ألفُ ألف صلاة وسلام بعدد كل الحروف
المتشكلة في الكلمات المتمثلة باذن الرحمن في مرايا تموجات الهواء عند قراءة كل
كلمة من القرآن من كل قارئ من أول
النـزول الـى آخر الزمان، واغفرلنا وارحمنا يا إلهنا بكل صلاة منها. آمين".
(بزانة!
ئةو شتانةى كة دةبن بة بةلَطةى ثيَغةمبةريَتيى حةزرةت = صلى الله عليه وسلم = لة
ذمارة نايةن و، زانا ليَكؤلَةرة مةزنةكان لةم بارةيةوة كتيَبيان داناوة، منيش
لةطةلأ كؤلَةوارى و كةمتوانايى خؤمدا ضةند تيشكيَكى ئةو خؤرةم لة ناميلكةيةكى
توركىدا بة ناونيشانى: "ضةند تيشكيَك لة ناسينى ثيَغةمبةرةوة = صلى الله عليه
وسلم = " و، لة مةكتووبى نؤزدةهةميشدا رِوونكردووةتةوة. بة كورتيش
لايةنةكانى ئيعجازم لة موعجيزة طةورةكةىدا كة قورئانة، رِوون كردووةتةوة و، بة
ثيَى تيطةيشتنى كةموكورتى خؤيشم لة ثةيامى "لوامع"دا ئاماذةم بؤ ضل
رِووى ئيعجازى قورئان كردووة،
يةكيَكيشم لةو ضل رِووة، كة لايةنى رِةوانبيَذىية بةرزة بآويَنةكةى دارِشتنى
قورئانة، لة نزيكةى ضل لاثةرِةيةكدا لة تةفسيرة عةرةبىيةكةم كة ناوى: "اشارات
الاعجاز"ة،
رِوون كردووةتةوة.. جا ئةطةر حةز دةكةيت ئاطادارى ئةمانة ببيت، ئةوا فةرموو سةر
لةو سآ كتيَبة بدة).
نمى ضواردةهةم:
بزانة!
قورئانى ثيرؤز، كة خؤى لة خؤىدا دةرياى موعجيزاتة و موعجيزةى هةرة طةورةى
ثيَغةمبةرة صلى الله عليه وسلم، "ثيَغةمبةريَتى"ى حةزرةت و،
"يةكتايى" خواوةند بة جوانى دةضةسثيَنيَت و، ئةوةندة بةلَطةى زؤر و
زةبةندةش لةسةر ئةم مةسةلانة دةردةخات و دةهيَنيَتةوة، كة ئيتر ثيَويست بة هيض
بةلَطةيةكى تر ناميَنيَتةوة، وا ئيَمةش ليَرةدا ئاماذة بؤ ثيَناسةكةى دةكةين و،
ثاشان ثةنجة بؤ ضةند بريسكةيةكى ئيعجازةكةى دريَذ دةكةين، لةوانةى كة هةندآ كةس
ثرسياريان لة بارةوة دةكةن:
ئةطةر
دةلَيَيت: قورئان ضىية؟
لة
وةلآمدا ثيَتدةوتريَت:
قورئان
سةرطوزةشتةى ئةزةليى ئةم بوونةوةرانةية و، وةرطيَرِى ئةبةديى ئةو زمانانةى
بوونةوةرانة كة ئايةتة تةكوينىيةكانى طةردوون دةخويَننةوة و، موفةسسير و
رِوونكةرةوةى كتيَبى جيهانة.. هةروةها دةرخةر و ئاشكراكةرى ئةو طةنجينة ثةنهانانةى
ناوةكانة كة لة نيَوان زةوى و ئاسمانةكاندا شارراونةتةوة.. هةروةها كليليَكة بؤ
كردنةوةى حةقيقةتى ئةو كاروبارانةى كة لة ناوةندى ديَرِةكانى رِووداوةكاندا حةشار
دراون.. هةروةها زمانى جيهانى ثةنهان(غيب)ة لة جيهانى بينراو(شهادة)دا..
هةروةها طةنجينةى طفتوطؤ ئةزةلىية ثاك و بآطةرد و، ئاورِدانةوة ميهرةبانىية
ئةبةدىيةكانى خواية.. هةروةها بناغة و نةخشة و ئةندازة و خؤرى ئةم جيهانة
مةعنةوىية ئيسلامىيةية.. هةروةها نةخشةى جيهانى ئةو دنياية.. هةروةها وتةيةكى
رِوونكةرةوة و، تةفسيريَكى ئاشكرا و وتةيةكى رِوون و، بةلَطةيةكى يةكلايىكةرةوةى
توندوتؤلأ و تةرجومانيَكى رِووناكى زات و سيفات و ناو و كاروبارةكانى خواوةندة..
هةروةها ثةروةردةكارى جيهانى مرؤظايةتىية و.. وةك ئاو و رِووناكيش واية بؤ
مرؤظايةتيى طةورة كة ئيسلامةتىية.. هةروةها وةك دانايى رِاستةقينةية بؤ جؤر و
رِةطةزى مرؤظ، رِابةر و رِآ ثيشاندةريشيانة بؤ ئةو شتانةى كة مرؤظيان لة ثيَناودا
دروستكراوة.. هةروةها قورئان وةك كتيَبى شةريعةتة بؤ مرؤظ، كتيَبى دانستيشة..
هةروةك كتيَبى دوعا و بةندايةتىية، بة هةمان جؤر كتيَبى فةرمان و بانطةوازيشة..
هةروةك كتيَبى ذيكرة، كتيَبى
فيكريشة.. هةروةك تةنها يةك كتيَبة، بةلآم لة بةرامبةر ثيَويستىية مةعنةوىيةكانى
مرؤظةوة ضةندين كتيَبى تيَداية.. هةروةها ئةم قورئانة وةك مةنزلَيَكى ثيرؤزى ثرِ
لة نامة و كتيَب واية، بة رِادةيةك كة بؤ مةشرةبى هةر يةكة لة ئةهلى مةشةرةبة
جؤاروجؤرةكان و رِيَبازى هةر يةكة لة خاوةنى رِيَبازة جياجياكان، لة ئةوليا و
صيدديقان و خواناسان و زانا ليَكؤلَةرةكان، بؤ هةر يةك لةمانة، نامةيةكى ثيشان
داوة كة شياوى ضيَذى مةشرةبةكةى ئةو بيَت و، ئةو مةشرةبةى ثآ رِووناك ببيَتةوة و
لةطةلأ رِيَرِةوى رِيَبازةكةىدا بطونجيَت، بة رِادةيةك كة دةلَيَى ئةم قورئانة لة
كؤمةلَة نامةيةك ثيَكهاتووة!
* سةيرى رِوونكردنةوةى بريسكانةوةى ئيعجاز بكة لة
دووثاتكردنةوةكانى قورئاندا، كة نةفامان، بة خةيالَى خؤيان، بة ناتةواويى لة
قةلَةم دةدةن لة رِةوانبيَذيى قورئاندا:
بزانة
كة لةبةر ئةوةى قورئان كتيَبى ذيكر و دوعا و بانطةوازة، ئةوا
دووثاتبوونةوةى جوانتر و رِةوانتر و تةنانةت ثيَويستترة. كةواتة بةو جؤرة نىية
كة نةفامان و كةسانى بيركورت طومان دةبةن. ضونكة ذيكر دووثات
دةبيَتةوة و، دوعا دةوتريَتةوة و بانطةوازيش جةختى لةسةر دةكريَتةوة، ئةمةش لةبةر
ئةوةى كة دووثاتبوونةوةى ذيكر رِووناكى دةبةخشيَت و، بة وتنةوةى
دوعا و دووثاتبوونةوةى بانطةوازيش، دوعاكة جيَطير دةبيَت و بانطةوازةكةش جةختى
لةسةر دةكريَت.
جا
لةبةر ئةوةى كة قورئان دةرمان و شيفاى هةموو كةسيَكة لة هةموو كاتيَكدا و، هةموو
كةسيَكيش لة هةموو كاتيَكدا بؤى نالويَت كة هةموو قورئان بخؤيَنيَتةوة، ئةوا
خواوةندى داناى ميهرةبان زؤربةى مةبةستةكانى قورئانى لة زؤر سوورةتدا، بة تايبةت
لة سـوورةتة دريَـذةكاندا، داناوة. بـة رِادةيةك كة هةريةك لةو سوورةتانة وةك
قورئانيَكى بضووكى لـآهاتووة و، بةم جؤرة رِيَطاى بؤ هةموو كةسيَك ئاسان كردووة
بآ ئةوةى كةس بآبةش بكات. لةبةر ئةوة، باسى "تةوحيد" و
"حةشر" و ضيرؤكى "حةزرةتى مووسا"ى = علية السلام =
دووثاتكردووةتةوة.
ثاشان
بزانة! هةروةك ثيَويستىيةكانى لةش، بةثيَى كات دةطؤرِيَن و جياجيان، هةر بةو
جؤرةش ثيَويستىية مةعنةوىيةكانى مرؤظ كاتةكانيان جياجياية. ئةوةتا ثيَويستيى
مةعنةويى مرؤظيش بؤ بةشيَكيان بة ويَنةى ثيَويستيى لةش واية بؤ "هةوا" و
لة هةموو ضركةيةكداية وةك "هو الله" بؤ رِؤح و، بؤ بةشيَكى
تر لة هةموو كاتيَكداية وةك "بسم الله".. ئيتر بةم جؤرة ئةوانى
تريش بؤ خؤت ليَكبدةرةوة.
كةواتة
دووثاتبوونةوةى ئايةت و وشةكان بؤ دةرخستنى دووثاتبوونةوةى ثيَويستىيةو،
ئاماذةية بؤ زؤرى و تونديى ئةو ثيَويستىية، هةروةها بؤ بيَداركردنةوة و
لةخةوهةلَساندنى دةمارى ثيَويستىية و، بؤ شةوق دروستكردنى مرؤظة بؤ ئةو
ثيَويستىية و، بؤ جوولآندنى ئيشتيهاى ثيَويستىية سةبارةت بةو خؤراكة
مةعنةوىيانة.
بزانة
كة: قورئان دامةزريَنةرى ئةم ئايينة طةورة و توندوتؤلَة و بنياتنةرى
بنضينةكانيةتى. هةروةها بناغةكانى ئةم جيهانة ئيسلامىيةية و، هةلَطيَرِ و
ئالأوطؤرِكةرى لايةنة كؤمةلآيةتىيةكانى ذيانى طرؤى مرؤظة و، وةلآمى طشت ثرسيارة
دووثاتبووةكانى سةرجةم ضين و تويَذة جياجياكانى طرؤى مرؤظى تيَداية كة ض بة زمانى
دةم و ض بة زمانى حالأ دةيانكةن. خؤ دووثاتكردنةوةش كاريَكى طةلـآ ثيَويستة بؤ
"دامةزريَنةر"، تاكو ئةوةى داىدةمةزريَنيَت جيَطيرى بكات و.. ثيَويستى
بة وتنةوةى يةك لة دواى يةك هةية، تاكو ئةوةى دةيةويَت جةختى لةسةر بكات و ثشتى
بطريَت.
بزانة!
كة قورئان لة بارةى ضةند كيَشةيةكى طةورةوة دةدويَت و، دلآن بانط دةكات كة
باوةرِيان ثآ بكةن و.. ضةند رِاستىيةكى ورديش رِوون دةكاتةوة و داوا لة
ذيرىيةكان دةكات كة بيانزانن، كةواتة بؤ ئةوةى ئةم كيَشانة لةناو دلآندا
دابمةزريَنريَن و لة بيرى زؤربةى خةلَكيشدا جيَطير بكريَن، ثيَويستة لة ضةند
شيَوة و شيَوازيَكى جياجيادا دووثات بكريَنةوة.
ئنجا
بزانة كة هةموو ئايةتيَكى قورئان بةر و ثشت و سنوور و هةلآتطة(مطلع)ى خؤى هةية
و، هةر ضيرؤكيَكيش ضةندين حوكم و سوود و مةبةست رِووى تيَداية. دةبينيت لة
جيَطايةكدا لةبةر يةكيَك لةو رِووانة باس دةكريَت، بةلآم لة جيَطايةكى تردا لةبةر
رِوويةكى تر، لة سوورةتيَكدا لةبةر يةكيَك لةو مةبةستانة باس دةكريَت، كةضى لة
سوورةتيَكى تردا لةبةر مةبةستيَكى تر. كةواتة دووثاتبوونةوةكة، تةنها لة
رِوالَةتداية.
* سةبارةت بةوةش كة قورئان باسى هةندآ بابةت و
مةسةلةى طةردوونى بة كورتى و ثوختى دةكات و، لة هةنديَكى ترىدا بة شيَوةيةكى
تةماوى دةدويَت، لة رِاستىدا ئةم كارةى قورئان، بريسكةيةكى درةوشانةوةى ئيعجازة
و، ئةهلى ئيلحاد بة هةلَةدا ضوون كة بة وةهمى خؤيان ئةمةيان بة نةنطى لة قورئاندا
داناوة و، كردوويانة بة جيَى رِةخنةيان.
ئةطةر
دةلَيَيت:
بؤضى قورئان وةكو هونةرى فةلسةفة و حيكمةت لة
بارةى بوونةوةرانةوة نادويَت و، هةندآ مةسةلة بة كورتى باسدةكات و، هةنديَكى تريشيان
بة شيَوازيَك باس دةكات كة لةطةلأ هةست و بيرى زؤرينةى خةلَكىدا بطونجيَت و،
بيريان ماندوو ناكات و ئازاريان نادات. بةلَكو لة رِوالَةتدا زؤر بة رِةوانى و
ئاسايى باسيان دةكات؟
لة
وةلآمدا دةلَيَين:
ضونكة
فةلسةفة لة رِيآ حةق لايداوة و رِيَى لـآ ون بووة!
ديارة
بة حةتمى لةو دةرس و وتانةى ثيَشوو تآطةيشتيت لةوةى كة: قورئانى ثيرؤز كاتآ باسى
بوونةوةران دةكات، بؤ ئةوة باسيان دةكات كة بيانكات بة بةلَطة لةسةر زات و سيفات و
ناوة جوانةكانى خواى طةورة. واتة: واتاكانى كتيَبى طةورةى طةردوون لة خةلَك
تآدةطةيةنيَت، تاكو بةديهيَنةرى طةردوونيان ثآ بناسيَنيَت. بةو واتايةى كة
قورئانى ثيرؤز "بوونةوةران" لة ثيَناوى بةديهيَنةرةكةياندا
بةكاردةهيَنيَت، نةك لة ثيَناوى خودى ئةو بةديهيَنراوانةدا! ئةمة سةرةرِاى ئةوةى
كة قورئان لة قسة و طوفتارىدا رِوو لة جةماوةر دةكات.
كةواتة
مادةم قورئان لة باسةكانىدا بوونةوةران بؤ ئةوة بةكار دةهيَنيَت كة بيانكات بة
بةلَطة لةسةر بةديهيَنةريان، ئةوا مةرجى "بةلَطة" ئةوةية كة لة بةرضاوى
جةماوةردا لة "ئةنجام"ةكةى رِوون و ئاشكراتر بيَت.
ثاشان
مادةم قورئان رِابةرة، ئةوا بةلاغةتى رِابةرايةتىكردن لةوةداية كة لةطةلأ
بيركردنةوة و رِوانينى عةوام(زؤرينة)ى خةلَكىدا برِوات و، هةستةكانيان رِةضاو بكات
و، بيَزارى لة بيرى جةماوةردا لاببات، تاكو رِوانينيان بة بآهوودة و بآسوود
طرفتارى بيَزارىو نةشازى نةبيَت و، بيركردنةوةشيان ضةواشة نةكات و، هةستيان = بة
بآ هيض سووديَك = ثةرتةوازة نةبيَت.. كةواتة رِةوانترين طوفتاريَك ئاراستةى ئةوان
بكريَت و، باشترين رِيَنمايى بؤيان ئةوةية كة ئاشكرا و ئاسان و كورت بيَت، تاكو
بة ئاسانى ليَى تآبطةن و ليَى بيَزار نةبن و، لةو شتانةدا كة ئةوان ثيَويستيان بة
دريَذةثيَدانى نىية، ئةم بة كورتى بؤيان باس بكات و، بؤ شتة وردةكانيش نموونة
بهيَنيَتةوة، تاكو بةم كارة لة تيَطةيشتنى ئةوان نزيكيان بخاتةوة.
جا
لةبةر ئةوةى كة قورئان رِابةرة بؤ هةموو ضينةكانى مرؤظايةتى، ئةوا بةلاغةتى
رِابةرايةتى وا ثيَويست دةكات كة شتيَك باس نةكات زؤربةى خةلَك بخاتة هةلَةكارى و
سةرثيَضىكردنةوة سةبارةت بةو شتانةى كة بة طويَرةى رِوالَةتبينيى خؤيان بة
بةديهيى دةزانن و، ئةو شتة هةستثآكراو و باوانةى ناو ئةوان = بة بآ هيض
ثيَويستىيةك بة طؤرِين = نةطؤرِريَن و، ئةو شتانةش كة ئةوان لة كار و فةرمانبةرى
و ئةركة سةرةكىيةكةياندا ثيَويستيان ثيَيان نىية، ئةم هةر باسيان نةكات، يان
ئةطةر باسيشى كردن، بة ثوختى لة بارةيانةوة بدويَت..
بؤ
نموونة: قورئان باسى "خؤر" دةكات، بةلآم نةك لةبةر خؤر خؤى و
ضييةتىيةكةى، بةلَكو لةبةر ئةو كةسةى كة رِووناكى كردووةتةوة و كردوويةتى بة ضرا
و، لة بارةى كارمةندىيةكةى خؤرةوة دةدويَت كة لةوةداية بووة بة تةوةرةيةك بؤ
دةرخستنى سنعةتى كردطار و رِيَكوثيَكيى بةديهيَنراوان. خؤ رِيَكخستن و
رِيَكوثيَكيش بريتين لة ضةند ئاويَنةيةك كة بةديهيَنةرى مةزنمان ثآدةناسيَنن.
كةواتة
قورئان بة ثيشاندانى رِيَكوثيَكى لة تانوثؤى ضنينى بةديهيَنراواندا، كةمالآتى
بةديهيَنةرى دانا و زانامان ثآ دةناسيَنيَت و، كة دةفةرموآ: (والشَّمْسُ
تجري)
(يس:38) تيَمان
دةطةيةنيَت و بيَدارمان دةكاتةوة بؤ هةلَسوكةوتةكانى توانستى طةورةى خواوةند لة
جياوازيى نيَوان شةو و رِؤذ و، يةك لة دواى يةك هاتنى هاوين و زستاندا. بةم
سةرنجرِاكيَشانةش طوآبيست بؤ طةورةيى دةستةلآت و تواناى كردطار و يةكتايى لة
ثةروةردطارىيةكةى خوادا بيَدار دةكاتةوة. جا ئيتر حةقيقةتى هاتوضؤى خؤر هةرضؤن و
بة هةر شيَوةيةك بيَت، هيض كاريَك ناكاتة سةر مةبةستةكةى قورئان، كة بريتىية لة
ثيشاندان و دةرخستنى ئةو رِيَكخستنة ديار و ضنراوة(منسوج)ى كة لة كاروبارى خؤردا
هةية.
هةروةها
دةفةرموآ:
(وَجَعَلَ
الشَّمْسَ سِراجاً) (نوح:16)..
كة
قورئان وشةى: "سراج" لةم
دةستةواذةيةدا بةكاردةهيَنيَت، جيهان لة شيَوةى كؤشكيَكدا دةردةخات و، كةرةسةكانى
ناو جيهانيش لة شيَوةى ثيَداويستىيةكانى ناو ئةو كؤشكةدا ثيشان دةدات و، شتة
رِازاوةكان و خؤراكةكانى ناويشى بة هى دانيشتووان و ميوانةكانى ناو ئةو كؤشكة لة
قةلَةم دةدات و، لةو دةربرِينةدا وا لة مرؤظ دةكات كة هةست بكات و ثةى بةوة ببات
كة دةستيَكى رِةنطين و سةخاوةتمةند و ميهرةبان بؤ ميوانةكان و خزمةتطوزارةكانى
ناو ئةو كؤشكة ئامادةى كردوون. "خؤر"يش لةو كؤشكةدا بريتىية لة
كارثآسثيَرراويَكى بةردةست و ضرايةكى رِووناككةرةوة.
كةواتة
بةكارهيَنانى وشةى "سراج" لةم طوزارشتةدا، مرؤظ بؤ بةزةيى و ميهرةبانيى
بةديهيَنةر لة نيَوان طةورةيى ثةروةردطاريَتىيةكةىدا بيَدار دةكاتةوة و، مرؤظيش
لة ضاكةكارىيةكانى ئةو خواوةندة لة نيَوان فراوانيى ميهرةبانىيةكةىدا
تآدةطةيةنيَت و، وايان لـآ دةكات كة هةست بةو سةخاوةتمةندىيانةى خواوةند بكةن كة
لة طةورةيى ثادشايىيةكةىدا هةية.
ئنجا
ئيَستا طوآ لةو مرؤظة فةلسةفىية زؤربلَآية رِابطرة، بزانة لة بارةى خؤرةوة ضى
دةلَيَت ؟.. ئةوةتا دةلَيَت :
(خؤر
ثارضةيةكى زةبةلاحى تواوةى ئاطرة و، هةر لة جيَى خؤى بة دةورى خؤىدا دةخوليَتةوة
و، ضةند ثزيسكيَكى لـآ جيا بووةتةوة، كة بريتين لة زةوىيةكةمان و هةسارة
طةرِؤكةكانى تر. جا ئةم قةبارة طةورة و جياجيانةش، كة يةكجار زةبةلاحن،
طةورةيىيان ئةوةندةية و.. ماهييةتيان ئةوةية).
جا
برِوانة ئةم مةسةلةية جطة لة سةرسوورِمان و واقورِمان ض سووديَكى ثآطةيانديت؟ خؤ
نة كةمالَيَكى زانستى و، نة ضيَذيَكى رِؤحى و، نة ئامانجيَكى ئادةمىيانة و، نة
سووديَكى ئاينيى ثآ نةطةيانديت..
لةمةوة
قياس و بةراوردى مةسةلةكانى تريش بكة، تاكو نرخ و بةهاى ئةو مةسةلة فةلسةفىيانة
بزانيت كة بة رِوالَةت شتيَكى رِازاوةن، كةضى لة رِاستىدا ناوةرؤكةكةيان
نةزانىيةكى خالَى و بةتالَة!
كةواتة
با زرق و برقة رِوالَةتىيةكةى فةلسةفة لة خشتةت نةبات و، هةرطيز ثشت لة
رِوونكرنةوةكانى قورئانى خاوةن ئيعجاز هةلأ نةكةيت.
اللّهم اجعل القرآن شفاءً = لنا
ولكاتبه وأمثاله = من كل داء ومؤنساً لنا ولهم في حياتنا وبعد
موتنا، وفي الدنيا قريناً، وفي القبر مونساً، وفي القيامة شفيعاً، وعلى الصراط
نوراً، ومن النار ستراً وحجاباً، وفي الجنة رفيقاً، والى الخيرات كلها دليلاً
وإماماً، بفضلك وجودك وكرمك ورحمتك يا أكرم الأكرمين ويا أرحم الراحمين. آمين.
اللّهم
صلّ وسلم على مَن اُنزل عليه الفرقان الحكيم وعلى آله وصحبه أجمعين. آمين. آمين.
بيَدارى:
لةو
ضل جؤرانةى ئيعجـازى قورئان ثازدة جـؤرمان لة "مةسنةويى
نوورى"دا باس
كردووة، لة شةش دلَؤثى نمى ضوارةم، بة تايبةت لة شةش سةرنجة وردةكانى دلَؤثى
ضوارةمدا. لةبةر ئةوة ليَرةدا بة كورتى باسمان كردن. جا هةر كةسيَك دةيةويَت بة دريَذى
ئاطادار بيَت، با سةريَك لةوآ بدات.
[1] "حسين
الجسر"
سةد و ضواردة مزطيَنيى لةو كتيَبانة دةرهيَناوة و لة كتيَبى "الرسالة
الحميدية"دا
تؤمارى كردوون. جا ئةطةر دواى دةستكارى و تةحريفى ئةو كتيَبانة تا ئةم رِادةية مزطيَنىيان
تيَدا مابيَت، ئةوا بآ طومان دةبآ ثيَش دةستكارى و تةحريف كردنيان مزطيَنيى طةلـآ
زياتريان بة رِاشكاوى تيَدا بووبيَت! (دانةر)