بؤ كؤمةلَة لاويَكى داماو
رِؤذيَكيان كؤمةلَـيَك لاوى جوانخاس و
وريا و زيرةك هاتن بؤ لام و، داواى ضةند رِيَنمايى و بيَداركردنةوةيةكى بةهيَز
و باشـى وايان لـآكردم كة بيانثاريَزيَت لة ثزيسـكى شةرِ و ئاذاوةى داخوازىيةكانى
ذيان و هةرةتى لاوى و هةوا و ئارةزووى دةوروبةريان.
منيش هةر بةو جؤرة وةلآمةى كة دامةوة بؤ
ئةوانةى داواى يارمةتىيان لة ثةيامةكانى نوور كرد، وةلآمى ئةم لاوانةيشم وا دايةوة
و وتم:
= باش بزانن ئةم بةهارى تةمةن و جوانىيةى
ذيانتان كة ئيَستا لةزةتى لـآ دةبينن، بآ هيض طومانيَك دةرِوات و ناميَنيَت. جا
ئةطةر خؤتان لة ضوارضيَوةى سنوورةكانى شةرعدا نةهيَلَنةوة و لةو سنوورانة دةربضن،
ئةوا لاوىيةكةتان زاية دةبيَت و بة خؤرِايى لةكيستان دةضيَت و، ض لة دنيا و ض لة
طؤرِ و ض لة قيامةتدا ئةوةندة طيروطرفتتان دةهيَنيَتةرِآ كة لةو تام و لةزةتةى
لاوى و تةمةنى دنياتان طةلـآ زؤر و زياتر بيَت. بةلآم ئةطةر بةهارى لاويتان لة:
دةروونثاكى و ثاريَزطاريى شةرةف و طوآرِايةلَيى خوادا بردةسةر، بةوةى كة خؤتان
بة ثةروةردةى ئيسلام ثآطةياند و بةمةش شوكرانةى ئةو نيعمةتى لاوى و طةنجىيةتان
دةربرِى كة خواوةند ثيَىبةخشيون، ئةوا لة مةعنا و ناوةرؤكدا، ئةو سةردةمى
لاوىيةتان دةميَنيَتةوة و بةردةوام دةبيَت و، دةبيَت بة هؤيةك بؤ دةستكةوتنى
لاوىيةكى هةميشةيى لة بةهةشتى نةمرى و هةتاهةتايىدا.
"ذيان" طةر لة
"ئيمان" بةتالأ ببيَت، يان بةهؤى زؤريى طوناهبارى و سةرثيَضىكردنةوة لة
فةرمانةكانى خواى طةورة، كاريطةريى ئيمانى تيَدا نةمابيَت، ئةوا لةطةلأ تام و
لةزةتة رِوالَةتى و كةمخايةن و كورتةكانىدا، ضةندين ئةوةندةى ئةو تام و لةزةتانة
خةم و خةفةتو ئازار دةرخواردى مرؤظ دةدات.
ضونكة لةبةر ئةوةى مرؤظ عةقلأ و بيرى
دراوةتآ، ئةوا ثةيوةندىيةكى سروشتيى بةتينى لةطةلأ رِابوردوو و داهاتووىدا
هةية، سةرةرِاى كاتى ئيَستاى. ئةم ثةيوةندىيةى لةطةلأ ئةو كاتانةدا هيَندة
بةتينة كة دةتوانيَت تامى لةزةتةكانى ئةو سةردةمانة و ئازارةكانيان بضيَذيَت، بة
ثيَضةوانةى ئاذةلأ كة خةم و ثةذارةكانى رِابوردوو و مةترسىية ضاوةرِوانكراوةكانى
داهاتوويش، لةزةتةكانى كاتى ئيَستاى لـآناشيَويَنن و تيَكىنادةن، ضونكة
بيركردنةوةى نةدراوةتآ.
لةبةر ئةوةية كة ئةو كةسةى بةرةو شيوى
"طومرِايى" بةربووةتةوة و، "بآئاطايى"ش بة تةواوى هةر
شةشدةرى لـآ طرتووة، خةفةتةكانى بؤ كاتةكانى رِابوردووى و دلَةتةثآ و
نيطةرانىيةكانيشى بؤ دوارِؤذى، تامى لةزةتةكانى ئيَستاى ناهيَلَن و ذيانى بة خةم
و ئازار و خةيالأ لـآ دةشيَويَنن، بة تايبةت لةزةتة نارِةواكان كة وةك هةنطوينى
ذةهراوى وان.
واتة لة رِووى ضةشتنى تام و لةزةتةكانى
ذيانى دنياوة، مرؤظ سةد ثلة لة خوار ئاذةلَةوةية، تةنانةت "ذيان" و
"بوون" و "جيهان"ى طومرِا و بآئاطايان تةنها ئةمرِؤ و كاتى
ئيَستايانة. ضونكة كاتة بةسةرضووةكان و هةرضىيةكيان تيَداية، بة حوكمى
طومرِايىيةكةيان، "نةبوو" و "مردوو"ن، ئيتر لةويَوة هةموو
جؤرة تاريكىيةكيان ئاراستة دةكريَت و تياىدا دةتليَنةوة.. كاتةكانى داهاتوويش
سةبارةت بةوان، بةهةمان جؤر، شتانيَكى"نةبوو"ن، ضونكة ئةوان باوةرِيان
بة "غةيب" نىية، كةواتة ئةو جودايىية هةميشةيىيانةى كة تةواو نابن و
لةبن نايةن، ذيانى ئةوانة بة ضةندين تاريكيى رِةش ثرِ دةكات، مادةم داراى عةقلأ و
ذيرى بن و لةطةلأ ئةوةشدا ئينكاريى حةشر و زيندووبوونةوة بكةن.
بةلآم ئةطةر "ئيمان" ببيَت بة
"ذيان"ى ذيان و تيشكى خؤى بهاويَتة ناو ذيانةوة، ئةوا هةموو كاتةكانى
رِابوردوو و داهاتوو رِووناك دةبنةوة و "مانةوة"يان دةست دةكةويَت و لة
طؤشةى ئيمانةوة، ضةندين تام و ضيَذى مةعنةوى و بةرز و رِووناكى "بوون" و
"مانةوة" بة "دلأ" و "طيان"ى مرؤظى ئيماندار
دةبةخشن.
ئةم رِاستىية، لة
ئوميَدى حةوتةمى "ثةيامى ثيران"دا بة تةواوى رِوونكراوةتةوة، با سةير
بكريَت . ذيان ئاواية.. جا ئةطةر دةتانةويَت تامى ذيان بضيَذن، ئةوا
ذيانتان بة "ئيمان" بذييةنن و، بة ئةنجامدانى فةرزةكان بيرِازيَننةوة و،
بة دوورةثةريَزيشتان لة سةرثيَضيى فةرمانةكانى خواوةند ثاريَزطاريى بكةن.
رِاستيى ئةو "مردنة"ش كة هةرضى
رِؤذة مردووان لة هةموو شويَنيَكدا سامناكى و مةترسىيةكانيمان ثيشان دةدةن، وا
لة نموونةيةكدا رِوونى دةكةمةوة، هةروةك بؤ ضةند لاويَكى ترى وةك ئيَوةم رِوون
كردةوة:
وا دابنيَين ليَرةدا ضةندين سيَدارة
دانراون و لة تةنيشتى ئةو سيَدارانةشةوة فةرمانطةيةك هةية بةخششى زؤر و طةورة
طةورةى تيَدا دابةش دةكريَت بةسةر بةختةوةراندا. ئيَمةش كة دة دانة كةسين
ليَرةدا، بمانةويَت و نةمانةويَت، بؤ ئةوآ بانط دةكريَين. بةلآم لةبةر ئةوةى كاتى
بانطكردنمان نازانين، ئةوا هةموو خولةكيَك ضاوةرِيَين ثيَمانبلَيَن: "وةرة
برِيارى لةسيَدارةدانت وةربطرة و بة سيَدارةكةتدا سةربكةوة"! يان بلَيَن:
"وةرة ئةو بليتة وةربطرة كة بؤتدةرضووة و مليؤنةها ليرةى زيَرِينى لـآ
قازانج دةكةيت!
لةم كاتةدا كة ئيَمة رِاوةستاوين و لة
ضاوةرِوانىداين، لاى دةرطاكةوة دوو كةس ثةيدا بوون و هاتنة ذوورةوة:
يةكيَكيان: ئافرةتيَكى جوانى نيمضةرِووتى
طالَتةضىية، ثارضةيةك شيرينيى بةدةستةوة طرتووة و ثيَشكةشمانى دةكات و بة
رِوالَةت لةوة دةضآ خؤش و بةتام بيَت، بةلآم لة رِاستىدا ذةهراوىية..
ئةوى تريان: ثياويَكى بةويقارى ورياية، نة
فيَلَبازة و نة ئةوةندةش بآتةجروبةية كة بخةلَةتيَت، لة دواى ئةو ئافرةتةوة هاتة
ذوورةوة و وتى: من تةليسميَكى سةير و وانةيةكى ثرِ لة ثةندم بؤ هيَناون. ئةطةر ئةم
وانةية بخويَنن و لةو شيرينىية نةخؤن، ئةوا لةو قةنارة و سيَدارانة رِزطارتان
دةبيَت و بةم تةليسمة بليتى ئةو بةخشش و خةلآتة بةنرخةتان دةستدةكةويَت. ئةوةتا
ئيَوة بة ضاوى خؤتان دةبينن كة هةر كةسيَك لةو شيرينىية بخوات تا دةطاتة لاى
قةنارةكةى سكى ثيَضدةخوات و بة سكيَشةوة دةتليَتةوة.
ئةوانةش كة بليتةكةيان بؤ دةرضووة،
هةرضةند لة ئيَمةوة ديار نين و بة رِوالَةت لةوة دةضيَت كة بة قةنارةكاندا
سةركةوتبن، بةلآم زياتر لة مليؤنةها شايةت هةوالَمان دةدةنآ كة ئةوانة لة سيَدارة
نةدراون، بةلَكو دارى سيَدارةكانيان كردووة بة ثليكانة و بة ئاسانى ثياياندا
سةركةوتوون و لةويَوة رِؤشتوون بؤ ئةو فةرمانطةيةى كة بةخششةكانى تيَدا دابةش
دةكريَت.
فـةرمـوون لة ثةنجـةرةكانةوة برِوانن، با
بة ضاوى خؤتان ببينن كة ضؤن طةورة ليَثرسراوان و سةرثةرشتيارانى دابةشكردنى ئةو
بةخششانة ثرِ بة دةم دةلَيَن:
(بةوثةرِى دلَنيايىيةوة بزانن كة
خاوةنانى ئةو تةليسمة سةير و سةرسوورِهيَنةرة، بليتةكةيان بؤ دةرضووة. هةروةك بة
"عين اليقين" و بآطومانى ئةوانةتان بينى كة بة سيَدارةكاندا سةركةوتن،
هيض طومانيَكيشتان لةمةدا نةبيَت، ضونكة وةك خؤرى ناوجةرطةى ئاسمان شتيَكى ئاشكرا
و رِوونة).
بةم جؤرة و بة ضةشنى ئةم نموونةية:
تام و لةزةتة حةرام و نارِةواكانى
"لاوى" وةك هةنطوينى ذةهراوى وان! مردنيش لاى ئةوانةى كة بليتى ئيمانيان
ون كردووة = ئةو بليتةى كة بةختةوةريى هةميشةيى بؤ خاوةنةكةى دةباتةوة = وةك
سيَدارة واية و، ئةوانة هةميشة ضاوةرِوانى جةللادى "مردن"ن، كة لةبةر
نةزانراويى كاتةكةى دةطونجآ هةموو ضاوترووكاندنيَك ئامادة بيَت، تاكو بة بآ
جياوازىكردن لة نيَوان ثير و لاودا ملان بثةرِيَنيَت و بيانخاتة ناو ضالَى طؤرِةوة،
ئةو طؤرِةى كة بة رِوالَةت دةرطاى تاريكيى هةميشةيىية.
بةلآم ئةطةر لاو ثشـتى لةو تام و لةزةتة
حـةرامة هةلَكرد كة وةك هةنطوينى ذةهراوى واية و، هةولَى دا ئةو تةليسمة
قورئانىيةى دةست بكةويَت كة بريتىية لة ئيمان و بةجآهيَنانى فةرزةكان، ئةوا سةد
و بيستوضوار هةزار ثيَغةمبةر = عليهم السلام = و طةلـآ ئةوليا و ثياوضاك و زاناى
خواناسى لةذمارةبةدةر، بة يةكدةنط و بة ثيشاندانى شويَنةوارى هةوالأ و مذدةكةيان،
مذدةى دةدةنآ كة: ئيماندار بليتيَكى واى بؤ دةردةضيَت "بةختةوةريى
هةميشةيى" دةست بخات.
ثوختةى ئةم قسانة ئةوةية
كة:
بآ هيض طومانيَك قؤناغى "لاوى"
دةرِوات و ناميَنيَت. جا ئةطةر لة ثيَناوى قؤزتنةوةى تام و لةزةت و كةيف و شاديى
هةلَةشةيى و لةخؤبايىبووندا بةسةرضووبيَت، ئةوا هةزاران بةلآ و ئازارى ثرِ ئيَش
بؤ ئةو مرؤظة بةجآدةهيَلَـيَت، ض لة دنيا و ض لة قيامةتدا.
ئةطةر دةتانةويَت تآبطةن لةوةى كة ئةم
حالَةتةى ئةو جؤرة لاوانةى تيَدان زؤربةى جار دةيانطةيةنيَتة خةستةخانةكان، لةبةر
هةلَسوكةوتى هةلَةشة و زيادةرِةوى و تووشبوونيانةوة بة ضةندين نةخؤشيى دةروونى..
يان طةر دةتانةويَت بزانن ئةو ضةشنة حالَة
دةيانطةيةنيَتة بةنديخانةكان و ئةو مةلَبةندانةى كة بة ضاوى سووك سةيرى مرؤظى
تيَدا دةكريَت، بةهؤى شويَنكةوتنى هةوا و ئارةزووةكانيان و بايىبوونيانةوة لة
خؤيان.. يان بؤ مةلـها و مةيخانةكان، بةهؤى ئةو دلَتةنطى و دةروون تةسكىيةى كة
لة ئةنجامى دلَةتةثآ و ئازارة مةعنةوى و دةروونىيةكانةوة دووضارى دةبن..
بةلَـآ، طةر دةتانةويَت لةم ئةنجامانة
دلَنيا ببن، ئةوا ثرسيار لة خةستةخانة و بةنديخانة و طؤرِستانةكان بكةن. طةر
ثرسيارتان كرد، ئةوا بآ هيض طومانيَك لةسةر زمانى حالَى خةستةخانةكانةوة طويَتان
لة ئاخ و داخى ضةندين نةخؤشيى وةها دةبيَت كة لة ئارةزووبازى و زيادةرِةويى
لاوانةوة ثةيدا بوون.. هةروةها لة بةنديخانةكانيشةوة ئاهونالَةى خةم و دةنطى
ثةشيمانى و هةنسكى حةسرةتى ئةو لاوانة دةبيستن كة لة خؤيان بايى بوون و رِةفتارى
هةلَةشانةيان دةنواند، كةضى وا ئيَستا لة ئةنجامى طوآرِايةلَى نةكردن و سنوورشكاندنى
فةرمانةكانى شةرعةوة، زللةى تةمآكردنيان لـآ دةدريَت. ديارة ئةو كاتةش بؤتان
دةردةكةويَت كة زؤربةى ئةو شتانةى مايةى ئازارى طؤرِن = كة جيهانيَكى بةرزةخيى
ئةوتؤية لةبةر زؤريى ئةوانةى تيَىدةضن دةرطاكانى بةردةوام لة كردنةوة و
داخستندان! = هةلَسوكةوتة هةلَة و خراثةكانن كة ئةو مرؤظة لة سالآنى تةمةنى
"لاوى"دا ئةنجامى داون، وةك بة بينينى ئةوانةى طؤرِيان بؤ كةشف دةبيَت
و بة شايةتيى هةموو زانايانو ئةهلى حةقيقةت، ضةسثاوة.
يان طةر حةز دةكةن ئةمةتان زياتر بؤ رِوون
ببيَتةوة فةرموون ثرسيار لة "ثيران" و "بيماران" بكةن كة
زؤرينةى ضين و تويَذةكانى ئادةميزادن. خؤ طةر ثرسياريان لـآ بكةن، ئةوا لة زؤربةى
ئةوانةوة دةبيستن، كة دةلَيَن:
(زؤر بةداخةوةين بؤ ئةو تةمةنةى لة
دةستمان دةرضوو! بةهارى لاويمان لة ضةندين شتى بآنرخ و تةنانةت زيانبةخشدا
بةزاية دا. هةرطيز ضاو لة ئيَمة نةكةن و شويَنثيَمان هةلأنةطرن)! ضونكة ئةو
كةسةى كة لة ثيَناوى ئةوةى ثيَنج يان دة سالَى تةمةنى لاويى بة ضةند ضيَذيَكى
حةرام بباتةسةر، سالَةهاى سالَى ذيانى دنياى بة خةم و خةفةت لـآ برِواتو، ثاشان
لة دؤزةخيشدا سزا بضيَذيَت.. ئةو كةسة، شايانى بةزةيى ثيَداهاتنةوة نىية،
هةرضةندةش لة حالَيَكى ئةوةندة سةختداية كة لة هةموو كةسيَك زياتر بةزةيى مرؤظ
دةبزويَنيَت، ضونكة ئةطةر كةسيَك بة رِةزامةنديى خؤى زيانى بؤ خؤى هةلأبذارد و
زةرةرى خؤى ثآ خؤش بوو، شايستةى ئةوة نىية مرؤظ بةزةيى ثيَدا بيَتةوة و بة ضاوى ميهرةبانىيةوة
بؤى برِوانيَت، بةثيَى ئةو دةستوورة دانستبةخشةى كة دةلَيَت: "الراضي
بالضرر لا يُنظر له".
لة خوا داواكارم ئيَمة و ئيَوةش لة فيتنة
و ئاشووب و ئاذاوةى لةخشتةبةرى ئةم كات و سةردةمة بثاريَزيَت و لة شةرِ و
خراثةكارى رِزطارمان بكات. ئامين.