وتةى يازدةهةم

بسم الله الرحمن الرحيم

(والشّمسِ وضُحاها * والقمرِ اِذا تلاها * والنّهارِ اِذا جَلاّها * والليلِ اِذا يغشاها * والسّماءِ وما بناها * والاَرضِ وما طحاها * ونفسٍ وما سوّاها) (الشمس:1_7).

برام! ئةطةر دةتةويَت شتيَك لة نهيَنى‏يةكانى دانايى جيهان و، مةتةلَى بةديهيَنانى مرؤظ‏و، هيَماكانى رِاستيى نويَذ تآبطةيت، ئةوا فةرموو لةطةلأ من‏دا سةرنج لةم ضيرؤكة كورتة بدة:

لة سةردةميَك‏دا ثادشايةك ضةندين سامانى زؤر و طةنجينةى طةورة طةورةى هةبوو كة ثرِ بوون لة جؤرةهاى جؤرى طةوهةر و ئةلَماس و زمرِووت، لةطةلأ ضةندين طةنجينةى شارراوةى سةرسوورِهيَنةرترى زؤر و زةبةندةدا. ئةم ثادشاية تابيشلَيَيت زانا و ئاطادارى تةواوى زانستة ناوازة و لةذمارةبةدةرةكان بوو، هةروةك خاوةنى ضةندين كارامةيى بآويَنة‏‏و داهيَنانكارى بوو لة سنعةتةكانى‏دا.

جا هةروةك هةموو "جوان" و "خاوةن كةمالأ"يَك حةز دةكات تةماشاى جوانى و كةمالَى خؤى بكات و ثيشانى غةيرى خؤيشى بدات، ئةم ثادشا مةزنةش بة هةمان جؤر بوو، ويستى ثيشانطايةكى مةزن ساز بكات بؤ ثيشاندانى بةديهيَنراوة ثرِ لة وردةكارىيةكانى، تاكو سةرنجى ميللةتةكةى بؤ مةزنيى دةستةلآتدارى و سامانة زؤرةكةى خؤى رِابكيَشيَت و، بةم كارةش هةندآ لة دروستكراوة ورد و نائاسايىيةكانى و لايةنة سةير و سةرسوورِهيَنةرةكانى ناسينى خؤى بؤ ئةوان دةربخات. هةموو ئةمانةش بؤ ئةوةى لة "دوو" رِووةوة جوانى و كةمالَى مةعنةويى خؤى ببينيَت:

يةكةم: بة ضاوى وردبين و تيذى خؤى ئةو شتانة ببينيَت كة لة ثيشانطاكةى‏دا خستوونيةتة بةرضاو.

دووهةم: بة ضاوى غةيرى خؤيشى بيان بينيَت.

لة ثيَناوى ئةم دانايىيةدا، ثادشا كؤشكيَكى تابلَيَى بةرز و مةزنى بنيات نا، ثاشان بة ليَزانانة ئةو كؤشكةى بة ضةند مةنزلأ و فةرمانطةيةك دابةش كرد و، هةريةك لةو بةشانةشى بة طةوهةرةكانى ناو طةنجينة جؤراوجؤرةكانى خؤى ئارايشت دا و، بة جوانترين نيشانة و ئاسةوارى داهيَنانةكانى خؤى نةخشاندنى و، بة وردترينى جؤرةكانى هونةرى زانايى و دانايى رِيَكىخستن و، بة جآدةستى ثرِ لة ئيعجاز و نائاسايى كارةكانى خؤيشى رِازاندنيةوة.

كة كؤشكةكةى تةواو كرد، ضةندين سفرة و خوانى باش و جوانى تيَدا رِاخست كة هةموو ضةشنة خواردةمةنىيةكى بةتام و باشترين نيعمةتة بةنرخةكانى لةسةر دانابوون و، بؤ هةموو تاقميَك ئةو جؤرة سفرة و خوانةى بة تايبةتى رِازاندةوة كة شياوى بيَت، بةم جؤرة ميواندارىيةكى طشتى و باشى ساز دا و، بةم كارةش سةخاوةتمةندى و داهيَنان و دةست‏رِةنطينىيةكى واى نواند كة ثيَشتر نةبينرابوو، بة رِادةيةك كة هةريةك لةو سفرة و خوانانة لة سةدان جؤرى وردةكاريى نةرم ونيان و شويَنةوارى سنعةتى ورد ثرِ كرابوون، بةهؤى ئةو نيعمةتة بةنرخ و لةذمارةبةدةرانةى كة لة سةريان دانرابوون.

ثاشان هةموو ميللةت و دانيشتووانى ولآتةكةى بؤ ميواندارى و طةشت و سةيران و تةماشاكردنى ثيشانطاكةى بانط كرد و، طةورةى كار ثآ سثيَرراوان و نيَرراوانى بةرِيَزى كؤشكةكةى خؤيشى لة هةموو دانايى‏ية بآ ويَنة و لايةنة داهيَنانكارى‏يةكان و واتا وردةكانى هةموو بةش و لايةكى كؤشكةكةى تآطةياند. بؤ ئةم كارةش مامؤستايةكى ثيَشةوا و رِابةر و كارامةى بؤ ميللةتةكةى دانا، تاكو مةزنيى ئةو كةسةى كؤشكةكةى بنيات ناوة و نةخش و نيطارى بآ ويَنة و هاوسةنطى تيَدا داناوة، بة خةلَكى بناسيَنيَت و، ئةوانةى ديَنة ناويةوة شارةزاى هيَما و طةوهةرة هؤنراوة و ئاماذة وردةكانيان بكات و، مةوداى ئةوةيان بؤ دةربخات كة تا ضةندة ئةمانة دةبن بة بةلَطةى مةزنى و تةواوى و كارامةيى و وردةكاريى خاوةنى ئةو كؤشكة و، رِآ و شويَنى ضوونة ناو كؤشك و رِةوية و ضؤنيَتيى هةلَس‏وكةوت و هاتوضؤ تياى‏دا، بةو جؤرةى كة مايةى رِةزامةنديى ثادشا بيَت = كة لة ثشتى ثةردةوة نةبآ نابينريَت = بؤ خةلَكى رِوون بكاتةوة.

ئةم مامؤستا شارةزاية لة ناوةرِاستى قوتابى‏يةكانى و لة فراوانترين فةرمانطةى كؤشكةكةدا بوو، يارمةتىدةرانيشى لة فةرمانطةكانى ترى كؤشك‏دا بلآو بووبوونةوة.

ئةم مامؤستاية دةستى بة رِيَنمايىيةكانى كرد و، وتى:

(خةلَكينة! مةبةستى سةردارى ئيَمة، كة خاوةنى ئةم كؤشكة بآ ويَنة و فراوانةية، لة بنياتنانى ئةم كؤشكة و ثيشاندانى ئةم رِوالَةتانةى وان لة بةرضاوتان‏دا، ئةوةية كة: "خؤى بة ئيَوة بناسيَنيَت". كةواتة ئيَوةش بيناسن و هةردةم بؤ باشتر ناسينى تآبكؤشن..

بةم ئارايشتكارىية جوانانةش دةيةويَت: "خؤى لاى ئيَوة خؤشةويست بكات". ئيَوةش بةوةى كار و سنعةتةكانى ئةوتان بةلاوة جوان بيَت و رِيَزى شايانى لـآ بطرن، خؤتانى لة لا خؤشةويست بكةن..

هةروةها بةو فةزلأ و نيعمةتانةى كة ثيَتان دةبةخشيَت، دةيةويَت خؤى لاى ئيَوة خؤشةويست بكات و خؤشةويستيى خؤيتان ثيشان بدات. دةسا ئيَوةش بةوةى كة بة باشى طوآبيستى بن و فةرمانبةردارى فةرمانةكانى بن، ئةوتان خؤش بويَت.

بةم رِيَزليَنان و نيعمةت ثآبةخشينةيش، دةيةويَت: "شةفةقةت و ميهرةبانيى خؤيتان بؤ دةربخات". ئيَوةش بةرامبةر بةمة، شوكرانة و رِيَزليَنانى خؤتانى بؤ دةرببرِن..

دةيةويَت بة ئاسةوار و شويَنةوارةكانى كةمالَى خؤى، كة لةم بةديهيَنراوة جوان و تةواوانةدا بة ئاشكرا ديارن، "جوانىية مةعنةوىيةكةى خؤيتان بؤ دةربخات". ئيَوةش شةوق‏و تاسة و ئارةزوومةنديتان بؤ: بينين و بةيةك‏طةيشتن و دةستخستنى رِةزامةنديى ئةو، ئاشكرا بكةن.

ئةوةى لة ئيَوة دةويَت كة بزانن: "هةر تةنها ئةو تاكة دةستةلآتدار و فةرمانرِةواى سةربةخؤية"، بةوةى كة بة ضاوى خؤتان دروشم و مؤرى ئةو دةبينن كة بةسةر هةموو بةديهيَنراوانةوةن و بة كةس لاسايى ناكريَنةوة، ضونكة هةموو شتيَك هى ئةوة و تايبةتة بةو ثادشاية و لة دةستى توانستى ئةو دةرضووة. كةواتة دةبآ باش بزانن كة جطة لةو كةسى تر دةستةلآتدار و فةرمانرِةوا نىية، ضونكة هةر ئةو ثادشاى دةستةلآتدارى تاك و تةنياى بآويَنة‏و بآهاوتاية).

ئةم مامؤستا مةزنة بةم ضةشنة طوفتارة شيرينانةى كة شايانى ثلة و شان و شكؤ و مةزنى‏و ضاكةكاريى ثادشان، لةطةلأ ئةوانةدا دةدوا كة دةهاتنة ناو كؤشكةكة و سةيريان دةكرد.

ثاشان ئةوانةى كة هاتنة ناو كؤشكةكة بوون بة دوو دةستة:

دةستةى يةكةم:

ئةم دةستةية ئةوانة بوون كة خاوةنى ذيريى رِوون و دلأ و دةروونى دلَنيا و ساف و بيَطةرد بوون و، رِيَزى خؤيانيان دةزانى. ئةمانة كة لة ئاسؤكانى هةر شويَنيَكى ئةم كؤشكة مةزنةدا دةطةرِان و ضاويان دةطيَرِا و تةماشاى لايةنة سةرسوورِهيَنةرةكانيان دةكرد، دةيان‏وت: دةبآ ئةمة كاريَكى طةورة و طرنطى تيَدا بآ و ئامانج و مةبةستى بةرزى لة ثشتةوة بيَت! بةم جؤرة تآطةيشتن لةوةى كة هيض بآمةبةستى و، يارى و، طالَتة وطةثيَكى منالآنة لةم كارانةدا نىية، بؤية لة سةرسوورِمان‏دا دةيان‏وت:

ئايا دةبآ مةتةلَى ئةم كؤشكة بة ضى حةل ببيَت و، ض دانايىيةك لةم شتانةدا هةية كة بينيمانن و دةيانبينين؟!

لةم كاتةدا كة ئةمان لةم بارةيةوة دةدوان و بيريان لـآ دةكردةوة، دةنطى طوفتار و وتارى مامؤستا شارةزا و ليَزانةكةيان بيست و رِوونكردنةوة جوانةكانى ئةويان بةر طوآ كةوت. بةمة بؤيان دةركةوت كة كليلى هةموو نهيَنى و كردنةوةى هةموو طرآ كويَرةيةكى لة لاية، لةبةر ئةوة بة هةلَةداوان خؤيان طةياندة لاى و، وتيان:

سلآو ئةى مامؤستاى بةرِيَز! كؤشكيَكى ئاوا بةرز و بلَند ثيَويستى بة ثيَناسةريَكى رِاستطؤ و وردكار و دةست‏ثاكى وةك تؤية، تكات لـآ دةكةين هةنديَكمان لةو شتانة فيَر بكة كة سةردارى مةزنمان فيَرى كردوويت.

مامؤستاكةش ئةو طوفتار و وتارةى بؤ وتن كة باسمان كرد. ئةوانيش بةوثةرِى ئةدةب و رِيَزةوة طوآيان لـآ رِاطرت و بة رِةزامةندى و دلَنيايى تةواو طوفتارةكانى ئةويان وةرطرت‏و، بةمةش سووديَكى طةلـآ زؤريان دةست كةوت. ضونكة دواى ئةمة بةثيَى رِةزامةندىيةكانى ثادشاكةيان رِةفتاريان دةكرد. ثادشايش كة ئةم شادى و دلَخؤشىيةى ئةوانى سةبارةت بة فةرمانةكانى خؤى لـآ بينين، لـآ رِازى بوونى خؤى بؤ نواندن و، بؤ كؤشكيَكى مةزنتر و بةرزترى ئةوتؤى بانط كردن كة لةباسكردن نايةت، لةوآ رِيَزى زؤرى لـآ نان و بةختةوةرىيةكى ثآ بةخشين كة لةطةلأ شان و شكؤى مولَكداريَكى دةست‏رِةنطين و سةخاوةتمةنديى ثادشايةكى وةك ئةودا طونجاو بيَت و، بؤ ئةو ميوانة بةرِيَز و خاوةن ئةدةبانة بشيَت و، شايانى ئةو طوآرِايةلأ و فةرمانبةردارانةى فةرمانةكانى خؤى بيَت.

بةلآم دةستةكةى تر:

ئةوانة بوون كة هةروةك ذيرىيان طةنىبوو، ثشكؤى دلَيشيان ترووسكايى لـآ برِابوو. ئةمانة هةر ئةوةندةى رِؤشتنة ناو كؤشكةكةوة، ئارةزووةكانى دةروونيان بةسةردا زالأ بوو. ئيتر جطة لةو خواردةمةنىية خؤشانةى حةزيان ليَى بوو، ئاورِيان لة شتى تر نةدايةوة و تةماشاى هيض كام لةو جوانىيانةيان نةكرد و طويَى خؤيان لةو هةموو رِيَنمايى و ئامؤذطارىيانةى ئةو مامؤستا مةزنة و قوتابييانى ئةو، ئاخنى و، ئاذةلأ ئاسا بة ضلَيَسى و بآشةرمى تةثيان داية سةر خواردةمةنىيةكان، لة ئةنجامى ئةمةشةوة بآئاطايى و مةستى و خةو بةسةريان‏دا زالأ بوون. ئةوةندةش زيادةخؤرىيان لةو جؤرة خواردن و خواردنةوانةدا كردبوو كة مؤلَةتى خواردنةوةيان نةدرابوون، تا وايان لـآ هات دةستيان بة غةلَبةغةلَب و كارى هيَندة شيَتانة كرد كة حةوانةوة و سرةوتيان لة ميوانةكانى تر سةند و بيَزاريان كردن. لةبةر ئةوة سةربازانى ثادشا ئةمانةيان طرت و بةرةو بةنديخانةيةكى سامناكيان بردن، تاكو لةوآ لة تؤلَةى ئةو بآشةرمىيانةى نوانديان، سزاى رِةواى خؤيان بدريَن.

ئةى ئةو كةسةى لةطةلأ من‏دا طوآ لةم ضيرؤكة رِادةطريَت!

دةبآ لةوة تآطةيشتبيت كة ئةو ثادشاية ئةم كؤشكةى لة ثيَناوى ئةو مةبةستة باسكراوانةدا دروست كرد.. هاتنةديى ئةو ئامانج و مةبةستانةش ثشت بة دوو شت دةبةستن:

يةكيَكيان: بوونى ئةو مامؤستايةية كة بينيمان و طويَمان لة وتارةكةى رِاطرت. ضونكة ئةطةر ئةو مامؤستاية نةبيَت، هةموو ئةو مةبةستانةى ثادشا بآ سوود و كةلَك دةميَننةوة و، وةك كتيَبيَكيان لـآ ديَت كة واتاكانى نةزانريَن و مامؤستايةكيش نةبيَت رِوونيان بكاتةوة. كةواتة ئةو ضةشنة كتيَبة بريتى دةبن لة ضةند ثةرِةيةكى بآ واتا و ناوةرؤك!

دووهةميان: طوآرِاطرتنى خةلَكىية لةو مامؤستاية و، وةرطرتنى طوفتارةكانيةتى و رِةفتاركردنة بة رِيَنمايىيةكانى.

واتة: بوونى مامؤستاكة هؤية بؤ بوونى كؤشكةكة و، طوآرِاطرتنى خةلَكييش لةو مامؤستاية هؤى مانةوة و بةردةواميى ئةو كؤشكةية.. لةبةر ئةوة، دةتوانريَت بوتريَت: (طةر ئةم مامؤستاية نةبواية، ثادشاى مةزنيش ئةم كؤشكةى دروست نةدةكرد). هةروةها دةتوانريَت بوتريَت: (كاتآ خةلَكى وايان لـآ بيَت طوآ لةو مامؤستاية رِانةطرن و بايةخ بة طوفتارةكانى ئةو نةدةن، ئةوا ثادشايش ئةم كؤشكة دةطؤرِيَت و هى تر لة جآيدا بنيات دةنيَت).

* * *

هاورِيَى بةرِيَزم! ليَرةدا ضيرؤكةكة دوايى هات. جا ئةطةر لة نهيَنىيةكةى تآطةيشتوويت، ئةوا فةرموو لة دوو تويَى ئةم ضيرؤكةوة سةيرى رِووى "رِاستى" بكة:

ئةو كؤشكة، ئةم جيهانةية كة بةم ئاسمانة طةش و ئةستيَرة درةوشاوانة سةرى طيراوة و، ئةم زةوىيةشى بؤ كراوة بة رِايةخ كة لة خؤرهةلآتةوة بؤ خؤرئاوا رِؤذ بة رِؤذ بة طولَزارى نوآ ئارايشت دةدريَت.

ئةو ثادشايةش، خواوةندى طةورة و مةزن و ثادشاى ئةزةل و ئةبةد و خاويَن و شكؤمةند‏و خاوةن كةرةمى ئةوتؤية كة: "هةر حةوت ئاسمانةكان و زةوى و هةرشتيَكيان تيَداية، تةسبيحاتى دةكةن"[1] ضونكة "هةريةك لةوانة نويَذ و تةسبيحاتى خؤى دةزانيَت"[2]. خواوةند ئةو خاوةن دةستةلآتةية كة: "ئاسمانةكان و زةويى لة شةش رِؤذدا دروست كرد و ثاشان بة سةر عةرش‏دا زالأ بوو و، بة (شةو) (رِؤذ) دادةثؤشيَت و واى لـآ دةكات بة هةلَةداوان بة دواى رِؤذدا برِوات و، مانط و خؤر و ئةستيَرةكان طوآرِايةلَى فةرمانى ئةون"[3].

مةنزلَطاكانى ئةو كؤشكةش، هةذدة هةزار جيهانى ئةوتؤن كة هةريةكةيان بةو بوونةوةرانةى لةطةلَىدا بطونجيَن و شايانى بن، رِيَك خراوة و ئارايشت دراوة.

سنعةتة سةرسوورِهيَنةكانى ناو كؤشكةكةش، موعجيزاتى توانستى خواوةندن كة لةم جيهانةدا بؤ هةموو كةسيَكى خاوةن بينايى و بةسيرةت، ئاشكرا و لة بةرضاون.

ئةو خواردةمةنىية بةتام و لةزةتانةش كة تياىدا دةيان‏بينيت، نيشانةكانى ميهرةبانيى خواوةندن، لةو بةروبووم و ميوة بآ ويَنانةى كة بة ئاشكرا لة هةموو وةرزةكانى سالأدا بة تايبةت لة هاوين و بة تايبةتيش لة رِةز و باخةكانى (بارلا)دا[4]دةبينريَن.

جيَى كولآندن و ثآطةياندنى خؤراكى ئةو كؤشكةيش، رِووى زةوى و ناوةوةيةتى كة يةك ثارضة ئاطرة و داطيرساوة.

ئةو طةوهةرانةى ناو طةنجنية شارراوةكانيش كة لة ضيرؤكةكةدا بينيتن، لة رِاستىدا ضةند نموونةيةكى درةوشانةوةكانى ناوة ثيرؤز و خاويَن و جوانةكانى خواوةندن.

ئةو نةخش ونيطارانة و هيَماكانيان كة بينيمانن، ئةم بوونةوةرة ئارايشت‏دراوانةى جيهانن، كة ضةند نةخشيَكى هاوسةنطن و بة قةلَةمى توانستى خواى طةورة كيَشراون و بةلَطةن لةسةر ناوةكانى خواوةندى بةتواناى شكؤمةند.

ئةو مامؤستايةش، سةردارمان و سةردارى هةموو جيهان حةزرةتى محمدة صلى اله عليه وسلم و، ياريدةدةرانيشـى ثيَغةمبةرانن (درووديان لةســةر بيَت) و، قوتابييانيشــى ئةوليا و ثياوضاكان‏ و، زانا دةروون خاويَنةكانن.

خزمةتطوزارانى ثادشاى مةزنيش، ئاماذةية بؤ مةلائيكةتانى خواوةند لةم جيهانةدا.

هةموو ئةوانةش كة بؤ ئةم ميوانخانةيةى دنيا بانط كراون، ئاماذةن بؤ طرؤى "جيننى و ئادةميزاد" و، ئةو ئاذةلأ و زيندةوةرانةش كة خزمةتى مرؤظ دةكةن.

دوو دةستة و تاقمةكةش:

يةكةميان: ئيماندارانن، كة وانةكانيان لةسةر سفرة و خوانى ئةو قورئانة ثيرؤزة دةخويَنن، كة تةفسيرى ئايةتةكانى كتيَبى طةورةى طةردوون دةكات.

ئةوى تر: كافر و ستةمكاران و كةرِ و لالأ و رِآ لـآ ون‏بوانن، كة شويَن شةيتان و ئارةزووةكانيان كةوتوون و، جطة لة رِوالَةتى ذيان ضيى تر لة ذيان فيَر نةبوون و، بة ويَنةى ئاذةلأ تةنانةت خراثتريشن.

دةستة و تاقمى يةكةم، ضاكةكار و بةختةوةرانن. ئةوةبوو طوآيان لةو مامؤستا مةزنة رِاطرت كة داراى دوو "رِاستى"ية، ضونكة "بةندة"ية و "ثيَغةمبةر"يشة. لةو رِووةوة كة بةندةية، ثةروةردطار بة خةلَكى دةناسيَنيَت و، هةموو وةسفةكانى شكؤمةندى كة شياوى ئةو بن بؤ خواوةنديان برِيار دةدات. كةواتة ئةو لةم رِووةوة وةك نويَنةريَكى نةتةوةكةى واية لة بةردةم بارةطاى بةرز و ثيرؤزى خواى طةورةدا.. لةو رِووةشةوة كة ثيَغةمبةر و فرستادةى خواية، دةيبينيت لة رِيَى رِاطةياندنى قورئانى ثيرؤزةوة، فةرمانةكانى ثةروةردطار بة هةموو طرؤى "جيننى و ئادةميزاد" رِادةطةيةنيَت.

ئةم كؤمةلَة بةختةوةرة دواى ئةوةى كة طوآيان لةو ثيَغةمبةرة بةرِيَزة صلى اله عليه وسلم رِاطرت و مليان بؤ فةرمانةكانى قورئانى ثيرؤزى "دانا" كةض كرد، دواى ئةمة، ضةند كاريَكى بةتام و خؤشيان ثآ سثيَررا، كة بة جؤريَك بوون ثلة لة دواى ثلة ثاية و مةقامى ئةمانى بلَند و بةرز دةكردةوة. ئةو كارانةش جآبةجآ كردنى "نويَذة" كة ثوختة و ثيَرِستى هةموو جؤرةكانى خواثةرستىية.

بةلَآ، ئةوانة بة ئاشكرا هةرضى ثةيوةنديى بة فةرزى نويَذةوة بيَت، بة دريَذى بينىيان و، بة ثلة و ثاية بةرزةكانىدا سةركةوتن، ئةو ثلة و ثايانةى كة ذيكر و جـم‏وجوولَةكانى نويَذ ئاماذةيان بؤ دةكةن، كة بة كورتى بةم جؤرةية:

يةكةم: بةوةى كة سةيرى ئاسةوارة ثةروةردطارىية ثةرش و بلآوةكانى ناو طةردوونيان كرد، خؤيان لة ثلةى سةيركةرانى جوانىيةكانى مةزنيى ثةروةردطاريَتيى خوادا بينى "بة مامةلَةيةكى ناديار"[5]، ئيتر لة بةرامبةر ئةمةوة فةرمانبةريى تةكبير و تةسبيحيان بة وتنى: "الله اكبر" ئةنجام دا.

دووهةم: بةوةيش كة لة ثلةى بانطةوازكار و رِآثيشاندةردا بؤ داهيَنانكارىيةكانى سنعةتى خواوةند و ئاسةوارة رِوونةكانى = كة درةوشانةوةى ناوة جوانةكانى خواوةندن = دةركةوتن، بةم كارةيان و بة وتنى "سبحان الله" و "الحمد لله" فةرمانبةريى تةقديس و تةحميديان بةجآ هيَنا.

سآهةم: لة ثلةى ثةىبردن‏دا بة نيعمةت و بةخشايشة ثاشةكةوت كراوةكانى ناو طةنجينةكانى ميهرةبانيى خواوةند و، لةزةت بردنيان لةو نيعمةتانة لة رِيَى هةستة ئاشكرا و ثةنهانةكانيان، لةم ثلةيةدا، دةستيان بة ئةنجامدانى فةرمانبةريى سوثاسطوزارى و شوكرانةبذيَرى كرد.

ضوارةم: لة ثلةى طةوهةرشناسيى طةنجينةى ناوة جوانةكانى خواى طةورة و رِيَزليَنانى شايانيان لةو ناوانة، بة ثيَى تةرازووى ئةو كؤئةندامة مةعنةوىيانةى لةوان‏دا دانراون، لةم ثلةيةش‏دا دةستيان كرد بة جآبةجآكردنى فةرمانبةريى ستايش و خاويَن‏رِاطرتنى بيروباوةرِيان بةرامبةر بة خواوةند.

ثيَنجةم: لة ثلةى خويَندنةوةى ئةو نامة ثةروةردطارىيانةى كة بة قةلَةمى توانستى خواى طةورة لةسـةر لاثةرِةى قةدةردا نووسـراون، دةسـتيان بة ئةنجامدانى فةرمانبةريى "بيركردنةوة‏ و بة جوان‏زانين و سةرسوورِمان" كرد.

شةشةم: لة ثلةى "ثاك رِوانين‏دا بؤ خواوةند" سةرنجى لةزةت‏بةخش و بةتاميان لة وردةكاريى لوتفى خواوةند و ئةو جوانىية نةرم و نيانة دةدا كة لة بةديهيَنان و رِيَكخستنى شتان‏دا هةن. بةم سةرنج‏دانةشيان فةرمانبةريى: تاسةمةندى و خؤشةويستيى دروستكةرى خاوةنى جوانى و بةديهيَنةرى شكؤمةنديان جآبةجآ كرد.

بةم جؤرة، دواى بةجآهيَنان و ئةنجامدانى ئةم ئةرك و فةرمانبةرىيانة لةو ثلة و ثايانةدا كة باس كران و، دواى ثةرستنى خواوةند بة ضةشنيَكى ناديار (كة ليَيانةوة ديار نىية)، دواى ئةمة و سةرةرِاى ئةو ديارنةبوونةش، ئةمان بةهؤى سةيركردنى بوونةوةرانةوة، بةرةو ئةو ثلةية رِؤشتن و بةرزبوونةوة كة تةماشاى مامةلَة لةطةلأ كردن و بينينى بةديهيَنةرى داناى لـآ بكةن و وةك ئةوةى رِووبةرِوو ئامادةى حوزوور بن ئاوا لةطةلأ كاروبارةكانى ئةو خواوةندةدا رِةفتار بكةن، ضونكة:

ثيَش هةموو شتيَك: بةرامبةر بةوةى كة بةديهيَنةرى مةزن، لة رِيَى موعجيزاتى دروستكراوانيةوة، لة لاى خاوةن هةستان خؤى دةناسيَنيَت، ئةمان لة بةرامبةر ئةمةوة، ناسينيَكيان بؤ خواوةند نواند كة ثرِ بوو لة سةرسوورِمان و، دةيان وت: "سبحانك ما عرفناك حق معرفتك". واتة:

(ئةى ئةو خواوةندةى كة لة رِيَى موعجيزاتى هةموو بةديهيَنراوانتةوة لاى ئيَمة ناسراويت! تؤ طةلـآ بةرز و ثيرؤز و خاويَنى و، هيَشتا بة تةواوى و بةثيَى ثلةى شايانى ناسينت، ئيَمة نةمان ناسيويت).

ثاشان ثيَشوازىيان لةو كارةى خواوةندى ميهرةبان كرد كة: بة بةروبوومةكانى ميهرةبانىيةكةى، خؤى لاى ئةوان خؤشةويست دةكات، بةوةى كة ئةمانيش خؤشةويستى‏و ئةوينى خؤيان بؤ دةربرِى و هةموو بة يةك دةم وتيان: (إيّاك نعبد وإيّاك نستعين).

ثاشان بةدةم ميهرةبانيى ئةو نيعمةت‏بةخشة رِاستةقينةوة رِؤشتن كة بة نيعمةتة ثيرؤزةكانى و دةرخستنى ميهرةبانيى خؤى بؤيان، بةزةيى ثيَيان‏دا ديَتةوة، بةوةى كة ئةمان سوثاسطوزارى و شوكرانةبذيَرىيان كرد و وتيان:

(ئةى ئةو خواوةندةى كة بة ضةندين زمانى رِةوانى "حالأ"ى ئةوتؤ كة طشت ضاكةكارىيةكانت لة طةردوون‏دا دةردةبرِن، شوكرانةبذيَرى دةكريَيت و، هةموو بةخششةكانت كة لة بازارِى جيهان و رِووى زةوىدا ثةرش و بلآون، سوثاس و ستايشت رِادةطةيةنن، ئةوةتا هةموو بةروبوومة رِيزكراوةكانى ميهرةبانيى فراوان و طشت خواردةمةنىية رِيَك‏كراوةكانى نيعمةتة زؤر و طشتىيةكانت، شوكرانةبذيَريى خؤيان هةميشــة بةوة ثيَشكةش دةكةن كة لة بةرضاوى بوونةوةران‏دا شايةتى لةسةر دةست‏رِةنطينى‏ و سةخاوةتمةنديت دةدةن.. دةسا ئةى ئةو خواوةندة! ئيَمة هيَشتا بة تةواوى‏و بةثيَى ثلةى رِاستةقينةى شوكرانةكردنت نةمان توانيوة سوثاسطوزارى و شوكرانةبذيَريى شايانت بةرامبةر دةرببرِين).

ثاشان لة بةرامبةر درةوشانةوة و دةركةوتنى مةزنيى جوانى و شكؤدارى و كةمالَى ئةو خواوةندةوة لة ئاويَنةى بوونةوةرة بطؤرِةكانى رِووى طةردوون‏دا، ئةمان "الله أكبر"يان وت‏و، بة كؤلَةوارىيةكى شةرةفمةندى رِيَزليَنانى خواوةند، رِكووعيان بؤ برد و، بة خؤشةويستىيةكى ئاويَتةى ملكةضى و توانةوة لة خؤشةويستيى خوادا و لة نيَوان سةرسوورِمان و رِيَزليَنان‏دا، سةرى سوذدةيان بؤ ئةو خواوةندة مةزنة دانةواند.

ثاشان كة بينىيان ئةو خواوةندة خاوةن دةولَةمةندىية رِةهاية، سامانة نةبرِاوة و ميهرةبانىية فراوانةكةى خؤى دةردةخات، ئةمانيش بةدةم ئةم دةرخستنةوة رِؤشتن و، لة رِيَى دةربرِينى هةذارى و نةدارايى خؤيان لة بةردةم ئةو خواوةندةدا دةستيان بة ثارِانةوة و نزاى بةكولأ كرد و، دةيان‏وت: (إيّاك نستعين).

ثاشان سةبارةت بةوةى كة ئةو بةديهيَنةرة مةزن و شكؤمةندة، وردةكارىيةكانى سنعةت و جوانكارىيةكانى داهيَنانة بآويَنةكانى خؤى لة بةرضاوى خةلَكىدا و لة ضةندين ثيشانطادا دةردةخات، ئةمان ثيَشوازىيان لةم كارة كرد و وتيان: "ماشاء الله، تبارك الله" و، كة تةماشاى ئةو ثيشانطايانةيان دةكرد بة لايانةوة طةلـآ جوان دةبوون و ثر بة دةم دةيان‏وت: (خةلَكينة! وةرن سةيرى ئةم داهيَنانة بآويَنانة بكةن.. وةرن بؤ دةستكةوت و سوودى باش و بةكةلَك و بيانكةن بة شايةت لةسةر "بوون" و "يةكتايى" خواوةند و، ئيَوةش شايةت بن لةسةريان).

ثاشان بة وتنى: "سمعنا وأطعنا" و دةربرِينى ملكةضى و طوآرِايةلَىكردنيان، بةدةم رِاطةياندنى ئةو ثادشا مةزنةى ئةزةل و ئةبةدةوة رِؤشتن، كة ثةروةردطاريَتيى دةستةلآتداريى خؤى بةسةر هةموو طةردوون‏دا رِادةطةيةنيَت و "يةكتايى" خؤى بؤ هةموو بوونةوةران ئاشكرا دةكات.

ثاشان لة بةرامبةر ئةوةيشةوة كة ثةروةردطارى هةموو جيهانيان خوايةتيى مةزنى خؤى دةردةخات، ئةمان ثوختة ثةرستشيَكيان ئةنجام دا كة لاوازيى نيَوان كؤلَةوارى و هةذاريى نيَوان دةست‏كورتىيان دةردةخات، ئةو ثوختة ثةرستشةش "نويَذ"ة.

بةم ثآية و، بةم ضةشنة فةرمانبةرىية جؤراوجؤرانةى بةندايةتى، ئةركى ئةستؤى تةمةن‏و فةرزى طرنطى ذيانيان لةم مزطةوتة هةرة مةزنةدا كة ناوى دنياية، بةجآ هيَنا، بة رِادةيةك كة شيَوةى: "جوانترين بةديهيَنراوى بةنرخ و بةهاى طةردوون"يان وةرطرت و ثلةيةكيان دةست كةوت كة لة هى هةموو بوونةوةران بةرزتر بيَت، ضونكة بةهؤى ئةو ئيمان و ئةمانةتةى خواى طةورة ثيَى سثاردوون، بوون بة: جآنشين و ئةميندارى خواوةند لة زةوىدا.

دواى تةواوبوونى ماوةى تاقيكردنةوة و، دةربازبوون لة ئيمتيحانى دنيا، ثةروةردطارة بةخشندة و دةست‏رِةنطينةكةيان لة ثاداشتى ئيمانةكةيان‏دا بؤ بةختةوةريى هةميشةيى و نيعمةتى بةردةوام بانطيان دةكات و، لة ثاداشتى ئيسلامةتىيةكةشيان‏دا هةروةك رِيَزى لـآ ناون، رِيَزى زياتريان بة ضةندين نيعمةتى وا لـآ دةطريَت كة هيض ضاويَك نةىبينيون و، هيض طوآيةك باسى نةبيستوون و، بة دلَى هيض مرؤظيَكيش‏دا نةهاتوون!

ضونكة بينةرى تاسةمةندى جوانيى هةميشةيى و ئةو شةيدايةى كة وةك ئاويَنة ئةو جوانىيةى تيَدا دةردةكةويَت، دةبآ "باقى" بيَت و بةرةو "ئةبةد"يش برِوات!

ئةمة ثاشةرِؤذ و ئةنجامى قوتابييانى قورئانة. (اللهم اجعلنا منهم).

بةلآم كؤمةلَةكةى تر، كة دةستةى خراثكارانن، هةر هيَندةى بة طةيشتنيان بؤ تةمةنى بالَغ‏بوون، هاتنة ناو كؤشكى ئةم جيهانةوة، لة بةرامبةر سةرجةمى بةلَطةكانى "يةكتايى" خواوةندةوة و لة ئاستى ئةو نيعمةتانةى ثيَيان درابوو، دةستيان داية كوفر و ناشكورى و، سةرانسةرى بوونةوةرانيان بة "بآنرخى" تاوانبار كرد و، بة ضاوى عةبةثييه‏ت و بآهوودةيى بؤيان رِوانى و، بةم كارةش نرخيان داطرتة خوارةوة و، دانيان بة درةوشانةوةى ناوة جوانةكانى خواى طةورةدا نةنا كة بة رِووى سةرجةمى بوونةوةرانةوة دةدرةوشيَنةوة، بةم كارةشيان و لة ماوةيةكى كورت و كةم‏خايةن‏دا تاوانيَكى طةورةيان ئةنجام دا. لةسةر ئةمةش بوون بة شايان و شايستةى سزا و ئازاريَكى هةميشةيى.

بةلَآ، سةرمايةى تةمةن و جؤرةهاى كؤئةندامى مرؤظانةى بةرز تةنها لةبةر ئةوة بة مرؤظ بةخشراون، كة ضةندين فةرمانبةريى بةرز و بلَنديان ثآ ئةنجام بدات.

* * *

ئةى دةروونى سةرسارمى خؤم و، ئةى ئةو هاورِآيةشم كة شةيداى هةوةس و ئارةزووةكانى خؤيةتى!

ئايا وا دةزانن "ئةركى طرنطى ذيانتان" تةنها لةوةداية داخوازىيةكانى دةروونى بةدخوازتان لة رِيَى هؤكارة شارستانيَتىيةكانةوة فةراهةم بهيَنن و ئارةزووى ضلَيَسى سك و فةرجتان تيَر بكةن؟.. يان ئايا وا طومان دةبةن كة مةبةست لةو هةموو لايةنة مةعنةوى و نةرم و نيان و، ئاميَر و ئةندامة هةستيار و، دةست و ثآ و كؤئةندامة ناوازة و، هةست و شعوورة هةستيارانةى ثيَتان سثيَرراون و لة لاتان دانراون، تةنها بؤ ئةوةن كة لة تيَركردنى ثيَداويستىية نزمةكانى ئارةزووى نةفسى بآنرخ‏دا و لةم ذيانة برِاوة و كؤتايى ثآ هاتووةدا، بةكاريان بهيَنن؟

نةخيَر.. نةخيَر.. وا نىية و هةرطيز وا مةزانن.. بةلَكو بةديهيَنانى ئةو لايةنة ناسك و نيان و هةست و شعوورانة و دانانيان لة سروشتى ئيَوةدا، تةنها ثالَى بة دوو بناغةوة داوة:

يةكةم: تاكو هةست بة شوكرانةبذيَريى هةموو جؤرةكانى ئةو نيعمةتانة بكةن كة خواوةندى نيعمةت‏بةخش ثيَى‏داون. واتة: هةست بةو نيعمةتانة بكةن و ثيَيان بزانن و بة بةندايةتىكردن، شوكرانةيان لةسةر ثيَشكةش بكةن.

دووهةم: بؤ ئةوةى واتان لـآ بكةن كة بة هةموو بةشيَكى درةوشانةوةكانى ناوة جوانةكانى خواوةند = كة طشت بوونةوةرى طرتووةتةوة = ئاشنا ببن و يةك بة يةكيان بناسن و تاميان بضيَذن.

واتة دةبآ باوةرِتان بةو ناوانة ببيَت و بة ضيَذة ناسينيَكى بآطةرد بيان‏ناسن.

هةموو ئةو شتانةى كة مايةى كةمالَى مرؤظن، تةنها لةسةر ئةم دوو بناغةية طةشة دةكةن و، تةنها بةم دوانةش مرؤظ دةبيَت بة مرؤظى رِاستةقينة.

ئيَستا لة رِوانطةى ئةم نموونةيةوة برِوانة، تاكو بزانيت مرؤظ وةك ئاذةلأ نىية و، ئةم هةموو كؤئةندامانةى تةنها بؤ دةست‏خستنى ذيانى دنيا نةدراوةتآ:

ثياويَك "بيست" ليرةى بة خزمةتكارةكةى دا، تاكو دةستيَك بةرط و ثؤشاكى لة ثارضةيةكى ديارىكراو بؤ خؤى ثآ بكرِيَت. ئةويش رِؤشت لة باشترين و نايابترين ثارضة، دةستيَك بةرطى ناياب و قةشةنطى بؤ خؤى ثآ كرِى.. هةر هةمان ثياو "هةزار" ليرةى بة خزمةتطوزاريَكى ترى دا، بةلآم ثةرِةكاغةزيَكيشى لةطةلأ ثارةكةدا خستة طيرفانى كة ليستى ثيَداويستىيةكانى تيَدا نووسرابوون، ئنجا ناردى بؤ كار و بازرطانى.

ديارة ئةوةى داراى تؤزقالَيَك ذيرى بيَت، يةكسةر تآدةطات ئةم ثارة زؤرة بؤ كرِينى دةستيَك جل وبةرط نىية، ضونكة يةكةميان بة بيست ليرة ئةوةى كرِى.

كةواتة ئةطةر خزمةتطوزارى دووهةم كاغةزةكةى ناو طيرفانى نةخويَنيَتةوة و هةموو ثارةكةى بة دوكانداريَك بدات و، بة ضاوليَكةريى هاورِآكةى دةستيَك بةرط و ثؤشاك، لةخراثترين جؤريش، بةو ثارة زؤرة بكرِيَت، ئايا طةر كاريَكى وا نةفامانة بكات، شايانى ئةوة نابيَت بة توندى سزا بدريَت و تةمآ بكريَت؟

ئةى هاورِيَى بةرِيَز و، ئةى دةروونى بةدخوازى خؤيشم!

ذيريتان بة ضرِى ئاراستةى بيركردنةوة بكةن و، سةرمايةى تةمةنتان بة با مةدةن و، وزة و تواناى ذيانتان بؤ ئةم دنيا لةناوضووة و لة ثيَناوى تام و ضيَذيَكى ماددى و لةزةتيَكى ئاذةلأ ئاسادا لةناو مةبةن، ضونكة ئةنجامى ئةم كارة باش نابيَت و، بؤ ثلةيةكى طةلـآ نزمتر لة هى بآنرخترين ئاذةلأ دةبريَنة دواوة، لة كاتيَك‏دا كة دةشزانن سةرمايةى تةمةنتان لة ثلةى بةرزترين زيندةوةر طةلـآ بةرز و بةنرخترة.

ئةى دةروونة بآئاطاكةم!

ئةطةر دةتةويَت شتيَك لة بارةى: ئامانج و، ضىيةتى و، شيَوة و، نهيَنيى رِاستى و، تةواويى بةختةوةريى ذيانت تآ بطةيت، ئةوا سةيرى ثوختةى "ئامانج و مةبةستةكانى ذيانت" بكة كة (نؤ) دانة شتن:

يةكةميان: شوكرانةبذيَريى هةمةكى و، كيَشانة و ثيَوانةى نيعمةتة ثاشةكةوت‏كراوةكانى ناو طةنجينةكانى ميهرةبانيى خواوةندة بة تةرازووةكانى ئةو هةستانةى كة لة جةستةت‏دا دانراون.

دووهةميان: كردنةوةى طةنجينة شارراوةكانى ناوة جوانةكانى خواوةندة، بة كليلى ئةو كؤئةندامانةى كة لة سروشتى تؤدا خواوةند دايناون و، ناسينى خواوةندة لة رِيَى ناوة جوانةكانى خؤيةوة.

سآهةميان: رِاطةياندنى درةوشانةوة نةرم و جوان و داهيَنانة بآويَنة و ناوازةكانى سنعةتة، كة ناوة جوانةكان لة تؤدا ثيَكيان هيَناون و.. دةرخستن و ثيشاندانى ئةو درةوشانةوانةية = بةوثةرِى هةست و شعوور و زانين و بة هةموو لايةن و رِوويةكى ذيانت‏‏ = لة بةرضاوى بوونةوةران و لةم ثيشانطايةى دنيادا.

ضوارةميان: دةرخستنى بةندايةتيى خؤتة، بة زمانى حالأ و طوفتار، لة بةردةم ثةروةردطاريَتيى بةديهيَنةرى خؤت‏دا.

ثيَنجةميان: خؤرِازاندنةوةية بةو لايةنة مرؤظانة و تايبةت و نةرم‏ونيان و جوانانةى كة درةوشانةوةى ناوة جوانةكان ثيَيان بةخشيويت و، دةرخستنيانة لة ثيَش‏ضاوى بينةرى ئةزةلىدا كة خواى طةورةية، وةك ئةو سةربازةى كة هةرضى نيشانةى جؤراوجؤرى هةية و ثادشا ثيَى بةخشيوة، لة جةذن و بؤنة رِةسمىيةكان‏دا و لة بةرضاوى ثادشا خؤىدا هةلَيان دةطريَت، تاكو جآدةستى رِيَزليَنان و ضاوديَريى ثادشا، بةرامبةر بةمى سةرباز، لة بةرضاوى ثادشا خؤىدا دةربخات.

شةشةميان: بينينى رِوالَةتةكانى ذيانة بةسةر طياندارانةوة بة ضاوى بةسيرةت و بينينى زانستىيانة. ضونكة ئةو رِوالَةتانةى ذيانى ئةوان، سلآولـآكردن و بةلَطةيانة لةسةر بةديهيَنةريان.. هةروةها بينينى تةسبيحات‏كردنيان بؤ بةديهيَنةريان بة بينينيَكى بير ليَكردنةوة و ثةند لـآوةرطرتن، ضونكة ئةو تةسبيحاتانةيان هيَماى ذيانيانة.. هةروةها ثيشاندانى ثةرستنى ئةو زيندةوةرانة و شايةتى بؤدانيانة لة بةردةم بةخشندةى ذيان‏دا، ضونكة ئامانج و ئاكامى ذيانى ئةوان ئةنجامدانى ئةو ثةرستنانةيانة.

حةوتةميان: ناسينى سيفةتة رِةهاكانى بةديهيَنةرى مةزن و كاروبارة ثرِ لة دانستةكانيةتى‏و، ثيَوانةكردنيانة بةو زانست و توانست و ويستة هةندةكىيانةى كة بة ذيانت بةخشراون. واتة ئةم شتانةى كة بة تؤ دراون، بيانكةيت بة ضةند نموونةيةكى بضووك‏و يةكةى ثيَوانة تاكو سيفةتة رِةها و مةزنةكانى ئةويان ثآ بزانيت.

بؤ نموونة: هةروةك تؤ ئةم خانووةت بة رِيَكى و تةواوى و بةثيَى توانست و ويست و زانستى هةندةكيى خؤت بنيات‏ناوة، بة هةمان جؤر دةبآ = بة ئةندازةى مةزنيى كؤشكى جيهان و رِيَك‏وثيَكى و وردةكارىيةكةى لةضاو خانووةكةى خؤت‏دا = ئةوةش بزانيت كة ئةو كةسةى بنياتنةرى ئةم كؤشكة مةزنةى جيهانة: بةتواناية.. زاناية.. داناية.. كارسازة.

هةشتةميان: تيَطةيشتنة لةو طوفتارانةى كة هةموو بوونةوةرانى جيهان دةيان‏لَيَن و، ثةى بردنة بةو وشة مةعنةوىيانةى كة هةريةكةيان بة زمانى تايبةتيى خؤيان سةبارةت بة "يةكتايى"ى بةديهيَنةر و "ثةروةردطاريَتى"ى داهيَنةرةكةيان دةريان‏دةبرِن.

نؤهةميان: هةست‏كردنة بة ثلةكانى توانست و سامانى رِةهاى خواوةند، بة تةرازووى ئةو كؤلَةوارى و لاوازى و هةذارى و دةست‏كورتىيانةى كة لةناو دةروونت‏دان. ضونكة هةروةك لة رِيَى ثلةكانى برسيَتى و بةطويَرةى ئةندازةى ثيَويستيت بة خواردةمةنىيةكان، شارةزاى جؤرةكانى ئةو خواردةمةنىيانة دةبيت و هةست بة تام و لةزةتى يةك بة يةكيان دةكةيت، دةبآ بة هةمان جؤر لة رِيَى كؤلَةوارى و هةذاريى نةبرِاوة و بآكؤتايى خؤتةوة لة ثلةكانى توانست و سامانى رِةهاى خواوةنديش تآبطةيت.

ئةم "نؤ" شتانة و هاوضةشنيان، ثوختة و كورتةى" ئامانج و مةبةستةكانى ذيانت"ن.

* "ضييةتيى ذيانى خؤيى"شت، بة ثوختى:

ثيرِستى ئةو شتة سةيرانةية كة هى ناوة جوانةكانى خواوةندن و..

ثيَوةريَكى بضووكة بؤ ناسينى كاروبار و سيفةتة مةزنةكانى خواى طةورة و..

تةرازوويةكة بؤ ناسينى جيهانةكانى ناو طةردوون و..

ليستةيةكة ناوى ئةو شتانةى تيَداية كة لةم جيهانة طةورةيةدان و..

نةخشةيةكى ئةم طةردوونة فراوانةية و..

كورتة و ثوختةيةكى كتيَبى طةورةى طةردوونة و..

كؤمةلَة كليليَكة طةنجينة شارراوةكانى توانستى خواوةنديان ثآ دةكريَتةوة و..

باشترين هةلَسةنطيَنةريَكة بؤ ئةو كةمالآتةى لة بوونةوةران‏دان و بةسةر كاتةكان‏دا بلآو كراونةتةوة.

ئةمانة و هاوويَنةيان "ضييةتيى ذيانت"ن.

* ئةمةش "ويَنة و شيَوةى فةرمانبةريى ذيانت"ة:

ذيانت وشةيةكى دانايانةية، بة قةلَةمى توانستى خوا نووسراوة و..

وتاريَكى رِةوانة، دةبيَت بة بةلَطة و رِيَنمايى بؤ ناوة جوانة بينراو و بيستراوةكان.

ئةمانة و هاوضةشنيان "ويَنة و شيَوةى ذيانت"ن.

* "رِاستى و نهيَنيى ذيان"يشت ئةوةية كة:

ئاويَنةيةكة بؤ خؤثيشاندانى "تةنيايى" و دةركةوتنى "صةمةدييةتى" خواى طةورة. واتة: ذيانت وةك ئاويَنةيةك واية كة درةوشانةوةى تةواوةتيى خواوةندى تةنياى صةمةدى تيَدا دةربكةويَت، وةك بلَيَى ئةم ذيانةى تؤ "ضةقة خالأ"يَكى وا بيَت كة هةموو ئةو درةوشانةوانةى بةسةر هةموو جيهان‏دا دةبريسكيَنةوة، لةوآ كؤببنةوة.

* "تةواويى بةختةوةريى ذيان"يشت لةوةداية كة:

هةست بة رِووناكىيةكانى ئةو درةوشانةوانةى خواوةند بكةيت لة ئاويَنةى ذيانت‏دا و، خؤشت بويَن و ئارةزوومةندىيان لة بةرامبةرةوة ثيشان بدةيت. ضونكة تؤ داراى هةست و نةستيت. ثاشان بة خؤتواندنةوة دةبيَت لة خؤش‏ويستنى رِووناكىيةكانى ئةو درةوشانةوانةدا و جيَطيركردنيان لة بيلبيلةى ضاوى "دلأ"ت‏دا.

بة زمانى فارسى ئةم واتايةى خوارةوة بؤ ئةو حةديسة قودسىية وتراوة، كة تؤى مرؤظى بؤ بلَندترين ثلة و ثاية بةرز كردووةتةوة:

من نطنجم در سموات و زمين

از عجب طنجم به قلب مؤمنين[6]

نةفسةكةم!

ذيانت كة ئاوا رِووى لةم ضةشنة ئامانجة بةرزانة بيَت، كة هةموو ئةم جؤرة طةنجينة بةنرخانةى تيَدا كؤبوونةتةوة، ئايا ذيرى و ويذدان رِابةردارى ئةوةن كة لة ضةند داخوازىيةكى بآنرخ‏دا و بؤ ئةنجامدانى ئارةزووةكانى دةروونى بةدخواز و لةزةت‏بردن لة هةندآ تام و ضيَذى لةناوضووى دنيا، بةكاريان بهيَنيت و، ثاشان بة فيرِؤ لة دةستيان دةربكةيت؟!

جا ئةطةر دةتةويَت ذيانت بة خؤرِايى لة دةست دةرنةضيَت، ئةوا بير لةو "سويَند" و "سويَند لةسةر خوراوة" بكةرةوة كة لة سوورةتى "والشمس"دان. ثاشان لةطةلأ يادكردنةوةى ئةو ضيرؤكةى لة ثيَشةكىدا باسمان كرد و هيَماية بؤ ئةو سوورةتة، رِةفتار بكة:

بسم الله الرحمن الرحيم

(والشمس وضحاها * والقمر اِذا تلاها * والنهار ٍاِذا جلاّها * والليل اِذا يغشاها * والسّماء وما بناها * والاَرض وما طحاها * ونفسٍ وما سوّاها * فألْهَمَهَا فجُورَها وتقواها * قد اَفلح من زكّاها * وقد خاب من دسّاها) (الشمس:1_10).

اللهم صل على شمس سماء الرسالة وقمر بُرج النبوة، وعلى آله واصحابه نجوم الهداية. وارحمنا وارحم المؤمنين والمؤمنات. آمين.. آمين.. آمين.



[1]  (تُسَبِّحُ لَهُ السَّمواتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ) (الإسراء:44)

[2]  (كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَتَسْبيحَهُ) (النور:48).

[3]  (الَّذي خَلَقَ السَّمَواتِ وَالأَرْضَ في سِتَّةِ أيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى على الْعَرْشِ يُغْشي اللَّيْلَ النَّهارَ يَطْلُبُهُ حَثيثاً والشَّمْشَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ) (الأعراف:54)

[4]  بارلا: طونديَكى دوورة لة باشوورى خؤرئاواى توركيا. مامؤستا نوورسى هةشت سالأ و نيوى تيَدا بة رِةهةندةيى و دةست بةسةرى، بةسةر بردووة. (وةرطيَر)

[5]  واتة: هةرضةندة خواى طةورة نابينن و ليَيان ديار نىية. بةلآم ئةم ئاسةوارانةى دةستى ثةنهانى ئةو دةبينن و هةستى ثآدةكةن. (وةرطيَرِ)

[6]  واتاى ئةم حةديسة قودسىيةية كة دةفةرموآ: (إن السموات والأرض ضعفن أن يسعنني، ووسعني قلب عبدي المؤمن الوادع اللين). ئيمامى سيوطى دةفةرموآ: "أخرجه الإمام أحمد في الزهد عن وهب بن منبه". برِوانة: "الدرر المنتثرة" ص139_140