ثاشكؤى

وتةى ضواردةهةم

بسم اللّه الرّحـمن الرّحيم

(إذا زُلْزِلَتِ الاَرْضُ زِلزالَهَا * واَخْرَجَتِ الاَرْضُ اَثْقَالَها * وَقالَ الاِنْسَانُ مَالَهَا * يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ اَخْبَارَهَا * بِاَنَّ رَبَّكَ اَوْحَى لَهَا * يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ اَشْتَاتاً لِيُرَوْا اَعْمَالَهُم * فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ) (الزلزلة).

ئةم سوورةتة مةزنة، بة ضةشنيَكى طومان‏برِ، رِوونى دةكاتةوة كة طؤى زةوى لة جم‏و‏جوولأ و بوومةلةرزة و تةنانةت لةرينةوة ناو‏بة‏ناوةكانيشى‏دا، لة ذيَر وةحى و فةرمانى خواى طةورةداية.

بة‏ يارمةتيى ئاطاداركردنةوةيةكى مةعنةوى، ضةند وةلآميَك هاتنة دلَمةوة بؤ هةندآ لةو ثرسيارانةى كة لةبارةى بوومةلةرزة تازةكى‏يةكةى ئيَستاوة دةكريَن. ضةند جاريَك ويستم بة دريَذى وةلآمى ئةو ثرسيارانة بنووسم، بةلآم مؤلَةت نةدرام.. بؤية وا ئيَستا ليَرةدا بة كورتى و ثوختى دةنووسريَن.

ثرسيارى يةكةم:

ئةم بوومةلةرزة طةورةية موسيبةتيَكى مةعنةويى طةلـآ سةخت‏ترى لة موسيبةتة ماددى‏ية دلَتةزيَنةكةى دةرخواردى خةلَكى‏ دا، كة بريتى‏ية لةو سام و ترس و نائوميَدى‏يةى بالَيان بةسةر دةروونى ئةو خةلَكةدا كيَشا. ضونكة ئةم ترس و بيمة هيَندة بةردةوام بوو كة لة شةويش‏دا حةوانةوةى لة زؤربةى خةلَكى سةندةوة و ثشيَوى و ئالَؤزى زؤربةى ناوضةكانى ولآتى طرتةوة.. ئايا سةرضاوة و هؤى ئةم ئازارة سةختة ضى‏ية؟

بة يارمةتى‏دانى ئاطاداركردنةوةيةكى مةعنةوى، ئةم وةلآمةى خوارةوةم بؤ هات:

ئةو بةرةلآيى و بةد‏رِةوشتى‏يةى كة بة ئاشكرا و لة رِؤذى رِؤشنا و لة مانطيَكى ثيرؤزى وةك رِةمةزان‏دا و، لة دةمى نويَذى تةراويح‏دا رِوو دةدةن و، ثرِ‏كردنى طويَى خةلَكى بةو طؤرانى‏ية هةست بزويَنانةى كة بة دةنطى ئافرةت دةوتريَن = لة رِيَى رِاديؤ و غةيرى رِاديؤ = لة هةموو شويَنيَكى ئةم ولآتةى كة مةلَبةنديَكى خاويَنى ئيسلام بوو.. هةموو ئةمانة، ضةشتنى ئةم ئازارى ترس و بيمةيان بةرهةم هيَنا.

ثرسيارى دووهةم:

بؤضى ئةم ئةشكةنجة ثةروةردطارى و تةمآ‏كردنة خوايى‏ية تووشى ولآتى كوفر و ئيلحاد نابيَت و، موسلَمانة لاواز و هةذارةكانى ثيَوة طيرؤدة دةبن؟

وةلآم: هةروةك تاوانة مةزنةكان بؤ دادطا طةورةكانى جةزا رِةوانة دةكريَن و دواخستنى سزاكانيان بةو دادطايانة دةسثيَرريَت، كةضى هةر لة مةلَبةندى قةزا و ناحيةكان‏دا تاوانة بضووكةكان يةكلايى دةكريَنةوة و سزاكانيان دةست‏نيشان دةكريَن.. بة هةمان جؤر، بةشى هةرة زؤرى تؤلَةى تاوانى مولحيد و كافران بؤ دادطاى طةورةى حةشرى مةزن دوا دةخريَن، بةلآم هةر لةم دنيايةدا و لةسةر داخوازيى دانستيَكى ثةروةردطاريى طرنط، ئيمانداران لةسةر هةندآ هةلَة و طوناهى خؤيان سزا دةدريَن[1].

ثرسيارى سآ‏هةم:

بؤضى ئةم موسيبةتة سةرجةمى ولآت دةطريَتةوة، مادةم ئةنجامى ضةند هةلَة و طوناهيَكة هةندآ كةس دةيانكةن؟

وةلآم: زؤربةى خةلَكى لةطةلأ ئةو ضةند ستةمكارة كةمانةدا بةشدارن. ضونكة يان بة "كردةوة" يان بة "شويَن‏كةوتن" يان بة "طوآرِايةلَيى فةرمانةكانيان" لة ناوةرؤك‏دا لةطةلَياندان و، ئةمةش كاريَك دةكات موسيبةتةكة ئةو شيَوة طشتى‏ية بطريَتة خؤ. ضونكة موسيبةت بةهؤى بآطوآ‏يى و ملنةدان و طوناهى زؤربةى خةلَكةوة دةتةنيَتةوة و طشت لايةك دةطريَتةوة.

ثرسيارى ضوارةم:

مادةم ئةم بوومةلةرزةية بة‏هؤى تاوان و خراثكارى‏يةكان و بؤ مةبةستى كةفارةتى طوناهةكان رِووى داوة، ئةدى بؤضى بآ‏تاوانةكانيش دةطريَتةوة و بة بلَيَسةكةى دةسووتيَن، لة كاتيَك‏دا كة ئةوان توخنى هيض هةلَة و طوناهيَك نةكةوتوون تاكو كةفارةتةكةى بدةن. ئايا دادطةريى ثةروةردطار ضؤن بةمة رِازى دةبيَت؟

هةروةها بة يارمةتيى ئاطادارى‏يةكى مةعنةوى ئةم وةلآمةم بؤ هات:

ئةم مةسةلةية ثةيوةنديى بة نهيَنيى "قةدةرى خوا"‏وة هةية، بؤية حةوالَةى "ثةيامى قةدةر"‏ى دةكةين و ليَرةدا ئةم ئةندازةيةى خوارةوة دةخةينة رِوو:

ئةم ئايةتةى كة دةفةرموآ:

(وَاتَّقُوا فِتْننَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً) (الأنفال:25).

واتة: خؤتان لة بةلآ و طيروطرفتيَك بثاريَزن كة نةك تةنها ستةمكاران دةطريَتةوة، بةلَكو بآتاوانةكانيشى ثيَوة طيرؤدة دةبن. نهيَنيى ئةم ئايةتة بريتى‏ية لةوةى كة:

ئةم دنياية خانةى تاقيكردنةوة و موجاهةدة و تةكليفة، خؤ تاقيكردنةوة و تةكليفيش داخوازى ئةوةن كة رِاستى‏يةكان شارراوة و ثةنهان بن، تاكو ثيَشبرِكآ دروست ببيَت و لة رِيَى موجاهةدةوة رِاست و رِاستطؤيان لةطةلأ ئةبووبةكرى صدديق‏دا بؤ "أعلى عليين" بةرز ببنةوة و، درؤزنانيش لةطةلأ موسةيلةمةى كةذذاب‏دا بةرةو "أسفل سافلين" بةرببنةوة.

خؤ ئةطةر كةسانى بآ‏تاوان لةو موسيبةتانةدا دةرباز ببن و هيض ثريشك و ئازاريَكيان بةر نةكةويَت ئةوا "ئيمان" دةبوو بة شتيَكى ئاشكرا و سةلماو لاى هةموان و، كافران و ئيمانداران وةك يةك و بآ جياوازى مليان بؤ كةض دةكرد و ئةو كاتةش تةكليف لة طؤرِآ‏دا نةدةما و ثيَويستيش بؤ مرؤظ نةدةمايةوة كة بة ثلةوثايةكانى ئيمان‏دا سةربكةويَت و بةرز ببيَتةوة.

* مادةم بةثيَى دانايى خواوةند و بة بآ جياوازى موسيبةت تووشى ستةمكار و ستةم‏ليَكراو دةبيَت، ئايا بةشى ئةو ستةم‏ليَكراوانة لة دادطةريى خواوةند و ميهرةبانى‏ية فراوانةكةى‏دا كامةية؟

وةلآم: لة ناوةندى ئةو غةزةب و بةلآيةدا درةوشانةوةيةكى ميهرةبانى هةية، ضونكة سامانى لةناوضووى ئةو بآ‏تاوانانة بة هةميشةيى لة دوارِؤذدا دةميَنيَتةوة و وةك صةدةقة بؤيان ثاشةكةوت دةكريَت. ذيانة لةناوضووةكةشيان لةبةر ئةوةى جؤرة شةهيدبوونيَكى بةخؤيةوة ديوة، بؤيان دةطؤرِريَت بة ذيانيَكى هةميشةيى. واتة ئةو موسيبةت و بةلآية سةبارةت بةو بآ‏تاوانانةوة جؤريَكى ميهرةبانيى خواوةندة لة دووتويَى ئةو ئازارة سةخت و كاتى‏يةدا، ضونكة بة ئازار و سةختىيةكى كاتى و تا رِادةيةك كةم، دةستكةوتيَكى طةورة و بةردةواميان ثآ‏ دةبةخشريَت.

ثرسيارى ثيَنجةم:

خواى طةورةى دادطةر و ميهرةبان و بةتوانا و دانا، تؤلَةى تاوانة تايبةتى‏يةكان بة ضةند سزايةكى تايبةتى ناسيَنيَتةوة، بةلَكو ماك(عنصر) يَكى طةورة و زةبةلاحى وةك طؤى زةوى بؤ تةمآ‏كردن و سزادان و تؤلَةسةندنةوة زالأ دةكات.. ئايا ئةم كارة لةطةلأ هةمةلايةنيى توانست و جوانيى ميهرةبانيى خوادا دةطونجآ؟

وةلآم: خواى بة‏تواناى مةزن ضةندين ئةرك و فرمانى زؤرى خستووةتة ئةستؤى هةموو يةكيَك لة توخمةكان و، ضةندةها ئةنجامى زؤر و زةبةندةش لةو كار و فرمانانةى ئةوانةوة بةرهةم دةهيَنيَت. جا ئةطةر تةنها ئةنجامى يةكيَك لة كار و فرمانة زؤرةكانى يةك دانة لةو توخـمانة بة ناشيرين (واتة بة شةرِ و موسيبةت و بةلآ) دةربكةويَت، ئةوا سةرجةمى ئةنجامةكانى كار و ئةركةكانى ترى ئةو ماكة، ئةم ئةنجامة ناهةموارة وةك ئةنجاميَكى جوان لـآدةكـةن. ضـونكة ئةطةر رِآ لةو توخـمة بطيراية كـة لة مرؤظ توورِةبووة و نةهيَلَراية كار و فرمانةكةى سةرشانى، ئةو تةنها ئةنجامة ناشيرينة بةرهةم بهيَنيَت، ئةوا طةلـآ خيَر و كردارى باشى بة ئةندازةى ذمارةى ئةنجامة باشةكانى سةرجةم ئةركةكانى ترى ئةو ماكة فةرامؤش دةكرا. واتة بة ئةندازةى ئةو ئةنجامة باشانة شةرِ و خراثةى زؤر رِوويان دةدا. ضونكة وةك ئاشكراية ئةنجام‏نةدانى خيَريَكى ثيَويست بة‏ شةرِ دادةنريَت. جا ئايا دةكرآ ئةم هةموو شةرِ و خراثانة رِوو بدةن تةنها لةبةر رِوونةدانى يةك شةرِى تةنيا؟! ديارة ئةمة ثيَضةوانةى دانستة و ناشيرينى‏يةكى ئاشكراية و دووركةوتنةوةية لة رِاستى و ناتةواوى‏يةكى عةيب‏دارة. خؤ دانست و توانا و حةقيقةت، خاويَن و دوورن لة هةموو نةنطى و ناتةواوى‏يةك.

جا لةبةر ئةوةى هةنديَك لة خراثكارى‏يةكانى مرؤظ "تاوانى طشتى"ن و بة ئاشكرا سنوورى مافى طةلـآ بوونةوةران دةشكيَنن و طالَتةيان ثآدةكةن، ئةوا رِق و قينى سةرجةم توخـمةكان بة‏ تايبةت "زةوى"ى ثآ دةورووذيَت. كةواتة، بآ هيض طومانيَك، فةرمان‏دان بة ماكيَكى مةزنى وةك زةوى كة ئةو تاوانبارانة تةمآ بكات بؤ دةرخستنى مةزنيى تاوانةكةيان، عةينى حيكمةت و دادطةرى‏ية و، لة هةمان كات‏دا بؤ ستةم‏لـآكراوانيش عةينى ميهرةبانى‏ية!

ثرسيارى شةشةم:

بآ‏ئاطايان لة‏ناو خةلَكى‏دا ئةوة بلآو دةكةنةوة كة رِوودانى "بوومةلةرزة" تةنها ئةنجامى ئالأو‏طؤرِ و ثشيَويى كانزاكانى ناوجةرطةى زةوى‏ية و، وةك رِووداويَكى بآ‏مةبةست و، بة ئةنجامى "رِيَكةوت" و كارى "سروشت"‏ى دادةنيَن و، هؤكار و ئةنجامة مةعنةوى‏يةكانى ئةم رِووداوة نابينن تاكو لةو بآ‏ئاطايى‏يةى تيايدان، بيَدار ببنةوة. ئايا هيض رِاستى‏يةك هةية ثالَثشتى بؤضوونةكةيان بيَت؟

وةلآم: جطة لة طومرِايى هيضيان بة دةستةوة نى‏ية و بؤضوونةكةيان داراى هيض حةقيقةتيَك نى‏ية. ضونكة بة ضاوى خؤمان دةبينين كة هةموو يةكيَك لةو هةزاران جؤرانةى زيندةوةران كة لةسةر طؤى زةوى‏دا لة ثةنجا مليؤن زياتر دةبن، هةموو سالَيَك كراس و ثؤشاكة رِةنطين و رِيَك‏و‏ثيَكةكانيان لةبةر دةكةن و دةيانطؤرِن، تةنانةت تةنها يةك دانة بالَيش كة ئةنداميَكى نيَوان سةدان ئةندامى "ميَش"‏ى لة‏ذمارةبةدةرة، فةرامؤش ناكريَت و رِووناكيى "قةصد" و ويست و دانستى ثيَوة ديارة. ئةمةش بةلَطةية لةسةر ئةوةى كة كار و بارودؤخة مةزنةكانى طؤى زةبةلاحى زةوى = كة لانك و ذيار و لانةى خاوةن‏هةستانى لة‏ذمارة‏بةدةرة = لة بازنةى ويست و ئيختيار و قةصدى خواى طةورة دةرناضيَت، بةلَكو هيض شتيَكى جوزئى يان كوللى لةو بازنةية بةدةر نى‏ية.

بةلآم خواوةندى خاوةن توانستى رِةها بة‏ثيَى خواستى دانستة رِةهاكةى خؤى، هؤكارة رِوالَةتى‏يةكانى كردووة بة ثةردةى رِووكةش لة بةردةم كار و هةلَس‏و‏كةوتةكانى‏دا و، هةركات ويستى لةسةر رِوودانى بوومةلةرزة ببيَت ئةوا هةندآ جار فةرمان بة يةكيَك لة كانزاكان دةدات كة بجوولَيَت و بةم ثآ‏ية دايدةطيرسيَنيَت.

وا دابنآ "بوومةلةرزة" بة رِوودانى ئالأوطؤرِ و ثشيَويى كانزاكان ثةيدا ببيَت، خؤ هيَشتا لةم كاتةش‏دا هةرطيز بة بآ‏فةرمانى خواى طةورة و بآ ئةوةش لةطةلأ دانستى ئةودا بطونجيَت، رِوو نادات. ضونكة ئةطةر ئؤبالَى تاوانى "كوشتن" نةخريَتة ئةستؤى قاتلأ و تةنها بة كارى ئةو بارووتة بزانريَت كة لة فيشةكى تفةنطةكةى‏دا طرِى‏طرتووة، بة شيَتى و طةلحؤيى و فةوتانى تةواوةتيى مافى كوذراوةكة دادةنريَت.. بة هةمان جؤر بةلَكو لةوةش شيَتى و نةفامى‏تر ئةوةية كة لةم ضةشنة رِووداوانةدا سةيرى سروشت بكريَت و ئةو فةرمانةى دانست و ويستى خوا فةرامؤش بكريَت كة بؤ داطيرساندنى بؤمباى ناوجةرطى زةوى دةرىكردووة، ئةو زةوى‏يةى كة فةرمانبةردار و طوآ‏رِايةلأ و كةشتى و فرِؤكةى خواوةندى بة‏تواناى مةزنة و، خواى طةورة فةرمان بؤ ئةو بؤمباية دةردةكات بتةقيَتةوة و بآ‏ئاطايان بة خةبةر بهيَنيَت و ستةمكارانيش رِابضلَةكيَنيَت.

(ثاشماوة و ثةراويَزى ثرسيارى شةشةم)

طومرِايان و ئةهلى ئيلحاد لة ثيَناوى ثاريَزطاريى رِيَبازى رِيَطريان لة "بيَداريى ئيمانى"، دةضن سةرسةختى و نةفامى‏يةكى هيَندة نامؤ و سةير دةردةخةن كة مرؤظ وا لـآ دةكات لة مرؤظايةتيى خؤى ثةشيمان ببيَتةوة! بؤ نموونة:

ئةو سةرثيَضى‏ية تاريك و نووتةك و ستةمكارانةيةى كة طرؤى مرؤظ لةم دةمانةى دوايى‏دا بةرامبةر فةرمانةكانى خواوةند نواندى و هةموو جيهانى طرتةوة بة رِادةيةك ماكة طشتى‏يةكانى هةذاند و هةموويانى توورِة كرد.. بطرة لة ئةنجامى ئةوانةوة ثةروةردطاريَتيى بةديهيَنةرى ئاسمانةكان و زةويش بة سيفةتى "رب العالمين" و فةرمانرِةواى هةموو طةردوون = نةك بة سيفةتى ثةروةردطاريَتى‏يةكى هةندةكيى تايبةت = لة سةرانسةرى جيهان‏دا و لة بازنةيةكى هةمةكى و فراوان‏دا دةركةوت و.. بة بةلآ و طيروطرفتى طشتيى سامناكى وةك: جةنطى جيهانى و بوومةلةرزة و لافاوة رِامالَةرةكان و رِةشةبا توند و تيذ و هةورةتريشقة سوتيَنةر و تؤفان و زريانة رِووخيَنةرةكان، زللةى لة طرؤى ئادةميزاد وةشاند، تاكو ئةم مرؤظة نوقم‏بووةى ناو بآ‏ئاطايى بيَدار ببيَتةوة و هانى بدات واز لة ستةم و سنوورشكاندن و لة‏خؤبايى‏بوونة ترسناكةكانى بهيَنيَت و، ثةروةردطارة مةزنةكةى خؤى ثآ‏بناسيَنيَت كة ثشتى لـآهةلَكردووة. بةمةش خواى طةورة بة ئاشكرا و رِوونى دانست و توانست و دادطةرى و قةييومييةت و ويست و فةرمانرِةوايةتيى خؤى ئاشكرا كرد..

كةضى سةربارى ئةمة، ضةند شةيتانيَكى نةفام كة لة شيَوة و رِووخسارى مرؤظ‏دان، سةرسةختى‏يةكى طةلحؤيانة و ئابرِووبةر لة رِووى ئةو ئاماذة ثةروةردطارى‏ية هةمةكى و ثةروةردة خوايى‏ية طشتى‏يانة بؤ مرؤظايةتى، دةنويَنن و، دةلَيَن: (ئةوانة ضةند هؤكاريَكى سروشتين.. تةقينةوة و تيَكةلأبوونى كانزاكانن.. تةنها بة رِيَكةوت رِوو دةدةن.. طةرماى خؤر و كارةبا بةر يةك كةوتن و بؤ ماوةى ثيَنج كات‏ذميَر لة ئةمريكادا مةكينةكانى لةكارخست.. ئاسمانى شارى قةستةمؤنى سوور‏هةلَطةرِا و دةلَيَى ئاطرى تآ‏بةربووة)! ئةمانة و هاوضةشنيان لةم ورِيَنة بآ واتا و ناوةرؤكانة.

"نةزانى"‏ى سامناكى ئةنجامى طومرِايى و، "سةرسةختى"‏ى بيَزليَكراوى بةرهةمى ئيلحاد و كافرى، نايةلَيَت ثةى بة ماهييةتى هؤكارةكان ببةن و بزانن كة هؤكارةكان تةنها ضةند ثةردةيةكن لة بةردةم "توانستى خواوةند"‏دا دادراونةتةوة..

ئةوةتا دةبينيت يةكيَك لةوانة، لةبةر نةزانيى خؤى، ضةند هؤكاريَكى رِوالَةتى زةق دةكاتةوة و بؤ نموونة دةلَيَت: "ئةم تؤوة بضووكة ئةو درةختة سنةوبةرة زةبةلاحةى بةرهةم هيَناوة"! دةيةويَت لةم رِآيةوة ئينكاريى موعجيزةى بةديهيَنةرة مةزنةكةى ئةو درةختة بكات. لة كاتيَك‏دا كة بةديهيَنانى ئةو درةختة طةر بة هؤكارةكان بسثيَرريَت، بة سةد كارطةش ناتوانن ئةو درةختة ثيَك بهيَنن.

دةرخستنى هؤكارة رِوالَةتى‏يةكانى وةك ئةم نموونةية لة لايةن طومرِايانةوة، بؤ مةبةستى كةم‏كردنةوة و داطرتنة لـة شـان و شـكؤى مةزنيَتيى كارى ثةروةردطاريَتيى مةزن كة دانست‏ و ئيختيارى لةسةر نةخشاوة.

يان دةبينيت يةكيَكى تريان دةضيَت "ناويَكى زانستى" لة رِاستى‏يةكى طرنطى وةها دةنيَت كة ذيريى مرؤظ ناتوانيَت ثةى بة مةودا و قوولَى‏يةكةى ببات. ثيَى واية تةنها بة "ناوليَنان" ئةو رِاستى‏ية طرنطة ناسراوة و وةك شتيَكى ئاسايى لـآ‏هاتووة و، دانست و ناوةرؤكى تيَدا نى‏ية!

سةرنج لةم طةلحؤيى و نةفامى‏ية بآ‏سنوورة بدة، ضونكة وا دةزانن تةنها ناونان لةو رِاستى‏يةى كة ثيَناساندن و باسى حيكمةتةكانى لة سةد لاثةرِةدا جيَى نابيَتةوة، دةيكات بة شتيَكى ئاسايى و ناسراو! وةك دةلَيَن: "ئةم شتة لةوة ثةيدا بووة.. ئةم رِووداوة هى ماددةى خؤرة كة لةطةلأ كارةبادا بةريةك كةوتوون" ثيَيان واية تةنها بةم ناوليَنانة رِووداوةكةيان شى‏كردووةتةوة و لة خةلَكى‏يان طةياندووة!!

هةنديَكيان نةزانى‏يةكى لة هى "ئةبوو‏جةهل" زياتر دةردةخات، كاتآ كة رِووداويَكى مةبةستدارى تايبةتيى ثةروةردطارىيانة بؤ يةكيَك لة ياساكانى سروشت دةطيَرِيَتةوة، وةك بلَيَى بكةرى رِووداوةكة ئةو ياساية بيَت! بة طيَرِانةوةى ئةو رِووداوةش بؤ ياساكة ثةيوةنديى ئةو رِووداوة بة ويستى هةمةكيى خواوةند و ئيختيارى رِةها و فةرمانرِةوايةتيى خواوةندةوة دةبضرِيَت، كة ياسا كارطوزارةكانى لةناو طةردوون‏دا دةيان‏نويَنن.. ثاشان دةبينيت ئةو رِووداوة بؤ رِيَكةوت و سروشت دةطيَرِيَتةوة، وةك ئةو طةلحؤ سةرسةختةى كة سةركةوتنى سةربازيَك يان تيثيَك لة جةنط‏دا بؤ "رِيَسا و ياساى سةربازى" دةطيَرِيَتةوة و لة فةرماندةى سوثا و دةستةلآتى دةولَةت و كارة نيشانة‏كراوةكانى دادةبرِيَت!

با لةم نموونةيةوة سةيرى نةفامى‏ية ئابرِووبةرةكةيان بكةين:

ئةطةر وةستايةكى كارامة سةد هؤقة خواردةمةنيى جؤراوجؤر و سةد طةز كووتالَى جياجياى لة ثارضة تةختةيةكى بة ئةندازةى سةرى نينؤكيَك دروست كرد و، يةكيَك وتى: (ئةم كارة دةراسايانة تةنها ئةو ثارضة تةختة بآ‏نرخة ئةنجامى داون).. ئايا بةم ورِيَنةيةى نةفامى‏يةكى سةيرى دةرنةبرِيوة؟ ئةم نموونةية كت‏و‏مت وةك هةلَويَستى ئةو كةسة واية كة تؤويَكى رِةق و تةق بؤ بةديهاتنى درةخت ثيَش‏ضاو دةخات و ئينكاريى سنعةتى بةديهيَنةرى دانا دةكات، تةنانةت لة نرخ و بةهاى ئةو كارة دةراسايانةى دروست‏بوونى درةختةكة دادةطريَت كاتآ كة دةيانداتة ثالأ رِيَكةوتى كت‏وكويَر و هؤكارة سروشتى‏يةكان!

جا نةفاميى ئةوانة كت‏و‏مت وةك هى ناو ئةم نموونةية واية!

ثرسيارى حةوتةم:

ضؤن دةزانريَت ئةم رِووداوةى طؤى زةوى بة تايبةت ئاراستةى موسلَمانةكانى ئةم ولآتة كراوة و مةبةست ئةوانة؟ بؤضى بة زؤرى لة لاى "ئيزمير" و "ئةرزنجان"‏ةوة رِوو دةدات؟

وةلآم: ئاماذة زؤرة كة مةبةست لةم رِووداوة بةركةوتنى ئةهلى ئيمانة. ضونكة رِوودانى لةم زستانة ساردة و لة دةمى تاريكايى شةو و سةختيى سةرمادا، بة‏ تايبةت لةم ولآتةى كة رِيَزى مانطى رِةمةزان ناطريَت، هةروةها بةردةوامبوونى ئةم رِووداوةش بة سووكى و لةسةرخؤيى، كة ئةنجامى ثةند‏لـآ‏وةرنةطرتنة و بؤ مةبةستى بيَداركردنةوةى بآ‏ئاطايانة.. ئةمانة و ئاماذةكانى ترى هاوضةشنيان بةلَطةن لةسةر ئةوةى كة مةبةست لةم رِووداوة بةركةوتنى ئيماندارانة و بة‏ تايبةتى رِووى لةوانة، تاكو رِايان بضلَةكيَنيَت و بؤ نويَذ و نزا و لالآنةوة لة بةردةم خواى طةورةدا، ثالَيان ثيَوة بنيَت.

سةبارةت بة توندوتيذيى لةرينةوةى بوومةلةرزةكةش لة ئةرزنجانى كلَؤلأدا، ئةوا دوو رِووى تيَداية:

يةكةميان: ئةوانى زوو تيَوة طلاند تاكو ببيَت بة كةفارةتى طوناهة بضووكةكانيان.

دووهةم: دةطونجآ لة ثيَش‏دا ئةم بوومةلةرزةية زللةى خؤى لةو شويَنانة بؤ ئةوة وةشاندبيَت كة ئةهلى زةندةقة و ئيلحاد مةلَبةنديَكى بةهيَزيان بؤ ضالاكى‏يةكانى خؤيان لةو شويَنانة دامةزراندووة و دةرفةتيان لة كةم‏ذمارةيى ثاريَزطارة بة‏هيَز و رِةسةنةكانى ئيمان و ئيسلام بينيوة، ياخود بآ‏دةستةلآتيى ئيماندارانيان لةوآ‏دا قؤزتووةتةوة.

لا يعلم الغيب إلاّ الله.

)سُبْحَانَكَ لا عِلْمَ لَنَا اِلاّ مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَليمُ الْحَكِيمُ(.



[1]  بة هةمان جؤر، طةر رِووسةكان و هاوضةشنيان واز لة ئايينيَكى دةستكارى‏كراوى سرِاوة و هةلَوةشاو بهيَنن و طالَتةى ثآ بكةن، غيرةتى خواى ثآ‏ناجوولَيَت وةك ئةوةى كة طالَتةكردن بة ئايينيَكى رِاست و هةتا‏هةتايى و نةطونجاو بؤ هةلَوةشان و سرِينةوة، غيرةتى خوا دةبزويَنيَت. بؤية طؤى زةوى ئةوان مؤلَةت دةدات و رِقيشى لةمان دةبيَتةوة. (دانةر)