ئةم موناجاتةم بة زمانى
فارسى و بةم جؤرةى خوارةوة بةدلأدا هات
(ئةم موناجاتةم ضؤن بة زمانى فارسى بة دلأدا هات، هةر بةوجؤرةش
نووسرايةوة و لة ناوةندى ثةيامى "حُبابٌ من عُمانِ القرآن الكريم"دا
بلآوكرايةوة).
"يارب! به شش جهت نظر مىكردم درد
خودرا درمان نمى ديدم".
ئةى
ثةروةردطارم! لةو كاتةدا كة من، بة بآ ئاطايى، ثالَم بة توانا و ئيختيارى خؤمةوة
دابوو و ثشتم بة تؤ نةبةستبوو، بؤ مةبةستى دؤزينةوةى دةرمانى دةردةكةم سةيرى هةر
"شةش" لاكانى خؤمم كرد، بةلآم بة داخةوة نةمتوانى دةرمانيَك بؤ
دةردةكةم بدؤزمةوة.. تا لة "مةعنا"دا ثيَم وترا: ئايا خودى دةردةكةت
دةرمانيَكى سةروزياد نىية؟!
"در راست مىديدم
كه: ديروز مزار ثدر من است".
بةلَـآ،
بؤ ئةوةى دلَنةواييم دةست بكةويَت، بة بآ ئاطايىيةوة سةيرى
"رِابوردوو"ى لاى رِاستم كرد، كةضى بينيم "دويَنآ" = لاى
رِاست = طؤرِى باوكمة و رِؤذطارانى رِابوردووش طؤرِستانيَكى مةزنى باثيرانى منن!
بةم جؤرة، ئةم لاية، لة بريى دلَنةوايى، بيَزارى و دلَتةنطيى بؤ فةراهةم هيَنام(1).
(1) بةلآم
ئيمان ئةم طؤرِستانة مةزنة، بة كؤرِيَكى رِووناك و ئةنجومةنيَكى هاودةمى و
دلَنةوايىبةخشى هةموو خؤشةويستان ثيشان دةدات.
"ودر ضث ديدم كه:
فردا قبر من است".
ثاشان
بة لاى ضةثمدا سةيرى "داهاتوو"م كرد، لةويَشدا نةمتوانى دةرمانيَك بؤ
دةردةكةم ثةيدا بكةم. تةنانةت "سبةينآ"م لة شيَوةى طؤرِةكةى خؤمدا بينى
و داهاتووشم بة طؤرِى هاوويَنةكانى خؤم و نةوةى داهاتوو هاتة بةرضاو! واتة ئةم
لايةش لة بريى دلَنةوايى، بة هةمان جؤر بيَزارى و دلَتةنطيى بؤ بةجآهيَشتم(2).
(2) بةلآم ض
ئيمان و ض دلَنيايى بةرهةمى ئيمان، ئةو طؤرِستانة بة بانطيَشتنى ميهرةبانيى
خواوةند بةرةو كؤشك و تةلارة نيانةكانى بةختةوةريى هةميشةيى، ثيشان دةدةن.
"وايمروز: تابوت
جسم ثُر اضطراب من
است".
كة
لة لاى ضةثيش نائوميَد بووم، سةيرى ئةمرِؤ(ئيَستا)م كرد.. دةبينم
"ئةمرِؤ"م بة ضةشنى تابووتيَك ديَتة بةرضاو كة جةستةى منى لة خؤىدا
هةلَطرتووة، ئةو جةستةيةى كة بة ويَنةى هةلَبةزينةوةى مةل لة نيَوان ذيان و
مردندا ئؤقرةى لـآ برِاوة(3).
(3) بةلآم
ئيمان، ئةو تابووتة بة ويَنةى مةلَبةندى بازرطانى و خانةيةكى رِووناكى ميواندارى،
ثيشانى ئيماندار دةدات.
"بر سرِ عُمر
جنازهء من ايستاده است".
كة
لةم لايةش دةرمانى دةردةكةم دةست نةكةوت، ناضار سةرم بةرز كردةوة و بؤ لاى
"سةرةوة"م رِوانى و سةيرى ضلَةثؤثةى درةختى تةمةنى خؤمم كرد، دةبينم
تةرمةكةم تاقة بةرى درةختى تةمةنمة و لةوآ رِاوةستاوة و سةيرم دةكات!(4).
(4) بةلآم ئيمان دةرىدةخات كة ئةو بةرةى
درةختى تةمةن "تةرم" نىية، بةلَكو دةربازبوونى "طيان"مة = كة
بؤ هةتاهةتايى دةستنيشان كراوة = لة هيَلانة ديَرينةكةى خؤى بةرةو ئاسؤى ناو
ئةستيَرةكان!
"در قدم: آب خاك خلقت من
و خاكستر عظام من
است".
كة
بة هةمان جؤر لةم لايةش نائوميَد بووم، سةرم داخست و بؤ "خوارةوة"م
رِوانى، دةبينم خاكى ئيَسكى ثرتووكاوم هاودةم لةطةلأ خاكى سةرةتاى دروستبوونمدا
تيَكةلَى يةكترى بوون و، ثيَيان ثيَدا دةنريَت! ئةم لاية = بةم جؤرة = دةردةكةمى
ثتر بؤ زياد كردم و هيض داديَكى نةدام و نةهات بة فريا و هانامةوة(5).
(5) بةلآم
ئيمان دةرىخست: ئةو خاكة دةرطاى ميهرةبانىية و ثةردةيةكة بةسةر رِووى هؤلَى
بةهةشتدا دادراوةتةوة.
"ضون در ثس مىنطرم،
بينم: اين دنياى بى بنياد هيض در هيض است".
ئنجا
رِووى خؤمم لةو لايةش وةرضةرخاند و ئاورِم بؤ لاى "دواوة" دايةوة،
دةبينم دنياى فانى لة شيو و دؤلأ و كةندةلآنى تاريكى و بآمةبةستى(العبث)يةوة بةرةو
خوار بةر دةبيَتةوة. بةم جؤرة ئةم لايةش لة بريى ئةوةى دلَم بداتةوة، ذةهرى ترس و
زام و بآهاودةميى كرد بةسةر زامةكةمدا و ثتر بؤى هيَنامةوة سؤ(6).
(6) بةلآم
ئيمان دةرىخست كة ئةو دنيايةى وامدةزانى لةناو تاريكىدا تليَر دةبيَتةوة، لة
رِاستىدا ضةند نووسراويَكى صةمةدانيى خواوةند و ضةند لاثةرِةيةكى نةخشو
نيطارةكانى ئةو خوايةن كة ئةركى سةرشانيان بةجآهيَناوة و لة بريى خؤيان ئةنجامى
كارةكانيان لة "بوون"دا بةجآ هيَشتووة.
"ودر ثيش: أندازهء
نظر مىكنم، درِ قبر طشاده است و راه أبد به دور و دراز به ديدار
است".
كة
هيض خيَريَكم لةم لايةش دةستطير نةبوو، سةيرى "بةردةم"ى خؤمم كرد.
دةبينم: لة سةرةتاى رِيَطاكةمدا دةرطاى طؤرِةكةم لـآ كراوةتةوة و، لة ثشتى ئةو
طؤرِةشةوة رِيَطاى ئةبةدم لة دوورةوة لـآ ديارة(7).
(7) بةلآم
ئيمان ئةو دةرطاى طؤرِة دةكات بة دةرطايةك بؤ جيهانى رِووناكى و، ئةو رِيَطايةش
دةطؤرِيَت بة رِيَطاى بةختةوةريى هةميشةيى. كةواتة بة رِاستى "ئيمان"
بوو بة مةلَهةمى شيفابةخش و سارِيَذكارى دةردةكةم.
"مرا جُز جُزء
إختيارى ضيزى نيست در
دست".
بةم
ضةشنة، لةم شةش لايةدا هيض دلَدانةوة و دلَنةوايىيةكم دةستطير نةبوو، بةلَكو لة
سام و ترس زياتر هيضى ترم دةست نةكةوت. خؤ منيش لة بةرامبةرى ئةو هةموو زام و
دةردانةوة جطة لة "جوزئى ئيختيارى" ضيى ترم شك نةدةبرد(8).
(8) بةلآم
ئيمان لة بريى ئةو جوزئى ئيختيارىية، بةلَطةنامةيةكم دةداتآ كة دةتوانم بة هؤيةوة
ثالأ بة توانستيَكى رِةهاى مةزنةوة بدةم، تةنانةت هةر ئيمان خودى خؤى دةبيَت بةو
بةلَطةنامةية.
"كه أو جُزء: هم عاجز، هم كوتاه، وهم كم
عيار است"!
ئةو
جوزئى ئيختيارىيةش كة ضةكى مرؤظة، طةر سةرنجى بدةيت، دةبينيت: كؤلَةوار و
دةستكورت و ناتةواوة و جطة لة دةستكةوت(الكسب) تواناى
بةديهيَنان(الخلق)ى نىية(9).
(9) بةلآم
ئيمان وا لةو جوزئى ئيختيارىية دةكات كة سةروزيادى هةموو شتيَك بيَت، ضونكة لة
ثيَناوى خوادا بةكارى دةهيَنيَت، وةكو ئةو سةربازةى لة سوثاى دةولَةتدا خزمةت
دةكات، دةتوانيَت لةم رِآيةوة كارى وا ئةنجام بدات كة بة هةزاران جار لة سةرووى
توانستى خؤيةوة بيَت.
"نه در ماضى مجال حلول..
نه در مستقبل مدار نفوذ است".
ضونكة
ئةو جوزئى ئيختيارىية ناتوانيَت برِواتة ناو "رِابوردوو" و
"داهاتوو"ى مرؤظةوة، كةواتة سةبارةت بة ئاوات و ئازارةكانى رِابوردوو و
داهاتووةوة ض سووديَكى تيَدا نىية(10).
(10) بةلآم
ئيمان جلَةوى ئةو جوزئى ئيختيارىية لة دةست جةستةى ئاذةلآنةى مرؤظ دةسيَنيَتةوة
و دةيداتة دةست "دلأ" و "طيان"ى. ئةو كاتةش مرؤظ دةتوانيَت
برِواتة ناو "رِابوردوو" و "داهاتوو"ةوة، ضونكة بازنةى ذيانى
دلأ و طيان تابلَيَى فراوانة.
"ميدان أو: إين
زمان حال، ويك آن سيال است".
مةيدانى هاتوضؤى ئةو جوزئى ئيختيارىية تةنها
كاتى ئيَستاية كة ساتيَكى كورت و كاتى و كةم خايةنة.
"با إين همه
فقرها وضعفها، قلمِ قدرتِ تو آشكارا نوشته است در فطرت ما: ميلِ أبد وأملِ
سرمد".
سةرةرِاى
ئةم هةموو ثيَداويستىيانة و، سةربارى لاوازى و هةذارى و كؤلَةواريم و، ويَرِاى
هيَرشهيَنانى ئةم طشت سام و ترس و بيمانةش كة لةم شةش لايةنةوة كرانة سةرم، طةلـآ
ئاواتى تا ئةبةد خايةن لة ماهييةتمدا و ضةندةها ئارةزووى رِوون و زةبةندةش بة
قةلَةمى قودرةت، لة فيطرةتمدا نووسراون.
"بلكه هرضه هست،
هست".
تةنانةت
هةر شتيَك لة دنيادا هةية، نموونةكانى لة فيطرةتى منيشدا
هةن. كةواتة من ثةيوةندىيةكى بةتينم بةو ئاوات و ئارةزووانةوة هةية، بةلَكو
هةولَيشيان بؤ دةدةم، تةنانةت هةست دةكةم دةستيَك هةية ثالَم ثيَوة دةنيَت و هانم
دةدات كة هةولَيان بؤ بدةم.
"دائرهء إحتياج
مانند دائرهء نظر بزرطى داراست".
بازنةى
موحتاجى و ثيَويستىيةكانم، بة ئةندازةى فراوانيى بازنةى بينينم طةورة و فراوانة.
"خيال كدام رسد
إحتياج نيز رسد، در دست هرضه نيست در إحتياج هست".
تةنانةت
ئةنديَشةى مرؤظ تا كوآ برِ بكات، بازنةى موحتاجيشى تا ئةوآ دةرِوات. كةواتة
موحتاجىيةكانى تا ئةويَش دةطات، بطرة ئةو شتانةش كة مرؤظ دةستى ثيَيان ناطات هةر
لة ناوةندى ثيَداويستىيةكانيدان، خؤ ئةو ثيَداويستىيانةش كة دةستى مرؤظيان
ثآناطات هيَندة زؤرن لة ذمارة نايةن.
"دائرهء إقتدار همضو دائرهء
دست كوتاه كوتاه است".
كةضى
بازنةى توانستى مرؤظ تابلَيَى تةسك و كورتة و هةر هيَندةية كة دةستى ثيَى دةطات.
"ثس فقر و
حاجات ما به قدر جهان است".
واتة:
هةذارى و ثيَداويستىيةكانيشم بة ئةندازةى هةموو دنيا دةبن.
"سرمايهء ما همضو (جُزء لا
يتجزأ) است".
بةلآم
دةستمايةكةم شتيَكى يةكجار كةمى بضووكة.
"إين جزء كُدام
وإين كائنات حاجات كُدام است".
ديارة
ئةو ثيَداويستىيانةى كة بة ئةندازةى ئةم جيهانة دةبن و، بة مليارةهاى وةك ئةو
جوزئة ئيختيارىية بآكةلَكة نةبآ نايةنةدى، هةرطيز بةم دةستماية كةمنرخ و
هةرزانة ناكرِريَن و دةست ناخريَن.
كةواتة
دةبآ مرؤظ بة دواى هؤكاريَكى تردا بطةرِيَت..
"ثس در راه
تو، أزين جُزء باز مىكذشتن ضارهء من است".
ئةو
"هؤكار"ةش بريتىية لةوةى كة مرؤظ دةست لةو جوزئة ئيختيارىية بشوات و
كارةكانى خؤى بة تةواوى بة ويستى خواى طةورة بسثيَريَت و دةستبةردارى هيَز و
تواناى خؤى ببيَت و هانا بؤ هيَز و تواناى خواى طةورة ببات. بةم كارةشى دةستى خؤى
لة ثةتى "تةوةككول" طير دةكات.
كةواتة
ئةى ثةروةردطارم! مادةم هؤى رِزطاربوون تةنها لةمةداية، ئةوا لة ثيَناوى تؤدا واز
لةم جوزئى ئيختيارىيةش دةهيَنم و دةستبةردارى خؤويستى(أنانية)ى خؤم دةبم!
"تا عنايت تو
دستطير من شود، رحمت بى نهايت تو ثناه من است".
بةشكو ضاوديَريى تؤ بةزةيى بة كؤلَةوارى و
هةذاريمدا بيَتةوة و دةستم بطريَت و، سؤزى ميهرةبانىيةكةشت بيَت بة هاناى هةذارى
و ثيَداويستىيةكانم و ثشتم بطريَت و دةرطاى خؤيم لـآ بكاتةوة!
"آن كس كه بحر
بى نهايت رحمت يافت، تكيه نكند برين جُزءِ إختيارى كه يك قطره سراب
است"!
بةلَآ،
هةركةسيَك دةرياى فراوان و بآ ليَوارى ميهرةبانى بدؤزيَتةوة، هةرطيز لة بريى ئةو
ميهرةبانىية ثشت بة جوزئى ئيختياريى خؤى نابةستيَت كة وةك دلَؤثيَكى ناو سةرابيَك
واية!
وين عمر بى بنياد همضو باد است"!
ئاى
داخةكةم! ئيَمة خةلَةتاين و لةخشتة براين! ضونكة لةو طومانةدا بووين كة ئةم ذيانةى
دنيا هةميشةيى و بةردةوامة، بةم طومانةشمان هةموو شتيَكمان لة كيسى خؤمان دا!
بةلَآ،
ذيان وةنةوزيَك بوو وةكو خةونيَك ليَمان طوزةشت..
ئةم
تةمةنةش رِانةوةستا..
وةك
باى قايم..
هةلَىكرد
و ئيَرةى جآهيَشت!
"إنسان به زوال
دنيا به فناست، آمال بى بقا آلام به
بقاست".
ئةو
مرؤظةى كة لة خؤى بايى بووة و لة هةلَسوكةوت و بيركردنةوةكانى خؤى رِازىيةو
ثيَى واية هةتاهةتاية هةر دةميَنيَتةوة و ئيَرة بةجآناهيَلَيَت، ئةو مرؤظة حوكمى
نةمانى لةسةر دةركراوة و خيَرا دةرِوات و ئةم ذيانة بةجآدةهيَلَيَت..
ئةم
دنيايةش كة خانة و لانةى ئةوة، بةرةو تاريكستانى "نةبوون" دةكةويَتة
خوار و سةرجةم ئاواتةكانى مرؤظيش بة ناكامى لةطةلأ خؤىدا بةرةو طؤرِ بةرِآ
دةكريَن و هيضيانى بؤ نايةنةدى و.. ئازارةكانيشى لةناو طيانى ئةودا وةك نةخشى سةنط
هةلَدةكةنريَن و هةتا ماوة بة سؤيانةوة هةلأدةقرضيَت و بة ئازارةوة دةتليَتةوة.
"بيا أى نفس
نافرجام! وجود فانى خودرا فداكن خالق خودرا كه إين هستى وديعه هست".
دةسا
ئةى نةفسة تاسةمةندةكةى ذيان و داخوازى تةمةنى دريَذ و شةيداى دنيا و طيرؤدةى
ئازار و ئاواتى هةتاهةتايى بآسنوور!
ئةى
دةروونة بةدبةختةكةم! خيَرا بيَدار بةرةوة و وةرةوة سةر هؤشى خؤت.. ئايا نابينيت
ئةو طولَةستيَرة(اليراعة)يةى كة ثشت بة رِووناكىية كز و لاوازةكةى خؤى
دةبةستيَت، ضؤن طرفتارى شةوةزةنط و تاريكايى شةوى تار دةبيَت، كةضى ئةو هةنطةى بة
خؤى نانازيَت، رِووناكيى خؤرى دةستطير دةبيَت و، طولآنى هاودةم و هاورِيَشى بةهؤى
تيشكدانةوةى رِووناكيى خؤر لةسةر رِوويان وةك زيَرِ لة بةرضاوىدا دةبريسكيَنةوة؟!
ئةى
نةفسةكةم! تؤش بةو جؤرةيت، ضونكة ئةطةر ثشت بة "بوون" و
"خؤويستى" و "خود"ى خؤت ببةستيت، وةك طولَةستيَرةكةت لـآ ديَت
و حةوالَةى تاوانى خؤت دةكريَيت، بةلآم طةر "بوون"ى خؤت لة ثيَناوى ئةو
بةديهيَنةرة بةخشندةيةى خؤتدا بةخت كرد كة ئةو "بوون"ةى ثآبةخشيويت،
ئةوا وةكو هةنطت لـآ ديَت و، "بوون" و "رِووناكى"ى لةسنوور
بةدةرت دةستطير دةبيَت..
كةواتة:
خؤت
لةو ثيَناوةدا بةخت بكة!
ضونكة
ئةم "بوون"ةى خؤت ئةمانةت و سثاردةى ئةون لات دانراون!
"وملك أو و أو داده
فناكن تا بقا يابد، أزان سرّى كه: (نفي نفي إثبات) است".
ثاشان
ئةم "بوون"ةى تؤ مولَكى خواى طةورةية و هةر ئةويش ثيَى بةخشيويت. كةواتة
بآ هيض منةت و دوودلَىيةك لة ثيَناوى ئةودا بةختى بكة با لةم رِآيةوة مانةوةى
دةست بكةويَت، ضونكة: "نفي النفي إثباتٌ"!
واتة: طةر "نةبوون" لةناو بضيَت دةبيَت
بة "بوون" و، طةر شتى "نةبوو"ش لةناو ببريَت دةبيَت بة شتيَكى
"خاوةن بوون"!
"خداى ثركرم خود مُلكِ خودرا مى
خرد أز تو
خواى
طةورةى بةخشندة و ميهرةبان مولَكى خؤيت لـآ دةكرِيَتةوة و بةهايةكى طةورةشى لة
بةرامبةرةوة ثآ داويت كة بةهةشتة. ئنجا كة دةيشىكرِيَتةوة ليَت، دةيثاريَزيَت بؤت
و نرخى زياد دةكات و بة تةواوترين و هةميشةيىترين شيَوةش دةيطيَرِيَتةوة بؤ خؤت.
كةواتة
ئةى نةفسةكةم! خيَراكة بةدةم ئةم بازرطانىيةوة برِؤ و رِاثةرِة، ضونكة
بازرطانىيةكة ثيَنج قازانجى لة دوو توآداية. واتة لة تةنها يةك مامةلَةدا ثيَنج
قازانج دةكةيت و لة هةمان كاتيشدا ثيَنج زيانيشت لة كؤلأ دةبيَتةوة.