مةقامى دووهةمى

وتةى سيازدةهةم

بسم الله الرحـمن الرحيم

(ئةمةى خوارةوة طفت‏وطؤيةكة لةطةلأ ضةند كةسيَك لةو لاوانةى كة هاندان و هةوا و ئارةزوو لة هةموو لايةكةوة كةمةندكيَشيان دةكات، بةلآم هيَشتا ذيريى خؤيان لةدةست‏ نةداوة).

هةندآ كةس لة لاوان داوايان‏كرد "ثةيامةكانى نوور" دةستى يارمةتى و فرياطوزارىيان بؤ دريَذبكات و، وتيان:

= بةرامبةر بةم هةموو تاقيكردنةوةى: ورووذاندن و هاندان و لةخشتةبردنةى طالَتة و طةث و هةوا و ئارةزووى دنيا، كة لةم رِؤذطارةدا طةمارؤيان داوين، ضؤن دةتوانين دوارِؤذى خؤمان بثاريَزين و رِزطارى بكةين؟

منيش بة ناوى كةسيَتيى مةعنةويى "ثةيامةكانى نوور"ةوة وةلآمم دانةوة و وتم:

= "طؤرِ" لة بةرضاوى هةموو كةسيَك‏داية، كةس لاريى لـآ‏ نى‏ية و، هةموومان = بآ ضةند و ضؤن = دةرِؤينة ناوى! ضوونةناوطؤرِيش سآ رِيَى هةية:

رِيَى يةكةم: رِآ‏يةكة مرؤظ دةطةيةنيَتة ئةوةى كة "طؤرِ" دةرطايةكة لةسةر ضةندين باخضةى دلَرِفيَن و جيهانى فراوانى باشتر و جوانتر لةم دنياية، بؤ ئيمانداران، دةخريَتة سةرثشت.

رِيَى دووهةم: رِآ‏يةكة مرؤظ دةطةيةنيَتة ئةوةى كة "طؤرِ" دةرطاى بةنديخانةيةكى بةردةوامة بؤ ئةوانةى كة هةرضةندة باوةرِدارن بة دوارِؤذ، بةلآم لة طومرِايى و خراثكارى‏دا رِؤضوون و ثيَيان‏ لـآ‏ رِاكيَشاوة. ئةوانة بيروباوةرِيان بةرامبةر بة "بوون" و "ذيان" ضؤن بووة، هةر بةو ضةشنة مامةلَةشيان لةطةلأدا دةكريَت، كةواتة بةو ثآ‏ية و لةبةر ئةوةى بة داخوازيى باوةرِةكةيان (كة بة دوارِؤذ بوويانة) رِةفتاريان نةكردووة، ئةوا لة بةنديخانةى تاكة كةسى‏دا بةند دةكريَن و لة هةموو خؤشةويستانيان دوور دةخريَنةوة و دادةبرِريَن.

رِيَى سآ‏هةم: رِآ‏يةكة ئةو طومرِايانة دةى‏طرنةبةر كة باوةرِيان بة دوارِؤذ نى‏ية. دةبينن "طؤرِ" دةرطايةكة بةرةو رِووى "نةبوون" و لةناوضوونيَكى يةكجارةكى كراوةتةوة. "طؤرِ" = لة بةرضاوى ئةو كةسةدا = قةنارةيةكة خؤى و هةموو خؤشةويستانى لةناودةبات. ئةمة ثاداشتى باوةرِنةكردنيةتى بة دوارِؤذ.

ئةم دوو بةشةيان ئاشكران و بة ضاو دةبينريَن و ثيَويستيان بة هيَنانةوةى بةلَطة نى‏ية. ضونكة مادةم "ئةجةل" بة ثةردةى ثةنهانى غةيب داثؤشراوة و، "مردن"يش هةموو دةميَك دةتوانيَت ثيَمان‏بطات‏‏‏ و بةسةرمان‏ بكات و، بآ جياوازى‏كردن لة نيَوان ثير و لاودا بةردةوام لة ئةستؤى مرؤظ دةدات و ملى دةثةرِيَنيَت، ئةوا مرؤظ كة بوونةوةريَكى لاوازة، هةميشة ئةم كيَشة و مةسةلة سامناكةى لة بةرضاوداية و دةى‏بينيَت و، بآ هيض طومانيَكيش بة دواى شتيَك‏دا دةطةرِيَت كة لةو ثةتى قةنارةية رِزطارى بكات و دةرطاى تاريكى طؤرِى بؤ بطؤرِيَت بة نووريَكى ثرشنطدارى ئةوتؤ كة بةسةر جيهانيَكى نةمر و ضةندين باخضةى ثرِ لة طولَزار، لة جيهانى نوور و بةختةوةريى هةميشةيى‏دا، بكريَتةوة. بآ‏طومان ئةم مةسةلةية مةزنترين كيَشةى مرؤظة، تةنانةت لة هةموو دنيا طةورةتر و مةزنترة.

دةركةوتنى ئةم رِاستى‏ية = رِاستيى مردن و طؤرِ = بةم سآ رِيَطايةى باسمان‏كردن، سةد و بيست‏وضوار هةزار لة هةوالَدةرة رِاستطؤكان رِاى‏دةطةيةنن، كة ثيَغةمبةرانى نازدارن = درووديان لةسةر بيَت = و ئالآى تةسديقى خؤيشـيان هةلَكردووة، كة موعجيزةكانيانة.. هةروةها سةد و بيست‏وضوار مليؤن لة ئةوليا و ثياوضاكان ئةم هةوالَة دةدةن و تةسديقى هةوالَى ئةو ثيَغةمبةرة بةرِيَزانة دةكةن و دةيسةلميَنن و لة رِيَى ضيَذ و بينينى تايبةتيى خؤيانةوة شايةتى لةسةر ئةو رِاستى‏ية دةدةن. هةروةها ضةندةها زاناى خاوةن ليَكؤلَينةوةى لةذمارةبةدةريش، ئةم هةوالَة رِادةطةيةنن و بة بةلَطة عةقلَى و طومان‏برِةكانيان = كة دةطةنة ثلةى "علم اليقين" = ئةو هةوالَةى ثيَغةمبةران و ثياوضاكان بة: لة سةدا نةوةدونؤى ثلةكانى ضةسثاندن، دةضةسثيَنن[1] ئةوةتا هةموويان برِيار دةدةن و دةلَيَن:

"رِزطاربوون لة ئيعدامى هةتاهةتايى و، دةربازبوون لة بةنديخانةى تاكةكةسى و، طؤرِينى مردن بة بةختةوةريى هةميشةيى، تةنها بة ئيمان و طوآ‏رِايةلَيى خواى طةورة دةبيَت".

بةلَآ، ئةطةر كةسآ رِيَطايةك بطريَتةبةر و طوآ بة قسةى هةوالَدةريَك نةدات كة هةوالَى بداتآ مةترسى‏يةكى سامناك لةو رِآ‏يةدا هةية، با رِيَذةى هاتنةديى ئةو مةترسى‏يةش لة سةدا يةك بيَت، ئايا ئةو دلَةتةثآ‏يةى كة لة ضاوةرِوانى‏كردنى ئةو مةترسى‏يةوة سةرى‏ تآ‏دةكات سةروزيادى ئةوة نى‏ية كة خةو و خؤراكى لةلا ببيَزرآ؟ خؤ ئةم هةوالَةى ئيَمة ليَى‏دةدويَين هةوالَيَكة سةدان هةزار رِاستطؤى تةسديق‏كراو كة لة سةدا سةد رِاست‏ دةكةن، رِاى‏دةطةيةنن و هةموو بة يةك‏دةنط دةلَيَن: طومرِايى و سةرسةختى، مرؤظ دةطةيةننة سيَدارة و بةنديخانةى تاكةكةسيى هةميشةيى طؤرِ، وةك لة بةرضاوداية. ئيمان‏ و خواثةرستيش، بة دلَنيايى‏يةكى سةد لة سةد، دارةكانى سيَدارة لةسةر رِيَى مرؤظ لادةدةن و دةرطاى بةنديخانةى تاكةكةسييش دادةخةن و طؤرِيش دةكةن بة دةرطايةك كة بةسةر رِووى ضةندين كؤشك و تةلارى رِازاوة و ئاوةدان بة بةختةوةريى هةميشةيى و ثرِ لة ضةندين طةنجينةى ثرِاوثرِ و نةبرِاوة، دةكريَتةوة. ئةوةش بزانة كة ئةوان لةطةلأ رِاطةياندنى ئةم هةوالَةدا بةلَطةكانيشيان دةست‏نيشان دةكةن و شويَنةوارةكانيشى دةردةخةن.

ئيَستا ئةم ثرسيارةتان ئاراستة دةكةم:

ئايا هةلَويَستى مرؤظى هةذارى بآ‏نةوا، بة تايبةتى موسلَمان، بةرامبةر بةم مةسةلة مةزن و سامناكة ضى‏ية؟: ئةطةر مرؤظآ لة ئيمان‏‏ و خواثةرستى بآ‏بةش بيَت ئايا هةموو دةستةلآتداريى دنيا، بة هةموو خؤشى و تاميَكيةوة، دةتوانيَت دلَةتةثآ و نيطةرانيى ئةو لاببات كة هةموو ضركةيةك ضاوةرِيَى نؤرةى خؤيةتى تاكو برِواتة ناو طؤرِةكةيةوة؟

ئنجا ثيرى و نةخؤشى و بةلآ و موسيبةت و مردنى ئةم و ئةو لةم لا و لةو لادا، هةموو ئةمانة، دلَؤث دلَؤث ئةو ئازارة دةضؤرِيَننة ناو دةروونى هةموو مرؤظيَكةوة و، هةميشة بة ضارةنووسة بآ‏طومانةكةى هةرِةشةى لـآ‏ دةكةن. بآ هيض طومانيَك دؤزةخيَكى مةعنةوى لةناو دلَى ئةو طومرِا و نةفامانةدا دادةطيرسيَت و بة بلَيَسةكةى هةلَيان‏دةقرضيَنيَت، با لة رِوالَةتيش‏دا تام و لةزةتى خؤشى و جوانيى دنيا بضيَذن. تةنها "بآ‏ئاطايى‏"ية كة مةستى كردوون و نايةلَـآ هةست بةو ئازارة بةسوآ‏ية بكةن.

جا مادةم ئيمانداران و طوآ‏رِايةلآنى خواى طةورة، ئةو طؤرِةى بةرضاويان بة دةرطايةك دةبينن كة لة رِووى ضةندين باخضةى بةختةوةرى و ناز و نيعمةتى هةميشةيى‏دا دةكريَتةوة، بةهؤى ئةو برِوانامةيةى كة ضةندين طةنجينةى نةبرِاوةيان دةست‏دةخات و قةدةرى خواوةند = بة شايةتيى ئيمان = ثيَى‏بةخشيون.. مادةم ئيمانداران و طوآ‏رِايةلآن بةو ضةشنة دةرِواننة طؤرِ، ئةوا هةموو يةكيَكى ئةوان لة هةموو ضركةيةكى ذيانى‏دا هةست بة لةزةتيَكى رِاستةقينة و ضيَذيَكى رِؤحيى قوولأ دةكات و، ضاوةرِوانة يةكيَك بانطى بكات و ثيَى‏بلَيَت: "وةرة بليتةكةت وةربطرة".. ئةو ضيَذة رِؤحى‏ية بة ضةشنيَكة طةر بةرجةستة ببيَت، وةك بةهةشتيَكى مةعنةويى لـآ‏ ديَت بؤ ئةو ئيماندارة، بة ضةشنى "تؤو" كة شيَوةكةى دةطؤرِيَت و دةبيَت بة درةختيَكى بةرجةستةى مةزن.

مادةم واية، ئةوا ئةو كةسةى بة هاندانى هةلَةشةيى و نةفاميى لاوى‏‏‏‏ و، لةبةر لةزةتيَكى كاتى و نارِةواى ئاويَتةى ئازار و هاوضةشنى هةنطوينى ذةهراوى، واز لةو تام و ضيَذة رِؤحى‏ية بآ‏طةردة دةهيَنيَت، ئةوا دادةبةزيَتة ئاستيَكى طةلـآ نزمتر لة هى ئاذةلَ، بطرة ناشتوانيَت بطاتة ئاستى مولحيدانى بيانى و وةك ئةوان وابيَت، ضونكة طةر يةكيَك لةوان باوةرِى بة ثيَغةمبةرى ئازيزمان نةبيَت = صلى الله عليه وسلم = لةوانةية باوةرِى بة ثيَغةمبةرانى تر ببيَت. خؤ ئةطةر باوةرِى بة هةموو ثيَغةمبةران نةبيَت، لةوانةية باوةرِى بة خواى طةورة ببيَت. طةر ئيمانى بة خوايش نةبآ، لةوانةية داراى ئةوةندة رِةوشتى جوان و بةرز بيَت كة كةمالآتى مرؤظانةى ثيشان‏ بدةن. بةلآم موسلَمان تةنها بةهؤى ئةم ثيَغةمبةرة ئازيزةوة = صلى الله عليه وسلم = ثيَغةمبةرة بةرِيَزةكانى ترى ناسيوة و باوةرِى بة خوا هيَناوة و كةمالآتى مرؤظانةى زانيوة. كةواتة هةر موسلَمانيَك واز لة ثةروةردةى ثيرؤزى ئةو بهيَنيَت و طوآ‏رِايةلَيى نةكات، ئةوا دان بة هيض ثيَغةمبةريَكى تردا نانيَت، بةلَكو لةوانةية ئينكاريى خواى طةورةيش بكات و، ناشتوانيَت ثاريَزطاريى بناغةكانى كةمالآتى مرؤظانة لة رِؤحى خؤى‏دا بكات، ضونكة رِةط و بنضينةكانى ئةو ئايينة و بناغةكانى ئةو ثةروةردةيةى كة ثيَغةمبةرى خؤشةويستمان = صلى الله عليه وسلم = هيَناويةتى، ئةوةندة تةواو و ضةسثاو و رِةط‏داكوتاون كة هةر كةسآ ثشتيان تآ‏بكات و وازيان لـآ‏بهيَنيَت هةرطيز رِووناكى و كةمالَى مرؤظانةى دةست‏ ناكةويَت، بةلَكو برِيارى نوشوستيى يةكجارةكيى لةسةر دةردةكريَت، ضونكة ئةم ثيَغةمبةرة = صلى الله عليه وسلم = سةردار و دواهةمينى هةموو ثيَغةمبةرانة و ثيَشةواى هةموو طرؤى مرؤظايةتى‏ية لة هةموو رِاستى‏يةكان‏دا، بةلَكو مايةى شانازيى هةموويانة، وةك لة ماوةى ضواردة سةدةى رِةبةق‏دا بة جوانى ئةمةى ضةسثاندووة.

كةواتة ئةى ئةو كةسانةى كة خؤشى و لةزةت و جوانيى دنيا لة خشتةى‏ بردوون! ئةى ئةوانةى هةموو تةقالايةكيان بؤ دابين‏كردنى ذيان و ثاشةرِؤذى دنيايانة و خةمى بؤ دةخؤن! بةدبةختينة! ئةطةر دةتانةويَت لةزةت لة ضيَذ و نيعمةتى بةختةوةرى و حةوانةوةى دنيا وةربطرن، ئةوا تام و ضيَذة حةلآلَةكان سةروزيادى هةموو شتيَكتانة و بةدةم هةموو ئارةزوويةكتانةوة دةرِوات و بؤتانى دابين‏ دةكات.

لةمةوة كة ئيَستا باسمان‏كرد، بؤتان دةركةوت كة هةر تام و لةزةتيَكى دةرةوةى بازنةى شةرع، هةزار و يةك ئازارى تيَداية، ضونكة وةك ئةوةى كة دةكريَت ئيَستا رِووداوةكانى رِابوردوو لةسةر شاشةيةك ثيشان‏ بدريَن، طةر بةو جؤرةيش بتوانراية رِووداوةكانى داهاتووى (با بلَيَين ثاش ثةنجا سالَى تر) لةسةر شاشةيةك ثيشان‏ بدريَن، ئةوا سةرلـآ‏شيَواوان و بآ‏ئاطايان تا دةيان‏توانى بةكولأ بؤ ئةو شتانة دةطريان كة ئيَستا مايةى ثيَكةنينيانة!

كةواتة ئةو كةسةى كة دلَخؤشى و كامةرانيى بيَطةرد و هةميشةيى دنيا و قيامةتى دةويَت، با ضاو لةو ثةروةردةيةى ثيَغةمبةر صلى الله = عليه وسلم = بكات، كة لة ئيمان‏دا هةية.



[1]  يةكيَك لةو زانايانة = وةك هةموان دةيبينن = ثةيامةكانى نوورة. (دانةر)