وتةى حةظدةهةم

بسم الله الرحمن الرحيم

(إنَّا جَعَلْنَا مَا عَلى الاَرْضِ زِينَةً لَهَا لِنَبْلُوَهُمْ اَيُّهُمْ اَحْسَنُ عَمَلاً * وَاِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعيداً جُرُزاً) (الكهف: 7=8).

(وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا اِلاّ لَعِبٌ وَلَهْوٌ) (الأنعام:32).

(ئةم وتةية بريتى‏ية لة دوو مةقامى بلَند و ثاشكؤيةكى درةخشان)

مةقامى يةكةم

بةديهيَنةرى ميهرةبان و رِؤزيدةرى بةخشندة و سنعةتكارى دانا ئةم دنيايةى لة شيَوةى جةذنيَكى شاد و ئاهةنطيَكى بةسام‏وشكؤ و فيستيظالَيَكى مةزن‏دا بؤ جيهانى "طيان"ةكان و رِؤحانييات داناوة و، بة ئاسةوارة ناوازةكانى ناوة جوانةكانى خؤيشى ئارايشتى داوة و، جةستةيةكى لةبار و شياويشى بة قةد بالآ‏ى هةموو رِؤحيَكى ض بضووك و ض طةورة و ض بةرز‏و ض نزم ثؤشيوة. ئنجا هةست و شعوور و هةموو ئةو شتانةشى ثآ بةخشيوة كة ثيَويستى ثيَيان دةبيَت بؤ سوودوةرطرتن لةو نيعمةتة جؤراوجؤرة لةذمارةبةدةرانةى كة لةو جةذنة شاد و رِةنطينةدا بلآ‏وكراونةتةوة و لةو فيستيظالَة مةزنةش‏دا ثيَش‏ضاو خراون..

هةروةها ئةو بةديهيَنةرة ميهرةبانة "بوون"يَكى بةرجةستةى "ماددى"ى بة هةموو يةكآ لةو طيانانة بةخشيوة و، تةنها بؤ يةك جار بؤ لاى ئةو جةذن و فيستيظالَةى ناردووة و، ثاشان ئةو جةذنة (بة كات و شويَن يةكجار فراوانة)ى بةسةر ضةند رِؤذ و بةشةكانى يةك رِؤذدا دابةش كردووة و، بةم ثآ‏ية هةموو ضةرخ و سالأ و وةرز و رِؤذ و هةموو بةشيَكى رِؤذى كردووة بة فيستيظالَيَكى خؤش و بةرز و جةذنيَكى شاد و بلَند و نمايشيَكى طشتى بؤ تاقميَك لة بةديهاتووة طيانلةبةرةكان و دروست‏كراوة رِووةكى‏يةكانى خؤى، بة تايبةت رِووى زةوى و بة تايبةت‏تريش لة وةرزى بةهار و هاوين‏دا.

بةم جؤرة، ئةو بةديهيَنةرة ميهرةبانة، ضةندين جةذنى يةك لة دواى يةك بؤ سةرجةم تاقم و جؤرةكانى بةديهاتووة تةواو بضووكةكانى خؤى دةهيَنيَتةكايةوة، بة رِادةيةك جوانى و قةشةنطيى ئةو جةذنة سةرنجى رِؤحانى‏يةكانى ناو ضينة بةرزةكان و مةلائيكةتان و ئةهلى ئاسمانةكان بؤ بينينى رِادةكيَشيَت و، رِوانينى بيريارانيش بة ضيَذيَكى هيَندة بلَند كة ذيرى لة ثةى‏ ثآبردنى‏دا دةستةوسانة، بؤ موتالآكردنى كةمةندكيَش دةكات.. كةضى ئةم ميواندارى‏ية خوايى و جةذنة ثةروةردطارى‏ية و ئةو درةوشانةوةيةى ناوى "الرحـمن والمحيى" كة تيايان‏دا دةردةكةويَت ئاويَتةى مردن و جودايى دةبن، ضونكة ناوى "القهار والمميت"ى خواى طةورةيان لة بةردةم‏دا رِاست دةبيَتةوة! ئةمةش بة رِوالَةت لةوانةية لةطةلأ هةمةلايةنيى ئةو ميهرةبانى‏يةى خواى طةورةدا يةك نةطريَتةوة كة لةم ئايةتةدا باس‏كراوة: (وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيء) (الأعراف:156).

بةلآ‏م لة رِاستى‏دا ضةندين لايةنى زؤر هةن كة طونجاوى و ثرِاوثرِيى ئةم كارةيان لةطةلأ ميهرةبانيى خواوةنددا تيَدا دةردةكةويَت، وا ليَرةدا تةنها يةك لايةنيان لة خوارةوةدا باس دةكةين:

ثاش تةواوبوونى نمايشة ثةروةردطارى‏يةكانى يةك بة يةكى ئةو دةستة و تاقمانة و هاتنةديى ئةو ئةنجامانةى كة لةو نمايشةدا جيَى مةبةستن، بةديهيَنةرى ميهرةبان و بةخشندة، لة رِووى ميهرةبانىيةوة، تاسة و ئارةزووى حةوانةوة بة هةموو يةكآ لةو تاقمانة دةبةخشيَت و مةيلى طواستنةوةيان بؤ جيهانيَكى تر دةداتآ و بة ضةند شيَوةيةكى بيَزارى و نةفرةت، لة دنيا بيَزاريان دةكات.

خؤ كاتيَكيش كة دةستيان لة ئةركى ذيان ثآ هةلأدةطريَت و، لة كارمةندى‏يةكانى ئةستؤيان دةرباز دةكريَن و، مؤلَةت دةدريَن، بةديهيَنةرى ميهرةبان تاسةمةندى و ئارةزوويةكى بةتين بؤ رِؤيشتن بةرةو نيشتمانى رِاستةقينة، بة طيانى ئةوان دةبةخشيَت..

هةروةك خواى طةورة ثلةى شةهيدى بةو سةربازة دةبةخشيَت كة لة ثيَناوى خزمةت‏طوزارى و ئةركى جيهاددا مردبيَت و.. هةروةك ئةو مةرِةى لة دنيادا كراوة بة "قوربانى" لة دوارِؤذدا بوونيَكى مادديى ثآ دةبةخشيَت و ثاداشتى دةداتةوة و وةك بوراق خاوةنةكةى بةسةر ثردى سيرات‏دا دةثةرِيَنيَتةوة..

لة ميهرةبانيى ئةو خواوةندة بةخشندة ميهرةبانةوة هةرطيز بة دوور نازانريَت كة لة طةنجينةى ميهرةبانيى فراوانى خؤيةوة ثاداشتيَكى رِؤحانى و مةعنةويى ئةوتؤ بةو طيانلةبةر‏و زيندةوةرانةش ببةخشيَت كة لةطةلأ توانا و ليَهاتنى ئةوان‏دا بطونجيَت، ثاش ئةوةى كة لة دنيادا طيرؤدةى طةلـآ طيروطرفت بوون و، لة دةمى ئةنجامدانى كارمةندى‏ية فيترىية تايبةتى‏يةكانيان‏دا تياضوون كة ثةروةردطار خستبووية ئةستؤيانةوة و، لة كاتى طوآ‏رِايةلَيى فةرمانةكانى‏ خواوةنددا طةلـآ ماندووبوونيان هاتةرِآ. ئةمةش بؤ ئةوةى كة لة دةمى بةجآ‏هيَشتنى دنيادا ئازارى سةخت نةضيَذن و ثرِ بة دلأ لةو ضارةنووسة رِازى و دلَنيا بن. ولا يعلمُ الغيبَ إلاّ الله.

بةلآ‏م مرؤظ كة بةرِيَزترينى طيانلةبةرانة و، لة رِووى ضةندايةتى‏ و ضؤنيَتيشةوة لة هةموو زيندةوةران زياتر سوود لةم جةذنة وةردةطريَت، بة سؤز و ميهرةبانيى خواى طةورة، حالَةتيَكى شةوق و تاسةى رِؤحيى ثآ دةبةخشريَت كة لةم دنيايةى ثيَوةى طيرؤدة بووة بيَزارى دةكات، تاكو بة ئاسايش و دلَنيايى و ئارامى بةرةو ئةودنيا بثةرِيَتةوة. ئنجا ئةو ئادةميزادةى كة مرؤظايةتى‏يةكةى نوقمى طومرِايى نةبووبيَت، سوود لةو حالَةتة رِؤحى‏ية وةردةطريَت و بة دلَيَكى ثرِ لة دلَنيايى ئيمان لة دنيا كؤض دةكات.

وا بؤ نموونة ثيَنج دانة لةو رِووانة باس دةكةين كة ئةو حالَةتة رِؤحى‏ية بؤ مرؤظ فةراهةم دةهيَنن:

رِووى يةكةم: لةطةلأ سةرهةلَدانى ثيريى مرؤظ‏دا بةديهيَنةرى ميهرةبان مؤرى تياضوون‏و نةمان بةسةر رِوخسارى شتانى دنيايى سةرنج‏بزويَن و لةخشتةبةردا ثيشانى ئادةميزاد دةدات و، واتا و ناوةرؤكة تالَةكانى ئةو شتانةى تآ دةطةيةنيَت. ئةمةش وا لة مرؤظ دةكات كة دنياى لة بةرضاودا ببيَزريَت و لة بريى ئةم شتة فانى و لةناوضووانة، بة ثةلة بة دواى شتانى باقى و هةميشةيى‏دا بطةرِيَت.

رِووى دووهةم: خواى طةورة، تاسة و نياز لة هةست و نةستى مرؤظ‏دا دادةنيَت بؤ كؤض‏كردن بةرةو ئةو جآ‏يةى كة لة سةدا نةوةدونؤى خؤشةويستانى هاوثةيوةندى و هاورِيَى كؤضيان بؤ كردووة و لة جيهانيَكى تردا نيشتةجآ بوون. ئةم خؤشةويستى‏ية طةرم‏وطورِة ثالأ بة مرؤظةوة دةنيَت كة بة خؤشى و شادمانى ثيَشوازى لة مردن بكات.

رِووى سآ‏هةم: بةديهيَنةرى ميهرةبان، ض لة رِيَى قورسيى بارى ذيان و ض لة رِيَى ئةركةكانى طوزةرانى ئةم دنياية و لة رِيَى ضةندين شتى ترةوة، مرؤظ دةخاتة دؤخيَكى وةهاوة كة هةست بة لاوازى و دةستةوسانيى نةبرِاوةى خؤى بكات. بةمةش ئارةزوويةكى بةتينى تيَدا ثةيدا دةكات بؤ ثشوودان و حةوانةوة و تاسةيةكى بآطةرديشى ثآ دةبةخشيَت بؤ كؤض‏كردن و رِؤيشتنى بةرةو ضةند خانة و لانةيةكى تر.

رِووى ضوارةم: خواى طةورة بة نوورى ئيمان بؤ مرؤظى ئيماندارى رِوون دةكاتةوة كة "مـردن" لةناودان(إعدام) نى‏ية، بةلَكو جيَطا طؤرِينة و.. "طؤرِ"يش دةمى بيريَكى قوولأ نى‏ية، بةلَكو دةرطايةكة بةسةر ضةند جيَهانيكى نوورانىدا خراوةتة سةرثشت و، "دنيا"ش بة هةموو جوانى و ئارايشتةكانيةوة لة ضاو فراوانى و جوانيى دوارِؤذدا لة حوكمى بةنديخانةيةكى تةنط و تارداية. خؤ طومان لةوةش‏دا نى‏ية كة: دةرضوون لة بةنديخانةى دنيا‏و، رِزطاربوون لة تةنط‏وتاريى طير وطرفتةكانى و، رِؤشتن بؤ باخ و بيَستانى بةهةشتةكانى دوارِؤذ و، طواستنةوة لةو بارودؤخانةى كة ذيانى مادديى ثرِ لة بيَزارى لة مرؤظ‏ ليَلأ دةكةن بةرةو جيهانى حةوانةوة و دلَنيايى و، فرِينى "طيان" و خؤدةربازكردنى لة غةلَبةغةلَبى نيَوان بوونةوةران و شادبوونى بة ئامادةيى حوزوورى خواى ثةروةردطار، كة سةرتاثا رِةزامةندى و دلَنيايى و هيَمنى‏ية، هةموو ئةمانةى باس‏كران، لة رِاستى‏دا، بريتين لة طةشتيَك بةلَكو لة بةختةوةرى‏يةكى ئةوتؤ كة شايانى ئةوةية هةزار و يةك قوربانيى لة ثيَناودا بدريَت!

رِووى ثيَنجةم: هةركةسيَك طوآ لة قورئانى ثيرؤز رِابطريَت، خواى طةورة ئةو زانستى حةقيقةتةى فيَردةكات كة لةو قورئانةداية و، بة نوورى حةقيقةتيش ماهييةتى دنياى ثآ دةناسيَنيَت، هةتا واى لـآ ديَت خؤشةويستيى دنيا بة لايةوة دةبيَت بة كاريَكى بآنرخ و بآواتاى ئةوتؤ كة تةنانةت شايانى ئاورِليَدانةوةشى نةبيَت. واتة ثيَىدةلَيَت و بؤيشى دةضةسثيَنيَت كة:

‏دنيا كتيَبيَكى ثةروةردطارى و صةمةدانيى وةهاية كة لة بةرضاوى خاوةن هةستان‏دا كراوةتةوة و، ثيت و وشـةكانيشـى نويَنةرى خؤيان نين بةلَكو بةلَطةن لةسةر زات و سيفةت و ناوة جوانةكانى بةديهيَنةريان.. لةبةر ئةوة، تؤش لة واتاكانيان تآ‏بطة و وةريان بطرة و، نةخش و نيطارةكانيان فةرامؤش بكة و، ئنجا برِؤ رِيَى خؤت بطرةبةر..

‏هةروةها بزانة كة: ئةم‏دنيا كيَلَطةى ئةودنياية.. كةواتة شتى باشى تيَدا بضيَنة و بةروبووم و داهاتةكانيشى درويَنة بكة و بيان‏ثاريَزة و، خةوش و ضةثةلَى‏ية فانى‏يةكانى فةرامؤش بكة..

‏هةروةها بزانة كة دنيا: ضةند كؤمةلَة ئاويَنةيةكى يةك لة دواى يةكن. كةواتة لةطةلأ ئةو كةسةدا ئاشنا ببة كة تيايان‏دا دةردةكةويَت و، رِووناكى‏يةكانى ئةو ببينة و، لة واتاى ناوة جوانةكانى تآ‏بطة كة لةو ئاويَنانةدا دةردةكةون و، خاوةنى ئةو ناوانةت خؤش بويَت و ثةيوةندى بةو ثارضة شووشانةوة مةبةستة كة هةموو دةم و ساتيَك شكان و نةمانيان لة رِآ‏داية..

‏هةروةها بزانة كة دنيا: جيَطايةكى كاتيى بازرطانى‏ية، كةواتة تةنها سةرطةرمى ئةو كرِين و فرؤشتنة بة كة خراوةتة ئةستؤت و، بة هةناسةبرِكآ دواى ئةو كاروانانة مةكةوة كة بةجآيان هيَشتوويت و فةرامؤشيان كردوويت، دةنا بة ناحةق ماندوو دةبيت..

‏دلَنيابة ئةم دنياية سةيرانطايةكى كاتى‏ية.. لةبةر ئةوة، تؤش تةنها بؤ مةبةستى ثةند و ئامؤذطارى سةيرانى تيَدا بكة و ضاوى ثيَدا بطيَرِة و، بة وردى سةرنجى ئةو رِووة جوانة شارراوةية بدة كة رِووى لة خواوةندى باقى و خاوةن جوانى‏ية و، ثشت لةو رِووة ضةثةلَة ناشيرينة هةلأبكة كة رِووى لة هةوا و ئارةزووى نةفسة. لةو كاتةش‏دا كة ثةردةكان دادةدريَنةوة و ئةو ديمةنة جوانانةت لة بةرضاودا دادةثؤشن، تؤ وةك منالَى نةفام بؤيان مةطرى!

‏هةروةها دلَنيابة ئةم دنياية: ميوانخانةية و تؤش ميوانيَكى رِيَزلـآ‏طيراويت تياى‏دا. كةواتة هةر تةنها بة ئيزن و فةرمانى خانةخوآ و خاوةنى ميواندارى‏يةكةت بخؤ و بخؤرةوة، ثاشان سوثاسطوزاريى خؤتى ثيَشكةش بكة. ثاشان كة ماوةى ميواندارى تةواو بوو، بةجيَى بهيَلَة و ئاورِ بؤ دواوة مةدةرةوة! نةكةى خؤت لة شتانيَك‏دا هةلأبقورتيَنيت كة هيض ثةيوةندى‏يةكيان بة تؤوة نى‏ية و هيض سووديَكت ثآ ناطةيةنن! هةرطيز خؤت بةو كارانةى دنياوة سةرقالأ مةكة كة دةرِؤن و بةجيَت دةهيَلَن.

بةم جؤرة و بةم ضةشنة رِاستى‏ية رِوون و ئاشكرايانة، خواى طةورة طةلـآ ئازارى جودايى دنيا لةسةر شانى مرؤظ سووك دةكات. تةنانةت خواى طةورة بة دةرخستنى نهيَنى‏يةكانى دنيا و ئاسةواريَكى ميهرةبانى‏‏ية فراوانةكةى خؤى لة هةموو كار و هةموو شتيَك‏دا، جودايى دنيا لاى كةسانى وريا و بيَدار خؤشةويست دةكات!

هةروةك قورئانى ثيرؤز ئاماذة بؤ ئةم ثيَنج رِووة دةكات، ضةندين ئايةتى ثيرؤزى تريش هةن كة ئاماذة بؤ ضةند رِوويةكى ترى تايبةتى دةكةن.

دةسا بةدبةختى بؤ ئةو كةسةى كة هيض بةشيَكى لةم ثيَنج رِووة دةست نةكةوتبيَت!